سوورەتا الأنفال

زڤرین بۆ سەرەکیێ
هەژمارا ئایەتان - 75
1

يَسْــَٔلُوْنَكَ عَنِ الْاَنْفَالِ قُلِ الْاَنْفَالُ لِلّٰهِ وَالرَّسُوْلِ فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَصْلِحُوْا ذَاتَ بَيْنِكُمْ وَاَطِيْعُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ٘ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى موحه‌ممه‌د هه‌ڤالێن ته‌ پسيارا ده‌سكه‌فتییێن ڕۆژا (به‌درێ) ژ ته‌ دكه‌ن كانێ چاوا تو دێ وان د ناڤبه‌را وان دا لێكڤه‌كه‌ى؟ تو بێژه‌ وان: هندى مه‌سه‌لا ده‌سكه‌فتییانه‌ بۆ خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وییه‌، پێغه‌مبه‌ر ب فه‌رمانا خودايێ خۆ دێ وان لێكڤه‌ كه‌ت، ڤێجا هوين ژ عه‌زابا خودێ بترسن وبێ ئه‌مرییا وى نه‌كه‌ن، وهه‌ڤڕكییێ سه‌را ڤى مالـى نه‌كه‌ن، و د ناڤبه‌را خۆ دا چاكییێ بكه‌ن، وپێگيرییێ ب گوهدارییا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى بكه‌ن ئه‌گه‌ر هوين دخودان باوه‌رن؛ چونكى باوه‌رى هندێ دخوازت گوهدارییا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى بێته‌كرن.

2

اِنَّمَا الْمُؤْمِنُوْنَ الَّذِيْنَ اِذَا ذُكِرَ اللّٰهُ وَجِلَتْ قُلُوْبُهُمْ وَاِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ اٰيٰتُهٗ زَادَتْهُمْ اِيْمَانًا وَّعَلٰي رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هه‌ما خودان باوه‌رێن ڕاست ودورست ب خودێ ئه‌ون يێن ئه‌گه‌ر به‌حسێ خودێ هاته‌كرن دلێن وان ڤه‌دله‌رزن، وئه‌گه‌ر ئايه‌تێن قورئانێ بۆ وان هاتنه‌ خواندن باوه‌رییا وان پتر لێ دئێت، وئه‌و خۆ دهێلنه‌ ب هيڤییا خودێ ڤه‌، نه‌هيڤییێ ژ كه‌سێ دى دكه‌ن، ونه‌ ژ كه‌سێ دى دترسن.

3

الَّذِيْنَ يُقِيْمُوْنَ الصَّلٰوةَ وَمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن به‌رده‌وام نڤێژان ل ده‌مێ وان دكه‌ن، و ژ وى ڕزقێ مه‌ دايێ ئه‌و وێ دده‌ن يا مه‌ فه‌رمان پێ ل وان كرى.

4

اُولٰٓئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُوْنَ حَقًّا لَهُمْ دَرَجٰتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَمَغْفِرَةٌ وَّرِزْقٌ كَرِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤه‌، يێن ڤان كاران دكه‌ن ئه‌ون خودان باوه‌رێن ڕاست ودورست ب سه‌رڤه‌ و د دل دا ب وێ يا خودێ بۆ وان هنارتى، جهێن بلند بۆ وان ل نك خودێ هه‌نه‌، ولێبۆرينا ژ گونه‌هان بۆ وان هه‌يه‌، وڕزقه‌كێ ب بها، كو به‌حشته‌.

5

كَمَا٘ اَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْۣ بَيْتِكَ بِالْحَقِّ وَاِنَّ فَرِيْقًا مِّنَ الْمُؤْمِنِيْنَ لَكٰرِهُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

كانێ چاوا ده‌مێ هوين د لێكڤه‌كرنا ده‌سكه‌فتییان دا ژێك جودا بوون خودێ ئه‌و ژ ده‌ستێ هه‌وه‌ ئينا ده‌رێ، ولێكڤه‌كرنا وان هێلا ب هيڤییا خۆ وپێغه‌مبه‌رێ خــۆ ڤــه‌، هه‌ر وه‌سا خودايێ ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- فه‌رمان ل ته‌ كر كو تو ژ (مه‌دينێ) ده‌ركه‌ڤى دا به‌ر سنگێ كاروانێ قوره‌يشییان بگرى، هه‌ر وه‌سا ب وێ وه‌حییا جبريل بۆ ته‌ پێ هاتى هه‌ر ه‌نده‌ ده‌سته‌كه‌كێ ژ خودان باوه‌ران پێ نه‌خۆش بوو ژى.

6

يُجَادِلُوْنَكَ فِي الْحَقِّ بَعْدَ مَا تَبَيَّنَ كَاَنَّمَا يُسَاقُوْنَ اِلَي الْمَوْتِ وَهُمْ يَنْظُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ده‌سته‌كه‌ك ژ خودان باوه‌ران هه‌ڤڕكییێ د مه‌سه‌لا كرنا شه‌ڕى دا د گه‌ل ته‌ -ئه‌ی موحه‌ممه‌د- دكه‌ن پشتى بۆ وان ئاشكه‌را بووى كو ئه‌و دێ بت، هه‌ر وه‌كى ئه‌و بۆ مرنێ دئێنه‌ هاژۆتن، وئه‌و ب چاڤ به‌رێ خۆ دده‌نێ.

7

وَاِذْ يَعِدُكُمُ اللّٰهُ اِحْدَي الطَّآئِفَتَيْنِ اَنَّهَا لَكُمْ وَتَوَدُّوْنَ اَنَّ غَيْرَ ذَاتِ الشَّوْكَةِ تَكُوْنُ لَكُمْ وَيُرِيْدُ اللّٰهُ اَنْ يُّحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِمٰتِهٖ وَيَقْطَعَ دَابِرَ الْكٰفِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهوين -گه‌لى هه‌ڤڕكان- سۆزا خودێ بيننه‌ بيرا خۆ ده‌مێ وى سۆز دايه‌ هه‌وه‌ كو ئه‌و يه‌ك ژ هه‌ردو ده‌سته‌كان ب ده‌ست هه‌وه‌ ڤه‌ بينت: كاروانى وئه‌و مالێ د گه‌ل وان دا، يان ژى كرنا شه‌ڕێ دوژمنى وسه‌ركه‌فتنا ل سه‌ر وان، وهه‌وه‌ دڤێت بێ شه‌ڕكرن هوين كاروانى ب ده‌ست خۆ ڤه‌ بينن، وخودێ دڤێت كو ئيسلامێ حه‌ق كه‌ت، و ب شه‌ڕكرنا هه‌وه‌ يا د گه‌ل كافران وێ ب سه‌ربێخت، وكافران ب تێبرنێ ببرينت.

8

لِيُحِقَّ الْحَقَّ وَيُبْطِلَ الْبَاطِلَ وَلَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

دا خودێ ئيسلامێ وموسلمانان سه‌رفه‌راز بكه‌ت، وشركێ وموشركان نه‌هێلت، ئه‌گه‌ر خۆ موشركان ب وێ چه‌ندێ نه‌خۆش بت ژى.

9

اِذْ تَسْتَغِيْثُوْنَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ اَنِّيْ مُمِدُّكُمْ بِاَلْفٍ مِّنَ الْمَلٰٓئِكَةِ مُرْدِفِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهوين وێ قه‌نجییا خودێ ل ڕۆژا (به‌درێ) د گه‌ل هه‌وه‌ كرى ل بيرا خۆ بينن ده‌مێ هه‌وه‌ سه‌ركه‌فتنا ل سه‌ر دوژمنى خواستى، ئينا خودێ داخوازا هه‌وه‌ ب جهـ ئينا وگۆتـى: ئـه‌ز ب هزار فريشته‌يان ژ عه‌سمانى دێ پشتا هـه‌وه‌ گرم، ئه‌و هـنـده‌ك ب دويڤ هنده‌كان دا دێ ئێنه‌ خوار.

10

وَمَا جَعَلَهُ اللّٰهُ اِلَّا بُشْرٰي وَلِتَطْمَئِنَّ بِهٖ قُلُوْبُكُمْ وَمَا النَّصْرُ اِلَّا مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ اِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

وخودێ ئه‌و پشته‌ڤانى بۆ هه‌وه‌ كربوو مزگينییه‌ك بۆ سه‌ركه‌فتنێ، ودا دلێن هه‌وه‌ پێ ڕحه‌ت وته‌نا ببن، وهه‌وه‌ باوه‌رى ب سه‌ركه‌فتنا خودێ هه‌بت، وهه‌ما سه‌ركه‌فتن ب تنێ ژ نك خودێ‌یه‌، نه‌ ب هێز وزيره‌كییا هه‌وه‌يه‌. هندى خودێ‌یه ‌د ملكێ خۆ دا يێ زاله‌، و د شريعه‌ت وڕێڤه‌برنا خۆ دا يێ كار بنه‌جهه‌.

11

اِذْ يُغَشِّيْكُمُ النُّعَاسَ اَمَنَةً مِّنْهُ وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِّنَ السَّمَآءِ مَآءً لِّيُطَهِّرَكُمْ بِهٖ وَيُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطٰنِ وَلِيَرْبِطَ عَلٰي قُلُوْبِكُمْ وَيُثَبِّتَ بِهِ الْاَقْدَامَ

تەفسیرا ساناهی

ده‌مێ خودێ بۆ ته‌ناهییا ژ دوژمنى نقرۆسك ب سه‌ر هه‌وه‌ دا هنارتى، وئه‌و ژ عه‌وران ئاڤه‌كا پاقژ ب سه‌ر هه‌وه‌ دا دهنێرت؛ دا هه‌وه‌ پێ ژ پيساتییێن ئاشكه‌را پاقژ بكه‌ت، ودودلى وهزرێن شه‌يتانى ژ دلێن هه‌وه‌ بينته‌ ده‌ر، ودا دلێن هه‌وه‌ ل ده‌مێ شه‌ڕى ب صه‌برێ موكم بكه‌ت، ودا ئه‌و ب ته‌ڕكرنا خيزى پییێن خودان باوه‌ران ل عه‌ردى موكم بكه‌ت حه‌تا ئه‌و نه‌ته‌حسن.

12

اِذْ يُوْحِيْ رَبُّكَ اِلَي الْمَلٰٓئِكَةِ اَنِّيْ مَعَكُمْ فَثَبِّتُوا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا سَاُلْقِيْ فِيْ قُلُوْبِ الَّذِيْنَ كَفَرُوا الرُّعْبَ فَاضْرِبُوْا فَوْقَ الْاَعْنَاقِ وَاضْرِبُوْا مِنْهُمْ كُلَّ بَنَانٍ

تەفسیرا ساناهی

ده‌مێ خودايێ ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- وه‌حى بۆ وان فريشته‌يان يێن وى پشته‌ڤانییا خودان باوه‌ران ل ڕۆژا (به‌درێ) پێ كرى هنارتى كو ئه‌زێ د گه‌ل هه‌وه‌ هاريكارى وپشته‌ڤانییا هه‌وه‌ دكه‌م، ڤێجا هوين وان يێن باوه‌رى ئيناى ب هێز بێخن، ئه‌ز دێ ترسه‌كا دژوار وشكه‌ستنێ هاڤێمه‌ دلێن وان يێن باوه‌رى نه‌ئيناى، ڤێجا هوين -گه‌لى خودان باوه‌ران- ل سه‌رێ كافران بده‌ن، و ل هه‌مى گه‌هـ ولايێن وان بده‌ن.

13

ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ شَآقُّوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَمَنْ يُّشَاقِقِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ فَاِنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤا هه‌ يا كو ب سه‌رێ كافران هاتى ژ لێدانا سه‌ر وگه‌هـ وستويان؛ ژ به‌ر نه‌گوهدارییا وانه‌ بۆ ئه‌مرێ خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى، وهه‌چییێ بێ ئه‌مرییا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى بكه‌ت، هندى خودێ‌یه‌ ل دنيايێ وئاخره‌تێ دێ جزايه‌كێ دژوار ده‌ته‌ وى.

14

ذٰلِكُمْ فَذُوْقُوْهُ وَاَنَّ لِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابَ النَّارِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وا هه‌ ئه‌و عه‌زابه‌ يا من بۆ هه‌وه‌ پێش ئێخستى گه‌لى كافرێن بێ ئه‌مرییا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى د دنيايێ دا كرى ڤێجا هوين د ژينا دنيايێ دا تام بكه‌نێ، و ل ئاخره‌تێ عه‌زابا ئاگرى بۆ هه‌وه‌ هه‌يه‌.

15

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْ٘ا اِذَا لَقِيْتُمُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا زَحْفًا فَلَا تُوَلُّوْهُمُ الْاَدْبَارَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى گه‌لى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رێ وى كرى، ئه‌گه‌ر هوين د شه‌ڕى دا به‌رانبه‌ر كافران ڕاوه‌ستان ونێزيكى وان بوون هوين پشتا خۆ نه‌ده‌نه‌ وان، و ژ وان نه‌ڕه‌ڤن، وموكم ڕاوه‌سـتـن، هندى خودێ‌یه ‌يێ د گه‌ل هه‌وه‌ وئه‌و دێ هه‌وه‌ ب سه‌ر وان ئێخت.

16

وَمَنْ يُّوَلِّهِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهٗ٘ اِلَّا مُتَحَرِّفًا لِّقِتَالٍ اَوْ مُتَحَيِّزًا اِلٰي فِئَةٍ فَقَدْ بَآءَ بِغَضَبٍ مِّنَ اللّٰهِ وَمَاْوٰىهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيْرُ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌چییێ ژ هه‌وه‌ ل ده‌مێ شه‌ڕى پشتا خۆ بده‌ته‌ وان، ئه‌و تێ نه‌بت يێ بۆ حيله‌ چه‌پ بده‌ت يان خۆ ب كۆمه‌كا موسلمانێن شه‌ڕكه‌ر ڕا بگه‌هينت ل چى جهێ ئه‌و لێ بن، ئه‌و -يێ پشت بده‌ت- هێژاى غه‌زه‌با خودێ بوو، وجهێ وى جه‌هنه‌مه‌، وئه‌و چ نه‌خۆش جهێ لێ زڤڕينێ يه‌.

17

فَلَمْ تَقْتُلُوْهُمْ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ قَتَلَهُمْ وَمَا رَمَيْتَ اِذْ رَمَيْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ رَمٰي وَلِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِيْنَ مِنْهُ بَلَآءً حَسَنًا اِنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌وه‌ ئه‌و بوتپه‌رێس ل ڕۆژا (به‌درێ) نه‌كوشتينه‌، به‌لكى خودێ ئه‌و يێن كوشتين، ده‌مێ وى هاريكارییا هه‌وه‌ ل سه‌ر وێ چه‌ندێ كرى، وته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ئه‌و نه‌هاڤێتبوو يا ته‌ هاڤێـتى به‌لكى خودێ ئه‌و هاڤێتبوو، ده‌مێ وى ئه‌وا ته‌ هاڤێتى گه‌هاندییه‌ سه‌ر وچاڤێن بوتپه‌رێسان؛ ودا ئه‌و خودان باوه‌ران بجه‌ڕبينت ووان ب كرنا جيهادێ بگه‌هينته‌ بلندترين ده‌ره‌جان، ودا ئه‌و قه‌نجییا خۆ ب وان بده‌ته‌ زانين، ڤێجا دا ئه‌و شوكرا وى سه‌را وێ چه‌ندێ بكه‌ن. هندى خودێ‌یه ‌گوهدێرێ پڕزانايه‌.

18

ذٰلِكُمْ وَاَنَّ اللّٰهَ مُوْهِنُ كَيْدِ الْكٰفِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤ كارێ هه‌ ژ خودێ‌یه ‌بۆ خودان باوه‌ران، وهندى خودێ‌یه ‌ژ نوكه‌ وێڤه‌ فێل وپيلانێن كافران دێ لاواز وپويچ كه‌ت حه‌تا ئه‌و به‌رانبه‌ر حـه‌قییێ خۆ بچه‌مينن يان ژى تێ بچن.

19

اِنْ تَسْتَفْتِحُوْا فَقَدْ جَآءَكُمُ الْفَتْحُ وَاِنْ تَنْتَهُوْا فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ وَاِنْ تَعُوْدُوْا نَعُدْ وَلَنْ تُغْنِيَ عَنْكُمْ فِئَتُكُمْ شَيْــًٔا وَّلَوْ كَثُرَتْ وَاَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

هوين ئه‌گه‌ر داخوازێ ژ خودێ بكه‌ن كو ئه‌و عه‌زابا خۆ داڕێژته‌ سه‌ر زۆردار وته‌عداكه‌ران ئه‌ڤه‌ خودێ داخوازا هه‌وه‌ بجهـ ئينا، ده‌مێ وى عه‌زابا خۆ دايه‌ هه‌وه‌ جزادان بۆ هه‌وه‌ ووج ژێ وه‌رگرتن بۆ ته‌قواداران، وئه‌گه‌ر هوين -گه‌لى كافران- كوفرا خۆ ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى به‌س كه‌ن، ئه‌و ل دنيايێ وئاخره‌تێ بۆ هه‌وه‌ چێتره‌، وئه‌گه‌ر هوين ل كرنا شه‌ڕێ موحه‌ممه‌دى ودويكه‌فتییێن وى بزڤڕن ئه‌م ژى دێ ل شكاندنا هه‌وه‌ ب ڕه‌نگه‌كێ وه‌كى شكاندنا ل ڕۆژا (به‌درێ) زڤڕين، وكۆما هه‌وه‌ ب تشته‌كى مفاى ناگه‌هينته‌ هه‌وه‌، وه‌كى كو ل ڕۆژا (به‌درێ) چو مفا نه‌گه‌هاندییه‌ هه‌وه‌ هه‌ر چه‌نده‌ هژمارا هه‌وه‌ وچه‌كێ هه‌وه‌ ژ يێ خودان باوه‌ران پتر ژى بوو، وهندى خودێ‌یه ‌ب پشته‌ڤانییا خۆ يێ د گه‌ل خودان باوه‌ران.

20

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْ٘ا اَطِيْعُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَلَا تَوَلَّوْا عَنْهُ وَاَنْتُمْ تَسْمَعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى، گوهدارییا خودێ وپيغه‌مبه‌رێ وى بكه‌ن، وهوين گوهدارییا خودێ وگوهدارییا پێغه‌مبه‌رێ وى نه‌هێلن، وهه‌وه‌ گوهـ ل وان هێجه‌ت وده‌ليلان دبت يێن د قورئانێ دا بۆ هه‌وه‌ دئێنه‌ خواندن.

21

وَلَا تَكُوْنُوْا كَالَّذِيْنَ قَالُوْا سَمِعْنَا وَهُمْ لَا يَسْمَعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهوين د نه‌گوهدارییا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى دا وه‌كى وان موشرك ودوڕوییان نه‌بن يێن ده‌مێ گوهـ ل كيتابا خودێ دبن بۆ وان دئێته‌ خواندن ئه‌و دبێژن: مه‌ ب گوهێن خۆ گوهـ لێ بوو، و ب ڕاستى ئه‌و د وێ ناگه‌هن يا وان گوهـ لێ بووى، وهزرا خۆ تێدا ناكه‌ن.

22

اِنَّ شَرَّ الدَّوَآبِّ عِنْدَ اللّٰهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِيْنَ لَا يَعْقِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ب ڕاستى خرابترين خودان ڕح ل سه‌ر عه‌ردى ب ڕێڤه‌ چووى -ژ چێكرییێن خودێ- ل نك خودێ ئه‌و كه‌ڕن يێن گوهێن وان ژ حه‌قییێ هاتينه‌ گرتن ڤێجا وان گوهـ لێ نابت، وئه‌و لالن يێن ئه‌زمانێن وان ژ گۆتنا حه‌قییێ لال بووين ڤێجا ئه‌و پێ نائاخڤن، ئه‌ڤه‌ ئه‌ون يێن د گۆتن وفه‌رمانا خودێ ناگه‌هن.

23

وَلَوْ عَلِمَ اللّٰهُ فِيْهِمْ خَيْرًا لَّاَسْمَعَهُمْ وَلَوْ اَسْمَعَهُمْ لَتَوَلَّوْا وَّهُمْ مُّعْرِضُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر خودێ زانيبا خێره‌ك د ڤان دا هه‌يه‌ دا وه‌ ل وان كه‌ت كو وان گوهـ ل شيره‌تێن قورئانێ ببا و د ده‌ليلێن خودێ گه‌هشتبان، به‌لێ وى زانى كو چو خێر د ڤان دا نينه‌ وكو ئه‌و باوه‌رییێ نائينن، وئه‌گه‌ر خۆ وى وه‌ ل وان كربا كو وان گوهـ لێ ببا ژى ژ هه‌ڤڕكى ئه‌و دا چن پشتا خۆ ده‌نه‌ باوه‌رییێ پشتى تێ دگه‌هشتن ژى، ووان ب چو ڕه‌نگان به‌رێ خۆ نه‌ددا حه‌قییێ.

24

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اسْتَجِيْبُوْا لِلّٰهِ وَلِلرَّسُوْلِ اِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيْكُمْ وَاعْلَمُوْ٘ا اَنَّ اللّٰهَ يَحُوْلُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهٖ وَاَنَّهٗ٘ اِلَيْهِ تُحْشَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى ب گوهدارییێ د به‌رسڤا خودێ وپيغه‌مبه‌رى وه‌رن ئه‌گه‌ر وان هوين بۆ وێ حه‌قییێ گازيكرن يا هوين پێ زێندى ببن، و د گوهدانا هه‌وه‌ دا چاكییا دنيا وئاخره‌تا هه‌وه‌ هه‌يه‌، وهوين بـزانــن هـنـــدى خودێ‌یه ‌ئه‌وه‌ هه‌مى تشتان ب ڕێڤه‌دبه‌ت، وئه‌وه‌ يێ دشێت بكه‌ڤته‌ د ناڤبه‌را مرۆڤى ووى تشتى دا يێ دلێ وى دچتێ، وهوين بزانن كو هوين بـۆ ڕۆژه‌كا گومان تێدا نه‌بت دێ ئێنه‌ كۆمكرن.

25

وَاتَّقُوْا فِتْنَةً لَّا تُصِيْبَنَّ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا مِنْكُمْ خَآصَّةً وَاعْلَمُوْ٘ا اَنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

تەفسیرا ساناهی

وهوين هشيارى فتنه‌كێ بن خراب ونه‌خراب پێ دئێنه‌ جه‌رباندن، نه‌ ب تنێ ب سه‌ر گونه‌هكاران دا دئێت، به‌لكى ب سه‌ر وان چاكان ژى دا دئێت يێن دشێن ل سه‌ر كرنا خرابییێ خۆ نه‌ڕازى كه‌ن به‌لێ خۆ نه‌ڕازى ناكه‌ن، وهوين بزانن هندى خودێ‌یه ‌يێ عـه‌زاب دژواره‌ بـۆ وى يـێ بێ ئه‌مرییا وى بكه‌ت.

26

وَاذْكُرُوْ٘ا اِذْ اَنْتُمْ قَلِيْلٌ مُّسْتَضْعَفُوْنَ فِي الْاَرْضِ تَخَافُوْنَ اَنْ يَّتَخَطَّفَكُمُ النَّاسُ فَاٰوٰىكُمْ وَاَيَّدَكُمْ بِنَصْرِهٖ وَرَزَقَكُمْ مِّنَ الطَّيِّبٰتِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهوين وان قه‌نجییان بيننه‌ بيرا خۆ يێن خودێ د گه‌ل هه‌وه‌ كرين ده‌مێ هوين ل (مه‌كه‌هێ) دكێم وبن ده‌ست، هوين دترسان كافر ب له‌ز هه‌وه‌ ڤه‌ڕه‌ڤينن، ئينا وى جهه‌كێ ڤه‌حه‌ويانێ كو (مه‌دينه‌) بوو بۆ هه‌وه‌ په‌يداكر، ووى ب سه‌ركه‌فتنا خۆ ل سه‌ر وان ل ڕۆژا (به‌درێ) پشته‌ڤانییا هه‌وه‌ كر، ومالێ وان بۆ هه‌وه‌ كره‌ ده‌سكه‌فتى و ب حه‌لالى دا هه‌وه‌؛ دا هوين سوپاسییا وى بكه‌ن.

27

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَخُوْنُوا اللّٰهَ وَالرَّسُوْلَ وَتَخُوْنُوْ٘ا اَمٰنٰتِكُمْ وَاَنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى، خيانه‌تێ ل خودێ وپيغه‌مبه‌رێ وى نه‌كه‌ن كو وى تشتى بهێلن يێ وى كرنا وى ل سه‌ر هه‌وه‌ فه‌ركرى ووى تشتى بكه‌ن يێ وى هوين ژێ داينه‌ پاش، وهوين ته‌خسيرییێ د وى ئێمانه‌تى دا نه‌كه‌ن يێ خودێ كرییه‌ د ده‌ستێ هه‌وه‌ دا، وهوين دزانن كو ئه‌و ئێمانه‌ته‌ ودڤێت بێته‌ پاراستن.

28

وَاعْلَمُوْ٘ا اَنَّمَا٘ اَمْوَالُكُمْ وَاَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌ وَّاَنَّ اللّٰهَ عِنْدَهٗ٘ اَجْرٌ عَظِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

وهوين بزانن هندى مالێ هه‌وه‌يه‌ يێ خودێ كرییه‌ د ده‌ستێ هه‌وه‌ دا، وعه‌يالێ هه‌وه‌ خودێ بۆ جه‌رباندن يێ دايه‌ هه‌وه‌؛ دا ئه‌و بزانت كانێ ئه‌و دێ سوپاسییا وى كه‌ن يان نه‌، وكانێ ئه‌و د ده‌رحه‌قا وان دا دێ گوهدارییا وى كه‌ن يان ژى دێ پێڤه‌ موژيل بن؟ وهوين بزانن هندى خودێ‌یه ‌خێر وقه‌نجییه‌كا مه‌زن بۆ ته‌قواداران ل نك وى هه‌يه‌.

29

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْ٘ا اِنْ تَتَّقُوا اللّٰهَ يَجْعَلْ لَّكُمْ فُرْقَانًا وَّيُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّاٰتِكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللّٰهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيْمِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى، ئه‌گه‌ر هوين ته‌قوا خودێ بكه‌ن كو فه‌رمانێن وى ب جهـ بينن ئه‌و دێ ڕێكه‌كا ڕزگاربوونێ بۆ هه‌وه‌ د دنيايێ دا بينت، وگونه‌هێن هه‌وه‌ يێن بۆرى دێ بۆ هه‌وه‌ ژێ به‌ت وڤه‌شێرت، وهه‌وه‌ پێ ناگرت. وخودێ‌یه ‌خودانێ قه‌نجییا مه‌زن.

30

وَاِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لِيُثْبِتُوْكَ اَوْ يَقْتُلُوْكَ اَوْ يُخْرِجُوْكَ وَيَمْكُرُوْنَ وَيَمْكُرُ اللّٰهُ وَاللّٰهُ خَيْرُ الْمٰكِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بينه‌ بيرا خۆ ده‌مێ كافرێن ملله‌تێ ته‌ ل (مه‌كه‌هێ) پيلان د ده‌رحه‌قا ته‌ دا دگێڕان؛ دا ته‌ بگرن يان بكوژن يان ژى ته‌ ژ باژێرێ ته‌ ده‌ربێخن. وئه‌و پيلانان دژى ته‌ دگێڕن، وخودێ پيلانا وان ب سه‌رێ وان دا شكاند، وخودێ پيلانان دگێڕت، وخودێ چێترينێ پيلانگێڕانه‌.

31

وَاِذَا تُتْلٰي عَلَيْهِمْ اٰيٰتُنَا قَالُوْا قَدْ سَمِعْنَا لَوْ نَشَآءُ لَقُلْنَا مِثْلَ هٰذَا٘ اِنْ هٰذَا٘ اِلَّا٘ اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر ئايه‌تێن قورئانا پيرۆز بۆ ڤان يێن ژ نه‌زانين وسه‌رڕه‌قى كوفر ب خودێ كرى بێنه‌ خواندن ئه‌و دێ بێژن: ب ڕاستى به‌رى نوكه‌ مه‌ گوهـ ل ڤێ بوويه‌، ئه‌گه‌ر مه‌ ڤيابا ئه‌م ژى دا وه‌كى وێ قورئانێ بێژين، ئه‌ڤ قورئانا تو بۆ مه‌ دخوينى -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ژ دره‌وێن خه‌لكێ به‌رێ پێڤه‌تر چو ددى نينه‌.

32

وَاِذْ قَالُوا اللّٰهُمَّ اِنْ كَانَ هٰذَا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَاَمْطِرْ عَلَيْنَا حِجَارَةً مِّنَ السَّمَآءِ اَوِ ائْتِنَا بِعَذَابٍ اَلِيْمٍ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بينه‌ بيرا خۆ ده‌مێ موشركێن ملله‌تێ ته‌ دوعا ژ خودێ كرى وگۆتين: ئه‌گه‌ر ئه‌ڤا موحه‌ممه‌د پێ هاتى ئه‌و بت ئه‌و حه‌قییا ژ نك ته‌ پا دێ تو به‌ران ژ عه‌سمانى ل مه‌ ببارينه‌، يان ژى عه‌زابه‌كا ب ئێش ودژوار بۆ مه‌ بينه‌.

33

وَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَاَنْتَ فِيْهِمْ وَمَا كَانَ اللّٰهُ مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ونه‌بوويه‌ كو خودێ ڤان بوتپه‌رێسان عه‌زاب بده‌ت، وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- د ناڤ وان دا، ونه‌بوويه‌ كو خودێ وان عه‌زاب بده‌ت، وئه‌و داخوازا لێبورينێ ژ گونه‌هێن خۆ بكه‌ن.

34

وَمَا لَهُمْ اَلَّا يُعَذِّبَهُمُ اللّٰهُ وَهُمْ يَصُدُّوْنَ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَمَا كَانُوْ٘ا اَوْلِيَآءَهٗ اِنْ اَوْلِيَآؤُهٗ٘ اِلَّا الْمُتَّقُوْنَ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وچاوا ئه‌و هێژاى عه‌زابا خودێ نابن، وئه‌و يێ وه‌لییێن خودێ يێن خودان باوه‌ر ژ طه‌وافا ل دۆر كه‌عبێ وكرنا نڤێژێ ل مزگه‌فتا حه‌رام دده‌نه‌ پاش؟ وئه‌و نه‌ وه‌لییێن خودێ بووينه‌، هه‌ما وه‌لییێن خودێ ئه‌ون يێن ته‌قوا وى دكه‌ن وفه‌رمانێن وى ب جهـ دئينن، به‌لێ پترییا كافران نزانن؛ له‌و ئه‌و وى تشتێ ل نك وان نه‌ بۆ خۆ ددانن.

35

وَمَا كَانَ صَلَاتُهُمْ عِنْدَ الْبَيْتِ اِلَّا مُكَآءً وَّتَصْدِيَةً فَذُوْقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌ما نڤێژا وان ل نك مزگه‌فتا حه‌رام ب تنێ فيتك ڤه‌دان وده‌ست قوتان بوو. ڤێجا هوين تام بكه‌نه‌ عه‌زابا كوشتنێ وگرتنێ ل ڕۆژا (به‌درێ)؛ ژ به‌ر كوفرا هه‌وه‌ ووان كريارێن كافران يێن هه‌وه‌ دكرن.

36

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ لِيَصُدُّوْا عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ فَسَيُنْفِقُوْنَهَا ثُمَّ تَكُوْنُ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً ثُمَّ يُغْلَبُوْنَ وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْ٘ا اِلٰي جَهَنَّمَ يُحْشَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن كوفر كرى مالێ خۆ خه‌رج دكه‌ن ودده‌نه‌ سه‌رداچوويێن وه‌كى خۆ؛ دا ئه‌و به‌رێ خه‌لكى ژ ڕێكا خودێ بده‌نه‌ پاش، ڤێجا ئه‌و دێ مالى د وێ ڕێكێ دا خه‌رج كه‌ن، پاشى دويماهییا وێ خه‌رجكرنێ دێ بۆ وان بته‌ كه‌سه‌ر وپه‌شێمانى؛ چونكى مالێ وان دێ چت، وهيڤییا وان دكر كو ڕۆناهییا خودێ ڤه‌مرينن وبه‌رێ خه‌لكى ژ ڕێكا وى بده‌نه‌ پاش ب جهـ نائێت، پاشى دويماهییێ خودان باوه‌ر دێ وان شكێنن. وئه‌وێن كافر بووين بۆ جه‌هنه‌مێ دێ ئێنه‌ كۆمكرن ودێ تێدا ئێنه‌ عه‌زابدان.

37

لِيَمِيْزَ اللّٰهُ الْخَبِيْثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَيَجْعَلَ الْخَبِيْثَ بَعْضَهٗ عَلٰي بَعْضٍ فَيَرْكُمَهٗ جَمِيْعًا فَيَجْعَلَهٗ فِيْ جَهَنَّمَ اُولٰٓئِكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

خودێ ئه‌ڤان كافران دێ كۆم كه‌ت وشه‌رمزاركه‌ت، ووان مالێ خۆ خه‌رجكر دا خه‌لكى ژ باوه‌رییا ب خودێ بده‌نه‌ پاش وبه‌رێ وان ژ ڕێكا وى وه‌رگێڕن، دا خودێ تشتێ پيس ژ يێ پاقژ ڤاڤێرت، ودا خودێ وى مالێ حه‌رام يێ بۆ پاشڤه‌لێدانا ژ ڕێكا خودێ هاتییه‌ خه‌رجكرن هنده‌كێ بدانته‌ سه‌ر هنده‌كێ، ڤێچا هه‌مییێ بكه‌ته‌ د ئاگرێ جه‌هنه‌مێ دا، ئه‌ڤ كافره‌نه‌ يێن د دنيايێ وئاخره‌تێ دا دزيانكار.

38

قُلْ لِّلَّذِيْنَ كَفَرُوْ٘ا اِنْ يَّنْتَهُوْا يُغْفَرْ لَهُمْ مَّا قَدْ سَلَفَ وَاِنْ يَّعُوْدُوْا فَقَدْ مَضَتْ سُنَّتُ الْاَوَّلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ وان بوتپه‌رێسێن كافربووين ژ ملله‌تێ ته‌: ئه‌گه‌ر ئه‌و خۆ ژ كوفرێ ودوژمناتییا پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- بده‌نه‌ پاش، و ل باوه‌رییا ب خودێ ب تنێ بزڤڕنه‌ڤه‌ وشه‌ڕێ پێغه‌مبه‌رى وخودان باوه‌ران به‌س بكه‌ن، خودێ دێ گونه‌هێن وان يێن بۆرى ژێ به‌ت؛ چونكى ئيسلام تشتێ به‌رى خۆ ژێ دبه‌ت. وئه‌گه‌ر ئه‌ڤ بوتپه‌رێسه‌ ڤه‌گه‌ڕيانه‌ شه‌ڕێ ته‌ پشتى وێ يا ته‌ ل ڕۆژا (به‌درێ) ئينايه‌ سه‌رێ وان ب ڕاستى ڕێكا يێن به‌رێ يا بۆرى وبنه‌جهـ بووى، كو ئه‌گه‌ر وان به‌رده‌وامى ب كوفر وسه‌رڕه‌قییا خۆ دا ئه‌م دێ له‌زێ د عه‌زابدانا وان دا كه‌ين.

39

وَقَاتِلُوْهُمْ حَتّٰي لَا تَكُوْنَ فِتْنَةٌ وَّيَكُوْنَ الدِّيْنُ كُلُّهٗ لِلّٰهِ فَاِنِ انْتَهَوْا فَاِنَّ اللّٰهَ بِمَا يَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

وهوين -گه‌لى خودان باوه‌ران- شه‌ڕێ بوتپه‌رێسان بكه‌ن دا شرك وپاشڤه‌لێدانا ژ ڕێكا خودێ نه‌مينت، ودا په‌رستنا خودێ ب تنێ بێته‌كرن، ڤێجا ته‌نگاڤى ژ سه‌ر به‌نییێن خودێ ل عه‌ردى ڕاببت، وحه‌تا دين وپه‌رستن وگوهدان هه‌مى بۆ خودێ ب تنێ بت نه‌ بۆ كه‌سێ دى، ڤێجا ئه‌گه‌ر وان خۆ ژ شركێ وعه‌زابدانا خودان باوه‌ران دا پاش وهاتنه‌ د دينێ ڕاست دا، هندى خودێ‌یه‌ تشته‌ك ژ كارێ ئه‌و دكه‌ن ل به‌ر وى به‌رزه‌ نابت.

40

وَاِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمُوْ٘ا اَنَّ اللّٰهَ مَوْلٰىكُمْ نِعْمَ الْمَوْلٰي وَنِعْمَ النَّصِيْرُ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر ڤان بوتپه‌رێسان پشت دا وێ يا هه‌وه‌ -گه‌لى خودان باوه‌ران- به‌رێ وان دايێ كو باوه‌رییێ ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى بينن وشه‌ڕێ هه‌وه‌ به‌س كه‌ن، ووان به‌رده‌وامى ل سه‌ر كوفرێ وشه‌ڕێ هه‌وه‌ كر، هوين پشت ڕاست بن وبزانن هندى خودێ‌یه‌ پشته‌ڤانێ هه‌وه‌ يه‌ وئه‌و دێ هه‌وه‌ ب سه‌ر وان ئێخت. ئه‌و باشترين پشته‌ڤان وهاريكاره‌ بۆ هه‌وه‌ وبۆ وه‌لـییێن خۆ.

41

وَاعْلَمُوْ٘ا اَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِّنْ شَيْءٍ فَاَنَّ لِلّٰهِ خُمُسَهٗ وَ لِلرَّسُوْلِ وَلِذِي الْقُرْبٰي وَالْيَتٰمٰي وَالْمَسٰكِيْنِ وَابْنِ السَّبِيْلِ اِنْ كُنْتُمْ اٰمَنْتُمْ بِاللّٰهِ وَمَا٘ اَنْزَلْنَا عَلٰي عَبْدِنَا يَوْمَ الْفُرْقَانِ يَوْمَ الْتَقَي الْجَمْعٰنِ وَاللّٰهُ عَلٰي كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

وهوين بزانن كو ئه‌و مالێ هوين د جيهادا د ڕێكا خودێ دا ب ده‌ست خۆڤه‌ دئينن ژ پێنج پشكێن وى چار بۆ وان شه‌ڕكه‌رانه‌ يێن ل شه‌ڕى ئاماده‌بووين، وپێنجێكا مايى دێ بته‌ پێنج پشك: يا يه‌كێ بۆ خودێ وپێغه‌مبه‌رییه‌، د مفايێن گشتى يێن موسلمانان دا دئێته‌ خه‌رجكرن، ويا دووێ بۆ مرۆڤێن پێغه‌مبه‌رى يێن نێزيكه‌، كو بنه‌مالا هاشمى و موططه‌لبينه‌، ئه‌ڤه‌ بۆ وان يا هاتییه‌ دانان پێش زه‌كاتێ ڤه‌ كو بۆ وان نه‌دورسته‌، ويا سییێ بۆ ئێتيمانه‌، ويا چارێ بۆ هه‌ژارانه‌، ويا پێنجێ بۆ وى ڕێڤنگى يه‌ يێ چو مال د ده‌ستى دا نه‌ماى، ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ باوه‌رى ب ته‌وحيدا خودێ هه‌يه‌، و ب وێ يا وى ل سه‌ر به‌نییێ خۆ موحه‌ممه‌دى ئينايه‌ خوارێ ژ ئايه‌ت وسه‌ركه‌فتنا ل وێ ڕۆژێ يا وى ژێكڤه‌كرن د ناڤبه‌را حه‌قییێ ونه‌حه‌قییێ دا كرى ل (به‌درێ) ل ڕۆژا هه‌ردو كۆم گه‌هشتينه‌ يه‌ك كۆما خودان باوه‌ران وكۆما بوتپه‌رێسان، وخودێ ل سه‌ر هه‌مى تشتان يێ خودان شيانه‌ چو تشت وى بێزار ناكه‌ن.

42

اِذْ اَنْتُمْ بِالْعُدْوَةِ الدُّنْيَا وَهُمْ بِالْعُدْوَةِ الْقُصْوٰي وَالرَّكْبُ اَسْفَلَ مِنْكُمْ وَلَوْ تَوَاعَدْتُّمْ لَاخْتَلَفْتُمْ فِي الْمِيْعٰدِ وَلٰكِنْ لِّيَقْضِيَ اللّٰهُ اَمْرًا كَانَ مَفْعُوْلًا لِّيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْۣ بَيِّنَةٍ وَّيَحْيٰي مَنْ حَيَّ عَنْۣ بَيِّنَةٍ وَاِنَّ اللّٰهَ لَسَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

و ل بيرا خۆ بينن ده‌مێ هوين ل لايێ نهالێ يێ نێزيك بۆ (مه‌دينێ)، ودوژمنێ هه‌وه‌ ل لايێ نهالێ يێ دوير، وكاروانێ بازرگانییێ ل جهه‌كێ د بن هه‌وه‌ دا بوو ل لايێ نێزيكى لێڤا (ده‌ريایا سۆر)، وئه‌گه‌ر هه‌وه‌ به‌رگه‌ڕيان كربا كو ژڤانه‌كى بۆ ڤێ ديدارێ بدانن هوين ل سه‌ر ده‌سنيشانكرنا ژڤانى پێك نه‌دهاتن، به‌لێ خودێ بێ ژڤان هوين گه‌هاندنه‌ يه‌ك؛ دا ئه‌و وى كارى پێك بينت يێ كو دا هه‌ر پێك ئێت كو وه‌لییێن خۆ ب سه‌ربێخت ودوژمنێن خۆ ب كوشتـن وئێخسيرییێ شه‌رمزار بكه‌ت؛ دا ئه‌وێ تێ دچت هنگى تێ بچت پشتى هێجه‌تا خودێ بۆ وى ئاشكه‌را دبت وئه‌و ب چاڤ دبينت ووى چو هێجه‌ت نه‌مينن، وئه‌وێ دژيت دا ب وێ هێجه‌تا خودێ يا بۆ وى ئاشكه‌را بووى ووى ديتى بژيت. وهندى خودێ‌یه ‌گوهدێرێ گۆتنێن هه‌ردو ده‌سته‌كانه‌، چو ل به‌ر وى به‌رزه‌ نابت، ب ئنيه‌تێن وان يێ پڕزانايه‌.

43

اِذْ يُرِيْكَهُمُ اللّٰهُ فِيْ مَنَامِكَ قَلِيْلًا وَلَوْ اَرٰىكَهُمْ كَثِيْرًا لَّفَشِلْتُمْ وَلَتَنَازَعْتُمْ فِي الْاَمْرِ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ سَلَّمَ اِنَّهٗ عَلِيْمٌۣ بِذَاتِ الصُّدُوْرِ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ل بيرا خۆ بينه‌ ده‌مێ خودێ هژمارا دوژمنێن ته‌ د خه‌ونێ دا كێم نيشا ته‌ داى، ڤێجا ته‌ ئه‌و بۆ خودان باوه‌ران گۆتى، ودلێن وان ب ڤێ چه‌ندێ موكم بووين، وئه‌و ل سه‌ر كرنا شه‌ڕێ وان بسته‌ بووين، وئه‌گه‌ر خودايێ ته‌ هژمارا وان گه‌له‌ك نيشا ته‌ دا با هه‌ڤالێن ته‌ د كرنا شه‌ڕێ وان دا دا دودل بن، وهوين دا ترسن و د كرنا شه‌ڕى دا ژێك جودا بن، به‌لێ خودێ سلامه‌تى دا وهوين ژ فاشلبوونێ پاراستن، و ژ ئه‌نجامێ وێ چه‌ندێ ڕزگاركرن. هندى ئه‌وه‌ ئه‌و ب تشتێن د دلان دا ڤه‌شارتى يێ پڕزانايه‌.

44

وَاِذْ يُرِيْكُمُوْهُمْ اِذِ الْتَقَيْتُمْ فِيْ٘ اَعْيُنِكُمْ قَلِيْلًا وَّيُقَلِّلُكُمْ فِيْ٘ اَعْيُنِهِمْ لِيَقْضِيَ اللّٰهُ اَمْرًا كَانَ مَفْعُوْلًا وَاِلَي اللّٰهِ تُرْجَعُ الْاُمُوْرُ

تەفسیرا ساناهی

وده‌مێ دوژمن هاتينه‌ مه‌يدانا شه‌ڕى، هه‌وه‌ ئه‌و كێم دديتن ڤێجا هوين ل سه‌ر شه‌ڕێ وان بسته‌ بوون، وخودێ هوين د چاڤێن وان دا كێمكرن؛ دا ئه‌و باش خۆ بۆ شه‌ڕێ هه‌وه‌ ئاماده‌ نه‌كه‌ن؛ دا خودێ وى كارى پێك بينت يێ كو هه‌ر دا پێك ئێت، ڤێجا دا ئه‌و سۆز ب جهـ بێت يا خودێ دايه‌ هه‌وه‌ كو هوين دێ ب سه‌ركه‌ڤن، وپه‌يڤا خودێ بوو ب سه‌ركه‌فتى وپه‌يڤا كافران ب بن كه‌فت. ودويماهییا هه‌مى كاران بۆ نك خودێ‌یه‌، ڤێجا ئه‌و دێ جزايێ هه‌ر يه‌كى ده‌تێ.

45

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْ٘ا اِذَا لَقِيْتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُوْا وَاذْكُرُوا اللّٰهَ كَثِيْرًا لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى، ئـه‌گـه‌ر هـوين هاتنه‌ ڕاستا كۆمه‌كێ ژ وان كافرێن خـۆ بــــۆ شه‌ڕێ هه‌وه‌ ئاماده‌كرى، هوين خۆ ڕاگرن و ژ به‌ر وان نه‌ڕه‌ڤن، وهوين گه‌له‌ك خودێ ل بيرا خۆ بينن ودوعا ژێ بكه‌ن كو ئه‌و هه‌وه‌ ب سه‌ر دوژمنى بێخت؛ دا به‌لكى هوين ب مراد بكه‌ڤن.

46

وَاَطِيْعُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَلَا تَنَازَعُوْا فَتَفْشَلُوْا وَتَذْهَبَ رِيْحُكُمْ وَاصْبِرُوْا اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الصّٰبِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهوين پێگيرییێ ب گوهدارییا خودێ وپيغه‌مبه‌رێ وى بكه‌ن، وهوين د ناڤبه‌را خۆ دا ب هه‌ڤڕكى نه‌چن دا گۆتنا هه‌وه‌ ژێكڤه‌ نه‌بت ودلێن هه‌وه‌ ژێك دوير نه‌كه‌ڤن، ڤێجا هوين لاواز ببن وهێز وسه‌ركه‌فتنا هه‌وه‌ نه‌مينت، و ل ده‌مێ هوين دچنه‌ به‌رانبه‌ر دوژمنى هوين دبێهن فره‌هـ بن. هندى خودێ‌یه‌ -ب هاريكارى وپشته‌ڤانییێ- يێ د گه‌ل بێهن فره‌هان، وئه‌و وان شه‌رمزار ناكه‌ت.

47

وَلَا تَكُوْنُوْا كَالَّذِيْنَ خَرَجُوْا مِنْ دِيَارِهِمْ بَطَرًا وَّرِئَآءَ النَّاسِ وَيَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَاللّٰهُ بِمَا يَعْمَلُوْنَ مُحِيْطٌ

تەفسیرا ساناهی

وهوين وه‌كى وان بوتپه‌رێسان نه‌بن يێن ب خۆمه‌زنكرن ڤه‌ وبۆ ڕيمه‌تى ژ باژيرێ خۆ ده‌ركه‌فتين؛ دا نه‌هێلن خه‌لك بێنه‌ د دينێ خودێ دا. وهندى خودێ‌یه ‌ب كارێ ئه‌و دكه‌ن يێ زانايه‌ ووى دۆرا لێ گرتى چو تشته‌ك ل به‌ر وى به‌رزه‌ نابت.

48

وَاِذْ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ اَعْمَالَهُمْ وَقَالَ لَا غَالِبَ لَكُمُ الْيَوْمَ مِنَ النَّاسِ وَاِنِّيْ جَارٌ لَّكُمْ فَلَمَّا تَرَآءَتِ الْفِئَتٰنِ نَكَصَ عَلٰي عَقِبَيْهِ وَقَالَ اِنِّيْ بَرِيْٓءٌ مِّنْكُمْ اِنِّيْ٘ اَرٰي مَا لَا تَرَوْنَ اِنِّيْ٘ اَخَافُ اللّٰهَ وَاللّٰهُ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

تەفسیرا ساناهی

وهوين ل بيرا خۆ بينن ده‌مێ شه‌يتانى بۆ بوتپه‌رێسان ئه‌و كار شرينكرى يێ ئه‌و ژ به‌ر هاتين وخۆ بۆ ئاماده‌كرى، وى گۆته‌ وان: ئه‌ڤرۆ كه‌سه‌ك نه‌شێته‌ هه‌وه‌، وهندى ئه‌زم ئه‌ز پشته‌ڤانێ هه‌وه‌مه‌، ڤێجا ده‌مێ هه‌ردو ده‌سته‌ك گه‌هشتينه‌ يه‌ك: بوتپه‌رێس وشه‌يتان د گه‌ل دا، وموسلمان وفريشته‌ د گه‌ل دا، شه‌يتانى پاتكا خۆ دا وان وزڤڕى، ووى گۆته‌ بوتپه‌رێسان: هندى ئه‌زم ئه‌زێ ژ هه‌وه‌ به‌ريمه‌، ئه‌زێ وى تشتى دبينم يێ هوين نابينن ژ هاتنا فريشته‌يان بۆ پشته‌ڤانییا موسلمانان، هندى ئه‌زم ئه‌ز ژ خودێ دترسم، ڤێجا وى ئه‌و شه‌رمزاركرن وخۆ ژ وان به‌رى كر. وخودێ يێ عه‌زاب دژواره‌ بۆ وى يێ گوهدارییا وى نه‌كه‌ت و ب دورستى تۆبه‌ نه‌كه‌ت.

49

اِذْ يَقُوْلُ الْمُنٰفِقُوْنَ وَالَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌ غَرَّ هٰ٘ؤُلَآءِ دِيْنُهُمْ وَمَنْ يَّتَوَكَّلْ عَلَي اللّٰهِ فَاِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

وهوين ل بيرا خۆ بينن ده‌مێ خودانێن دودلییێ ونفاقێ ودلێن نه‌ساخ -ده‌مێ ئه‌و هژمارا موسلمانان يا كێم وهژمارا خۆ يا بۆش دبينن- دبێژن: دينێ ڤان موسلمانان ئه‌و يێن خاپاندين، وبه‌رێ وان يێ دايه‌ ڤێ ڕێكێ، ووان دوڕوییان نه‌زانییه‌ كو هه‌چییێ خۆ ب هيڤییا خودێ ڤه‌ بهێليت وخۆ ب سۆزا وى پشت ڕاست بكه‌ت خودێ وى شه‌رمزار ناكه‌ت، هندى خودێ‌یه ‌يێ زاله‌ چو تشت وى بێزار ناكه‌ت، د ڕێڤه‌برن وكارێ خۆ دا يێ كاربنه‌جهه‌.

50

وَلَوْ تَرٰ٘ي اِذْ يَتَوَفَّي الَّذِيْنَ كَفَرُوا الْمَلٰٓئِكَةُ يَضْرِبُوْنَ وُجُوْهَهُمْ وَاَدْبَارَهُمْ وَذُوْقُوْا عَذَابَ الْحَرِيْقِ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر تو ببينى ده‌مێ فريشته‌ ڕحێن كافران دستينن، وئه‌و ل ده‌مێ هاتنا وان ل ڕوییێن وان دده‌ن، و ل ده‌مێ ڕه‌ڤينا وان ل پاشییێن وان دده‌ن، ودبێژنه‌ وان: تام بكه‌نه‌ عه‌زابا سۆژه‌ك، ئه‌گه‌ر تو وێ چه‌ندێ ببينى كاره‌كێ مه‌زن دێ بينى.

51

ذٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْكُمْ وَاَنَّ اللّٰهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِيْدِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وا ب سه‌رێ بوتپه‌رێسان هاتى ل ڕۆژا (به‌درێ) ژ به‌ر كريارێن وان يێن خرابه‌، وخودێ هندى زه‌رريه‌كێ ژى زۆردارییێ ل كه‌سه‌كێ ژ چێكرییێن خۆ ناكه‌ت، به‌لكى ئه‌و فه‌رمان ڕه‌وايه‌كێ دادكه‌ره‌ يێ كو زۆردارییێ ناكه‌ت.

52

كَدَاْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَفَرُوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوْبِهِمْ اِنَّ اللّٰهَ قَوِيٌّ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌وه‌ يا وێ ڕۆژێ ب سه‌رێ بوتپه‌رێسان هاتى ئه‌و ڕێبازه‌ يا خودێ ب كار دئينت د عه‌زابدانا وان سه‌رداچوويێن ملله‌تێن به‌رێ دا يێن وه‌كى فيرعه‌ونى ويێن به‌رى وى، ده‌مێ وان باوه‌رى ب ئايه‌تێن خودێ نه‌ئيناى وپێغه‌مبه‌رێن وى دره‌وين ده‌رێخستين، ئينا خودێ ژ به‌ر گونه‌هێن وان عه‌زابا خۆ داڕێته‌ سه‌ر وان. هندى خودێ‌یه ‌يێ ب هێزه‌ كه‌س نه‌شێتێ، يێ عه‌زاب دژواره‌ بۆ وى يێ گوهدارییا وى نه‌كه‌ت وتۆبه‌ نه‌كه‌ت.

53

ذٰلِكَ بِاَنَّ اللّٰهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّرًا نِّعْمَةً اَنْعَمَهَا عَلٰي قَوْمٍ حَتّٰي يُغَيِّرُوْا مَا بِاَنْفُسِهِمْ وَاَنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤ جزايه‌ ژ به‌ر هندێ يه‌ چونكى نه‌بوويه‌ ئه‌گه‌ر خودێ قه‌نجییه‌كێ د گه‌ل ملله‌ته‌كى بكه‌ت جاره‌كا دى ئه‌و وێ قه‌نجییێ ژ وان بستينت حه‌تا ئه‌و حالێ خۆ نه‌گوهۆڕن ژ باشییێ بۆ خرابییێ، وهندى خودێ‌یه ‌گوهدێرێ گۆتنێن به‌نییێن خۆيه‌، يێ پڕزانايه‌ ب وى يێ هێژاى عه‌زابێ بت.

54

كَدَاْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِ رَبِّهِمْ فَاَهْلَكْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْ وَاَغْرَقْنَا٘ اٰلَ فِرْعَوْنَ وَكُلٌّ كَانُوْا ظٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

مه‌ته‌لا ڤان كافران د ڤێ چه‌ندێ دا وه‌كى مه‌ته‌لا ملله‌تێ فيرعه‌ونییه‌ ئه‌وێن مووسا دره‌وين ده‌رێخستى، ووه‌كى مه‌ته‌لا ملله‌تێن به‌رێ‌یه‌ يێن پێغه‌مبه‌رێن خۆ دره‌وين ده‌رێخستين ڤێجا ژ به‌ر گونه‌هێن وان خودێ ئه‌و تێبرن، ووى ده‌سته‌كا فيرعه‌ونى د ده‌ريايێ دا خه‌ندقاند، ووان هه‌مییان ئه‌و دكر يا بۆ وان چێ نه‌دبوو بكه‌ن كو پێغه‌مبه‌رێن خودێ دره‌وين ده‌رێخستين وكوفر ب ئايه‌تێن وى كرى، وشريك بۆ وى د په‌رستنێ دا داناين.

55

اِنَّ شَرَّ الدَّوَآبِّ عِنْدَ اللّٰهِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فَهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ب ڕاستى خرابترين خودان ڕح ل سه‌ر عه‌ردى ب ڕێڤه‌ چووى ل نك خودێ ئه‌و كافرن يێن ڕژدییێ ل سه‌ر كوفرا خۆ دكه‌ن، ڤێجا ئه‌و باوه‌رییێ ب پێغه‌مبه‌رێن خودێ نائينن، وباوه‌رییێ ب ته‌وحيدا خودێ ژى نائينن، و ل دويڤ شريعه‌تێ وى ناچن.

56

اَلَّذِيْنَ عٰهَدْتَّ مِنْهُمْ ثُمَّ يَنْقُضُوْنَ عَهْدَهُمْ فِيْ كُلِّ مَرَّةٍ وَّهُمْ لَا يَتَّقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ژ ڤان خرابان ئه‌و جوهينه‌ يێن په‌يمان د گه‌ل ته‌ گرێداى كو ئه‌و شه‌ڕێ ته‌ نه‌كه‌ن وهاريكارییا كه‌سێ دژى ته‌ نه‌كه‌ن، پاشى هه‌ر جار ئه‌و په‌يمانا خۆ دشكێنن، وئه‌و ژ خودێ ناترسن.

57

فَاِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِي الْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِمْ مَّنْ خَلْفَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ئه‌گه‌ر تو د جه‌نگه‌كى دا چوويه‌ به‌رانبه‌ر بێ سۆزان، تو وێ عه‌زابێ بينه‌ سه‌رێ وان يا كو ترسێ بهاڤێته‌ دلێ خه‌لكێ دى، وكۆما وان به‌لاڤ بكه‌ت؛ دا به‌لكى ئه‌و بيرا خۆ لێ بيننه‌ ڤه‌، ووێ نه‌كه‌ن يا يێن به‌رى وان كرى.

58

وَاِمَّا تَخَافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِيَانَةً فَانْۣبِذْ اِلَيْهِمْ عَلٰي سَوَآءٍ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْخَآئِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر تو ترساى -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- كو ملله‌ته‌ك خيانه‌تێ ل ته‌ بكه‌ت ونيشانێن وێ چه‌ندێ ژێ ديار بوون تو په‌يمانا وان بهاڤێژه‌ به‌ر وان؛ دا ژ ئه‌ڤرۆ وێڤه‌ هه‌ردو لا وه‌كى يه‌ك ب ڤێ چه‌ندێ دزانا بن. هندى خودێ‌یه ‌حه‌ز ژ خيانه‌تكاران ناكه‌ت يێن سۆز وپه‌يمانێن خۆ دشكێنن.

59

وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا سَبَقُوْا اِنَّهُمْ لَا يُعْجِزُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن كوفر ب ئايه‌تێن خودێ كرى بلا هزر نه‌كه‌ن ئه‌و ژ ده‌ست مه‌ ده‌ركه‌فتن وڕزگار بوون، وكو خودێ نه‌شێته‌ وان، هندى ئه‌ون ئه‌و نه‌شێن خۆ ژ عه‌زابا خودێ قورتال بكه‌ن.

60

وَاَعِدُّوْا لَهُمْ مَّا اسْتَطَعْتُمْ مِّنْ قُوَّةٍ وَّمِنْ رِّبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُوْنَ بِهٖ عَدُوَّ اللّٰهِ وَعَدُوَّكُمْ وَاٰخَرِيْنَ مِنْ دُوْنِهِمْ لَا تَعْلَمُوْنَهُمْ اَللّٰهُ يَعْلَمُهُمْ وَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ شَيْءٍ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ يُوَفَّ اِلَيْكُمْ وَاَنْتُمْ لَا تُظْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهوين -گه‌لى موسلمانان- بۆ به‌رسنكگرتنا دوژمنى هه‌ر تشته‌كێ هوين بشێن ژ هێزێ وهژمارێ ئاماده‌ بكه‌ن؛ دا هوين ب وێ چه‌ندێ ترسێ بهاڤێنه‌ دلێ نه‌يارێن خودێ ونه‌يارێن خۆ ئه‌وێن ل به‌ر هه‌وه‌ ددانن، ودا هوين وان ژى بترسينن يێن هێشتا دوژمنییا خۆ بۆ هه‌وه‌ ئاشكه‌را نه‌كرى، به‌لێ خودێ وان دناست و ب يا د دلێ وان دا يێ زانايه‌. وهه‌ر ماله‌كى يان تشته‌كێ هوين د ڕێكا خودێ دا خه‌رج بكه‌ن بۆ به‌ڕه‌ڤانییا ژ ئيسلامێ خودێ د دنيايێ دا دێ بۆ هه‌وه‌ به‌ده‌ل ڤه‌كه‌ت، وخێرا وى ل ئاخره‌تێ دێ ده‌ته‌ هه‌وه‌، وتشته‌ك ژ خێرا هه‌وه‌ ژ هه‌وه‌ نائێته‌ كێمكرن.

61

وَاِنْ جَنَحُوْا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَي اللّٰهِ اِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر وان مه‌يلا ئاشتییێ كر وخۆ ژ شه‌ڕى دا پاش، تو ژى -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- مه‌يلێ بۆ وێ چه‌ندێ بكه‌ وخۆ بهێله‌ ب هيڤییا خودێ ڤه‌، وباوه‌رییا خۆ ب وى موكم بكه‌. هندى ئه‌وه‌ ئه‌و گوهدێرێ گۆتنێن وانه‌، يێ پڕزانايه‌ ب ئنيه‌تێن وان.

62

وَاِنْ يُّرِيْدُوْ٘ا اَنْ يَّخْدَعُوْكَ فَاِنَّ حَسْبَكَ اللّٰهُ هُوَ الَّذِيْ٘ اَيَّدَكَ بِنَصْرِهٖ وَبِالْمُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن په‌يمانێ دده‌نه‌ ته‌ ئه‌گه‌ر دلێ خۆ بره‌ خاپاندنا ته‌ خودێ به‌سى ته‌يه‌ كو نه‌هێلت پيلانێن وان سه‌رى بگرن، هندى ئه‌وه‌ ئه‌وى ب سه‌ركه‌فتنا خۆ و ب موهاجرى وئه‌نصارییێن خودان باوه‌ر پشته‌ڤانییا ته‌ كر،

63

وَاَلَّفَ بَيْنَ قُلُوْبِهِمْ لَوْ اَنْفَقْتَ مَا فِي الْاَرْضِ جَمِيْعًا مَّا٘ اَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوْبِهِمْ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ اَلَّفَ بَيْنَهُمْ اِنَّهٗ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

ووى دلێن وان پشتى ژێكڤه‌بوونێ گه‌هاندنه‌ يه‌ك، ئه‌گه‌ر ته‌ مالێ دنيايێ هه‌مى خه‌رج كربا دا دلێن وان بگه‌هينییه‌ يه‌ك تو نه‌ دشياى وێ چه‌ندێ بكه‌ى، به‌لێ خودێ ئه‌و ل سه‌ر باوه‌رییێ گه‌هاندنه‌ يه‌ك وهه‌مى بوونه‌ برايێن يه‌ك، هندى ئه‌وه‌ ئه‌و د ملكێ خۆ دا يێ زاله‌، و د كار وڕێڤه‌برنا خۆ دا يێ كاربنه‌جهه‌.

64

يٰ٘اَيُّهَا النَّبِيُّ حَسْبُكَ اللّٰهُ وَمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى پيغه‌مبه‌ر خودێ به‌سى ته‌يه‌، وبه‌سى وانه‌ يێن د گه‌ل ته‌ ژ خودان باوه‌ران كو خرابییا دوژمنێن هه‌وه‌ ژ هه‌وه‌ دوير بكه‌ت.

65

يٰ٘اَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِيْنَ عَلَي الْقِتَالِ اِنْ يَّكُنْ مِّنْكُمْ عِشْرُوْنَ صٰبِرُوْنَ يَغْلِبُوْا مِائَتَيْنِ وَاِنْ يَّكُنْ مِّنْكُمْ مِّائَةٌ يَّغْلِبُوْ٘ا اَلْفًا مِّنَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِاَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَفْقَهُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى پيغه‌مبه‌ر تو خودان باوه‌ران بۆ شه‌ڕكرنێ پال بده‌، ئه‌گه‌ر بيستێن بێهن فره‌هـ د ناڤ هه‌وه‌ دا هه‌بن ده‌مێ هوين به‌رانبه‌ر دوژمنى ڕادوه‌ستن هوين دێ شێنه‌ دوسه‌دان ژ وان، وئه‌گه‌ر سه‌دێن جيهادكه‌ر وبێهن فره‌هـ د ناڤ هه‌وه‌ دا هه‌بن هوين دێ شێنه‌ هزار كافران؛ چونكى ئه‌و ملله‌ته‌كن نزانن كانێ خودێ چ بۆ موجاهدان ئاماده‌كرییه‌، وهه‌ما ب تنێ بۆ خرابكارى وخۆمه‌زنكرنا د عه‌ردى دا ئه‌و شه‌ڕى دكه‌ن.

66

اَلْــٰٔنَ خَفَّفَ اللّٰهُ عَنْكُمْ وَعَلِمَ اَنَّ فِيْكُمْ ضَعْفًا فَاِنْ يَّكُنْ مِّنْكُمْ مِّائَةٌ صَابِرَةٌ يَّغْلِبُوْا مِائَتَيْنِ وَاِنْ يَّكُنْ مِّنْكُمْ اَلْفٌ يَّغْلِبُوْ٘ا اَلْفَيْنِ بِاِذْنِ اللّٰهِ وَاللّٰهُ مَعَ الصّٰبِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

نوكه‌ گه‌لى خودان باوه‌ران ژ به‌ر لاوازییا هه‌وه‌ خودێ ل سه‌ر هه‌وه‌ سڤككر، ڤێجا ئه‌گه‌ر سه‌دێن بێهن فره‌هـ د ناڤ هه‌وه‌ دا هه‌بن دێ شێنه‌ دوسه‌د كافران، وئه‌گه‌ر هزار ژ هه‌وه‌ هه‌بن ب ئانه‌هییا خودێ دێ شێنه‌ دوهزاران ژ وان. وخودێ ب سه‌ركه‌فتن وپشته‌ڤانییا خۆ يێ د گه‌ل بێهن فره‌هان.

67

مَا كَانَ لِنَبِيٍّ اَنْ يَّكُوْنَ لَهٗ٘ اَسْرٰي حَتّٰي يُثْخِنَ فِي الْاَرْضِ تُرِيْدُوْنَ عَرَضَ الدُّنْيَا وَاللّٰهُ يُرِيْدُ الْاٰخِرَةَ وَاللّٰهُ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

نه‌بوويه‌ بۆ پێغه‌مبه‌ره‌كى كو وى ئێخسير هه‌بن حه‌تا گه‌له‌ك كوشتنێ بكه‌ت؛ دا ترسێ بێخته‌ دلێن نه‌ياران وستوينێن ديـنـى مــوكـم بدانت، هه‌وه‌ -گه‌لى موسلمانان- ب وه‌رگرتنا فديێ ژ ئێخسيرێن (به‌درێ) په‌رتالێ دنيايێ دڤێت، وخودێ دڤێت دينێ خۆ يێ كو مرۆڤ پێ دگه‌هته‌ ئاخره‌تێ ئاشكه‌را بكه‌ت. وخودێ يێ زاله‌ كه‌س نه‌شێتێ، و د شريعه‌تێ خۆ دا يێ كاربنه‌جهه‌.

68

لَوْلَا كِتٰبٌ مِّنَ اللّٰهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فِيْمَا٘ اَخَذْتُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌گه‌ر نه‌ ژ به‌ر نڤيسينه‌كا بۆرى با ژ خودێ كو وه‌رگرتنا فديێ ژ ئێخسيران بۆ ڤێ ئوممه‌تێ دورسته‌ عه‌زابه‌كا مه‌زن دا گه‌هته‌ هه‌وه‌ ژ به‌ر ڕازيبوونا هه‌وه‌ ب وه‌رگرتنا فديێ ژ ئێخسيران به‌رى شريعه‌تێ دورستكرنا وێ بێته‌ خوارێ.

69

فَكُلُوْا مِمَّا غَنِمْتُمْ حَلٰلًا طَيِّبًا وَّاتَّقُوا اللّٰهَ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا هوين ژ ده‌سكه‌فتییان و ژ فديا ئێخسيران بخۆن ئه‌و يێ حه‌لال وپاقژه‌، وهوين ئه‌حكامێن دينێ خودێ وشريعه‌تێ وى بپارێزن. هندى خودێ‌یه ‌باش گونه‌هـ ژێبرێ به‌نییێن خۆيه‌، ويێ دلوڤانكاره‌ ب وان.

70

يٰ٘اَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِّمَنْ فِيْ٘ اَيْدِيْكُمْ مِّنَ الْاَسْرٰ٘ي اِنْ يَّعْلَمِ اللّٰهُ فِيْ قُلُوْبِكُمْ خَيْرًا يُّؤْتِكُمْ خَيْرًا مِّمَّا٘ اُخِذَ مِنْكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر تو بێژه‌ وان يێن هه‌وه‌ ل (به‌درێ) ئێخسيركرين: هوين ل سه‌ر وێ فديا ژ هه‌وه‌ هاتییه‌ وه‌رگرتن ب خه‌م نه‌كه‌ڤن، ئه‌گه‌ر خودێ بزانت خێره‌ك د دلێن هه‌وه‌ دا هه‌يه‌ تشته‌كێ چێتر ژ وى يێ ژ هه‌وه‌ هاتییه‌ ستاندن دێ ده‌ته‌ هه‌وه‌ كو دلێ هه‌وه‌ بۆ ئيسلامێ فره‌هـ بكه‌ت، وگونه‌هێن هه‌وه‌ بۆ هه‌وه‌ ژێ ببه‌ت. وخودێ باش گونه‌هـ ژێبرێ گونه‌هێن به‌نییێن خۆيه‌، يێ دلۆڤانكاره‌ ب وان.

71

وَاِنْ يُّرِيْدُوْا خِيَانَتَكَ فَقَدْ خَانُوا اللّٰهَ مِنْ قَبْلُ فَاَمْكَنَ مِنْهُمْ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر ئه‌وێن ته‌ ژ ئێخسيرییێ به‌رداين بڤێن جاره‌كا دى خيانه‌تێ ل ته‌ بكه‌ن -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- تو بێ هيڤى نه‌به‌؛ چونكى وان به‌رى نوكه‌ خيانه‌ت ل خودێ ژى كربوو وشه‌ڕێ وى كربوو، ڤێجا خودێ تو ب سه‌ر وان ئێخستى. وخودێ يێ پڕزانايه‌ ب وى تشتێ د سنگێ وان دا ڤه‌شارتى، يێ كاربنه‌جهه‌ د ڕێڤه‌برنا كارێن به‌نییێن خۆ دا.

72

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَهَاجَرُوْا وَجٰهَدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَالَّذِيْنَ اٰوَوْا وَّنَصَرُوْ٘ا اُولٰٓئِكَ بَعْضُهُمْ اَوْلِيَآءُ بَعْضٍ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَلَمْ يُهَاجِرُوْا مَا لَكُمْ مِّنْ وَّلَايَتِهِمْ مِّنْ شَيْءٍ حَتّٰي يُهَاجِرُوْا وَاِنِ اسْتَنْصَرُوْكُمْ فِي الدِّيْنِ فَعَلَيْكُمُ النَّصْرُ اِلَّا عَلٰي قَوْمٍۣ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيْثَاقٌ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى، ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رێ وى كرى، وبۆ جهێ ئيسلامێ مشه‌خت بووين، و ب مالى وڕحێ جيهاد د ڕێكا خودێ دا كرى، وئه‌وێن مشه‌ختى د مالێن خۆ دا حه‌واندين، و ب مالێ خۆ هاريكارییا وان كرى، ودينێ خودێ ب سه‌ر ئێخستى، ئه‌و هنده‌ك ژ وان ژ هنده‌كانه‌. به‌لێ ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى و ژ جهێ كوفرێ مشه‌خت نه‌بووينه‌ جهێ ئيسلامێ به‌ڕه‌ڤانى وپاراستنا وان ل سه‌ر هه‌وه‌ نينه‌ حه‌تا ئه‌و مشه‌خت نه‌بن، وئه‌گه‌ر زۆردارییه‌ك ژ لايێ كافران ڤه‌ ب سه‌ر وان دا هات ووان داخوازا سه‌ركه‌فتنێ ژ هه‌وه‌ كر هوين د به‌رسڤا وان هه‌ڕن، وه‌سا تێ نه‌بت ئه‌گه‌ر دژى وى ملله‌تى بت يێ كو د ناڤبه‌را هه‌وه‌ ووان دا په‌يمانه‌ك هه‌ى ووان ئه‌و په‌يمان نه‌شكاند بت. وخودێ ب كارێن هه‌وه‌ يێ بينه‌ره‌، ئه‌و هه‌ر يه‌كى ل دويڤ كريار وئنيه‌تا وى جزا دده‌ت.

73

وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا بَعْضُهُمْ اَوْلِيَآءُ بَعْضٍ اِلَّا تَفْعَلُوْهُ تَكُنْ فِتْنَةٌ فِي الْاَرْضِ وَفَسَادٌ كَبِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن كافربووين هنده‌ك ژ وان پشته‌ڤانێن هنده‌كانه‌، وئه‌گه‌ر هوين -گه‌لى خودان باوه‌ران- پشته‌ڤانییا يه‌ك ودو نه‌كه‌ن فتنه‌ بۆ خودان باوه‌ران دێ د عه‌ردى دا په‌يدا بت، وخرابكارییه‌كا مه‌زن دێ چێ بت كو ڕێكا خودێ ل خه‌لكى بێته‌ گرتن وستوينێن كوفرێ موكم ببن.

74

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَهَاجَرُوْا وَجٰهَدُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَالَّذِيْنَ اٰوَوْا وَّنَصَرُوْ٘ا اُولٰٓئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُوْنَ حَقًّا لَهُمْ مَّغْفِرَةٌ وَّرِزْقٌ كَرِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى، ووه‌لاتێ خۆ هێلاى ومشه‌خت بووينه‌ جهێ ئيسلامێ وموسلمانان، وپێخه‌مه‌ت بلندكرنا په‌يڤا خودێ جيهاد كرى، وئه‌وێن پشته‌ڤانییا برايێن خۆ يێن موهاجر كرى و ب مالێ خۆ پشته‌ڤانى وهاريكارییا وان كرى، ئه‌ون خودان باوه‌رێن ڕاست ودورست، لێبۆرينا ژ گونه‌هان وڕزقه‌كێ ب بها وبه‌رفره‌هـ د به‌حه‌شتێن خۆشییێ دا بۆ وان هه‌يه‌.

75

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مِنْۣ بَعْدُ وَهَاجَرُوْا وَجٰهَدُوْا مَعَكُمْ فَاُولٰٓئِكَ مِنْكُمْ وَاُولُوا الْاَرْحَامِ بَعْضُهُمْ اَوْلٰي بِبَعْضٍ فِيْ كِتٰبِ اللّٰهِ اِنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن پشتى ڤان موهاجرى وئه‌نصارییان باوه‌رى ئيناى، ومشه‌خت بووين و د گه‌ل هه‌وه‌ جيهاد د ڕێكا خودێ دا كرى، ئه‌ڤه‌ ژ هه‌وه‌نه‌ -گه‌لى خودان باوه‌ران-، وئه‌و مافێ هه‌وه‌ هه‌ى وان ژى هه‌يه‌ وئه‌و واجبێ ل سه‌ر وان ل سه‌ر هه‌وه‌ ژى هه‌يه‌، و د حوكمێ خودێ دا ئه‌وێن مرۆڤێن يه‌ك بن بۆ ميراتگرییێ پتر يێن يه‌كن ژ موسلمانێن دى يێن كو مرۆڤێن وان نه‌بن. هندى خودێ‌یه ‌ب هه‌مى تشتان يێ پڕزانايه‌، وئه‌و دزانت كو ميراتگرییا ب ڕێكا مرۆڤينییێ چێتره‌ ژ ميراتگرییا ب ڕێكا هه‌ڤپه‌يمانییێ، و ب هه‌ر ڕێكه‌كا دى يا ل ده‌سپێكا ئيسلامێ دورست.