الٓمّٓصٓ
(المص) گۆتن ل سهر ڤان حهرفێن كهركرى ل دهسپێكا سوورهتا بهقهره بۆرییه.
كِتٰبٌ اُنْزِلَ اِلَيْكَ فَلَا يَكُنْ فِيْ صَدْرِكَ حَرَجٌ مِّنْهُ لِتُنْذِرَ بِهٖ وَذِكْرٰي لِلْمُؤْمِنِيْنَ
ئهڤ قورئانه كيتابهكا مهزنه خودێ بۆ ته ئينايه خوارێ، ڤێجا بلا چو گومان د دلێ ته دا نهبت كو خودێ ئهو ئينايه خوارێ، وچو تهنگاڤى ژى د دهرحهقا بهلاڤكرنا وێ دا بلا ل نك ته نهبت، مه ئهو بۆ ته ئينا خوارێ؛ دا تو كافران پێ بترسينى وبيرا خودان باوهران پێ بينییهڤه.
اِتَّبِعُوْا مَا٘ اُنْزِلَ اِلَيْكُمْ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَلَا تَتَّبِعُوْا مِنْ دُوْنِهٖ٘ اَوْلِيَآءَ قَلِيْلًا مَّا تَذَكَّرُوْنَ
هوين دويكهفتنا وێ بكهن يا ژ نك خودايێ ههوه ڤه بۆ ههوه هاتى ژ كيتاب وسوننهتێ وپێگيرییێ ب فهرمانێن وێ بكهن، وژبلى خودێ هوين دويكهفتنا چو دۆست وسهركارێن وهكى شهيتان وڕێبهر وزانايان نهكهن. هوين كێمهكێ بيرا خۆ لێ دئيننه ڤه، ووجێ بۆ خۆ ژێ دگرن، و ل حهقییێ دزڤڕنهڤه.
وَكَمْ مِّنْ قَرْيَةٍ اَهْلَكْنٰهَا فَجَآءَهَا بَاْسُنَا بَيَاتًا اَوْ هُمْ قَآئِلُوْنَ
وخهلكێ چهند گوندان ژ بهر نهگوهدارییا وان بۆ پێغهمبهران مه تێ برن، ووێ چهندێ شهرمزارییا د دنيايێ دا يا كو سهرى دكێشته ڕهزيلییا ئاخرهتێ ئينا ڕێكا وان، ڤێجا عهزابا مه جارهكێ گههشته وان دهمێ ئهو دنڤستى ب شهڤ، وجارهكا دى دهمێ ئهو دنڤستى ل نيڤرۆ. وخودێ ب تايبهتى بهحسێ ڤان ههردو دهمان كر؛ چونكى ئهو ههردو دهم يێن ڕحهتییێ وتهناهییێنه، ڤێجا هاتنا عهزابێ ل وان دهمان كرێتتر ودژوارتره.
فَمَا كَانَ دَعْوٰىهُمْ اِذْ جَآءَهُمْ بَاْسُنَا٘ اِلَّا٘ اَنْ قَالُوْ٘ا اِنَّا كُنَّا ظٰلِمِيْنَ
ڤێجا دهمێ عهزاب گههشتییه وان ب تنێ گۆتنا وان ئهو بوو وان ئعتراف ب گونههـ وخهلهتییا خۆ كر، وكو ئهو دهێژاى وێ عهزابێنه يا كو ب سهر وان دا هاتى.
فَلَنَسْــَٔلَنَّ الَّذِيْنَ اُرْسِلَ اِلَيْهِمْ وَلَنَسْــَٔلَنَّ الْمُرْسَلِيْنَ
ڤێجا مسۆگهر ئهم دێ پسيارێ ژ وان مللهتان كهين يێن پێغهمبهر بۆ هاتينه هنارتن: ئهرێ ههوه چ بهرسڤ دابوو پێغهمبهرێن مه؟ ومسۆگهر ئهم دێ پسيارا پێغهمبهران ژى كهين كانێ وان پهيامێن خودايێ خۆ گههاندينه، وكانێ مللهتێن وان چ بهرسڤ دابوو وان.
فَلَنَقُصَّنَّ عَلَيْهِمْ بِعِلْمٍ وَّمَا كُنَّا غَآئِبِيْنَ
ڤێجا مسۆگهر ئهم دێ بۆ خهلكى ههمییێ وان كرياران بێژين يێن وان كرين ژ وان كارێن مه پێ دزانى ژ تشتێ مه فهرمان پێ ل وان كرى وئهو ژێ داينه پاش، و د چو حالان دا ئهم ژ وان دبێ ئاگههـ نهبووين.
وَالْوَزْنُ يَوْمَئِذِ اِۨلْحَقُّ فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوَازِيْنُهٗ فَاُولٰٓئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ
وكێشانا كريارێن مرۆڤان ل ڕۆژا قيامهتێ دێ ب تهرازییهكا ڕاست بت، ب دادییا چو زۆردارى د گهل دا نه، ڤێجا ههچییێ كێشانا كريارێن وى -ژ بهر خێرێن وى يێن زۆر- گران بوو ئهو ئهون يێن سهركهفتى.
وَمَنْ خَفَّتْ مَوَازِيْنُهٗ فَاُولٰٓئِكَ الَّذِيْنَ خَسِرُوْ٘ا اَنْفُسَهُمْ بِمَا كَانُوْا بِاٰيٰتِنَا يَظْلِمُوْنَ
وههچییێ كێشانا كريارێن وى -ژ بهر خرابییێن وى يێن زۆر- سڤك بوو ئهو ئهون يێن بارا خۆ ژ ڕازيبوونا خودێ بهرزهكرى؛ ژ بهر زێدهگاڤییا وان كرى ب نهگوهدانا ئايهتێن خودێ.
وَلَقَدْ مَكَّنّٰكُمْ فِي الْاَرْضِ وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيْهَا مَعَايِشَ قَلِيْلًا مَّا تَشْكُرُوْنَ
و ب ڕاستى مه هويـن د عـهردى دا دانـان، ومـه ئـهو بۆ ههوه كره جهێ ئاكنجيبوونێ، ومه ئهو تشتێ هوين پێ بژين ژ خوارن وڤهخوارنان بۆ ههوه لێ دانان، و د گهل هندێ ژى شوكرا ههوه بۆ قهنجییێن خودێ يا كێمه.
وَلَقَدْ خَلَقْنٰكُمْ ثُمَّ صَوَّرْنٰكُمْ ثُمَّ قُلْنَا لِلْمَلٰٓئِكَةِ اسْجُدُوْا لِاٰدَمَ فَسَجَدُوْ٘ا اِلَّا٘ اِبْلِيْسَ لَمْ يَكُنْ مِّنَ السّٰجِدِيْنَ
و ب ڕاستى مه قهنجى د گهل ههوه كر دهمێ مه هێڤێنێ ههوه -كو ئادهمه- ژ چونهيێ دا پاشى مه ئهو كره خودان ڕهنگ وڕوییهكێ چێتر ژ يێ گهلهك چێكرییان، پاشى مه فهرمان ل فريشتهيان كر ئهو خۆ بۆ وى بچهمينن ئينا وان ههمییان خۆ بۆ وى چهماند، ئبليس تێ نهبت ئهو د گهل وان بوو بهلێ ژ دلڕهشى وى خۆ نهچهماند.
قَالَ مَا مَنَعَكَ اَلَّا تَسْجُدَ اِذْ اَمَرْتُكَ قَالَ اَنَا خَيْرٌ مِّنْهُ خَلَقْتَنِيْ مِنْ نَّارٍ وَّخَلَقْتَهٗ مِنْ طِيْنٍ
خودێ ب نهڕازيبوون ڤه ل سهر خۆنهچهماندنا ئبليسى گۆتێ: ئهو چ بوو نههێلاى تو خۆ بچهمينى دهمێ من فهرمان ل ته كرى؟ ئينا ئبليسى گۆت: ئافراندنا من ژ يا وى چێتره؛ چونكى ئهز ژ ئاگرى يێ هاتيمه ئافراندن، وئهو ژ تهقنێ. ڤێجا وى هزركر ئاگر ژ ئاخێ ب قهدرتره.
قَالَ فَاهْبِطْ مِنْهَا فَمَا يَكُوْنُ لَكَ اَنْ تَتَكَبَّرَ فِيْهَا فَاخْرُجْ اِنَّكَ مِنَ الصّٰغِرِيْنَ
خودێ گۆته ئبليسى: پا دێ ژ بهحهشتێ ههڕه خوارێ؛ چونكى بۆ ته چێ نابت تو خۆ تێدا مهزن بكهى، ڤێجا تو ژ بهحهشتێ دهركهڤه، هندى تويى تو ژ بێ خێر وڕهزيلانى.
قَالَ اَنْظِرْنِيْ٘ اِلٰي يَوْمِ يُبْعَثُوْنَ
ئبليسى -دهمێ ژ دلۆڤانییا خودێ بێ هيڤى بووى- گۆتێ: تو من حهتا ڕۆژا ڕابوونێ بهێله؛ دا ئهز بشێم وى دسهردا ببهم يێ ئهز بشێمێ ژ دووندهها ئادهمى.
قَالَ اِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِيْنَ
خودێ گۆت: هندى تويى تو ژ وانى يێن من ئهجهلێ وان پاش ئێخستى حهتا پفكرنا يهكێ د بۆڕییێ دا، هنگى ههمى خودان ڕح دمرن.
قَالَ فَبِمَا٘ اَغْوَيْتَنِيْ لَاَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِرَاطَكَ الْمُسْتَقِيْمَ
ئبليسێ لهعنهتى گۆت: پا ژ بهر كو ته ئهز دسهردا بريمه ئهز دێ گهلهك بزاڤێ كهم دا دووندهها ئادهمى د سهر ڕێكا ته يا ڕاست دا ببهم، وئهز دێ وان ژ وێ ئيسلاما ته خوڕستییا وان ل سهر داى پاشڤه لێ دهم.
ثُمَّ لَاٰتِيَنَّهُمْ مِّنْۣ بَيْنِ اَيْدِيْهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ وَعَنْ اَيْمَانِهِمْ وَعَنْ شَمَآئِلِهِمْ وَلَا تَجِدُ اَكْثَرَهُمْ شٰكِرِيْنَ
پاشى ژ ههمى لايان ڤه ئهز دێ ئێمه وان؛ دا وان ژ حهقییێ پاشڤه لێ بدهم، وئهز دێ نهحهقییێ ل بهر وان شرين كهم، ودێ دلێ وان بهمه دنيايێ، ودێ گومانێ بۆ وان د ئاخرهتێ دا چێكهم، وتو پترییا دووندهها ئادهمى نابينى شوكرا قهنجییا ته بكهن.
قَالَ اخْرُجْ مِنْهَا مَذْءُوْمًا مَّدْحُوْرًا لَمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ لَاَمْلَــَٔنَّ جَهَنَّمَ مِنْكُمْ اَجْمَعِيْنَ
خودێ گۆته ئبليسى: تو بێ بها ودهركرى ژ بهحهشتێ دهركهڤه، سويند بت ئهز دێ جههنهمێ ژ ته و ژ ههچییێ دويكهفتنا ته بكهت ژ دووندهها ئادهمى تژى كهم.
وَيٰ٘اٰدَمُ اسْكُنْ اَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ فَكُلَا مِنْ حَيْثُ شِئْتُمَا وَلَا تَقْرَبَا هٰذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُوْنَا مِنَ الظّٰلِمِيْنَ
وئهى ئادهم تو وژنا خۆ حهووا د بهحشتێ دا ئاكنجى ببن، و ل ههچى جهێ ههوه بڤێت ژ فێقییێ وێ بخۆن، وهوين نێزيكى ڤێ دارێ (يا كو بۆ وان هاتییه دهسنيشانكرن) نهبن، ڤێجا ئهگهر ههوه وه كر هوين دێ ژ وان زۆرداران بن يێن پێ ل توخويبێن خودێ داناى.
فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّيْطٰنُ لِيُبْدِيَ لَهُمَا مَا وٗرِيَ عَنْهُمَا مِنْ سَوْاٰتِهِمَا وَقَالَ مَا نَهٰىكُمَا رَبُّكُمَا عَنْ هٰذِهِ الشَّجَرَةِ اِلَّا٘ اَنْ تَكُوْنَا مَلَكَيْنِ اَوْ تَكُوْنَا مِنَ الْخٰلِدِيْنَ
ئينا شهيتانى بێ ئهمرییا خودێ ئينا سهر دلێ ئادهمى وحهووايێ كو ئهو ژ وێ دارێ بخۆن يا خودێ ئهو ژێ پاشڤه لێ داين؛ دا ئهو جهێ ل بهر وان هاتییه ڤهشارتن ژ عهورهتێ وان بۆ وان ئاشكهرا ببت، وبۆ سهردابرن وى گۆته وان: ههما ژ بهر هندێ خودايێ ههوه هوين ژ خوارنا فێقییێ ڤێ دارێ پاشڤه لێ دان دا هوين ژى نهبنه دو فريشته، ودا هوين نهبنه ژ وان يێن ههر زێندى دمينن.
وَقَاسَمَهُمَا٘ اِنِّيْ لَكُمَا لَمِنَ النّٰصِحِيْنَ
وشهيتانى بۆ ئادهمى وحهووايێ سويند ب خودێ خوار كو وى دڤێت شيرهتێ ل وان بكهت دهمێ ژ وان دخوازت كو ئهو ژ دارێ بخۆن، ووى درهو دكر.
فَدَلّٰىهُمَا بِغُرُوْرٍ فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْاٰتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفٰنِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَّرَقِ الْجَنَّةِ وَنَادٰىهُمَا رَبُّهُمَا٘ اَلَمْ اَنْهَكُمَا عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ وَاَقُلْ لَّكُمَا٘ اِنَّ الشَّيْطٰنَ لَكُمَا عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ
ئينا وى ئهو ههردو خڕاندن ودسهردابرن، ووان ژ وێ دارێ خوار يا خودێ ئهو ژێ پاشڤه لێ داين، ڤێجا دهمێ وان ژێ خوارى عهورهتێ وان ل بهر وان ئاشكهرا بوو، وئهو تشتێ خودێ ئهو بهرى هنگى پێ ستارهكرين نهما، ڤێجا وان دهست دايێ بهلگێن بهحهشتێ دانه بهر خۆ، وخودايێ وان گازى وان كر: ئهرێ ما من هوين ژ خوارنا وێ دارێ نه دابوونه پاش، ومن نهگۆتبوو ههوه: هندى شهيتانه دوژمنهكێ ئاشكهرايه بۆ ههوه؟ و ژ ڤێ ئايهتێ ديار دبت كو دياركرنا عهورهتى كارهكێ مهزنه، وتشتهكێ كرێته.
قَالَا رَبَّنَا ظَلَمْنَا٘ اَنْفُسَنَا وَاِنْ لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ
ئادهمى وحهووايێ گۆت: خودايێ مه ب خوارنا ژ دارێ مه زۆردارى ل خۆ كر، وئهگهر تو ل مه نهبۆرى ودلۆڤانییێ ب مه نهبهى مسوگهر ئهم دێ ژ وان بين يێن بار وپشكێن خۆ ل دنيايێ وئاخرهتێ بهرزهكرين.
قَالَ اهْبِطُوْا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ وَلَكُمْ فِي الْاَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَّمَتَاعٌ اِلٰي حِيْنٍ
خودايێ مهزن گۆته ئادهمى وحهووايێ وئبليسى: هوين ژ عهسمانى بهر ب عهردى ڤه ههڕنه خوارێ، وهندهك ژ ههوه بۆ هندهكان دێ بنه دوژمن، وجههك بۆ ههوه ل عهردى ههيه هوين لێ ئاكنجى ببن وحهتا دمرن خۆشییێ لێ ببهن.
قَالَ فِيْهَا تَحْيَوْنَ وَفِيْهَا تَمُوْتُوْنَ وَمِنْهَا تُخْرَجُوْنَ
خودێ گۆته ئادهمى وحهووايێ ودووندهها وان: ژينا ههوه دێ ل وێرێ بت، ئانهكۆ: ژينا خۆ يا دنيايێ هوين ل عهردى دێ بۆرينن، ومرنا ههوه ژى دێ ل وێرێ بت، وخودايێ ههوه ههر ژ وێرێ دێ ههوه ڕاكهتهڤه، وبۆ ڕۆژا قيامهتێ كۆم كهت.
يٰبَنِيْ٘ اٰدَمَ قَدْ اَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُّوَارِيْ سَوْاٰتِكُمْ وَرِيْشًا وَلِبَاسُ التَّقْوٰي ذٰلِكَ خَيْرٌ ذٰلِكَ مِنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُوْنَ
ئهى دووندهها ئادهمى ب ڕاستى مه جلكهكێ دايه ههوه عهورهتێ ههوه ڤهشێرت، كو جلكێ فهره، وجلكهك بۆ جوانییێ وخهملاندنێ مه يێ دايه ههوه، وئهڤه يێ خۆشى پێ برنێیه. وجلكێ تهقوا خودێ كو هوين پێگيرییا ب فهرمانێن وى بكهن باشترين جلكه بۆ خودان باوهرى. ئهوا هه يا خودێ منهت پێ ل ههوه كرى ژ نيشانێن خوداينى وتهوحيد وقهنجى ودلۆڤاينییا وى ب بهنییێن وى؛ بۆ هندێیه دا بهلكى هوين بيرا خۆ ل ڤان قهنجییان بينن، وسوپاسییا خودێ سهرا بكهن. و د ڤێ چهندێ دا دياركرنا وێ قهنجییێ ههيه يا خودێ منهت پێ ل بهنییێن خۆ كرى.
يٰبَنِيْ٘ اٰدَمَ لَا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطٰنُ كَمَا٘ اَخْرَجَ اَبَوَيْكُمْ مِّنَ الْجَنَّةِ يَنْزِعُ عَنْهُمَا لِبَاسَهُمَا لِيُرِيَهُمَا سَوْاٰتِهِمَا اِنَّهٗ يَرٰىكُمْ هُوَ وَقَبِيْلُهٗ مِنْ حَيْثُ لَا تَرَوْنَهُمْ اِنَّا جَعَلْنَا الشَّيٰطِيْنَ اَوْلِيَآءَ لِلَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ
ئهى دووندهها ئادهمى بلا شهيتان ههوه نهخاپينت، وگونههێ ل بهر ههوه شرين نهكهت، ههر وهكى وى ل بهر دايبابێن ههوه ئادهم وحهووايێ شرينكرى، ڤێجا ژ بهر هندێ وى ئهو ههردو ژ بهحهشتێ دهرێخستن، ئهو وان جلكێن خودێ ئهو پێ ستارهكرين ژ بهر وان دكهت؛ دا عهورهتێ وان نيشا وان بدهت. هندى شهيتانه ئهو ودووندههـ ونفشێ وى ههوه دبينن بێى هوين وان ببينن ڤێجا لێ دهشيار بن. هندى ئهمين مه شهيتان يێن كرينه دۆست وسهركار بۆ وان كافرێن باوهرییێ ب تهوحيدا خودێ نهئينن، وپێغهمبهرێن وى ڕاستگۆ نهدهرێخن، وكارى ب ڕێكا وى نهكهن.
وَاِذَا فَعَلُوْا فَاحِشَةً قَالُوْا وَجَدْنَا عَلَيْهَا٘ اٰبَآءَنَا وَاللّٰهُ اَمَرَنَا بِهَا قُلْ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَاْمُرُ بِالْفَحْشَآءِ اَتَقُوْلُوْنَ عَلَي اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
وئهگهر كافران كارهكێ كرێت كر هێجهتا خۆ دكهنه ئهو كو وان ئهڤ چهنده يا ژ بابێن خۆ گرتى، وكو خودێ فهرمان ب ڤێ چهندێ يا ل وان كرى. تو بێژه وان: هندى خودێیه فهرمانێ ب كارێن كرێت وخراب ل بهنییێن خۆ ناكهت، ئهرێ -گهلى بوتپهرێسان- تشتێ هوين نهزانن ژ درهو وبێ بهختى هوين ژ كيسێ خودێ دبێژن؟
قُلْ اَمَرَ رَبِّيْ بِالْقِسْطِ وَاَقِيْمُوْا وُجُوْهَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَّادْعُوْهُ مُخْلِصِيْنَ لَهُ الدِّيْنَ كَمَا بَدَاَكُمْ تَعُوْدُوْنَ
تو بێژه وان: خودايێ من فهرمان ب دادییێ كرییه، وفهرمان ل ههوه كرییه كو هوين عيبادهتى ل ههر جههكێ ههبت و ب تايبهتى ل مزگهفتان بۆ وى ب تنێ بكهن، وكو هوين دوعا وگازییان ب دلهكێ صافى ژ وى ب تنێ بكهن، وكو هوين باوهرییێ ب ڕابوونا پشتى مرنێ بينن. ووهكى وى هوين ژ چوننهيێ داين وهسا ئهو دشێت جارهكا دى ژينێ بدهته ههوه.
فَرِيْقًا هَدٰي وَفَرِيْقًا حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلٰلَةُ اِنَّهُمُ اتَّخَذُوا الشَّيٰطِيْنَ اَوْلِيَآءَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَيَحْسَبُوْنَ اَنَّهُمْ مُّهْتَدُوْنَ
خودێ بهنییێن خۆ كرنه دو دهستهك: بهرێ دهستهكهكێ دا ڕێكا ڕاست، ودهستهكهكێ بهرزهبوونا ژ ڕێكا ڕاست ل سهر فهر بوو؛ چونكى وان شهيتان بۆ خۆ ژبلى خودێ كربوونه سهركار، ڤێجا وان ژ نهزانين گوهدارییا وان شهيتانان دكر ووان هزر دكر كو ئهو يێن ل سهر ڕێكا ڕاست.
يٰبَنِيْ٘ اٰدَمَ خُذُوْا زِيْنَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَّكُلُوْا وَاشْرَبُوْا وَلَا تُسْرِفُوْا اِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِيْنَ
ئهى دووندهها ئادهمى هوين ل دهمێ كرنا ههر نڤێژهكێ ب وى كاروكۆكى بن يێ شريعهتى فهرمان پێ ل ههوه كرى، كو جلكهك بت عهورهتێ ههوه بڤهشێرت ويێ پاك وبژوين بت، و ژ تشتێ پاقژ يێ خودێ دايه ههوه هوين بخۆن وڤهخۆن، و د وێ چهندێ دا دناڤنجى بن وپێ ل توخويبان نهدانن. هندى خودێیه حهز ژ وان ناكهت يێن دهست بهردان وزێدهگاڤییێ د خوارن وڤهخوارن وكارێن دى دا دكهن.
قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِيْنَةَ اللّٰهِ الَّتِيْ٘ اَخْرَجَ لِعِبَادِهٖ وَالطَّيِّبٰتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِيَ لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فِي الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا خَالِصَةً يَّوْمَ الْقِيٰمَةِ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ
تو -ئهى موحهممهد- بێژه وان: ئهرێ كێ ئهو جلكێ باش يێ خودێ كرییه خهمل بۆ ههوه ل سهر ههوه حهرام كرییه؟ وكێ خۆشى پێ برنا ب ڕزقێ حهلال يێ خودێ داى حهرام كرییه؟ تو بێژه وان: هندى ئهو جلك وخوارن وڤهخوارنێن پاقژن يێن خودێ حهلال كرين د ژينا دنيايێ دا بۆ وانه يێن باوهرى ئيناى وخهلكێ دى ژى پشكدارییا وان تێدا دكهن، و ل ڕۆژا قيامهتێ بۆ وان ب تنێ نه. وهكى ڤێ بهرفرههكرنێ خودێ ئايهتان بۆ وى مللهتى بهرفرههـ دكهت يێ بزانت چ بۆ دئێته گۆتن، وتێ بگههت.
قُلْ اِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَالْاِثْمَ وَالْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَاَنْ تُشْرِكُوْا بِاللّٰهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهٖ سُلْطٰنًا وَّاَنْ تَقُوْلُوْا عَلَي اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
تو بێژه وان: خودێ كارێن كرێت يێن حهرام كرين، چ دئاشكهرا بن، چ دڤهشارتى، ووى گونههـ ههمى يێن حهرام كرين، وگونهها ژ ههمییان مهزنتر ئهوه مرۆڤ زۆردارییێ ل خهلكى بكهت، هندى ئهڤ كارهيه يێ دويره ژ حهقییێ، ووى حهرام كرییه كو هوين ژبلى خودێ پهرستنا تشتهكى بكهن يێ وى چو هێجهت ودهليل پێ نهئيناينه خوارێ، ئهوێ ڤى كارى بكهت وى چو هێجهت نينن، ووى حهرام كرییه كو هوين ژ درهو وبێ بهختى وى تشتى ل سهر ناڤێ خودێ بێژن يێ وى نهگۆتى، وهكى پالڤهدانا كوڕهكى بۆ وى، وحهرامكرنا هندهك جلك وخوارنێن حهلال.
وَلِكُلِّ اُمَّةٍ اَجَلٌ فَاِذَا جَآءَ اَجَلُهُمْ لَا يَسْتَاْخِرُوْنَ سَاعَةً وَّلَا يَسْتَقْدِمُوْنَ
وههر كۆمهكا ل سهر كوفرا ب خودێ ونهباوهرى ئينانا ب پێغهمبهرێن وى كۆم ببن دهمهك ههيه كو عهزاب تێدا ب سهر وان دا بێت، ڤێجا ئهگهر ئهو دهم هات يێ خودێ بۆ تێبرنا وان داناى دهليڤهيهكێ نه ئهو ژێ دئێنه پاشخستن، ونه پێشخستن.
يٰبَنِيْ٘ اٰدَمَ اِمَّا يَاْتِيَنَّكُمْ رُسُلٌ مِّنْكُمْ يَقُصُّوْنَ عَلَيْكُمْ اٰيٰتِيْ فَمَنِ اتَّقٰي وَاَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ
ئهى دووندهها ئادهمى ئهگهر پێغهمبهرێن من ژ مللهتێن ههوه بۆ ههوه هاتن، ئايهتێن كيتابا من بۆ ههوه بخوينن، ووان دهليلان بۆ ههوه بێژن يێن ڕاستییا وێ يا ئهو بۆ ههوه پێ هاتين ئاشكهرا بكهن هوين گوهدارییا وان بكهن، ئێدى ههچییێ خۆ ژ غهزهبا من بپارێزت وكارێ خۆ چاك بكهت ل ڕۆژا قيامهتێ چو ترسا ژ عهزابا خودێ ل سهر وى نينه، وئهو ل سهر وێ بارا ژ دنيايێ نهگههشتییێ ب خهم ناكهڤت.
وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَاسْتَكْبَرُوْا عَنْهَا٘ اُولٰٓئِكَ اَصْحٰبُ النَّارِ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ
وئهو كافرێن درهو ب دهليلێن تهوحيدا خودێ كرى، وخۆ د سهر ڕا ديتى، ئهون خهلكێ ئاگرى ههر دێ تێدا مينن، وچو جاران ئهو ژێ دهرناكهڤن.
فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰي عَلَي اللّٰهِ كَذِبًا اَوْ كَذَّبَ بِاٰيٰتِهٖ اُولٰٓئِكَ يَنَالُهُمْ نَصِيْبُهُمْ مِّنَ الْكِتٰبِ حَتّٰ٘ي اِذَا جَآءَتْهُمْ رُسُلُنَا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قَالُوْ٘ا اَيْنَ مَا كُنْتُمْ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ قَالُوْا ضَلُّوْا عَنَّا وَشَهِدُوْا عَلٰ٘ي اَنْفُسِهِمْ اَنَّهُمْ كَانُوْا كٰفِرِيْنَ
كهس ژ وى زۆردارتر نينه يێ درهوان ل سهر ناڤێ خودێ بكهت، يان درهوێ ب وان ئايهتێن وى بكهت يێن وى ئيناينه خوارێ، ئهوان ئهو بارا عهزابێ يا كو د لهوحێ پاراستى دا بۆ وان هاتییه نڤيسين دێ گههتێ، حهتا ئهگهر ملياكهتێ مرنێ وهاريكارێن وى هاتن دا ڕحا وان بستينن دێ بێژنێ: كانێ ئهو ههڤپشكێن ههوه ژبلى خودێ پهرستن بۆ دكر دا ههوه ژ ڤى حالـى ڕزگار؟ وان گۆت: وان ئهم هێلاين، ووان هنگى ئيعتيراف كر ئهو د دنيايێ دا دكافر بوون.
قَالَ ادْخُلُوْا فِيْ٘ اُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ مِّنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ فِي النَّارِ كُلَّمَا دَخَلَتْ اُمَّةٌ لَّعَنَتْ اُخْتَهَا حَتّٰ٘ي اِذَا ادَّارَكُوْا فِيْهَا جَمِيْعًا قَالَتْ اُخْرٰىهُمْ لِاُوْلٰىهُمْ رَبَّنَا هٰ٘ؤُلَآءِ اَضَلُّوْنَا فَاٰتِهِمْ عَذَابًا ضِعْفًا مِّنَ النَّارِ قَالَ لِكُلٍّ ضِعْفٌ وَّلٰكِنْ لَّا تَعْلَمُوْنَ
خودايێ مهزن گۆته ڤان بوتپهرێسێن بێ بهخت: هوين د گهل كۆمێن كافرێن وهكى خۆ ژ ئهجنه ومرۆڤێن بهرى ههوه چووين ههڕنه د ئاگرى دا، ههر جارهكا كۆمهك ژ مللهتهكى چوو د ئاگرى دا لهعنهتێ ل كۆما وهكى خۆ دكهت يا ئهو ب چاڤلێكرنا وێ دسهردا چووى، حهتا ئهگهر يێن بهراهییێ ويێن دويماهییێ ژ خهلكێ مللهتێ كافر ههمى د ئاگرى دا گههشتنه يهك، يێن دويماهییێ ئهوێن د دنيايێ دا چاڤ ل مهزنێن خۆ دكر دبێژن: خودايێ مه ئهوێن ههنه يێن بهرێ مه ژ حهقییێ وهرگێڕاى، ڤێجا تو عهزابهكا دوقاتى ژ ئاگرى بده وان، خودێ گۆت: بۆ ههمییان دوقاتییه، يهعنى: بۆ ههوه وبۆ وان عهزابهكا دوقاتى ژ ئاگرى ههيه، بهلێ هوين -ئهى دويكهفتییان- نزانن كانێ چ عهزاب ونهخۆشى بۆ ههوه ههيه.
وَقَالَتْ اُوْلٰىهُمْ لِاُخْرٰىهُمْ فَمَا كَانَ لَكُمْ عَلَيْنَا مِنْ فَضْلٍ فَذُوْقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْسِبُوْنَ
ومهزنان گۆته دويكهفتییێن خۆ: ئهم وهوين د عهزابێ دا وهكى يهكين هوين ژ مه دچێتر نينن، خودێ گۆته وان ههمییان: ژ بهر وان گونههێن ههوه ب دهست خۆ ڤه ئيناين هوين تام بكهنه عهزابێ. ئانهكۆ: عهزابا جههنهمێ.
اِنَّ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَاسْتَكْبَرُوْا عَنْهَا لَا تُفَتَّحُ لَهُمْ اَبْوَابُ السَّمَآءِ وَلَا يَدْخُلُوْنَ الْجَنَّةَ حَتّٰي يَلِجَ الْجَمَلُ فِيْ سَمِّ الْخِيَاطِ وَكَذٰلِكَ نَجْزِي الْمُجْرِمِيْنَ
هندى ئهو كافرن يێن درهو ب وان ئايهتێن مه كرى يێن تهوحيدا مه ئاشكهرا دكهن، و ژ دفن بلندى وخۆمهزنكرن كار ب شريعهتێ مه نهكرى، دهرگههێن عهسمانى بۆ كارێن وان دهمێ ئهو دساخ وبۆ ڕحێن وان دهمێ دمرن نائێنه ڤهكرن، ونابت ئهڤ كافره بچنه د بهحهشتێ دا حهتا حێشتر د كونا دهرزيكێ ڕا بچت، وئهڤه تشتهكێ موستهحيله. ووهكى ڤى جزاى ئهم ددهينه وان يێن تاوانێن وان بووينه گهلهك، وسهرداچوونا وان زێده بووى.
لَهُمْ مِّنْ جَهَنَّمَ مِهَادٌ وَّمِنْ فَوْقِهِمْ غَوَاشٍ وَكَذٰلِكَ نَجْزِي الظّٰلِمِيْنَ
ئهڤ كافره ههروههر دێ د ئاگرى دا بن، جههكێ ڕائێخستى ژ جههنهمێ بۆ وان ههيه، و ل هنداڤى وان پهردێن ب سهرداداى ههنه. و ب عهزابهكا وهكى ڤێ دژوار خودێ وان زۆرداران عهزاب ددهت يێن ب كوفرێ ونهگوهدارییێ پێ ل توخويبێن وى داناى.
وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا اِلَّا وُسْعَهَا٘ اُولٰٓئِكَ اَصْحٰبُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ
وئهوێن باوهرى ب خودێ ئيناى و ل دويڤ شيانا خۆ كارێن چاك كرين -خودێ وى بارى ل نهفسهكێ ناكهت يێ نهشێتێ- ئهو بهحهشتينه، ههروههر دێ تێدا بن وقهت ژێ دهرناكهڤن.
وَنَزَعْنَا مَا فِيْ صُدُوْرِهِمْ مِّنْ غِلٍّ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهِمُ الْاَنْهٰرُ وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْ هَدٰىنَا لِهٰذَا وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْلَا٘ اَنْ هَدٰىنَا اللّٰهُ لَقَدْ جَآءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ وَنُوْدُوْ٘ا اَنْ تِلْكُمُ الْجَنَّةُ اُوْرِثْتُمُوْهَا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ
وخودێ ئهو كهرب ونهڤيانا د دلێ خهلكێ بهحهشتێ دا ههى ئينا دهرێ، و ژ تمامییا وێ قهنجییا د گهل وان هاتییه كرن ئهو د بهحهشتێ دانه ڕويبار د بن وان ڕا دچن. ودهمێ بهحهشتى چووينه بهحهشتێ گۆتن: سوپاسى بۆ وى خودايى بت يێ بهرێ مه دايه وى كارێ چاك يێ ئهم گههاندينه ڤێ قهنجییێ يا ئهم تێدا، ونهدبوو كو بهرێ مه بۆ ڕێكا ڕاست بێته دان ئهگهر نه خودێ با بهرێ مه دايه ڤێ ڕێكێ، وئهم ل سهر موكم كرين، ب ڕاستى پێغهمبهرێن خودايێ مه ب حهقییێ هاتبوون دهمێ وان مزگينى دايه وان يێن گوهدارییێ دكهن وگهف ل وان كرى يێن گوهدارى نهكرى، وبۆ قهدرگرتن گازى وان هاتهكرن: كو ئهو بهحهشتا هه خودێ ب ڕهحما خۆ و ژ بهر وێ باوهرى وكارێ چاك يێ ههوه كرى دا ههوه وهوين لێ كرنه ميراتگر.
وَنَادٰ٘ي اَصْحٰبُ الْجَنَّةِ اَصْحٰبَ النَّارِ اَنْ قَدْ وَجَدْنَا مَا وَعَدَنَا رَبُّنَا حَقًّا فَهَلْ وَجَدْتُّمْ مَّا وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا قَالُوْا نَعَمْ فَاَذَّنَ مُؤَذِّنٌۣ بَيْنَهُمْ اَنْ لَّعْنَةُ اللّٰهِ عَلَي الظّٰلِمِيْنَ
وخهلكێ بهحهشتێ -پشتى چووينه تێدا- گازى خهلكێ ئاگرى كر وگۆتن: هندى ئهمين مه ئهو ڕاست ديت يا خودێ ل سهر ئهزمانێ پێغهمبهرێن خۆ سۆز پێ دايه مه، ئهرێ ههوه ژى ئهو ڕاست ديت يا خودێ ل سهر ئهزمانێن پێغهمبهرێن ههوه سۆز پێ دايه ههوه؟ ڤێجا خهلكێ ئاگرى بهرسڤا وان دا وگۆت: بهلێ ئهوا خودايێ مه سۆز پێ دايه مه مه ديت. ئينا بانگهلدێرهكى د ناڤ خهلكێ بهحهشتێ وخهلكێ جههنهمێ دا كره گازى: كو لهعنهتا خودێ ل وان زۆرداران بت يێن پێ ل توخويبێن خودێ داناى، وكافرى ب خودێ وپێغهمبهرێ وى كرى.
الَّذِيْنَ يَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَيَبْغُوْنَهَا عِوَجًا وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ كٰفِرُوْنَ
ئهڤ كافره بوون يێن بهرێ خهلكى ژ ڕێكا خودێ يا ڕاست وهردگێڕا، ودڤێا ڕێك يا خوار بت، دا كهس ڤێ نهكهڤت، وئهو ب ئاخرهتێ -وتشتێ لێ ههى- دكافرن.
وَبَيْنَهُمَا حِجَابٌ وَعَلَي الْاَعْرَافِ رِجَالٌ يَّعْرِفُوْنَ كُلًّاۣ بِسِيْمٰىهُمْ وَنَادَوْا اَصْحٰبَ الْجَنَّةِ اَنْ سَلٰمٌ عَلَيْكُمْ لَمْ يَدْخُلُوْهَا وَهُمْ يَطْمَعُوْنَ
و د ناڤبهرا خهلكێ بهحهشتێ وخهلكێ جههنهمێ دا پهرژانهكێ مهزن يێ كو دبێژنێ: (ئهعراف) ههيه، و ل سهر ڤى پهرژانى هندهك زهلام ههنه خهلكێ بهحهشتێ وخهلكێ جههنهمێ ب نيشانان دناسن، وهكى سپياتییا ڕوییێ بهحهشتییان، وڕهشاتییا ڕوییێ جههنهمییان، وئهڤ زهلامه ئهون يێن باشى وخرابییێن وان هندى يهك لێ هاتين ئهو چاڤهڕییى ڕهحما خودێنه. وزهلامێن ئهعرافێ ب سلاڤكرن ڤه گازى خهلكێ بهحهشتێ دكهن ودبێژنێ: سلاڤ ل ههوه بن، وخهلكێ ئهعرافێ هێشتا نهچووينه بهحهشتێ ووان هيڤى ههيه بچنێ.
وَاِذَا صُرِفَتْ اَبْصَارُهُمْ تِلْقَآءَ اَصْحٰبِ النَّارِ قَالُوْا رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا مَعَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ
وئهگهر بهرێ خهلكێ ئهعرافێ ب لايێ خهلكێ جههنهمێ ڤه هاته دان دبێژن: خودايێ مه تو مه نهكه د گهل مللهتێ ب شركێ وكوفرا خۆ زۆردارى كرى.
وَنَادٰ٘ي اَصْحٰبُ الْاَعْرَافِ رِجَالًا يَّعْرِفُوْنَهُمْ بِسِيْمٰىهُمْ قَالُوْا مَا٘ اَغْنٰي عَنْكُمْ جَمْعُكُمْ وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُوْنَ
وخهلكێ ئهعرافێ گازيكره هندهك زهلامان ژ سهرۆكێن كافران يێن د ئاگرى دا، ب هندهك نيشانێن تايبهت وان ئهو دناسين، گۆتنێ: ئهو مال وزهلامێن ههوه د دنيايێ دا ل دۆر خۆ كۆم دكرن چو مفا نهگههانده ههوه، ودفن بلندى وخۆمهزنكرنا ههوه ژى كو ههوه باوهرى وحهقى قهبويل نهكرى چو مفا نهگههانده ههوه.
اَهٰ٘ؤُلَآءِ الَّذِيْنَ اَقْسَمْتُمْ لَا يَنَالُهُمُ اللّٰهُ بِرَحْمَةٍ اُدْخُلُوا الْجَنَّةَ لَا خَوْفٌ عَلَيْكُمْ وَلَا٘ اَنْتُمْ تَحْزَنُوْنَ
ئهرێ ئهڤ لاواز وههژارێن بهحهشتى ئهون يێن ههوه د دنيايێ دا سويند دخوار كو خودێ ل ڕۆژا قيامهتێ دلۆڤانییێ پێ نابهت، ووان نابهته بهحهشتێ؟ گهلى خهلكێ ئهعرافێ ههڕنه بهحهشتێ گونههێن ههوه هاتنه ژێبرن، چو ترسا ژ عهزابا خودێ ل سهر ههوه نينه، وهوين ل سهر وێ بارا ل دنيايێ نهگههشتییه ههوه ب خهم ناكهڤن.
وَنَادٰ٘ي اَصْحٰبُ النَّارِ اَصْحٰبَ الْجَنَّةِ اَنْ اَفِيْضُوْا عَلَيْنَا مِنَ الْمَآءِ اَوْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ قَالُوْ٘ا اِنَّ اللّٰهَ حَرَّمَهُمَا عَلَي الْكٰفِرِيْنَ
وخهلكێ ئاگرى هاوارێن خۆ گههاندنه خهلكێ بهحهشتێ و ژێ خواست كو ئهو هندهك ئاڤێ، يان ڕزقێ خودێ دايه وان ژ خوارنێ ب سهر وان دا بهردهن، ئينا وان بهرسڤ دا كو خودێ خوارن وڤهخوارن ل سهر وان يێن كوفر ب تهوحيدا وى كرى، ودرهو ب پێغهمبهرێن وى كرى حهرام كرییه.
الَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا دِيْنَهُمْ لَهْوًا وَّلَعِبًا وَّغَرَّتْهُمُ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا فَالْيَوْمَ نَنْسٰىهُمْ كَمَا نَسُوْا لِقَآءَ يَوْمِهِمْ هٰذَا وَمَا كَانُوْا بِاٰيٰتِنَا يَجْحَدُوْنَ
ئهوێن خودێ ل ئاخرهتێ ژ قهنجییێ بێ بار كرين ئهون يێن وى دينێ خودێ يێ وى فهرمان ل وان كرى كو ل دويڤ بچن بۆ خۆ كرییه تڕانه ويارى، وژينا دنيايێ ئهو خاپاندن و ژ كرنا بۆ ئاخرهتێ موژيل كرن، ڤێجا ل ڕۆژا قيامهتێ خودێ دێ وان ژ بيركهت وهێلته د عهزابا نهخۆش دا، وهكى وان كرن بۆ ديدارا خۆ يا ئهڤرۆ هێلاى، و ژ بهر كو ئهو كوفرێ ب ئايهتێن خودێ دكهن.
وَلَقَدْ جِئْنٰهُمْ بِكِتٰبٍ فَصَّلْنٰهُ عَلٰي عِلْمٍ هُدًي وَّرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ
و ب ڕاستى ئهو قورئانا مه بۆ ته ئينايه خوارێ، مه بۆ كافران ئينا، مه ئهو بۆ وان ئاشكهراكر، زانينهكا مهزن تێدا ههيه، ڕێنيشاندهر ودلۆڤانییه بۆ وى مللهتێ باوهرییێ ب خودێ دئينت وكارى ب شريعهتێ وى دكهت.
هَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّا تَاْوِيْلَهٗ يَوْمَ يَاْتِيْ تَاْوِيْلُهٗ يَقُوْلُ الَّذِيْنَ نَسُوْهُ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَآءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ فَهَلْ لَّنَا مِنْ شُفَعَآءَ فَيَشْفَعُوْا لَنَا٘ اَوْ نُرَدُّ فَنَعْمَلَ غَيْرَ الَّذِيْ كُنَّا نَعْمَلُ قَدْ خَسِرُوْ٘ا اَنْفُسَهُمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ
ئهرێ كافر چاڤهڕێیى تشتهكێ دى دكهن ژبلى وێ يا د قورئانێ دا ژڤان بۆ وان پێ هاتییه دان كو ل دويماهییێ عهزاب دێ ب سهر وان دا ئێت؟ ڕۆژا دويماهییا مهسهلێ ژ حسێبێ وجزادانێ وعهزابێ ل ئاخرهتێ دئێت ئهو كافرێن قورئان هێلاى و د دنيايێ دا كافرى پێ كرى دبێژن: ب ڕاستى نوكه بۆ مه ديار بوو كو پێغهمبهرێن خودايێ مه ب حهقییێ هاتبوون، وكو وان شيرهت ل مه كربوو، ئهرێ ڤێجا هندهك ههڤال ومههدهرچى دێ بۆ مه ههبن، كو مههدهرێ بۆ مه ل نك خودايێ مه بكهن، يان ئهم بۆ دنيايێ بێينه زڤڕاندن دا وى كارى تێدا بكهين يێ خودێ پێ ژ مه ڕازى ببت؟ ب ڕاستى وان زيان گههانده خۆ كو خۆ برییه ئاگرى وههر تێدا ماين، وئهو تشتێ وان ژبلى خودێ پهرستن بۆ دكر و د دنيايێ دا ژ درهو بۆ خۆ دگۆت ژ تشتێ شهيتانى ژڤان پێ ددا وان نهما و ل وان بهرزهبوو.
اِنَّ رَبَّكُمُ اللّٰهُ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ فِيْ سِتَّةِ اَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوٰي عَلَي الْعَرْشِ يُغْشِي الَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهٗ حَثِيْثًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُوْمَ مُسَخَّرٰتٍۣ بِاَمْرِهٖ اَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْاَمْرُ تَبٰرَكَ اللّٰهُ رَبُّ الْعٰلَمِيْنَ
هندى خودايێ ههوهيه ئهو خودايه يێ عهسمان وعهرد ژ چوننهيێ د شهش ڕۆژان دا ئافراندين، پاشى ئستيوا ل سهر عهرشى كر، ئانهكۆ: ل سهر بلند بوو و ب سهركهفت، بلندبوونهكا بابهتى مهزنییا وى بت، ئهو شهڤێ ب سهر ڕۆژێ دا دئينت، حهتا د ناڤ دا دپێچت وڕۆناهییا وێ دبهت، وڕۆژێ ب سهر شهڤێ دا دئينت ڤێجا تارییا وێ دبهت، وههر يهك ژ وان ههردهم ب لهز ب دويڤ يا دى دا دئێت، وئهوه يێ ڕۆژ وههيڤ وستێر ئافراندين وئێخستينه بن فهرمانا خۆ وهكى وى دڤێت ئهو وان ب ڕێڤهدبهت، وئهو ژ ئايهتێن وى يێن مهزنن. نێ ئافراندن ههمى وفهرمان ههمى يا وییه، وخودێ خودايێ ههمى چێكرییان يێ پاك وبلند ومهزن بت.
اُدْعُوْا رَبَّكُمْ تَضَرُّعًا وَّخُفْيَةً اِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِيْنَ
هوين ئاشكهرا وڤهشارتى ب خۆشكاندن ڤه دوعایێ ژ خودايێ خۆ بكهن، وبلا ئهو دوعا يا ب ترس ڤه بت دوير ژ ڕيمهتییێ. هندى خودێیه حهز ژ وان ناكهت يێن زێدهگاڤییێ ل سهر توخويبێن شريعهتێ وى دكهن، وزێدهگاڤییا مهزنتر شركا ب خودێیه، وهكى كرنا دوعايان ژ مرى وصهنهمان.
وَلَا تُفْسِدُوْا فِي الْاَرْضِ بَعْدَ اِصْلَاحِهَا وَادْعُوْهُ خَوْفًا وَّطَمَعًا اِنَّ رَحْمَتَ اللّٰهِ قَرِيْبٌ مِّنَ الْمُحْسِنِيْنَ
وهوين ب چو ڕهنگێن خرابییێ خرابكارییێ د عهردى دا نهكهن، پشتى خودێ ب هنارتنا پێغهمبهران ئهو چاككرى و ب عيبادهتى ئاڤاكرى، وهوين ژ ترسێن عهزابا وى دا وپێخهمهت وهرگرتنا قهنجییا وى ب دلهكێ صافى دوعايان ژ وى بكهن. هندى دلۆڤانییا خودێیه يا نێزيكى قهنجيكارانه.
وَهُوَ الَّذِيْ يُرْسِلُ الرِّيٰحَ بُشْرًاۣ بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهٖ حَتّٰ٘ي اِذَا٘ اَقَلَّتْ سَحَابًا ثِقَالًا سُقْنٰهُ لِبَلَدٍ مَّيِّتٍ فَاَنْزَلْنَا بِهِ الْمَآءَ فَاَخْرَجْنَا بِهٖ مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِ كَذٰلِكَ نُخْرِجُ الْمَوْتٰي لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ
وئهوه يێ بايێن هين وخۆش دهنێرت مزگينى كو باران دێ ژێ ئێت، ڤێجا كهيفا خهلكى ب دلۆڤانییا خودێ دئێت، حهتا دهمێ با عهورێن ب بارانێ دگران ههل دگرت خودێ وان پێ دهاژۆته وهلاتهكێ مرى، يێ كو زوها بووى، وداروبارێ وى هشك بووى، ڤێجا بارانێ دێ لێ بارينت، وشينكاتى وداروبارى پێ شين دكهت، ڤێجا ئهو داروبار جارهكا دى دێ زڤڕت بته خودان بهرههم ژ ههمى ڕهنگێن بهرههمى. وهكى ئهم ڤى وهلاتێ مــرى ب بارانــێ ساخ دكــهيــن وهسا ئهم مرییان ژ گۆڕێن وان دهردئێخين وپشتى مرنێ ئهم وان زێندى دكهينه ڤه؛ دا هوين عيبرهتان بۆ خۆ ژێ بگرن، وبكهنه نيشان ل سهر تهوحيدا خودێ وشيانا وى ل سهر زێنديكرنا پشتى مرنێ.
وَالْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَبَاتُهٗ بِاِذْنِ رَبِّهٖ وَالَّذِيْ خَبُثَ لَا يَخْرُجُ اِلَّا نَكِدًا كَذٰلِكَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّشْكُرُوْنَ
وعهردێ پاقژ ئـهگـهر بارانێ لێ كر -ب ئانههییا خودێ- شينكاتییهكێ باش وخۆش دهردئێخت، مرۆڤێ خودان باوهر ژى يێ وهسايه ئهگهر ئايهتێن خودێ بۆ هاتن مفاى ژێ دبينت، وژينهكا چاك ل نك وى پهيدا دبت، بهلێ عهردێ خراب وبێ خێر ژبلى شينكاتییێ بێ خێر وبێ مفا تشتهك ژێ دهرناكهڤت، وقهت شينكاتییێ باش لێ چێ نابت، مرۆڤێ كافر ژى يێ وهسايه مفاى بۆ خۆ ژ ئايهتێن خودێ نابينت. وهكى ڤێ ئاشكهراكرنا جوان ئهم هێجهت ودهليلان ب گهلهك ڕهنگان دئينين دا حهقى بۆ وان مرۆڤان بنهجهـ ببت يێن سوپاسییا قهنجییێن خودێ دكهن.
لَقَدْ اَرْسَلْنَا نُوْحًا اِلٰي قَوْمِهٖ فَقَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗ اِنِّيْ٘ اَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ
ب ڕاستى مه نووح بۆ مللهتێ وى هنارتبوو؛ دا بهرێ وان بدهته تهوحيدا خودێ، ئينا وى گۆت: ئهى مللهتێ من عهبدينییا خودێ، وگوهدارییا وى ب تنێ بكهن، چونكى ژ وى پێڤهتر ههوه چو خودايێن دى نينن هێژاى پهرستنێ بن، هندى ئهزم ئهز دترسم عهزابا ڕۆژهكا نهخۆشییا وێ يا مهزن، كو ڕۆژا قيامهتێیه، ب سهر ههوه دا بێت.
قَالَ الْمَلَاُ مِنْ قَوْمِهٖ٘ اِنَّا لَنَرٰىكَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ
مهزن وڕێبهرێن وان گۆته وى: ئهى نووح ب ڕاستى ئهم هزر دكهين كو تو يێ د بهرزهبوونهكا ئاشكهرا دا وتو ژ ڕێكا ڕاست ودورست يێ دويرى.
قَالَ يٰقَوْمِ لَيْسَ بِيْ ضَلٰلَةٌ وَّلٰكِنِّيْ رَسُوْلٌ مِّنْ رَّبِّ الْعٰلَمِيْنَ
نووحى گۆت: ئهى مللهتێ من د چو مهسهلان دا و ب چو ڕهنگان ئهز يێ بهرزهبووى نينم، بهلێ ئهز پێغهمبهرهكم ژ لايێ خودايێ خۆ وخودايێ ههوه خودايێ ههمى چێكرییان ڤه هاتيمه هنارتن.
اُبَلِّغُكُمْ رِسٰلٰتِ رَبِّيْ وَاَنْصَحُ لَكُمْ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
ئهز وێ پهيامێ دگههينمه ههوه يا ژ لايێ خودايێ خۆ ئهز پێ هاتيمه هنارتن، وئهز شيرهتان ل ههوه دكهم وههوه ژ عهزابا خودێ دترسينم ومزگينییێ ب قهنجییا وى ددهمه ههوه، وئهز وى تشتى ژ شريعهتێ وى دزانم يێ هوين نهزانن.
اَوَعَجِبْتُمْ اَنْ جَآءَكُمْ ذِكْرٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ عَلٰي رَجُلٍ مِّنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْ وَلِتَتَّقُوْا وَلَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَ
يان تشتێ هوين مهندههۆش كرين ئهو بوو كو خودێ ئهو بۆ ههوه هنارت يێ بيرا ههوه پێ ل وى تشتى بێتهڤه يێ خێرا ههوه تێدا، ل سهر ئهزمانێ زهلامهكى ژ ههوه ب خۆ، هوين وى دناسن ودزانن ئهو يێ ڕاستگۆيه؛ دا ئهو ههوه ژ عهزابا خودێ بترسينت، ودا هوين ب باوهرى ئينانێ خۆ ژ غهزهبا وى بپارێزن، ودا بهلكى هوين دلۆڤانییا وى ب دهست خۆ ڤه بينن؟
فَكَذَّبُوْهُ فَاَنْجَيْنٰهُ وَالَّذِيْنَ مَعَهٗ فِي الْفُلْكِ وَاَغْرَقْنَا الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا اِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا عَمِيْنَ
ئينا وان نووح درهوين دهرێخست ڤێجا ئهو وههچییێ د گهل وى باوهرى ئيناى مه د گهمییێ دا ڕزگاركرن، وئهو كافرێن درهو ب ئايهتێن مه كرى مه خهندقاندن. هندى ئهو بوون دلێن وان ژ ديتنا حهقییێ دكۆره بوون.
وَاِلٰي عَادٍ اَخَاهُمْ هُوْدًا قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗ اَفَلَا تَتَّقُوْنَ
ومه بۆ ئويجاخا عادییان برايێ وان هوود هنارتبوو -دهمێ وان پهرستنا صهنهمان كرى- ڤێجا وى گۆته وان: عهبدينییا خودێ ب تنێ بكهن، چونكى ژ وى پـێـڤـهتر هـهوه چو خودايێن دى نينن هێژاى پهرستنێ بن، ئهرێ ما هوين خۆ ژ عهزابا خودێ وغهزهبا وى ناپارێزن؟
قَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ٘ اِنَّا لَنَرٰىكَ فِيْ سَفَاهَةٍ وَّاِنَّا لَنَظُنُّكَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ
مهزنێن مللهتێ هوودى ئهوێن كافربووين گۆتن: هندى ئهمين ئهم دبينين تو ب ڤێ گازییا خۆ كو ژ مه دخوازى ئهم خوداوهندێن خۆ بهێلين وپهرستنا خودێ ب تنێ بكهين مرۆڤهكێ عهقل سڤكى، وهندى ئهمين ئهم هزر دكهين تو ژ وان مرۆڤانى يێن درهوان ژ كيسێ خودێ دكهن.
قَالَ يٰقَوْمِ لَيْسَ بِيْ سَفَاهَةٌ وَّلٰكِنِّيْ رَسُوْلٌ مِّنْ رَّبِّ الْعٰلَمِيْنَ
هوودى گۆت: ئهى مللهتێ من چو عهقل سڤكى ل نك من نينه، بهلێ ئهز پێغهمبهرهكم بۆ ههوه ژ لايێ خودايێ ههمى چێكرییان ڤه هاتيم.
اُبَلِّغُكُمْ رِسٰلٰتِ رَبِّيْ وَاَنَا لَكُمْ نَاصِحٌ اَمِيْنٌ
ئهز وێ پهيامێ دگههينمه ههوه يا خودايێ من ئهز پێ هنارتيم، وئهز -د ڤێ گازییا خۆ دا كو بهرێ ههوه ددهمه تهوحيدا خودێ وكرنا ب شريعهتێ وى- بۆ ههوه شيرهتكارهكم، وئهز ل سهر وهحییا خودێ مرۆڤهكێ دهسپاكم.
اَوَعَجِبْتُمْ اَنْ جَآءَكُمْ ذِكْرٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ عَلٰي رَجُلٍ مِّنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْ وَاذْكُرُوْ٘ا اِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَآءَ مِنْۣ بَعْدِ قَوْمِ نُوْحٍ وَّزَادَكُمْ فِي الْخَلْقِ بَصْۜطَةً فَاذْكُرُوْ٘ا اٰلَآءَ اللّٰهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ
يان تشتێ هوين مهندههۆش كرين ئهو بوو كو خودێ ئهو بۆ ههوه هنارت يێ بيرا ههوه پێ ل وى تشتى بێتهڤه يێ خێرا ههوه تێدا، ل سهر ئهزمانێ زهلامهكى ژ ههوه ب خۆ، هوين وى دناسن ودزانن يێ ڕاستگۆيه؛ دا ئهو ههوه ژ عهزابا خودێ بترسينت؟ وهوين وێ قهنجییا خودێ بيننه بيرا خۆ كو وى هوين د عهردى دا كرنه جێگرێن خهلكێ بهرى ههوه پشتى كو وى مللهتێ نووحى براندى، ووى لهشێن ههوه ب هێز ومهزن كرن، ڤێجا هوين قهنجییێن خودێ يێن گهلهك بيننه بيرا خۆ؛ دا بهلكى هوين ب سهركهفتنا مهزن ل دنيايێ وئاخرهتێ ب سهركهڤن.
قَالُوْ٘ا اَجِئْتَنَا لِنَعْبُدَ اللّٰهَ وَحْدَهٗ وَنَذَرَ مَا كَانَ يَعْبُدُ اٰبَآؤُنَا فَاْتِنَا بِمَا تَعِدُنَا٘ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ
عادییان گۆته هوودى -سلاڤ لێ بن-: ئهرێ ته گازى مه كرییه دا ئهم پهرستنا خودێ ب تنێ بكهين وپهرستنا وان صهنهمان بهێلين يا كو مـه ژ بـابـێـن خۆ بۆ خۆ گرتى؟ پا دێ وێ عهزابێ ب سهر مه دا بينه يا تو مه پێ دترسينى ئهگهر تو ژ ڕاستگۆيانى.
قَالَ قَدْ وَقَعَ عَلَيْكُمْ مِّنْ رَّبِّكُمْ رِجْسٌ وَّغَضَبٌ اَتُجَادِلُوْنَنِيْ فِيْ٘ اَسْمَآءٍ سَمَّيْتُمُوْهَا٘ اَنْتُمْ وَاٰبَآؤُكُمْ مَّا نَزَّلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍ فَانْتَظِرُوْ٘ا اِنِّيْ مَعَكُمْ مِّنَ الْمُنْتَظِرِيْنَ
هوودى گۆته مللهتێ خۆ: ب ڕاستى عهزاب وغهزهب ژ خودايێ ههوه ب سهر ههوه دا هات، ئهرێ هوين د دهرحهقا ڤان صهنهمان دا يێن ههوه وبابێن ههوه ناڤ لێكرين ههڤڕكییێ د گهل من دكهن؟ خودێ چو هێجهت ودهليلهك پێ نهئينايه خوارێ؛ چونكى ئهو يێن هاتينه چێكرن نه چو مفاى دگههينن ونه چو زيانێ، وههما يێ پهرستن بۆ بێته كرن خودێ ب تنێیه يێ ئافراندهر، ڤێجا هوين چاڤهرێ بن كو عهزاب ب سهر ههوه دا بێت ئهز ژى د گهل ههوه چاڤهرێیى هاتنا وێ مه، وئهڤه دويماهییا گهفلێكرن وترساندنێیه.
فَاَنْجَيْنٰهُ وَالَّذِيْنَ مَعَهٗ بِرَحْمَةٍ مِّنَّا وَقَطَعْنَا دَابِرَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَمَا كَانُوْا مُؤْمِنِيْنَ
ئينا عهزابا خودێ كو هڕهبايهكێ دژوار بوو ب سهر وان دا هات، وخودێ هوود وئهوێن باوهرى د گهل دا ئيناى ب دلۆڤانییا خۆ يا مهزن ڕزگاركرن، وكافرێن مللهتێ وى ههمى براندن وپهلخاندن، وئهو ژ خودان باوهران نهبوون چونكى وان كوفرا ب ئايهتێن خودێ د گهل هێلانا كرنا چاكییێ پێكڤه ل نك خۆ كۆم كربوو.
وَاِلٰي ثَمُوْدَ اَخَاهُمْ صٰلِحًا قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗ قَدْ جَآءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ هٰذِهٖ نَاقَةُ اللّٰهِ لَكُمْ اٰيَةً فَذَرُوْهَا تَاْكُلْ فِيْ٘ اَرْضِ اللّٰهِ وَلَا تَمَسُّوْهَا بِسُوْٓءٍ فَيَاْخُذَكُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ
ومه بۆ ئويجاخا ثهموودى برايێ وان صالح هنارتبوو -دهمێ وان پهرستنا صهنهمان كرى- ئينا صالحى گۆته وان: ئهى مللهتێ من عهبدينییا خودێ ب تنێ بكهن؛ چونكى ژ وى پێڤهتر ههوه چو خودايێن دى نينن هێژاى پهرستنێ بن، ب ڕاستى ئهز ب نيشانهكا ئاشكهرا ڤه ل سهر ڕاستییا گۆتنا خۆ بۆ ههوه هاتيمه، كو من ل بهرچاڤێن ههوه دوعا ژ خودێ كر، ئينا وى ژ كهڤرى حێشترهكا مهزن ئينادهر وهكى ههوه ڤياى، ڤێجا هوين وێ بهێلن دا ئهو ل عهردێ خودێ بچهرت، وچو خرابى ونهخۆشییێ نهگههيننێ، كو عهزابهكا ب ئێش بگههته ههوه.
وَاذْكُرُوْ٘ا اِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَآءَ مِنْۣ بَعْدِ عَادٍ وَّبَوَّاَكُمْ فِي الْاَرْضِ تَتَّخِذُوْنَ مِنْ سُهُوْلِهَا قُصُوْرًا وَّتَنْحِتُوْنَ الْجِبَالَ بُيُوْتًا فَاذْكُرُوْ٘ا اٰلَآءَ اللّٰهِ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْاَرْضِ مُفْسِدِيْنَ
وهوين قهنجییا خودێ بيننه بيرا خۆ، كو وى پشتى ئويجاخا عادییان هوين ل عهردى كرنه جێگر، ووى هوين ل عهردێ باش ئاكنجيكرن، ڤێجا هوين ل جهێن ڕاست ژ وى عهردى قهسرێن مهزن ئاڤادكهن، وهوين د چيايێن وى دا هندهك خانییێن دى دكۆلن، ڤێجا هوين قهنجییێن خودێ ل سهر خۆ بيننه بيرا خۆ، و ب خرابكارى د عهردى دا نهگهڕن.
قَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ لِلَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا لِمَنْ اٰمَنَ مِنْهُمْ اَتَعْلَمُوْنَ اَنَّ صٰلِحًا مُّرْسَلٌ مِّنْ رَّبِّهٖ قَالُوْ٘ا اِنَّا بِمَا٘ اُرْسِلَ بِهٖ مُؤْمِنُوْنَ
ووان ڕێبهر ومهزنێن خۆ دفن بلند دكرن -ژ مللهتێ صالحى- بۆ كێمكرن گۆته خودان باوهرێن بێ دهسههلات: ئهرێ هوين دزانن كو خودێ صالـح بۆ مه هنارتییه؟ خودان باوهران گۆت: ئهم باوهرییێ ب وێ دئينين يا ئهو پێ هاتییه هنارتن، وئهم دويكهفتنا شريعهتێ وى دكهين.
قَالَ الَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْ٘ا اِنَّا بِالَّذِيْ٘ اٰمَنْتُمْ بِهٖ كٰفِرُوْنَ
ئهوێن خۆ مهزنكرى گۆتن: ئهم ب وێ يا ههوه باوهرى پێ ئيناى ودويچوونا وێ كرى ژ پێغهمبهرينییا صالحى دكافرين.
فَعَقَرُوا النَّاقَةَ وَعَتَوْا عَنْ اَمْرِ رَبِّهِمْ وَقَالُوْا يٰصٰلِحُ ائْتِنَا بِمَا تَعِدُنَا٘ اِنْ كُنْتَ مِنَ الْمُرْسَلِيْنَ
ئينا -سڤككرن بۆ وێ گهفا صالحى ل وان كرى- وان حێشتر ڤهكوشت، وخۆ ژ فهرمانا خودايێ خۆ مهزنتر لێكر، وبۆ تڕانه پێكرن وان گۆت: ئهى صالح وێ عهزابێ ب سهر مه دا بينه يا تو مه پێ دترسينى، ئهگهر تو ژ پێغهمبهرێن خودێيى.
فَاَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَاَصْبَحُوْا فِيْ دَارِهِمْ جٰثِمِيْنَ
ئينا ڤهلهرزينهكا وهسا دژوار ب وان كهفت يێن باوهرى نهئيناى دلێن وان ژ بهر هاتنه دهر، ڤێجا ئهو د باژێرێ وان دا هاتنه براندن، وكهفتنه سهر چۆك وڕوییان، وكهسهك ژ وان قورتال نهبوو.
فَتَوَلّٰي عَنْهُمْ وَقَالَ يٰقَوْمِ لَقَدْ اَبْلَغْتُكُمْ رِسَالَةَ رَبِّيْ وَنَصَحْتُ لَكُمْ وَلٰكِنْ لَّا تُحِبُّوْنَ النّٰصِحِيْنَ
ئينا صالحى پشت دا مللهتێ خۆ -دهمێ وان حێشتر ڤهكوشتى وعهزاب ب سهر دا هاتى- وگۆته وان: ئهى مللهتێ من ب ڕاستى من ئهو پهيام گههانده ههوه يا خودايێ من فهرمان پێ ل من كرى، وبۆ شيرهتكرنێ وترساندنێ يا ژ من هاتى من كر، بهلێ هوين حهز ژ شيرهتكهران ناكهن، هوين گۆتنێن وان دزڤڕينن، وههوه گوهدارییا ههر شهيتانهكێ لهعنهتى يێ ههى كر.
وَلُوْطًا اِذْ قَالَ لِقَوْمِهٖ٘ اَتَاْتُوْنَ الْفَاحِشَةَ مَا سَبَقَكُمْ بِهَا مِنْ اَحَدٍ مِّنَ الْعٰلَمِيْنَ
وتو -ئهى موحهممهد- بهحسێ لووطى بكه دهمێ وى گۆتییه مللهتى خۆ: ئهرێ هوين وێ كرێتییا زێده كرێت دكهن؟ كهسێ ژ چێكرییان بهرى ههوه ئهو نهكرییه.
اِنَّكُمْ لَتَاْتُوْنَ الرِّجَالَ شَهْوَةً مِّنْ دُوْنِ النِّسَآءِ بَلْ اَنْتُمْ قَوْمٌ مُّسْرِفُوْنَ
هندى هوينن هوين -ژ گڕدارییا خۆ- دچنه نك زهلامان، وهوين بهرێ خۆ نادهنه كرێتییا ڤى كارى، وهوين وان ژنێن خودێ بۆ ههوه حهلالكرين دهێلن، هوين مللهتهكن ههوه زێدهگاڤى ل سهر توخويبێن خودێ كرییه. وكرنا كارێ خراب د گهل زهلامان كارهك بوو مللهتێ لووطى بۆ جارا يهكێ دهرێخست بوو، بهرى وان چو كهسان ئهڤ كاره نهكرییه.
وَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهٖ٘ اِلَّا٘ اَنْ قَالُوْ٘ا اَخْرِجُوْهُمْ مِّنْ قَرْيَتِكُمْ اِنَّهُمْ اُنَاسٌ يَّتَطَهَّرُوْنَ
ودهمێ لووطى ئهڤ كارێ مللهتێ خۆ ب كرێتى دايه بهر چاڤێن وان ب تنێ بهرسڤا وان ئهڤه بوو، هندهك ژ وان گۆته هندهكان: لووطى ومرۆڤێن وى ژ وهلاتێ خۆ دهربێخن؛ هندى ئهوه ويێن دويكهفتنا وى دكهن هندهك مرۆڤن خۆ پاقژ دبينن، ووى كارى ناكهن يێ ئهم دكهين.
فَاَنْجَيْنٰهُ وَاَهْلَهٗ٘ اِلَّا امْرَاَتَهٗ كَانَتْ مِنَ الْغٰبِرِيْنَ
ئينا خودێ لووط ومرۆڤێن وى ژ عهزابێ ڕزگاركرن دهمێ فهرمان لێ كرى كو ژ وى باژێرى دهركهڤن، ژنا وى تێ نهبت، ئهو ژ وان بوو يێن ماينه د عهزابا خودێ دا وتێ چووين.
وَاَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَّطَرًا فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُجْرِمِيْنَ
وخودێ كافرێن مللهتێ لووطى عهزاب دان كو بارانهكا بهران ل وان باراند، وباژێرێ وان دهرنشيف كر، وسهرژێركر، ڤێجا تو -ئهى موحهممهد- بهرێ خۆ بدێ دويماهییا وان تاوانباران يێن بستهيى ل سهر بێ ئهمرییا خودێ كرى وپێغهمبهرێن وى درهوين دهرێخستين يا چاوا بوويه.
وَاِلٰي مَدْيَنَ اَخَاهُمْ شُعَيْبًا قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗ قَدْ جَآءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ فَاَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيْزَانَ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ اَشْيَآءَهُمْ وَلَا تُفْسِدُوْا فِي الْاَرْضِ بَعْدَ اِصْلَاحِهَا ذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ
ومه بۆ ئويجاخا (مهديهن) برايێ وان شوعهيب -سلاڤ لێ بن- هنارتبوو، ئينا وى گۆته وان: ئهى مللهتێ من عهبدينییا خودێ ب تنێ بكهن؛ چونكى ژ وى پێڤهتر ههوه چو خودايێن دى يێن هێژاى پهرستنێ نينن، ب ڕاستى نيشانهكا ئاشكهرا ژ خودايێ ههوه ل سهر ڕاستییا وێ يا ئهز بۆ ههوه پێ هاتيم هاتییه، ڤێجا هوين مافێ مرۆڤان ب ڕهنگهكێ پێكهاتى بدهنێ وپيڤان وكێشانێ ب تمامى پێك بينن، وهوين چويێ ژ مافێ وان -ب زۆردارى- كێم نهكهن، وهوين -ب كوفرێ وزۆردارییێ- خرابكارییێ د عهردى دا نهكهن پشتى ئهو ب شريعهتێن پێغهمبهرێن بهرێ -سلاڤ لێ بن- چاك بووى. ئهڤه يا من بهرێ ههوه دايێ د دنيايێ وئاخرهتێ دا بۆ ههوه چێتره، ئهگهر هوين باوهرییێ ب وێ بينن يا ئهز بهرێ ههوه ددهمێ، وكارى ب شريعهتێ خودێ بكهن.
وَلَا تَقْعُدُوْا بِكُلِّ صِرَاطٍ تُوْعِدُوْنَ وَتَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ مَنْ اٰمَنَ بِهٖ وَتَبْغُوْنَهَا عِوَجًا وَاذْكُرُوْ٘ا اِذْ كُنْتُمْ قَلِيْلًا فَكَثَّرَكُمْ وَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِيْنَ
وهوين ل سهرێن ڕێكان نهڕوينن گهفا ب كوشتنێ ل خهلكى بكهن ئهگهر ئهو مالێ خۆ نهدهنه ههوه، وهوين بهرێ وى ژ ڕێكا خودێ پاشڤه لێ ددهن يێ باوهرى پێ ئيناى، وچاكى كرى، وهوين دخوازن ڕێكا خودێ يا خوار بت، ووهسا وێ وهربادهن كو ب كێر دلچوونێن ههوه بێت، وهوين خهلكى ژێ ددهنه پاش. وهوين بيرا خۆ ل قهنجییا خودێ بيننه ڤه دهمێ هژمارا ههوه يا كێم ئينا وى هوين زێدهكرن، ڤێجا هوين سهرفهراز بوون و ب هێزكهفتن، وبهرێ خۆ بدهنێ كانێ دويماهییا خرابكاران د عهردى دا يا چاوا بوو، و چ تێچوون ونهمان هاته سهرێ وان؟
وَاِنْ كَانَ طَآئِفَةٌ مِّنْكُمْ اٰمَنُوْا بِالَّذِيْ٘ اُرْسِلْتُ بِهٖ وَطَآئِفَةٌ لَّمْ يُؤْمِنُوْا فَاصْبِرُوْا حَتّٰي يَحْكُمَ اللّٰهُ بَيْنَنَا وَهُوَ خَيْرُ الْحٰكِمِيْنَ
وئهگهر دهستهكهكێ ژ ههوه باوهرى ب وێ ئينا يا خودێ ئهز پێ هنارتيم، ودهستهكهكێ باوهرى پێ نهئينا، ئێدى هوين ئهى درهوپێكهر چاڤهڕییى حوكمێ خودێ بن يێ كو دێ ڤهبڕێ ئێخته ناڤبهرا مه دهمێ ئهو عهزابا وى ب سهر ههوه دا دئێت يا وى هوين پێ ترساندين. وخودێ چێترينێ حوكمدارانه د ناڤبهرا بهنییێن خۆ دا.
قَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ لَنُخْرِجَنَّكَ يٰشُعَيْبُ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَكَ مِنْ قَرْيَتِنَا٘ اَوْ لَتَعُوْدُنَّ فِيْ مِلَّتِنَا قَالَ اَوَلَوْ كُنَّا كٰرِهِيْنَ
وان ڕێبهر ومهزنێن خۆ ژ باوهرى ئينانێ مهزنتر ديتى ژ مللهتێ شوعهيبى گۆتن: ئهى شوعهيب سويند بت ئهم ته وههچییى د گهل ته باوهرى ئيناى ژ گوندێ خۆ دهربێخين، يان ژى هوين دێ ل دينێ مه زڤڕن، شوعهيبى ب مهندههۆشى ڤه گۆت: ئهرێ ئهم دويكهفتنا ههوه د دينێ ههوه يێ پويچ دا بكهين، ئهگهر خۆ مه نهڤێت ژى ژ بهر كو ئهم دزانين ئهو دينهكێ پويچه؟
قَدِ افْتَرَيْنَا عَلَي اللّٰهِ كَذِبًا اِنْ عُدْنَا فِيْ مِلَّتِكُمْ بَعْدَ اِذْ نَجّٰىنَا اللّٰهُ مِنْهَا وَمَا يَكُوْنُ لَنَا٘ اَنْ نَّعُوْدَ فِيْهَا٘ اِلَّا٘ اَنْ يَّشَآءَ اللّٰهُ رَبُّنَا وَسِعَ رَبُّنَا كُلَّ شَيْءٍ عِلْمًا عَلَي اللّٰهِ تَوَكَّلْنَا رَبَّنَا افْتَحْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَاَنْتَ خَيْرُ الْفٰتِحِيْنَ
وبهردهوامى پێ دان بۆ گۆتنا خۆ شوعهيبى گۆته مللهتێ خۆ: ب ڕاستى ئهگهر ئهم ل دينێ ههوه زڤڕينه ڤه پشتى كو خودێ ئهم ژێ ڕزگاركرين ئهو مه درهو ل سهر ناڤێ خودێ كر، وبۆ مه نابت كو ژبلى دينێ خودايێ خۆ ئهم خۆ ڤهگوهێزينه سهر دينهكێ دى وهسا تێ نهبت كو خودايێ مه حهز بكهت، خودايێ مه ب زانين ههر تشتهك ڤهگرتییه، وئهو وى تشتى دزانت يێ بۆ بهنییێن وى يێ باش بت، مه خۆ ب هيڤییا خودايێ خۆ ب تنێ ڤه هێلايه، كو بهرێ مه بدهته هيدايهتێ ومه ب سهر بێخت، خودايێ مه تو ب حهقییێ حوكمى د ناڤبهرا مه ومللهتێ مه دا بكه، وتو چێترينێ حوكمدارانى.
وَقَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ لَئِنِ اتَّبَعْتُمْ شُعَيْبًا اِنَّكُمْ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ
ومرۆڤێن مهزن وڕێبهر يێن ژ سهرڕهقى وزێدهگاڤى تهوحيد قهبويل نهكرى ودرهو پێ كرى، وهك ترساندن بۆ خهلكى ژ دويكهفتنا شوعهيبى گۆتن: ئهگهر هوين ب دويڤ شوعهيبى بكهڤن، ب ڕاستى هوين هنگى دتێچووينه.
فَاَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَاَصْبَحُوْا فِيْ دَارِهِمْ جٰثِمِيْنَ
ئينا ڤهلهرزينهكا دژوار ب مللهتێ شوعهيبى كهفت، ڤێجا ئهو دخانییێن خۆ دا كهفتن ومرن.
الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا شُعَيْبًا كَاَنْ لَّمْ يَغْنَوْا فِيْهَا اَلَّذِيْنَ كَذَّبُوْا شُعَيْبًا كَانُوْا هُمُ الْخٰسِرِيْنَ
ئهوێن شووعهيب درهوين دهرێخستى ههر وهكى ئهو د وهلاتێ خۆ دا ئاكنجى نهبووين، وخۆشى تێدا نهبرين؛ چونكى بێ بنيات مان، وچو شوينوارێن وان نهمان، وزيان وتێچوون د دنيايێ وئاخرهتێ دا گههشته وان.
فَتَوَلّٰي عَنْهُمْ وَقَالَ يٰقَوْمِ لَقَدْ اَبْلَغْتُكُمْ رِسٰلٰتِ رَبِّيْ وَنَصَحْتُ لَكُمْ فَكَيْفَ اٰسٰي عَلٰي قَوْمٍ كٰفِرِيْنَ
ئينا شوعهيبى دهمێ پشت ڕاست بووى كو عهزاب دێ ب سهر وان دا ئێت پشت دا وان وگۆت: ئهى مللهتێ من ب ڕاستى من پهيامێن خودايێ خۆ گههاندنه ههوه، ومن شيرهت ل ههوه كر كو هوين بێنه د دينێ خودێ دا ووێ بهێلن يا هوين دكهن، بهلێ ههوه گوهدارى نهكر، ڤێجا چاوا ئهز ل سهر وى مللهتى كوڤاندار ببم يێ كافرى ب يهكينییا خودێ كرى ودرهو ب پێغهمبهرێن وى كرى؟
وَمَا٘ اَرْسَلْنَا فِيْ قَرْيَةٍ مِّنْ نَّبِيٍّ اِلَّا٘ اَخَذْنَا٘ اَهْلَهَا بِالْبَاْسَآءِ وَالضَّرَّآءِ لَعَلَّهُمْ يَضَّرَّعُوْنَ
ومه چو پێغهمبهرهك ل گوندهكى نههنارتییه بهرێ وان بدهته پهرستنا خودێ، ووان ژ بوتپهرێسییا وان بدهته پاش، ومللهتێ وى ئهو درهوين دهرێخست بت، بێى كو مه ئهو ب تهنگاڤییێ ونهخۆشییێ نهگرت بن، ڤێجا مه نهخۆشى هاڤێته لهشێن وان، وههژارى كره د ناڤ مالێ وان دا؛ دا بهلكى ئهو ل خودايێ خۆ بزڤڕن، وخۆ بۆ وى بشكێنن، وڤهگهڕيێنه حهقییێ.
ثُمَّ بَدَّلْنَا مَكَانَ السَّيِّئَةِ الْحَسَنَةَ حَتّٰي عَفَوْا وَّقَالُوْا قَدْ مَسَّ اٰبَآءَنَا الضَّرَّآءُ وَالسَّرَّآءُ فَاَخَذْنٰهُمْ بَغْتَةً وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ
پاشى مه ل جهێ نهخۆشییێ جارهكا دى خۆشى دا وان، ڤێجا لهشێن وان ساخلهم بوون، ومالێ وان بهرفرهه بوو؛ پاشڤههێلان بۆ وان، ودا بهلكى ئهو سوپاسییێ بكهن، ڤێجا ئهڤێ ههمییێ چو مفا نهگههانده وان، ووان چو وج بۆ خۆ ژێ نهگرت ودهست ژ كارێ خۆ ڤهنهكێشا، ووان گۆت: ئهڤه حالێ زهمانییه د گهل خهلكى، ڕۆژهكا خۆشه ويهك يا نهخۆشه، وئهڤه بهراهییێ ب سهرێ بابێن مه ژى هاتبوو، ئينا ژ نشكهكێ ڤه مه ئهو ب عهزابێ گرتن وئهو دتهنا، وان هزرا تێچوونێ نهدكر.
وَلَوْ اَنَّ اَهْلَ الْقُرٰ٘ي اٰمَنُوْا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِمْ بَرَكٰتٍ مِّنَ السَّمَآءِ وَالْاَرْضِ وَلٰكِنْ كَذَّبُوْا فَاَخَذْنٰهُمْ بِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ
وئهگهر خهلكێ وان گوندان باوهرى ب پێغهمبهرێن خۆ ئينابا ودويكهفتنا وان كربا وخۆ ژ وێ دويركربا يا خودێ ئهو ژێ داينه پاش، خودێ دهرگههێن خێرێ ژ ههمى لايان ڤه بۆ وان دا ڤهكهت، بهلێ وان درهو پێ كر، ئينا خودێ عهزابهكا ئهو پێ تێ بچن دا وان؛ ژ بهر كوفر ونهگوهدارییا وان.
اَفَاَمِنَ اَهْلُ الْقُرٰ٘ي اَنْ يَّاْتِيَهُمْ بَاْسُنَا بَيَاتًا وَّهُمْ نَآئِمُوْنَ
ئهرێ خهلكێ گوندان هزر دكهن كو ئهو دپشت ڕاستن ژ عهزابا خودێ، كو ب شهڤ د سهر وان دا بێت وئهو دنڤستى؟
اَوَاَمِنَ اَهْلُ الْقُرٰ٘ي اَنْ يَّاْتِيَهُمْ بَاْسُنَا ضُحًي وَّهُمْ يَلْعَبُوْنَ
ئهرێ وخهلكێ گوندان پشت ڕاست بووينه كو عهزابا خودێ ل دهمێ تێشتهگههێ بگههته وان، دهمێ ئهو د بێ ئاگههـ و ب كارێ خۆ يێ دنيايێ ڤه دمژويل؟ وخودايێ مهزن ب تايبهتى بهحسێ ڤان ههردو دهمان كر؛ چونكى مرۆڤ تێدا پتر ژ ههر دهمهكێ دى يێ بێ ئاگههه، ڤێجا هاتنا عهزابێ ل وان ههردو دهمان يا ب سههمتر ودژوارتره.
اَفَاَمِنُوْا مَكْرَ اللّٰهِ فَلَا يَاْمَنُ مَكْرَ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْخٰسِرُوْنَ
ئهرێ ڤێجا خهلكێ گوندێن درهوپێكهر پشت ڕاست بووينه ژ ڤێ ڤههێلان و ل دويڤ بهردانا خودێ بۆ وان كو قهنجى د گهل وان كرى؛ دا پتر پێ دسهردا بچن وهك عقووبه بۆ وان ژ بهر فێلبازییا وان؟ ئێدى ژ مللهتێ تێچووى پێڤهتر كهس ژ دويڤ بهردانا خودێ پشت ڕاست نابت.
اَوَلَمْ يَهْدِ لِلَّذِيْنَ يَرِثُوْنَ الْاَرْضَ مِنْۣ بَعْدِ اَهْلِهَا٘ اَنْ لَّوْ نَشَآءُ اَصَبْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْ وَنَطْبَعُ عَلٰي قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُوْنَ
ئهرێ وما بۆ وان ئاشكهرا نهبوويه ئهوێن ل وى جهى ئاكنجى بووين يێ خهلكێ وى يێ بهرێ ژ بهر گونههێن وان هاتينه تێبرن، ڤێجا ئهو ژى ل ڕێكا وان چووين، كو ئهگهر مه بڤێت ئهم دێ وان ژى وهكى يێن بهرى وان ژ بهر گونههێن وان گرين، وخهتمێ ل سهر دلێن وان دهين، ڤێجا حهقى تێ ناچت، ووان گوهـ ل چو شيرهتهكێ وبيرئينانهكێ نابت؟
تِلْكَ الْقُرٰي نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ اَنْۣبَآئِهَا وَلَقَدْ جَآءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ فَمَا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْا بِمَا كَذَّبُوْا مِنْ قَبْلُ كَذٰلِكَ يَطْبَعُ اللّٰهُ عَلٰي قُلُوْبِ الْكٰفِرِيْنَ
ئهو گوندێن بهحسێ وان بۆرى، كو گوندێن مللهتێ نووحى وهوودى وصالحى ولووطى وشوعهيبى بوون، ئهم ژ دهنگ وباسێن وان ويێن پێغهمبهرێن خودێ يێن مه بۆ وان هنارتين هندێ بۆ ته -ئهى موحهممهد- دبێژين كو زۆردار پێ بێنه پاشڤهلێدان وخهلك وجێ بۆ خۆ ژێ وهربگرن. و ب ڕاستى پێغهمبهرێن مه ب نيشانێن ئاشكهرا بۆ خهلكێ وان گوندان هاتبوون، بهلێ نهبووبوو كو ژ بهر سهرداچوون ودرهوپێكرنا وان ب حهقییێ ئهو باوهرییێ ب وێ بينن يا پێغهمبهر بۆ وان پێ هاتين، ووهكى خهتملێدانا خودێ ل سهر دلێ ڤان كافرێن بهحسێ وان هاتییهكرن وهسا خودێ خهتمێ ل سهر دلێ وان ژى ددهت يێن كافرییێ ب موحهممهدى -سلاڤ لێ بن- دكهن.
وَمَا وَجَدْنَا لِاَكْثَرِهِمْ مِّنْ عَهْدٍ وَاِنْ وَّجَدْنَا٘ اَكْثَرَهُمْ لَفٰسِقِيْنَ
ومه نهديت كو پترییا مللهتێن بۆرین دهسپاكى ووهفادارى ههبت، وههما مه ديت پترییا وان ژ گوهدارى وفهرمانا خودێ ددهركهفتينه.
ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْۣ بَعْدِهِمْ مُّوْسٰي بِاٰيٰتِنَا٘ اِلٰي فِرْعَوْنَ وَمَلَا۠ئِهٖ فَظَلَمُوْا بِهَا فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِيْنَ
پاشى پشتى وان پێغهمبهرێن بهحسێ وان بۆرى مه مووسايێ كوڕێ عيمرانى ب نيشانێن خۆ يێن پهردهدڕ وئاشكهرا ڤه بۆ فيرعهونى ومللهتێ وى هنارت، ئينا وان ژ زۆردارى وسهرڕهقییا خۆ درهو وكوفر پێ كر، ڤێجا تو -ئهى موحهممهد- بهرێ خۆ بدێ كانێ مه چ ب سهرێ وان ئينا ومه ئهو ههمى ل بهر چاڤێن مووساى ومللهتێ وى د ئاڤێ دا خهندقاندن؟ وئهڤهيه دويماهییا خرابكاران.
وَقَالَ مُوْسٰي يٰفِرْعَوْنُ اِنِّيْ رَسُوْلٌ مِّنْ رَّبِّ الْعٰلَمِيْنَ
ومووساى ب دان وستاندن ڤه گۆته فيرعهونى: هندى ئهزم ئهز پێغهمبهرهكم ژ لايێ خودێ خودايێ ههمى چێكرییان ڤه هاتيمه هنارتن.
حَقِيْقٌ عَلٰ٘ي اَنْ لَّا٘ اَقُوْلَ عَلَي اللّٰهِ اِلَّا الْحَقَّ قَدْ جِئْتُكُمْ بِبَيِّنَةٍ مِّنْ رَّبِّكُمْ فَاَرْسِلْ مَعِيَ بَنِيْ٘ اِسْرَآءِيْلَ
هێژايه كو ژ حهقییێ پێڤهتر ئهز چو گۆتنهكا دى ل سهر ناڤێ خودێ نهبێژم، وههژى منه كو ئهز پێگيرییێ پێ بكهم، ب ڕاستى ئهز ب هێجهت ونيشانهكا ئاشكهرا ڤه ل سهر ڕاستییا گۆتنا خۆ ژ لايێ خودايێ ههوه ڤه بۆ ههوه هاتيمه، ڤێجا تو -ئهى فيرعهون- ئيسرائيلییان ژ ئێخسيرى وكۆلهتییا خۆ بهرده، وڕێكا وان بكه دا پهرستنا خودێ بكهن.
قَالَ اِنْ كُنْتَ جِئْتَ بِاٰيَةٍ فَاْتِ بِهَا٘ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ
فيرعهونى گۆته مووساى: ئهگهر تو ب ئايهتهكێ هاتبى وهكى تو دبێژى پا كانێ وێ بينه، و ل نك من ئاماده بكه؛ دا ڕاستییا ته بۆ من ئاشكهرا ببت، ئهگهر ڕاسته كو تو پێغهمبهرێ خودايێ ههمى چێكرییانى.
فَاَلْقٰي عَصَاهُ فَاِذَا هِيَ ثُعْبَانٌ مُّبِيْنٌ
ئينا مووساى گۆپالێ خۆ هاڤێت، ڤێجا ئهو د گاڤێ دا بۆ شههمارهكێ ئاشكهرا.
وَّنَزَعَ يَدَهٗ فَاِذَا هِيَ بَيْضَآءُ لِلنّٰظِرِيْنَ
ووى گاڤا دهستێ خۆ ژ بهريكا خۆ يان ژ بن كهفشێ خۆ ئينادهرێ، ئهو د گاڤێ دا وهكى شيرى سپى دبوو بێى نهساخییهك لێ ههبت، وگاڤا دهستێ زڤڕاندباڤه وهكى بهرێ لێ دهات.
قَالَ الْمَلَاُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ اِنَّ هٰذَا لَسٰحِرٌ عَلِيْمٌ
مرۆڤێن مهزن ژ مللهتێ فيرعهونى گۆتن: هندى مووسايه سێرهبهندهكه ب فهند وفيلێن خۆ چاڤێن خهلكى دسحرينت، حهتا وه ل وان دكهت كو ئهو هزر بكهن گۆپال ماره، وتشتى دگوهۆڕت، وزانينا وى ب سێرهبهندییێ يا بهرفرههه.
يُّرِيْدُ اَنْ يُّخْرِجَكُمْ مِّنْ اَرْضِكُمْ فَمَاذَا تَاْمُرُوْنَ
وى دڤێت ههوه ههمییان ژ عهردێ ههوه دهربێخت، فيرعهونى گۆت: ڤێجا هوين چ دبێژن گهلى مهزنان ئهز چ بكهم؟
قَالُوْ٘ا اَرْجِهْ وَاَخَاهُ وَاَرْسِلْ فِي الْمَدَآئِنِ حٰشِرِيْنَ
وان گۆت: تو مووساى وبرايێ وى هاروونى بهێله، وهندهك لهشكهران فرێكه باژێرێن (مصرێ).
يَاْتُوْكَ بِكُلِّ سٰحِرٍ عَلِيْمٍ
دا ئهو ههمى سێرهبهندێن خودان زانينا بهرفرهه ب سێرهبهندییێ بۆ ته كۆم بكهن.
وَجَآءَ السَّحَرَةُ فِرْعَوْنَ قَالُوْ٘ا اِنَّ لَنَا لَاَجْرًا اِنْ كُنَّا نَحْنُ الْغٰلِبِيْنَ
وسێرهبهند هاتنه نك فيرعهونى وگۆتن: ئهرێ ئهگهر ئهم شياينه مووساى خهلاتهكى ومالهكى دێ دهيه مه؟
قَالَ نَعَمْ وَاِنَّكُمْ لَمِنَ الْمُقَرَّبِيْنَ
فيرعهونى گۆت: بهلێ ئهگهر هوين شيانه وى كرێیهكا باش بۆ ههوه ههيه وهوين دێ ژ وان بن يێن نێزيكى من.
قَالُوْا يٰمُوْسٰ٘ي اِمَّا٘ اَنْ تُلْقِيَ وَاِمَّا٘ اَنْ نَّكُوْنَ نَحْنُ الْمُلْقِيْنَ
سێرهبهندێن فيرعهونى ب خۆمهزنكرن ڤه گۆته مووساى: ئهى مووسا بۆ خۆ هلبژيره يان تو گۆپالێ خۆ بهرێ بهاڤێژه يان ئهم دێ بهرى ته هاڤێژين.
قَالَ اَلْقُوْا فَلَمَّا٘ اَلْقَوْا سَحَرُوْ٘ا اَعْيُنَ النَّاسِ وَاسْتَرْهَبُوْهُمْ وَجَآءُوْ بِسِحْرٍ عَظِيْمٍ
مووساى گۆته سێرهبهندان: هوين بهاڤێژن، ڤێجا دهمێ وان كنف وگۆپالێن خۆ هاڤێتين وان سێرهبهندى ل چاڤێن مرۆڤان كر، ووان وه هزركر كو تشتێ ئهو دبينن ڕاستییه، وئهو ب خۆ خهيال بوو، ووان مرۆڤ باش ترساندن، ووان سێرهبهندییهكا ب هێز ومهزن ئينا.
وَاَوْحَيْنَا٘ اِلٰي مُوْسٰ٘ي اَنْ اَلْقِ عَصَاكَ فَاِذَا هِيَ تَلْقَفُ مَا يَاْفِكُوْنَ
و ل وى جهێ مهزن خودێ ئهو وهحى بۆ بهنییێ خۆ وپێغهمبهرێ خۆ مووساى هنارت يا كو حهقى ونهحهقى پێ ژێك جودا بووى، وى فهرمان لێ كر كو ئهو وى تشتێ د دهستێ خۆ يێ ڕاستێ دا كو گۆپالێ وى بوو بهاڤێژت، ئينا وى ئهو هاڤێت و د گاڤێ دا وى ئهو تشتێ وان هاڤێتى دا خهلكى وه تێ بگههينن كو ئهو حهقییه ههمى داعويرا.
فَوَقَعَ الْحَقُّ وَبَطَلَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ
ئينا بۆ ههر كهسهكێ ئاماده ئاشكهرا بوو كو مووسا يێ حهقه وكو ئهو پێغهمبهرێ خودێیه وبهرێ خهلكى ددهته حهقییێ، وئهو درهوا وان دكر پويچ بوو.
فَغُلِبُوْا هُنَالِكَ وَانْقَلَبُوْا صٰغِرِيْنَ
ئينا سێرهبهند ههمى ل جهێ لێ كۆمبووين هاتنه شكاندن، وفيرعهون ومللهتێ خۆ شكهستى وڕهزيل ڤهگهڕيان.
وَاُلْقِيَ السَّحَرَةُ سٰجِدِيْنَ
وسێرهبهندان دهمێ شيانا خودێ يا مهزن ديتى خۆ بۆ خودێ چهماند وچوونه سوجدێ.
قَالُوْ٘ا اٰمَنَّا بِرَبِّ الْعٰلَمِيْنَ
گۆتن: مه باوهرى ب خودايێ ههمى چێكرییان ئينا.
رَبِّ مُوْسٰي وَهٰرُوْنَ
خودايێ مووساى وهاروونی.
قَالَ فِرْعَوْنُ اٰمَنْتُمْ بِهٖ قَبْلَ اَنْ اٰذَنَ لَكُمْ اِنَّ هٰذَا لَمَكْرٌ مَّكَرْتُمُوْهُ فِي الْمَدِيْنَةِ لِتُخْرِجُوْا مِنْهَا٘ اَهْلَهَا فَسَوْفَ تَعْلَمُوْنَ
فيرعهونى گۆته سێرهبهندان: ههوه باوهرى ب وى ئينا بهرى ئهز دهستويریێ بدهمه ههوه كو هوين باوهریێ بينن؟ هندى باوهرى ئينانا ههوهيه فێلبازییهكه ههوه ومووساى كرى؛ دا هوين خهلكێ باژێرێ خۆ دهربێخنه دهشتێ، ودا هوين خێر وخێراتێن وى بۆ خۆ ب تنێ ببهن، ڤێجا هوين پاشى دێ زانن كانێ چ عهزاب ونهخۆشى دێ ب سهرێ ههوه ئێت.
لَاُقَطِّعَنَّ اَيْدِيَكُمْ وَاَرْجُلَكُمْ مِّنْ خِلَافٍ ثُمَّ لَاُصَلِّبَنَّكُمْ اَجْمَعِيْنَ
سويند بت ئهز دهست وپییێن ههوه ژێك جودا ببڕم: دهستێ ڕاستێ د گهل پییێ چهپێ، يان دهستێ چهپێ د گهل پییێ ڕاستێ، پاشى سويند بت ئهز دێ ههوه ههمییان ب قورمێن دارقهسپان ڤه هلاويسم.
قَالُوْ٘ا اِنَّا٘ اِلٰي رَبِّنَا مُنْقَلِبُوْنَ
وان گۆته فيرعهونى: بۆ مه مسوگهر بوو كو هندى ئهمين ئهم دێ زڤڕينه نك خودێ، وكو عهزابا وى ژ يا ته دژوارتره، ڤێجا ئهم ئهڤرۆ دێ صهبرێ ل سهر عهزابا ته كێشين؛ دا ل ڕۆژا قيامهتێ ژ عهزابا خودێ ڕزگار ببين.
وَمَا تَنْقِمُ مِنَّا٘ اِلَّا٘ اَنْ اٰمَنَّا بِاٰيٰتِ رَبِّنَا لَمَّا جَآءَتْنَا رَبَّنَا٘ اَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَّتَوَفَّنَا مُسْلِمِيْنَ
وههما ته كهرب ژ مه ڤهنابت ژ بهر تشتهكى ب تنێ نهبت ژ بهر هندێ كو مه باوهرى ئينايه ومه ڕاستگۆيى ب نيشان وئايهتێن خودايێ خۆ يێن مووسا پێ هاتى كرییه، ونه تو ونه كهسێ دى ژبلى خودێ خودانێ عهرد وعهسمانان نهشێت هندهك نيشانێن وهكى وان بينت، خودايێ مه تو بێهن فرههییهكا مهزن ب سهر مه دا بهرده ومه موكم بكه، ومه بمرينه پێگير ب فهرمانا ته ودويكهفتى بۆ پێغهمبهرێ ته.
وَقَالَ الْمَلَاُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ اَتَذَرُ مُوْسٰي وَقَوْمَهٗ لِيُفْسِدُوْا فِي الْاَرْضِ وَيَذَرَكَ وَاٰلِهَتَكَ قَالَ سَنُقَتِّلُ اَبْنَآءَهُمْ وَنَسْتَحْيٖ نِسَآءَهُمْ وَاِنَّا فَوْقَهُمْ قٰهِرُوْنَ
وڕێبهر ومهزنان ژ مللهتێ فيرعهونى گۆته فيرعهونى: ئهرێ تو دێ مووساى ومللهتێ وى ژ ئسرائيلییان هێلى دا ئهو خهلكى ل عهردێ (مصرێ) دسهردا ببهن حهتا ئهو دينێ خۆ بگوهۆڕن وعهبدينییا خودايێ ب تنێ بكهن، وعهبدينییا ته ويا خوداوهندێن ته بهێلن؟ فيرعهونى گۆت: ئهم دێ كوڕێن ئسرائيلییان كوژين وژنێن وان بۆ خزمهتكارییێ هێلينه زێندى، وهندى ئهمين ئهم ب ملكى ودهسههلاتێ د سهر وان ڕاينه.
قَالَ مُوْسٰي لِقَوْمِهِ اسْتَعِيْنُوْا بِاللّٰهِ وَاصْبِرُوْا اِنَّ الْاَرْضَ لِلّٰهِ يُوْرِثُهَا مَنْ يَّشَآءُ مِنْ عِبَادِهٖ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِيْنَ
مووساى گۆته مللهتێ خۆ -ژ ئسرائيلییان-: هوين داخوازا هاريكارییێ ژ خودێ دژى فيرعهونى ومللهتێ وى بكهن، وبێهنا خۆ ل سهر وێ نهخۆشییا ژ فيرعهونى گههشتییه ههوه وعهيالێ ههوه فرههـ بكهن. هندى عهرده ههمى بۆ خودێیه يێ وى بڤێت ژ بهنییێن خۆ ب ميراتگرى ئهو لێ ددانت، ودويماهییا باش بۆ وییه يێ تهقوا خودێ بكهت وپێگيرییێ ب فهرمانێن وى بكهت.
قَالُوْ٘ا اُوْذِيْنَا مِنْ قَبْلِ اَنْ تَاْتِيَنَا وَمِنْۣ بَعْدِ مَا جِئْتَنَا قَالَ عَسٰي رَبُّكُمْ اَنْ يُّهْلِكَ عَدُوَّكُمْ وَيَسْتَخْلِفَكُمْ فِي الْاَرْضِ فَيَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُوْنَ
مللهتێ مووساى -ژ ئسرائيلیان- گۆته پێغهمبهرێ خۆ مووساى: بهرى تۆ بۆ مه بێى وپشتى تو بۆ مه هاتى ژى ئهم ب كوشتنا كوڕێن مه وهێلانا ژنان دهاتينه ئێشاندن، مووساى گۆته وان: بهلكى خودايێ ههوه نهيارێ ههوه فيرعهونى ومللهتێ وى تێ ببهت، وپشتى تێبرنا وان ههوه ب جێگرى ل عهردێ وان بدانت، ڤێجا بهرێ خۆ بدهته ههوه كانێ هوين دێ چاوا كارى كهن، كانێ دێ شوكرا وى كهن يان دێ كافر بن؟
وَلَقَدْ اَخَذْنَا٘ اٰلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِيْنَ وَنَقْصٍ مِّنَ الثَّمَرٰتِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُوْنَ
و ب ڕاستى مه فيرعهون ومللهتێ وى ب كولپ وخهلايێ، و ب كێمكرنا بهرههمێ فێقى ودهرامهتێ وان جهرباندن؛ دا بهلكى ئهو بيرا خۆ بينن، وخۆ ژ سهرداچوونێ بدهنه پاش، و ل خودايێ خۆ بزڤڕنهڤه.
فَاِذَا جَآءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ قَالُوْا لَنَا هٰذِهٖ وَاِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَّطَّيَّرُوْا بِمُوْسٰي وَمَنْ مَّعَهٗ اَلَا٘ اِنَّمَا طٰٓئِرُهُمْ عِنْدَ اللّٰهِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ
ڤێجا ئهگهر ڕزق وبهرفرههییهك گههشتبا فيرعهونى ومللهتێ وى ئهو دا بێژن: ئهڤه بۆ مهيه ژ بهر كو ئهم دههژينه، وئهگهر كولپ وهشكاتى ب سهر وان دا هاتبا دا كهنه ژ بێ ئيفلهحییا مووساى وئهوێن د گهل وى دا ودا بێژن: ئهڤه ژ بهر وان گههشته مه. نێ ئهوا ب سهرێ وان دئێت ژ كولپ وخهلايێ ب قهدهرا خودێیه، و ژ بهر كوفر وگونههێن وانه، بهلێ پترییا مللهتێ فيرعهونى ڤێ چهندێ نزانن.
وَقَالُوْا مَهْمَا تَاْتِنَا بِهٖ مِنْ اٰيَةٍ لِّتَسْحَرَنَا بِهَا فَمَا نَحْنُ لَكَ بِمُؤْمِنِيْنَ
ومللهتێ فيرعهونى گۆته مووساى: ههچى نيشان وئايهتا تو بۆ مه بينى، دا بهرێ مه پێ ژ دينێ فيرعهونى وهرگێڕى، ئهم گوهدارییا ته ناكهين وباوهرییێ ب ته نائينين.
فَاَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الطُّوْفَانَ وَالْجَرَادَ وَالْقُمَّلَ وَالضَّفَادِعَ وَالدَّمَ اٰيٰتٍ مُّفَصَّلٰتٍ فَاسْتَكْبَرُوْا وَكَانُوْا قَوْمًا مُّجْرِمِيْنَ
ئينا مه لههیهكا مهزن ل وان ڕاكر فێقى ودهرامهتێ وان پويچ كر، ومه كولى ب سهر وان دا هنارت، ڤێجا وى چاندییێ وان وتشتێ وان ههمى خوار، ومه ئهو سپيهێن كو شينكاتى وحهيوانهتێ وان دكوژن ب سهر وان دا بهردان، ومه بهق ب سهر وان دا هنارتن ڤێجا تژى ئامان وسهر جهێن وان بوون، وخوين ژى مه ب سهر وان دا هنارت ڤێجا بير وڕويبارێن وان بوونه خوين، ووان ئاڤا ب كێر ڤهخوارنێ بێت نهديت، ئهڤه هنهدهك ئايهتن ژ ئايهتێن خودێ ژبلى وى كهس نهشێت وان بينت، دژێك جودانه، و د گهل ڤێ ههمییێ مللهتێ فيرعهونى خۆ دفن بلندكر، وباوهرى ب خودێ نهئينا، وئهو مللهتهك بوون وان ئهو كار دكر يێ خودێ ئهو ژێ ددانه پاش ژ گونههـ وسهرداچوونێ.
وَلَمَّا وَقَعَ عَلَيْهِمُ الرِّجْزُ قَالُوْا يٰمُوْسَي ادْعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِنْدَكَ لَئِنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ وَلَنُرْسِلَنَّ مَعَكَ بَنِيْ٘ اِسْرَآءِيْلَ
ودهمێ عهزاب ب سهر فيرعهونى ومللهتێ وى دا هاتى وان ههوارا خۆ گههانده مووساى وگۆتن: ئهى مووسا دوعایێ ژ خودايێ خۆ بكه ب وێ پهيمانا وى دايه ته كو ئهگهر مه تۆبهكر ئهو عهزابێ ژ سهر مه ڕاكهت، ئهگهر تو وێ عهزابێ ژ سهر مه ڕاكهى يا ئهم تێدا سويند بت ئهم دێ باوهرییێ ب وێ ئينين يا تو پێ هاتى، ودێ دويچوونا وێ كهين يا تو ژ مه دخوازى، وئهم دێ ئسرائيلییان د گهل ته بهردهين، وئهم ڕێ ل وان ناگرين كو ئهو بچنه وى جهێ وان بڤێت.
فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُمُ الرِّجْزَ اِلٰ٘ي اَجَلٍ هُمْ بٰلِغُوْهُ اِذَا هُمْ يَنْكُثُوْنَ
ڤێجا دهمێ خودێ ئهو عهزاب ژ سهر وان ڕاكرى حهتا دهمهكێ ئهو ههر دێ گههنێ ودێ تێدا ئێنه عهزابدان، وئهو ڤههێلان وڕاكرنا بهروهخت يا عهزابێ مفاى ناگههينته وان، هنگى ئهو ل پهيمانا خۆ يا وان دايه خودايێ خۆ ومووساى لێڤهدبن، ودميننه ل سهر كوفر وسهرداچوونا خۆ.
فَانْتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَاَغْرَقْنٰهُمْ فِي الْيَمِّ بِاَنَّهُمْ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَكَانُوْا عَنْهَا غٰفِلِيْنَ
ڤێجا گاڤا ئهو دهم هاتى يێ بۆ تێبرنا وان هاتییه دهسنيشانكرن مه تۆل ل وان ڤهكر، وغهزهب داڕێته سهر، وئهو د دهريايێ دا خهندقاندن؛ ژ بهر درهوپێكرنا وان ب وان ئايهتێن ل سهر دهستێ مووساى پهيدا بووين، وئهو ژ ڤان موعجزهيان دبێ ئاگههـ بوون.
وَاَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذِيْنَ كَانُوْا يُسْتَضْعَفُوْنَ مَشَارِقَ الْاَرْضِ وَمَغَارِبَهَا الَّتِيْ بٰرَكْنَا فِيْهَا وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ الْحُسْنٰي عَلٰي بَنِيْ٘ اِسْرَآءِيْلَ بِمَا صَبَرُوْا وَدَمَّرْنَا مَا كَانَ يَصْنَعُ فِرْعَوْنُ وَقَوْمُهٗ وَمَا كَانُوْا يَعْرِشُوْنَ
وئهو ئسرائيلییێن ب خزمهتكارییێ دهاتنه ڕهزيلكرن مه ل ڕۆژههلات وڕۆژئاڤايا عهردى (كو وهلاتێ شامێيه) كرنه جێگر، ل وى عهردێ مه بهرهكهت كرییه تێدا، كو ڕويبار وفێقى ودهرامهتێ وێ مشه كرى، وپهيڤا خودايێ ته يا باش ل سهر ئسرائيلیان پێكهات كو وان ل عهردى بكهته خودان دهسههلات؛ ژ بهر صهبركێشانا وان ل سهر نهخۆشییا ژ فيرعهونى ومللهتێ وى گههشتییێ، وههر تشتهكێ فيرعهونى ومللهتێ وى چێ كرى، وتشتێ وان ئاڤا كرى مه خرابكر وپهلـخاند.
وَجٰوَزْنَا بِبَنِيْ٘ اِسْرَآءِيْلَ الْبَحْرَ فَاَتَوْا عَلٰي قَوْمٍ يَّعْكُفُوْنَ عَلٰ٘ي اَصْنَامٍ لَّهُمْ قَالُوْا يٰمُوْسَي اجْعَلْ لَّنَا٘ اِلٰهًا كَمَا لَهُمْ اٰلِهَةٌ قَالَ اِنَّكُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُوْنَ
ومه ئسرائيلى ژ دهريايێ دهرباس كرن، ئينا ئهو د بهر مللهتهكى ڕا بۆرين وان صهنهم دپهرێسين و ل سهر ڤێ چهندێ دبهردهوام بوون، ئسرائيلیان گۆت: ئهى مووسا بۆ مه ژى صهنهمهكى چێكه دا بۆ خۆ بكهينه خوداوهند، وهكى كا چاوا ڤى مللهتى هندهك صهنهم ههنه عيبادهتى بۆ دكهن، مووساى گۆته وان: ئهى مللهتۆ هندى هوينن هوين مهزنییا خودێ نزانن، وهوين نزانن كو پهرستن ب تنێ بۆ خودێیه.
اِنَّ هٰ٘ؤُلَآءِ مُتَبَّرٌ مَّا هُمْ فِيْهِ وَبٰطِلٌ مَّا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ
هندى ئهڤهنه يێن ل دۆر ڤان صهنهمان شركا ئهو دكهن دێ پويچ بت، وهندى ئهو كاره يێ ئهو دكهن كو پهرستنا وان صهنهمانه يێن كو عهزابا خودێ ژ وان پاشڤه لێ نادهن ئهگهر ب سهر وان دا هات، كارهكێ پويچ وخراب بوويه.
قَالَ اَغَيْرَ اللّٰهِ اَبْغِيْكُمْ اِلٰهًا وَّهُوَ فَضَّلَكُمْ عَلَي الْعٰلَمِيْنَ
مووساى گۆته مللهتێ خۆ: ئهرێ ژبلى خودێ ما ئهز دێ داخوازا خودايهكێ دى بۆ ههوه كهم كو هوين وى بپهرێسن، وخودێیه يێ هوين ئافراندين، ووى هوين ب سهر ههمى خهلكێ دهمێ ههوه ئێخستينه ب هلبژارتنا گهلهك پێغهمبهران ژ ناڤ ههوه، وتێبرنا دوژمنێ ههوه، و ب دانا ئايهتێن تايبهت بۆ ههوه؟
وَاِذْ اَنْجَيْنٰكُمْ مِّنْ اٰلِ فِرْعَوْنَ يَسُوْمُوْنَكُمْ سُوْٓءَ الْعَذَابِ يُقَتِّلُوْنَ اَبْنَآءَكُمْ وَيَسْتَحْيُوْنَ نِسَآءَكُمْ وَفِيْ ذٰلِكُمْ بَلَآءٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ عَظِيْمٌ
وهوين -گهلى ئسرائيلیان- قهنجییێن مه ل بيرا خۆ بينن دهمێ مه هوين ژ دهستێ فيرعهونى ودويكهفتییێن وى ڕزگاركرين، و ژ وێ ڕهزيلییا هوين تێدا كو وان كوڕين ههوه دكوشتن وژنێن ههوه بۆ خزمهتێ زێندى دهێلان، ووان كرێتترين ونهخۆشترين عهزاب ددا بهر ههوه، پاشى وى هوين ڕزگاركرن، ئهڤه جهرباندنهك بوو ژ خودێ بۆ ههوه وقهنجییهكا مهزن بوو.
وَوٰعَدْنَا مُوْسٰي ثَلٰثِيْنَ لَيْلَةً وَّاَتْمَمْنٰهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيْقَاتُ رَبِّهٖ٘ اَرْبَعِيْنَ لَيْلَةً وَقَالَ مُوْسٰي لِاَخِيْهِ هٰرُوْنَ اخْلُفْنِيْ فِيْ قَوْمِيْ وَاَصْلِحْ وَلَا تَتَّبِعْ سَبِيْلَ الْمُفْسِدِيْنَ
وخودێ ژڤان ب سيهـ شهڤان دا مووساى كو ئهو د گهل خودايێ خۆ باخڤت، پاشى وى دههـ شهڤێن دى ل وى دهمى زێدهكرن، ئينا ئهو ژڤانێ خودێ بۆ مووساى داناى ب جهـ هات وبوو چل شهڤ. ومووساى گۆته برايێ خۆ هاروونى -دهمێ وى ڤياى بچت د گهل خودايێ خۆ باخڤت-: تو جێگرێ من به د ناڤ مللهتێ من دا حهتا ئهز بزڤڕمه ڤه، وبهرێ وان بده گوهدارى وپهرستنا خودێ، وتو دويكهفتنا ڕێكا وان نهكه يێن خرابكارییێ د عهردى دا دكهن.
وَلَمَّا جَآءَ مُوْسٰي لِمِيْقَاتِنَا وَكَلَّمَهٗ رَبُّهٗ قَالَ رَبِّ اَرِنِيْ٘ اَنْظُرْ اِلَيْكَ قَالَ لَنْ تَرٰىنِيْ وَلٰكِنِ انْظُرْ اِلَي الْجَبَلِ فَاِنِ اسْتَقَرَّ مَكَانَهٗ فَسَوْفَ تَرٰىنِيْ فَلَمَّا تَجَلّٰي رَبُّهٗ لِلْجَبَلِ جَعَلَهٗ دَكًّا وَّخَرَّ مُوْسٰي صَعِقًا فَلَمَّا٘ اَفَاقَ قَالَ سُبْحٰنَكَ تُبْتُ اِلَيْكَ وَاَنَا اَوَّلُ الْمُؤْمِنِيْنَ
ودهمێ مووسا ل ژڤانێ دهسنيشانكرى هاتى كو پشتى شهڤا چلێ بوو، وخودايێ وى ب وهحى وفهرمانا خۆ د گهل وى ئاخفتى، وى دلێ خۆ برێ كو خودێ ببينت ئينا وى بهرێخۆدان ژێ خواست، خودێ گۆته وى: تو من نابينى، ئانهكۆ د دنيايێ دا تو نهشێى من ببينى، بهلێ بهرێ خۆ بده چياى، ڤێجا ئهگهر من بلند خۆ نيشا دا ووى خۆ ل جهێ خۆ گرت تو دێ من بينى، ئينا دهمێ خودايێ وى خۆ بلند نيشا چياى داى وى چيا ب عهردى ڤه ڕاست كر، ومووسا دلگرتى بوو وكهفت، ودهمێ ئهو ژ دلگرتنێ هشياربووى وى گۆت: پاكى و پيرۆزى بۆ ته بت ئهى خودا، هندى ئهزم من تۆبهيه كو پسيارا ديتنا ته د ڤێ دنيايێ دا بكهمهڤه، وئهز يهكهمين خودان باوهرم ب ته ژ مللهتێ خۆ.
قَالَ يٰمُوْسٰ٘ي اِنِّي اصْطَفَيْتُكَ عَلَي النَّاسِ بِرِسٰلٰتِيْ وَبِكَلَامِيْ فَخُذْ مَا٘ اٰتَيْتُكَ وَكُنْ مِّنَ الشّٰكِرِيْنَ
خودێ گۆت: ئهى مووسا من ب پهيامێن خۆ بۆ وان مرۆڤێن تو بۆ هنارتى تو ل ناڤ مرۆڤان يێ هلبژارتى و ب ئاخفتنا خۆ يا ئێكسهر د گهل ته، ڤێجا تو وێ فهرمانا من دايه ته بگره، وكارى پێ بكه، وببه ژ وان يێن شوكرا خودێ دكهن ژ بهر پهياما خۆ يا وى دايه ته، وكو ب تايبهتى د گهل ته ئاخفتى.
وَكَتَبْنَا لَهٗ فِي الْاَلْوَاحِ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَّوْعِظَةً وَّتَفْصِيْلًا لِّكُلِّ شَيْءٍ فَخُذْهَا بِقُوَّةٍ وَّاْمُرْ قَوْمَكَ يَاْخُذُوْا بِاَحْسَنِهَا سَاُورِيْكُمْ دَارَ الْفٰسِقِيْنَ
ومه بۆ مووساى د تهوراتێ دا ژ ههر تشتهكێ ئهو ههوجه ببتێ ژ ئهحكامێن دينى نڤيسيبوو، شيرهت بۆ مفا ژێ وهرگرتنێ وبهرفرههكرن بۆ مهسهلا حهلالى وحهرامى وفهرمان وسهرهاتى وبير وباوهر وتشتێ نهبهرچاڤ، خودێ گۆته وى: ڤێجا تو وێ ب هێز بگره، ئانهكۆ تهوراتێ ب مجدى بگره، وفهرمانێ ل مللهتێ خۆ بكه كو كارى ب وێ بكهن يا خودێ تێدا گۆتى؛ چونكى ههچییێ شريكان بۆ خودێ بدانت ئهز ل ئاخرهتێ جهێ سهرداچوويان دێ نيشا وى دهم، كو ئهو ئاگره يێ خودێ ئامادهكرى بۆ وان دوژمنێن خۆ يێن ژ ڕێكا وى دهركهفتين.
سَاَصْرِفُ عَنْ اٰيٰتِيَ الَّذِيْنَ يَتَكَبَّرُوْنَ فِي الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَاِنْ يَّرَوْا كُلَّ اٰيَةٍ لَّا يُؤْمِنُوْا بِهَا وَاِنْ يَّرَوْا سَبِيْلَ الرُّشْدِ لَا يَتَّخِذُوْهُ سَبِيْلًا وَاِنْ يَّرَوْا سَبِيْلَ الْغَيِّ يَتَّخِذُوْهُ سَبِيْلًا ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَكَانُوْا عَنْهَا غٰفِلِيْنَ
ئهز دێ دلێن وان كهسان ژ تێگههشتنا ئايهتێن مهزنى وشريعهتێ خۆ وهرگێڕم ئهوێن خۆ د سهر گوهدارییا من ڕا دبينن، وبێ حهق خۆ ل سهر سهرێ خهلكى مهزن دكهن، ڤێجا ژ دفن بلندییا خۆ دويكهفتنا چو پێغهمبهران ناكهن وگوهدارییا وان ناكهن، وئهگهر ئهڤ دفن بلنده ههر ئايهتهكا ههبت ببينن ژى باوهرییێ پێ نائينن؛ ژ بهر پشتدان ودوژمناتییا وان بۆ خودێ وپێغهمبهرێ وى، وئهگهر ئهو ڕێكا چاكییێ ببينن بۆ خۆ ناكهنه ڕێك، وئهگهر ئهو ڕێكا سهرداچوونێ ببينن، ئانهكۆ كوفرێ، ئهو دێ وێ بۆ خۆ كهنه ڕێك ودين؛ ئهڤه ژ بهر كو وان درهو ب ئايهتێن خودێ كرییه، وئهو ژ هزركرن وبهرێخۆدانا د ڤان ئايهتان دا دبێ ئاگههن.
وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَلِقَآءِ الْاٰخِرَةِ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ هَلْ يُجْزَوْنَ اِلَّا مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ
وئهوێن درهو ب ئايهتێن خودێ و ب ديدارا وى ل ئاخرهتێ كرى كريارێن وان پويچ بوون؛ چونكى شهرتێ وهرگرتنا كارى تێدا نهمايه، كو باوهرییا ب خودێ وجزادانا وییه، و ل ئاخرهتێ ئهو ب وى كارێ وان د دنيايێ دا دكر ژ كوفرێ وگونههان دێ ئێنه جزادان، كو ههرمانا د ئاگرى دايه.
وَاتَّخَذَ قَوْمُ مُوْسٰي مِنْۣ بَعْدِهٖ مِنْ حُلِيِّهِمْ عِجْلًا جَسَدًا لَّهٗ خُوَارٌ اَلَمْ يَرَوْا اَنَّهٗ لَا يُكَلِّمُهُمْ وَلَا يَهْدِيْهِمْ سَبِيْلًا اِتَّخَذُوْهُ وَكَانُوْا ظٰلِمِيْنَ
وپشتى مووساى مللهتێ خۆ هێلاى وچووى دا د گهل خودايێ خۆ باخڤت مللهتێ وى ڕابوون ژ زێـڕێ خۆ پهيكهرێ گۆلكهكا بێ رح وخودان دهنگ بۆ خۆ چێكر، ئهرێ ما وان نهدزانى كو ئهو د گهل وان نائاخڤت، وبهرێ وان نادهتێ خێرێ؟ وان ئهو كر يا كرى ژ ڤى كارێ كرێت، وئهو دزۆردار بوون بۆ خۆ كو تشت نهدانايه جهێ وى يێ دورست.
وَلَمَّا سُقِطَ فِيْ٘ اَيْدِيْهِمْ وَرَاَوْا اَنَّهُمْ قَدْ ضَلُّوْا قَالُوْا لَئِنْ لَّمْ يَرْحَمْنَا رَبُّنَا وَيَغْفِرْ لَنَا لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ
ودهمێ ئهوێن -ژبلى خودێ- پهرستنا گۆلكێ كرى پهشێمان بووين پشتى مووسا زڤڕییه نك وان، ووان ديتى كو وان ڕێكا دورست ل بهر خۆ بهرزه كر، و ژ دينێ خودێ دهركهفتن، وان دهست دا داخوازا گونههـ ژێبرنێ وباوهرى ئينانا ب خودێ، وگۆتن: ئهگهر خودايێ مه دلۆڤانییێ ب مه نهبهت وتۆبا مه قهبويل نهكهت، وگونههێن مه نهڤهشێرت، مسوگهر ئهم دێ ژ تێچوويان بين يێن كارێ وان پويچ بووى.
وَلَمَّا رَجَعَ مُوْسٰ٘ي اِلٰي قَوْمِهٖ غَضْبَانَ اَسِفًا قَالَ بِئْسَمَا خَلَفْتُمُوْنِيْ مِنْۣ بَعْدِيْ اَعَجِلْتُمْ اَمْرَ رَبِّكُمْ وَاَلْقَي الْاَلْوَاحَ وَاَخَذَ بِرَاْسِ اَخِيْهِ يَجُرُّهٗ٘ اِلَيْهِ قَالَ ابْنَ اُمَّ اِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُوْنِيْ وَكَادُوْا يَقْتُلُوْنَنِيْ فَلَا تُشْمِتْ بِيَ الْاَعْدَآءَ وَلَا تَجْعَلْنِيْ مَعَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ
ودهمێ مووسا زڤڕییه نك مللهتێ خۆ عێجز وغهمگين؛ چونكى خودێ پێ دابوو زانين كو مللهتێ وى يێ دسهردا چووى، وسامرى ئهو يێن ژ ڕێكا دورست دهرێخستين، مووساى گۆت: پيسه جێگرى بوو پشتى من ههوه كرى، ئهرێ ههوه لهز ل فهرمانا خودايێ خۆ كر؟ ئانهكۆ: ههوه لهز ل زڤڕينا من كر يا كو خودێ دهمێ وێ دهسنيشان كرى؟ ومووساى ژ كهربێن مللهتێ خۆ يێ گۆلكپهرێس وبرايێ خۆ هاروونى دا دهپێن تهوراتێ هاڤێتن، وسهرێ برايێ خۆ گرت وڕاكێشا، هاروونى گۆتىَ: كوڕێ دايكا من هندى مللهت بوو بێ هێزى بۆ خۆ د من ڕا ديت وئهز حسێب كرم مرۆڤهكێ لاواز ونێزيك بوو ئهو من بكوژن، ڤێجا تو ب ڤى كارێ تو د گهل من دكهى كهيفا دوژمنان نهئينه، وتو ل دهمێ كهربا خۆ من نهكه د گهل وى مللهتى يێ پـێـگـيرى ب فهرمانا ته نهكرى وگۆلك پهرێسى.
قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِيْ وَلِاَخِيْ وَاَدْخِلْنَا فِيْ رَحْمَتِكَ وَاَنْتَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ
مووساى دهمێ ديتى كو برايێ وى هێجهتا خۆ ههيه، وكو وى تهخسيرى نهكربوو د كارێ خۆ دا، گۆت: خودايێ من تو گونهها كهرب ڤهبوونا من بۆ من ژێ ببه، ووێ بۆ برايێ من ژێ ببه يا بهرى نوكه د ناڤبهرا وى وئسرائيلییان دا چێبووى، وتو دلۆڤانییا خۆ يا بهرفرههـ ب سهر مه دا بينه، هندى تويى تو ب مه دلۆڤانترى ژ ههمى دلۆڤانكاران.
اِنَّ الَّذِيْنَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ سَيَنَالُهُمْ غَضَبٌ مِّنْ رَّبِّهِمْ وَذِلَّةٌ فِي الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَكَذٰلِكَ نَجْزِي الْمُفْتَرِيْنَ
هندى ئهون يێن گولك بۆ خۆ كرییه خودا، غهزهبهكا دژوار ژ خودايێ وان وشهرمزارییا د ژينا دنيايێ دا دێ گههتێ؛ ژ بهر كوفرا وان ب خودايێ وان، وكا مه چ ل ڤان كر وهسا دێ ل وان درهوپێكهران ژى كهين يێن ژ نك خۆ تشتان ل دينێ خودێ زێده دكهن.
وَالَّذِيْنَ عَمِلُوا السَّيِّاٰتِ ثُمَّ تَابُوْا مِنْۣ بَعْدِهَا وَاٰمَنُوْ٘ا اِنَّ رَبَّكَ مِنْۣ بَعْدِهَا لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
وئهوێن خرابى كرين ژ كوفرێ وگونههان، پاشى پشتى هنگى ل باوهرییێ وكارێ چاك زڤڕين، هندى خودايێ تهيه پشتى تۆبا دورست گونههـ ژێبرێ كريارێن وانه شهرما وان نابهت، يێ پڕدلۆڤانكاره ب وان.
وَلَمَّا سَكَتَ عَنْ مُّوْسَي الْغَضَبُ اَخَذَ الْاَلْوَاحَ وَفِيْ نُسْخَتِهَا هُدًي وَّرَحْمَةٌ لِّلَّذِيْنَ هُمْ لِرَبِّهِمْ يَرْهَبُوْنَ
ودهمێ كهربا مووساى داهاتى، دهپ ژ عهردى هلگرتن پشتى كو هاڤێتين، وئاشكهراكرنا حهقییێ ودلۆڤانى بۆ وان يێن ژ خودێ وعهزابا وى دترسن د وان دهپێن تهوراتێ دا ههبوويه.
وَاخْتَارَ مُوْسٰي قَوْمَهٗ سَبْعِيْنَ رَجُلًا لِّمِيْقَاتِنَا فَلَمَّا٘ اَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قَالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ اَهْلَكْتَهُمْ مِّنْ قَبْلُ وَاِيَّايَ اَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَآءُ مِنَّا اِنْ هِيَ اِلَّا فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِهَا مَنْ تَشَآءُ وَتَهْدِيْ مَنْ تَشَآءُ اَنْتَ وَلِيُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَاَنْتَ خَيْرُ الْغٰفِرِيْنَ
ومووساى حهفتێ زهلام ژ باشێن مللهتێ خۆ هلبژارتن، و د گهل وان دهركهفته طوورێ (سينائێ) بۆ وى دهم وژڤانى يێ خودێ دايه وى كو ئهو تێدا بچته ديدارا وى بۆ تۆبهكرنێ ژ وى كارێ بێ فامێن ئسرائيلییان كرى دهمێ گۆلك پهرێسى، ڤێجا گاڤا ئهو هاتينه وى جهى وان زهلامێن ئسرائيلییان گۆت: ئهى مووسا ئهم باوهرییێ ب ته نائينين حهتا ئهم خودێ ب چاڤ نهبينين، تو د گهل وى ئاخفتى، ڤێجا وى نيشا مه بده، ئينا ڤهلهرزينا دژوار ئهو ههمى گرتن ومرن، ئينا مووسا ڕابووڤه ودوعا ژ خودێ كرن وگۆت: خودايێ من ئهز دێ چ بێژمه ئسرائيلییان ئهگهر ئهز زڤڕيمه نك وان، وته باشێن وان ههمى مراندن؟ ئهگهر ته ڤيابا بهرى نوكه تو دا وان ههمییان ومن ژى د گهل دا مرينى، وئهڤه ل سهر من يا ب ساناهيتر بوو، ئهرێ تو دێ مه تێ بهى ژ بهر وى كارێ بێ فامێن مه كرى؟ ئهڤ كارێ مللهتێ من كرى دهمێ گۆلك پهرێسى ههما جهرباندنهك بۆ ته ئهو پێ جهرباندين، يێ ته بڤێت ژ بهنییێن خۆ تو وى پێ بهرزه دكهى، ويێ ته بڤێت تو وى پێ دئينيه ســـــهر ڕێ، تو سهركار وپشتهڤانێ مهيى، ڤێجا تو گونههێن مه ژێ ببه، ودلۆڤانییێ ب مه ببه، و توچێتـرينێ وانى يێن لێبۆرينێ دكهن، وگونههان ڤهدشێرن.
وَاكْتُبْ لَنَا فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةً وَّفِي الْاٰخِرَةِ اِنَّا هُدْنَا٘ اِلَيْكَ قَالَ عَذَابِيْ٘ اُصِيْبُ بِهٖ مَنْ اَشَآءُ وَرَحْمَتِيْ وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ فَسَاَكْتُبُهَا لِلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَ وَيُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَالَّذِيْنَ هُمْ بِاٰيٰتِنَا يُؤْمِنُوْنَ
وتو مه بكه ژ وان يێن ته كريارێن چاك د دنيايێ وئاخرهتێ دا بۆ نڤيسين، هندى ئهمين ئهم ب پهشێمانى وتۆبهكرن ڤه ل ته زڤڕين، خودێ گۆته مووساى: عهزابا خۆ ئهز دێ دهمه بهر وى يێ من بڤێت ژ چێكرییێن خۆ، وهكى من دايه بهر ئهوێن هه ژ مللهتێ ته، ودلۆڤانییا من چێكرى ههمى ڤهگرتينه، ڤێجا ئهز دێ وێ بۆ وان نڤيسم يێن ژ خودێ وعهزابا وى دترسن، وفهرمانێن وى ب جهـ دئينن وخۆ ژ بێ ئهمرییا وى ددهنه پاش، وئهوێن باوهرییێ ب تهوحيدێ ودهليلێن وێ دئينن.
اَلَّذِيْنَ يَتَّبِعُوْنَ الرَّسُوْلَ النَّبِيَّ الْاُمِّيَّ الَّذِيْ يَجِدُوْنَهٗ مَكْتُوْبًا عِنْدَهُمْ فِي التَّوْرٰىةِ وَالْاِنْجِيْلِ يَاْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوْفِ وَيَنْهٰىهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبٰتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبٰٓئِثَ وَيَضَعُ عَنْهُمْ اِصْرَهُمْ وَالْاَغْلٰلَ الَّتِيْ كَانَتْ عَلَيْهِمْ فَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا بِهٖ وَعَزَّرُوْهُ وَنَصَرُوْهُ وَاتَّبَعُوا النُّوْرَ الَّذِيْ٘ اُنْزِلَ مَعَهٗ٘ اُولٰٓئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ
ئهڤێ دلۆڤانییێ ئهز دێ بۆ وان نڤيسم يێن ژ خودێ دترسن وخۆ ژ بێ ئهمرییا وى ددهنه پاش، ودويكهفتنا وى پێغهمبهرێ نهخواندهڤا دكهن، كو موحهممهده -سلاڤ لێ بن-، يێ بهحس وسالۆخهتێ وى ل نك خۆ د تهوراتێ وئنجيلێ دا نڤيسى دبينن، ئهو فهرمانێ ب تهوحيدێ وههر باشییهكا ههبت ل وان دكهت، وبهرێ وان ژ شركێ ونهگوهدارییێ وههر تشتهكێ خراب ددهته پاش، وتشتێن پاقژ ژ خوارن وڤهخوارن ومارهكرنێ بۆ وان حهلال دكهت، وتشتێن پيس وهكى گۆشتێ بهڕازى ووان خوارن وڤهخوارنێن خودێ ل سهر وان حهرامكرين بۆ وان حهرام دكهت، ووى بارێ گران يێ كو ل وان هاتییه كرن وهكى بڕينا جهێ پيس ژ جلكى وچهرمى، وسوژاندنا دهسكهفتییان، وتۆلڤهكرنا ژ وى يێ كوشتن كرى ژ قهستا يان بێ دهستى، ژ سهر وان ڕادكهت، ڤێجا ئهوێن باوهرى ب پێغهمبهرێ نهخواندهڤا مـوحــهمــمــهدى -سلاڤ لێ بن- ئيناى، وبهايێ وى مهزن كرى وپشتهڤانییا وى كرى، ودويكهفتنا وێ قورئانێ كرى يا بۆ وى هاتییه خوارێ، وكار ب سوننهتا وى كرى، ئهو ئهون يێن ئهو سۆز ب دهست خۆ ڤه ئيناى يا خودێ دايه بهنییێن خۆ يێن خودان باوهر.
قُلْ يٰ٘اَيُّهَا النَّاسُ اِنِّيْ رَسُوْلُ اللّٰهِ اِلَيْكُمْ جَمِيْعَا اِۨلَّذِيْ لَهٗ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ لَا٘ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ يُحْيٖ وَيُمِيْتُ فَاٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهِ النَّبِيِّ الْاُمِّيِّ الَّذِيْ يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَكَلِمٰتِهٖ وَاتَّبِعُوْهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَ
تو -ئهى موحهممهد- بێژه ههمى مرۆڤان: هندى ئهزم ئهز پێغهمبهرێ خودێ مه بۆ ههوه ههمییان نهكو بۆ هندهكان ب تنێ، ئهو خودايێ ملكێ عهسمانان وعهردى وههر تشتهكێ د ناڤ دا يێ وى، نابت خوداينى وپهرستن بۆ يهكێ دى بت ژبلى وى، يێ خودان شيانه كو چێكرییان بدهت وببهت وجارهكا دى زێندى بكهت، ڤێجا هوين باوهرییێ ب خودێ وتهوحيدا وى بينن وباوهرییێ ب پێغهمبهرێ وى موحهممهدى -سلاڤ لێ بن- بينن پێغهمبهرێ نهخواندهڤا ئهوێ باوهرییێ ب خودێ دئينت و ب وێ يا بۆ وى ژ نك خودايێ وى هاتى و ب وێ يا بۆ پێغهمبهرێن بهرى وى هاتى، وهوين دويكهفتنا ڤى پێغهمبهرى بكهن، وكارى ب وێ بكهن يا ئهو فهرمانێ پێ ل ههوه دكهت؛ دا بهلكى بهرێ ههوه بۆ ڕێكا ڕاست بێته دان.
وَمِنْ قَوْمِ مُوْسٰ٘ي اُمَّةٌ يَّهْدُوْنَ بِالْحَقِّ وَبِهٖ يَعْدِلُوْنَ
و ژ مللهتێ مووساى ژ ئسرائيلییان كۆمهك ههيه خۆ ل سهر حهقییێ دگرن، وبهرێ مرۆڤان ددهنێ، ودادییێ پێ د ناڤبهرا مرۆڤان دا دكهن.
وَقَطَّعْنٰهُمُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ اَسْبَاطًا اُمَمًا وَاَوْحَيْنَا٘ اِلٰي مُوْسٰ٘ي اِذِ اسْتَسْقٰىهُ قَوْمُهٗ٘ اَنِ اضْرِبْ بِّعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْۣبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ اُنَاسٍ مَّشْرَبَهُمْ وَظَلَّلْنَا عَلَيْهِمُ الْغَمَامَ وَاَنْزَلْنَا عَلَيْهِمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوٰي كُلُوْا مِنْ طَيِّبٰتِ مَا رَزَقْنٰكُمْ وَمَا ظَلَمُوْنَا وَلٰكِنْ كَانُوْ٘ا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ
ومه مللهتێ مووساى ژ ئسرائيلیان كرنه دووازده ئويجاخ هندى هژمارا بابكێن وان -ژ كوڕێن يهعقووبى- ههر ئويجاخهك ب مهزنێ خۆ دهاته ناسين. ووهختێ مللهتێ مووساى ل دهمێ بهرزهبوونێ تێهنى بووين وداخوازا ئاڤێ ژێ كرى مه وهحى بۆ وى هنارت كو: گۆپالێ خۆ ل بهرى بده، ئينا دووازده كانییێن ئاڤێ ژێ زان، وههر ئويجاخهكێ ژ دووازده ئويجاخان كانییا خۆ ناسى، لهو ب سهر كانییا ئويجاخا دى ڤه نهدچوو، ومه عهور ئينانه هنداڤى وان دا سيبهرێ ل وان بكهن، ومه گهزۆ وگۆشتێ تهيران بۆ وان ئينا خوارێ، ومه گۆته وان: ژ تشتێ پاقژێ مه دايه ههوه هوين بخۆن، بهلێ وان ب ڤێ چهندێ نهخۆش بوو وژێ بێهن تهنگ بوون ودلێ وان ژ ڤێ خوارنێ ڕهش بوو، وگۆتن: ئهم نهشێين خوارنهكێ ب تنێ ههر بخۆين، ووان داخوازا گوهۆڕينا خوارنا باش ب يا نهباش كر. ووان دهمێ شوكرا خودێ نهكرى و ب وى كارى ڕانهبووين يێ خودێ ل سهر وان فهركرى وان زۆردارى ل مه نهكر، بهلكى وان زۆردارى ل خۆ ب خۆ كر؛ چونكى وان باشى ژ دهستێ خۆ كر، ووان خۆ بهرئاتاف كر.
وَاِذْ قِيْلَ لَهُمُ اسْكُنُوْا هٰذِهِ الْقَرْيَةَ وَكُلُوْا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ وَقُوْلُوْا حِطَّةٌ وَّادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا نَّغْفِرْ لَكُمْ خَطِيْٓــٰٔتِكُمْ سَنَزِيْدُ الْمُحْسِنِيْنَ
وتو -ئهى موحهممهد- بهحسێ نهگوهدارییا ئسرائيلییان بۆ خودايێ وان وپێغهمبهرێ وان مووساى -سلاڤ لێ بن- بكه، ودهمێ وان ئهو گۆتن گوهاڕتى يا فهرمان ب گۆتنا وێ ل وان هاتییه كرن دهمێ خودێ گۆتییه وان: هوين ل (بهيتولمهقدسێ) ئاكنجى ببن، و ل چى جهێ ههوه بڤێت وچى گاڤا ههوه بڤێت ژ فێقى ودهرامهتێ وى بخۆن، وبێژن: گونههێن مه ژ سهر مه ڕاكه، وهوين ب خۆ چهماندن ڤه د دهرگههى ڕا ههڕن، ئهم دێ گونههێن ههوه بۆ ههوه ژێ بهين، وئهم ههوه پێ ناگرين، وئهم خێرا دنيايێ وئاخرهتێ ل قهنجيكاران دێ زێدهكهين.
فَبَدَّلَ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا مِنْهُمْ قَوْلًا غَيْرَ الَّذِيْ قِيْلَ لَهُمْ فَاَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِجْزًا مِّنَ السَّمَآءِ بِمَا كَانُوْا يَظْلِمُوْنَ
ئينا ئهوێن كافربووين ژ وان ئهو گۆتن گوهاڕت يا خودێ فهرمان پێ ل وان كرى، ووان د دهرگههى ڕا خۆ ل سهر پاشییێن خۆ خشاند، وگۆتن: دندكهك د مويهكى دا، ئينا مه عهزابهك ژ عهسمانى ب سهر وان دا هنارت، و ژ بهر زۆردارى ونهگوهدارییا وان مه ئهو پێ تێبرن.
وَسْــَٔلْهُمْ عَنِ الْقَرْيَةِ الَّتِيْ كَانَتْ حَاضِرَةَ الْبَحْرِ اِذْ يَعْدُوْنَ فِي السَّبْتِ اِذْ تَاْتِيْهِمْ حِيْتَانُهُمْ يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعًا وَّيَوْمَ لَا يَسْبِتُوْنَ لَا تَاْتِيْهِمْ كَذٰلِكَ نَبْلُوْهُمْ بِمَا كَانُوْا يَفْسُقُوْنَ
وتو -ئهى موحهممهد- پسيارێ ل دۆر مهسهلا خهلكێ وى گوندێ ل نێزيكى (دهريايا سۆر) ژ ڤان جوهییان بكه، دهمێ خهلكێ وى گوندى ل ڕۆژا شهنبییێ زێدهگاڤى ل سهر وان تشتان يێن خودێ حهرامكرين دكرن، ووى فهرمان ل وان كربوو كو ئهو بهايێ ڕۆژا شهنبیێ مهزن بكهن وماسییان تێدا نهگرن، ڤێجا خودێ ئهو جهرباندن؛ ب هندێ كو ل ڕۆژا شهنبیێ نههنگێن وان مشه دهاتن و ب سهر ئاڤێ دكهتن، ودهمێ ڕۆژا شهنبى دچوو نههنگ دچوونه د دهريايێ دا، ووان چو نههنگ نهدديتن، ڤێجا وان ژ فێلبازى ل ڕۆژا شهنبیێ تۆڕ ل بهر ڤهددان ودئێخستنێ، وپشتى هنگى دگرتن. وكانێ چاوا ب ڤى ڕهنگێ جهرباندنێ يێ مه گۆتى، كو ماسى ل ڕۆژا نێچير تێدا ل سهر هاتییه حهرامكرن مه ب سهر ئاڤێ دئێخستن، و ل ڕۆژێن دى ل بهر وان ڤهدشارتن، وهسا ژ بهر زێدهگاڤییا وان ودهركهفتنا وان ژ بن ئهمرێ خودێ ئهم وان دجهڕبينن.
وَاِذْ قَالَتْ اُمَّةٌ مِّنْهُمْ لِمَ تَعِظُوْنَ قَوْمَا اِۨللّٰهُ مُهْلِكُهُمْ اَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا شَدِيْدًا قَالُوْا مَعْذِرَةً اِلٰي رَبِّكُمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ
ودهمێ كۆمهكێ ژ وان گۆتییه وێ كۆما دى ئهوا شيرهت ل وان دكر يێن ل ڕۆژا شهنبیێ تهعدايى كرى: هوين بۆچى شيرهتێ ل وى مللهتى دكهن يێ كو خودێ ژ بهر نهگوهدارییا وان دێ وان تێ بهت، يان ل ئاخرهتێ ب عهزابهكا دژوار دێ وان عهزاب دهت؟ وان گۆت: ئهم شيرهتێ ل وان دكهين ووان پاشڤهلێددهين دا وان چو هێجهت نهمينن، ودا ئهم ب وى كارى ڕابين يێ خودێ ل سهر مه فهر كرى كو فهرمانا ب باشییێ يه وپاشڤهلێدانا ژ خرابییێيه، و ژ بهر هندێ دا بهلكى ئهو تهقوا خودێ بكهن، وژێ بترسن، و ژ گونههـ وتهعدايییێن خۆ تۆبه بكهن.
فَلَمَّا نَسُوْا مَا ذُكِّرُوْا بِهٖ٘ اَنْجَيْنَا الَّذِيْنَ يَنْهَوْنَ عَنِ السُّوْٓءِ وَاَخَذْنَا الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا بِعَذَابٍۣ بَـِٕيْسٍۣ بِمَا كَانُوْا يَفْسُقُوْنَ
ڤێجا دهمێ وێ دهستهكێ يا كو ل شهنبییێ تهعدايى كرى ئهو تشت ژ بيركرى يێ دهستهكا دى بيرا وان پێ ئينايهڤه، وبهردهوامى ل سهر تهعدايییا خۆ كرى، وگوهدارییا دهستهكا شيرهتكار نهكرى، خودێ ئهوێن پاشڤه لێدانا ژ خرابییێ دكر ڕزگاركرن، وئهوێن ل ڕۆژا شهنبییێ زۆردارى كرى عهزابهكا دژوار ب سهر دا هات؛ ژ بهر نهگوهدارییا وان بۆ ئهمرێ خودێ وزێدهگاڤییا وان كرى.
فَلَمَّا عَتَوْا عَنْ مَّا نُهُوْا عَنْهُ قُلْنَا لَهُمْ كُوْنُوْا قِرَدَةً خٰسِـِٕيْنَ
ڤێجا دهمێ وێ دهستهكێ خۆ نهگودار كرى، وپێ ل وێ فهرمانا خودێ داناى، خودێ گۆته وان: ببنه مهيموينكێن دويركرى وبێ خێر، ڤێجا ئهو وه لێ هـاتـن.
وَاِذْ تَاَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ اِلٰي يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ يَّسُوْمُهُمْ سُوْٓءَ الْعَذَابِ اِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيْعُ الْعِقَابِ وَاِنَّهٗ لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
وتـو بهحسێ هندێ بكه دهمێ كو خودايێ ته ئاشكهرا دايه زانينێ كو ئهو حهتا ڕۆژا ڕابوونێ دێ وان ل سهر سهرێ جوهییان ڕاكهتهڤه يێن خرابترين عهزابێ وشهرمزارییێ بدهته بهر وان. هندى خودايێ تهيه ب لهز وى جزا ددهت يێ خۆ هێژاى وى جزايى بكهت، وهندى ئهوه گونههـ ژێبر وپڕدلۆڤانكاره.
وَقَطَّعْنٰهُمْ فِي الْاَرْضِ اُمَمًا مِنْهُمُ الصّٰلِحُوْنَ وَمِنْهُمْ دُوْنَ ذٰلِكَ وَبَلَوْنٰهُمْ بِالْحَسَنٰتِ وَالسَّيِّاٰتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ
ومه ئسرائيلى ل عهردى بژالهكرن، ژ وان ههنه يێن ب مافێن خودێ ويێن بهنییان ڕادبن، و ژ وان ههنه يێن تهخسيریێ دكهن وزۆردارییێ ل خۆ دكهن، ومه ئهو ب خۆشییێ وبهرفرههكرنا ڕزقى جهرباندن، و ب نهخۆشى وتهنگاڤییان ژى مه ئهو جهرباندن؛ دا بهلكى ئهو ل خۆ بزڤڕن.
فَخَلَفَ مِنْۣ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَّرِثُوا الْكِتٰبَ يَاْخُذُوْنَ عَرَضَ هٰذَا الْاَدْنٰي وَيَقُوْلُوْنَ سَيُغْفَرُ لَنَا وَاِنْ يَّاْتِهِمْ عَرَضٌ مِّثْلُهٗ يَاْخُذُوْهُ اَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِّيْثَاقُ الْكِتٰبِ اَنْ لَّا يَقُوْلُوْا عَلَي اللّٰهِ اِلَّا الْحَقَّ وَدَرَسُوْا مَا فِيْهِ وَالدَّارُ الْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ
ئينا پشتى ڤان هندهك پێگوهۆڕێن خراب هاتن وبوونه ميراتگرێن كيتابێ، ووان كيتاب خواند وتێ گههشتن، و ل دويڤ حوكمێ وێ نهچوون، ههر تشتهكێ ژ پهرتالێ دنيايێ -ئهگهر خۆ يێ بێ خێر ژى بت- بكهفته بهر سنگێ وان ئهو وهردگرن؛ هندى هند ئهو دچاڤ برسينه قهت تێر نابن، و د گهل هندێ دبێژن: هندى خودێیه گونههێن مه دێ بۆ مه ژێ بهت، هيڤییێن ژ قهستا ژ خودێ دكهن، وئهگهر پهرتالهكێ بێ خێر ژ مالهكێ حهرام بگههته وان ئهو وهردگرن وبۆ خۆ حهلال دكهن، وخۆ ل سهر وهرگرتنا حهرامى مجد دكهن، ئهرێ ما پهيمان ژ وان نههاتبوو وهرگرتن كو تهوراتێ ب جهـ بينن وكارى ب وى تشتى بكهن يێ تێدا هاتى، وكو ئهو ژ حهقییێ پێڤهتر چو تشتى ل سهر ناڤێ خودێ نهبێژن، ووان ئهو تشتێ د كيتابێ دا هاتى زانى بهلێ ل بهر خۆ بهرزهكر، وكار پێ نهكر، وپێگيرى ب وێ پهيمانا خودێ نهكر؟ وئهوێن تهقوا خودێ دكهن، وپێگيرییێ ب فهرمانێن وى دكهن ئاخرهت بۆ وان چێتره، ئهرێ ما ئهوێن پهرتالێن بێ خێر وهردگرن نزانن كو ئهو تشتێ ل نك خودێ ههى بۆ تهقواداران چێتر؟
وَالَّذِيْنَ يُمَسِّكُوْنَ بِالْكِتٰبِ وَاَقَامُوا الصَّلٰوةَ اِنَّا لَا نُضِيْعُ اَجْرَ الْمُصْلِحِيْنَ
وئهوێن كيتابێ دگرن، وكارى ب وى تشتى دكــهن يێ تێدا هاتى، ونڤێژێ ب دورستى دكهن وپێ ڕادبن، و ژ دهمێ وێ دهرنائێخن، هندى خودێیه خێرا وان سهرا ڤان كريارێن وان يێن چاك دێ دهتێ، وبهرزه ناكهت.
وَاِذْ نَتَقْنَا الْجَبَلَ فَوْقَهُمْ كَاَنَّهٗ ظُلَّةٌ وَّظَنُّوْ٘ا اَنَّهٗ وَاقِعٌۣ بِهِمْ خُذُوْا مَا٘ اٰتَيْنٰكُمْ بِقُوَّةٍ وَّاذْكُرُوْا مَا فِيْهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَ
ودهمێ مه چيا ڕاكرییه هنداڤى ئسرائيلییان دێ بێژى عهوره سيبهرێ ل وان دكهت، ووان زانى كو ئهو دێ ب سهر وان دا ئێت ئهگهر ئهو ئهحكامێن تهوراتێ قهبويل نهكهن، ومه گۆته وان: ئهوا مه دايه ههوه هوين ب هێز بگرن، وهوين وان سۆز وپهيمانان ل بيرا خۆ بينن يێن مه د كيتابا خۆ دا ژ ههوه وهرگرتين كو هوين كارى پێ بكهن؛ دا بهلكى هوين تهقوایا خودايێ خۆ بكهن.
وَاِذْ اَخَذَ رَبُّكَ مِنْۣ بَنِيْ٘ اٰدَمَ مِنْ ظُهُوْرِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَاَشْهَدَهُمْ عَلٰ٘ي اَنْفُسِهِمْ اَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوْا بَلٰي شَهِدْنَا اَنْ تَقُوْلُوْا يَوْمَ الْقِيٰمَةِ اِنَّا كُنَّا عَنْ هٰذَا غٰفِلِيْنَ
و دهمێ خودايێ ته دووندهها ئادهمى ژ پشتێن بابێن وان ئيناينهدهر، ووى ئهو ل سهر گۆتنا ب تهوحيدا خۆ كرينه شاهد و د خوڕستییا وان دا بنهجهكرى كو ئهو خودايێ وانه وئافراندهرێ وانه، ئينا وان شاهدهيى ب وێ چهندێ دا؛ ئهڤه ژ ترسا هندێ دا كو ئهو ل ڕۆژا ڕابوونێ حاشاتییا ڤێ چهندێ بكهن، وباوهرییێ ب تشتهكى ژ ڤێ چهندێ نهئينن، و ژ درهو بێژن: خودێ چو زانين وهێجهت ب ڤێ چهندێ نهدايه مه، بهلكى ئهم ژ ڤێ چهندێ دبێ ئاگههين.
اَوْ تَقُوْلُوْ٘ا اِنَّمَا٘ اَشْرَكَ اٰبَآؤُنَا مِنْ قَبْلُ وَكُنَّا ذُرِّيَّةً مِّنْۣ بَعْدِهِمْ اَفَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ الْمُبْطِلُوْنَ
يان دا هوين بێژن: ههما بابێن مه بهرى مه بوتپهرێسى كربوو وسۆز شكاندبوو، وئهم پشتى وان د بچويك بووين ڤێجا مه چاڤ ل وان كر، ئهرێ ڤێجا ما تو دێ مه ب كريارا وان عهزاب دهى يێن كارێ خۆ ب هندێ پويچكرى كو شريك د پهرستنێ دا بۆ خودێ داناين؟
وَكَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ وَلَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ
وكانێ چاوا مه ئايهت ئاشكهراكرن، ومه تێدا دياركر كانێ مه چ ب سهرێ مللهتێن بهرێ ئينايه، وهسا ئهم ئايهتان بۆ مللهتێ ته ژى بهرفرههـ وئاشكهرا دكهين؛ ب وێ هيڤییێ كو ئهو ژ شركا خۆ لێڤهببن، و ل خودايێ خۆ بزڤڕن.
وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَاَ الَّذِيْ٘ اٰتَيْنٰهُ اٰيٰتِنَا فَانْسَلَخَ مِنْهَا فَاَتْبَعَهُ الشَّيْطٰنُ فَكَانَ مِنَ الْغٰوِيْنَ
وتو بۆ ئوممهتا خۆ بهحسێ وى زهلامێ ئسرائيلى بكه يێ مه ئايهت ودهليلێن خۆ داينێ، ڤێجا وى خۆ فێرى وان كر، پاشى كوفر پێ كر، وئهو هاڤێتنه پشت خۆ، ئينا شهيتانى ئهو ژێردهستى خۆ كر، ڤێجا ئهو بوو ژ وان بهرزهبوويێن تێچووى.
وَلَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنٰهُ بِهَا وَلٰكِنَّهٗ٘ اَخْلَدَ اِلَي الْاَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوٰىهُ فَمَثَلُهٗ كَمَثَلِ الْكَلْبِ اِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ اَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْ ذٰلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ
وئهگهر مه ڤيابا كو بهايێ وى بلندكهين ژ بهر وان ئايهتێن مه داينێ ئهم دا وه كهين، بهلێ وى دهست دا دنيايێ ودويكهفتنا دلچوونێن خۆ كر. ڤێجا مهتهلا ڤى زهلامى وهكى مهتهلا صهيه، ئهگهر تو ڕاهێلییێ يان بهێلى ههر دێ حلكهحلكێ كهت، ڤێجا ئهوێ خۆ ژ ئايهتێن خودێ ڤهكرى ژى يێ وهسايه دێ ههر ل سهر كوفرا خۆ مينت چ تو خۆ پێڤه بوهستينى يان ژى بهێلى، ئهڤ سالۆخهته سالۆخهتێ وى مللهتییه يێ بهرى هاتنا ته بو وان يێ ڕێ بهرزه، ڤێجا تو سهرهاتى وچيرۆكێن مللهتێن بهرێ ڤهگێڕه، چونكى د ڤهگێڕانا وان دا موعجزهيهكا مهزن ههيه؛ دا بهلكى مللهتێ ته هزرا خۆ د وێ چهندێ دا بكهن.
سَآءَ مَثَلَا اِۨلْقَوْمُ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَاَنْفُسَهُمْ كَانُوْا يَظْلِمُوْنَ
پيسه مهتهله مهتهلا وى مللهتى يێ درهو ب ئايهت ودهليلێن خودێ كرى، ووان زۆردارى ل خۆ دكر؛ ژ بهر درهوپێكرنا وان ب ڤان هێجهت ودهليلان.
مَنْ يَّهْدِ اللّٰهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِيْ وَمَنْ يُّضْلِلْ فَاُولٰٓئِكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ
ههچییێ خودێ بهرێ وى بدهته باوهرى وگوهدارییا خۆ ئهو ئهوه يێ سهرڕاست، وههچییێ ئهو شهرمزار بكهت وتهوفيقا وى نهدهت ئهو ئهوه يێ تێچووى وزيانكار، مهعنا هيدايهت ودسهردابرن ژ خودێ ب تنێیه.
وَلَقَدْ ذَرَاْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيْرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ لَهُمْ قُلُوْبٌ لَّا يَفْقَهُوْنَ بِهَا وَلَهُمْ اَعْيُنٌ لَّا يُبْصِرُوْنَ بِهَا وَلَهُمْ اٰذَانٌ لَّا يَسْمَعُوْنَ بِهَا اُولٰٓئِكَ كَالْاَنْعَامِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ اُولٰٓئِكَ هُمُ الْغٰفِلُوْنَ
و ب ڕاستى مه گهلهك ژ ئهجنه ومرۆڤان بۆ وى ئاگرى چێكرينه، وان هندهك دل ههنه پێ تێ ناگههن، وهندهك چاڤ ههنه ئايهت ودهليلێن خودێ پێ نابينن، وهندهك گوهـ ههنه گوهدارییا ئايهتێن كيتابا خودێ پێ ناكهن، ئهوێن هه وهكى وان حهيوانانه يێن د چو ئاخفتنان نهگههن، بهلكى ئهو ژ وان حهيوانان بهرزهترن ژى، ئهو ئهون يێن ژ باوهرییا ب خودێ وگوهدارییا وى د بێ ئاگههـ.
وَلِلّٰهِ الْاَسْمَآءُ الْحُسْنٰي فَادْعُوْهُ بِهَا وَذَرُوا الَّذِيْنَ يُلْحِدُوْنَ فِيْ٘ اَسْمَآئِهٖ سَيُجْزَوْنَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ
وخودێ باشناڤ ههنه، يێن هندێ دگههينن كو ئهو خودانێ مهزنییێيه، وههمى ناڤێن وى دباشن، ڤێجا تشتێ ههوه بڤێت هوين ب باشناڤێن وى داخوازێ ژێ بكهن، وهوين وان بهێلن يێن گوهۆڕينێ دئێخنه ناڤێن، ئهو ب وى كارى دێ ئێنه جزادان يێ وان د دنيايێ دا دكر.
وَمِمَّنْ خَلَقْنَا٘ اُمَّةٌ يَّهْدُوْنَ بِالْحَقِّ وَبِهٖ يَعْدِلُوْنَ
و ژ وان يێن مه ئافراندين كۆمهكا باش ههيه ب حهقییێ دئێنه سهر ڕێ وبهرێ مرۆڤان ژى ددهنێ، وكارى پێ د ناڤبهرا مرۆڤان دا دكهن، وئهڤه ڕێبهرێن سهرڕاستن يێن خودێ ب باوهرییێ وكارێ چاك قهنجى د گهل كرى.
وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِّنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُوْنَ
وئهوێن درهو ب ئايهتێن مه كرى، ئهم دێ دهرگههێن ڕزقى وڕێكێن ژيارێ ل بهر وان ڤهكهين؛ ل دويڤ بهردان بۆ وان دا كو ئهو ب وێ بێنه خاپاندن يا د دهستێن وان دا ودا ئهو هزر بكهن كو ئهو يێن ل سهر ڕێكهكا دورست، پاشى ژ نشكهكێ ڤه ئهم دێ وان ب ڕێكهكا ئهو پێ نهزانن عهزاب دهين.
وَاُمْلِيْ لَهُمْ اِنَّ كَيْدِيْ مَتِيْنٌ
وئهز دێ ل دويڤ وان بهردهم حهتا ئهو هزر بكهن كو ئێدى ئهو نائێنه جزادان، ڤێجا ئهو زێدهتر كافر ببن ودسهردابچن. هندى ل دويڤ بهردانا منه بۆ دسهردابرنا وان يا موكمه، ئانهكۆ: يا ب هێز ودژواره.
اَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوْا مَا بِصَاحِبِهِمْ مِّنْ جِنَّةٍ اِنْ هُوَ اِلَّا نَذِيْرٌ مُّبِيْنٌ
ئهرێ وما وان هزرا خۆ نهكرییه وعهقلێ خۆ نهدايه كارى، ونهزانییه كو چو ديناتى ل نك موحهممهدى نينه؟ وههما ب تنێ ئهو پێغهمبهرهكه يێ هاتى دا وان ب ئاشكهرایى ژ عـهزابا خودێ بترسينت ئهگهر ئهو ل سهر كوفرا خۆ بمينن وباوهرییێ نهئينن.
اَوَلَمْ يَنْظُرُوْا فِيْ مَلَكُوْتِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا خَلَقَ اللّٰهُ مِنْ شَيْءٍ وَّاَنْ عَسٰ٘ي اَنْ يَّكُوْنَ قَدِ اقْتَرَبَ اَجَلُهُمْ فَبِاَيِّ حَدِيْثٍۣ بَعْدَهٗ يُؤْمِنُوْنَ
ئهرێ وما وان خۆ نهدايه ملكێ خودێ يێ مهزن ودهسههلاتا وى يا بێ توخويب ل عهسمانان وعهردى، وههر تشتهكێ خودايێ مهزن د ناڤ ههر دووان دا ئافراندى، دا هزرا خۆ د وێ چهندێ دا بكهن ومفايهكى بۆ خۆ ژێ وهربگرن، ودا بهرێ خۆ بدهنه دهمێ مرنا خۆ يا كو دبت يا نێزيك بت وگهلهك بۆ نهما بت ڤێجا ئهو ل سهر كوفرێ بێنه مراندن، وبهرێ وان بۆ عهزابا خودێ يا دژوار بێته دان؟ ئهرێ پشتى ترساندن وهشياركرنا ب قورئانێ ئهو دێ باوهرییێ ب چ ئينن؟
مَنْ يُّضْلِلِ اللّٰهُ فَلَا هَادِيَ لَهٗ وَيَذَرُهُمْ فِيْ طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُوْنَ
ههچییێ خودێ وى ژ ڕێكا ڕاست بهرزهكهت چو ڕێنيشاندهر بۆ وى نابن، وئهو دێ وان د كوفرا وان دا حێبهتى ودودل هێلت.
يَسْــَٔلُوْنَكَ عَنِ السَّاعَةِ اَيَّانَ مُرْسٰىهَا قُلْ اِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ رَبِّيْ لَا يُجَلِّيْهَا لِوَقْتِهَا٘ اِلَّا هُوَ ثَقُلَتْ فِي السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ لَا تَاْتِيْكُمْ اِلَّا بَغْتَةً يَسْــَٔلُوْنَكَ كَاَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْهَا قُلْ اِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللّٰهِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ
ئهى موحهممهد كافرێن مهكههێ پسيارا دهمێ قيامهتێ ژ ته دكهن كانێ ئهو كهنگییه؟ تو بێژه وان: زانينا دهمێ ڕابوونێ ل نك خودێ ب تنێیه، ژ وى پێڤهتر كهس ب دهمێ ئاشكهرابوونا وێ ناكهڤت، زانينا وێ يا گران وبهرزهيه ل بهر خهلكێ عهسمانان وعهردى، ب خافلهتى ڤه نهبت ئهو نائێت، ئهو پسيارا وێ ژ ته دكهن ههر وهكى تو ل سهر زانينا دهمێ وێ يێ مجدى، تو بێژه وان: ههما زانينا وێ ههر يا ل نك خودێ، بهلێ پترییا مرۆڤان نزانن كو ژ خودێ پێڤهتر كـهس وێ چهندێ نزانت.
قُلْ لَّا٘ اَمْلِكُ لِنَفْسِيْ نَفْعًا وَّلَا ضَرًّا اِلَّا مَا شَآءَ اللّٰهُ وَلَوْ كُنْتُ اَعْلَمُ الْغَيْبَ لَاسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِ وَمَا مَسَّنِيَ السُّوْٓءُ اِنْ اَنَا اِلَّا نَذِيْرٌ وَّبَشِيْرٌ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ
تو بێژه: ژ وێ پێڤهتر يا خودێ حهز كرى ئهز نهشێم نه چو مفاى بگههينمه خۆ ونه چو زيانێ ژ خۆ پاشڤه لێ بدهم، وئهگهر من تشتێ نهبهرچاڤ زانيبا ئهز دا وان ئهگهران ب كارئينم يێن گهلهك مفا پێ گههشتبا من، وئهز دا خۆ ژ وان ڕێكان دهمه پاش يێن خرابى ژێ دگههشته من بهرى خرابى هاتبا، وهندى ئهزم ههما ب تنێ ئهز پێغهمبهرێ خودێمه وى ئهزێ بۆ ههوه هنارتيم؛ دا ئهز ههوه ژ عهزابا وى بترسينم، ومزگينییێ ب قهنجییێ بدهمه وى مللهتێ باوهرییێ دئينت.
هُوَ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ وَّجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ اِلَيْهَا فَلَمَّا تَغَشّٰىهَا حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِيْفًا فَمَرَّتْ بِهٖ فَلَمَّا٘ اَثْقَلَتْ دَّعَوَا اللّٰهَ رَبَّهُمَا لَئِنْ اٰتَيْتَنَا صَالِحًا لَّنَكُوْنَنَّ مِنَ الشّٰكِرِيْنَ
گهلى مرۆڤان خودێیه هوين ژ نهفسهكا ب تنێ -كو ئادهمه- ئافراندين، وجۆتێ وێ -كو حهووايه- ههر ژ وێ ئافراند؛ دا صهبر وههدارا وى پێ بێت، ڤێجا دهمێ ئهو چوويه نك -ومهبهست پێ نفشێ نێر ومێیانه ژ دووندهها ئادهمى- وێ ئاڤهكا سڤك هلگرت، وئهو پێ ڕابوو وڕوينشت وبارێ خۆ هلگرت، حهتا گاڤا دهمێ بوونێ نێزيك بووى وئهو پێ گران بووى ژن ومێران دوعا ژ خودايێ خۆ كر: ئهگهر تو مرۆڤهكێ دورست وچاك بدهيه مه سويند بت ئهم دێ ژ شوكردارا بين.
فَلَمَّا٘ اٰتٰىهُمَا صَالِحًا جَعَلَا لَهٗ شُرَكَآءَ فِيْمَا٘ اٰتٰىهُمَا فَتَعٰلَي اللّٰهُ عَمَّا يُشْرِكُوْنَ
ڤێجا دهمێ خودێ زارۆيهكێ چاك دايه ژن ومێران، وان ههڤپشكهك بۆ خودێ د دانا وى زارۆكى دا چێكر، ووان ئهو بۆ وى ههڤپشكى كره عهبد، ڤێجا يێ پاك وبلند بت خودێ ژ ههر شركهكا ههبت.
اَيُشْرِكُوْنَ مَا لَا يَخْلُقُ شَيْــًٔا وَّهُمْ يُخْلَقُوْنَ
ئهرێ ئهو چێكرییێن خودێ بۆ وى د پهرستنێ دا دكهنه ههڤپشك، وئهو چێكرى نهشێن تشتهكى بئافرينن، وئهو دئافراندينه؟
وَلَا يَسْتَطِيْعُوْنَ لَهُمْ نَصْرًا وَّلَا٘ اَنْفُسَهُمْ يَنْصُرُوْنَ
وئهو نهشێن پشتهڤانییا وان بكهن يێن پهرستنێ بۆ دكهن يان خرابییێ ژ خۆ ب خۆ بدهنه پاش، ڤێجا ئهگهر ئهو نهشێن تشتهكى بئافرينن ، ونهشێن خرابییێ ژ خـۆ ووان بـدهنـه پاش، ئهرێ چاوا د گهل خودێ ئهو ببنه خوداوهند؟
وَاِنْ تَدْعُوْهُمْ اِلَي الْهُدٰي لَا يَتَّبِعُوْكُمْ سَوَآءٌ عَلَيْكُمْ اَدَعَوْتُمُوْهُمْ اَمْ اَنْتُمْ صَامِتُوْنَ
وئهگهر هوين گازى ڤان صهنهمان بكهن دا قهستا هيدايهتێ بكهن، ئهو دويكهفتنا ههوه ناكهن، وهكى يهكه هوين گازى وان بكهن يان ژى هوين خۆ بێ دهنگ بكهن؛ چونكى وان گوهـ لێ نابت.
اِنَّ الَّذِيْنَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ عِبَادٌ اَمْثَالُكُمْ فَادْعُوْهُمْ فَلْيَسْتَجِيْبُوْا لَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ
گهلى بوتپهرێسان هندى ئهون يێن هوين ژبلى خودێ دپهرێسن ئهو ژى وهكى ههوه ملكێ خودێنه، ڤێجا ئهگهر هوين ڕاست دبێژن كو ئهو هێژاى هندێنه تشتهك ژ پهرستنێ بۆ بێتهكرن پا دێ گازى بكهنێ وبلا ئهو د بهرسڤا ههوه بێن.
اَلَهُمْ اَرْجُلٌ يَّمْشُوْنَ بِهَا٘ اَمْ لَهُمْ اَيْدٍ يَّبْطِشُوْنَ بِهَا٘ اَمْ لَهُمْ اَعْيُنٌ يُّبْصِرُوْنَ بِهَا٘ اَمْ لَهُمْ اٰذَانٌ يَّسْمَعُوْنَ بِهَا قُلِ ادْعُوْا شُرَكَآءَكُمْ ثُمَّ كِيْدُوْنِ فَلَا تُنْظِرُوْنِ
ئهرێ ما وان هندهك پێ ههنه ئهو پێ ب ڕێڤه بچن و د گهل ههوه بێن پێتڤییێن ههوه بۆ ههوه ب جهـ بينن؟ يان وان هندهك دهست ههنه ئهو بهڕهڤانییێ پێ ژ ههوه بكهن؟ يان وان چاڤ ههنه ئهو وى تشتى پێ ببينن يێ ههوه نهديتى ونيشا ههوه بدهن؟ يان وان گوهـ ههنه پێ گوهـ لێ ببن ووى تشتى بۆ ههوه بێژن يێ وان گوهـ لێ بووى؟ ڤێجا مادهم خوداوهندێن ههوه يێن هويــن پهرستنێ بۆ دكهن تشتهك ژ ڤان نينه، ئهرێ بۆچى هوين پهرستنێ بۆ وان دكهن ؟ تو -ئهى موحهممهد- بێژه وان: هوين گازى وان خوداوهندێن خۆ بكهن يێن ههوه بۆ خودێ د پهرستنێ دا كرينه ههڤپشك، پاشى هوين پێكڤه پيلانان دژى من بگێڕن دا نهخۆشییێ بگههيننه من، ومن پاشڤه نههێلن وخۆ گيرۆ نهكهن، هندى ئهزم ئهز چو پويتهيى ب خوداوهندێن ههوه ناكهم؛ چونكى من يێ خۆ هێلايه ب هيڤییا خودێ ب تنێ ڤه.
اِنَّ وَلِيِّۦَ اللّٰهُ الَّذِيْ نَزَّلَ الْكِتٰبَ وَهُوَ يَتَوَلَّي الصّٰلِحِيْنَ
خودانێ من خودێیه، من دپارێزت و ب سهردئێخت، وئهوه يێ قورئان ب حهقییێ بۆ من ئينايه خوارێ، وئهو سهركارییا چاكان دكهت.
وَالَّذِيْنَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖ لَا يَسْتَطِيْعُوْنَ نَصْرَكُمْ وَلَا٘ اَنْفُسَهُمْ يَنْصُرُوْنَ
وئهوێن هوين ژبلى خودێ گازى دكهنێ ژ خوداوهندان نهشێن ههوه ب سهربێخن، وئهو نهشێن خۆ ب خۆ ژى ب سهربێخن.
وَاِنْ تَدْعُوْهُمْ اِلَي الْهُدٰي لَا يَسْمَعُوْا وَتَرٰىهُمْ يَنْظُرُوْنَ اِلَيْكَ وَهُمْ لَا يُبْصِرُوْنَ
وئهگهر هوين داخوازا سهرڕاستییێ ژ خوداوهندێن خۆ بكهن وان گوهـ ل گازییا ههوه نابت، وتو -ئهى موحهممهد- خوداوهندێن ڤان بوتپهرێسان ل بهرانبهر خۆ وهسا دبينى وهكى وى يێ ته دبينت وئهو ب خۆ ته نابينن؛ چونكى ئهو د بێ چاڤ وديتنن.
خُذِ الْعَفْوَ وَاْمُرْ بِالْعُرْفِ وَاَعْرِضْ عَنِ الْجٰهِلِيْنَ
ئهى موحهممهد -تو وئوممهتا خۆ- ڕهوشت وكريارێن چاك ژ مرۆڤان قهبويل بكه، نه كو تشتێ زێدهى شيانا وان، وتو فهرمانێ ب ههر گۆتنهكا باش وكارهكێ جوانێ ههبت بكه، وتو پشت بده ههڤڕكییا د گهل نهزان وكێم فامان.
وَاِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطٰنِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ اِنَّهٗ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ
وئهگهر كهرب ڤهبوونهك يان دودلییهك ژ شهيتانى بۆ ته چێبوو يان تو پێ حهساى كو وى تو ژ كرنا خێرێ يێ سست كرى يان بهرێ ته يێ دايه خرابییێ تو هاوارێن خۆ بگههينه خودێ وخۆ ب وى بپارێزه، هندى ئهوه وى گوهـ ل ههمى گۆتنان ههيه، وئهو ب ههمى كرياران يێ پڕزانايه.
اِنَّ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا اِذَا مَسَّهُمْ طٰٓئِفٌ مِّنَ الشَّيْطٰنِ تَذَكَّرُوْا فَاِذَا هُمْ مُّبْصِرُوْنَ
هندى ئهون يێن تهقوا خودێ كرى، ئهگهر دودلییهك ژ شهيتانى گههشته وان ئهو وێ چهندێ ل بيرا خۆ دئينن يا خودێ ل سهر وان فهركرى ژ تۆبێ وگوهدارییا خۆ، ڤێجا هنگى ئهو ب چاڤ ڤهكرن ڤه خۆ ژ بێ ئهمرییا خودێ ددهنه پاش، ووێ دكهن يا خودێ فهرمان پێ كرى، وبێ ئهمرییا شهيتانى دكهن.
وَاِخْوَانُهُمْ يَمُدُّوْنَهُمْ فِي الْغَيِّ ثُمَّ لَا يُقْصِرُوْنَ
وبرايێن شهيتانان، وئهڤه ئهون يێن سهرداچووین ژ مرۆڤان، شهيتانێن ئهجنان پتر وان دسهردا دبهن وڕێ بهرزه دكهن، وشهيتانێن ئهجنان تهخسيرییێ دسهرداچوونا شهيتانێن مرۆڤان دا ناكهن، وشهيتانێن مرۆڤان ژى تهخسيرییێ د گوهدارییا وێ گۆتنێ دا ناكهن يا شهيتانێن ئهجنان بۆ دبێژن.
وَاِذَا لَمْ تَاْتِهِمْ بِاٰيَةٍ قَالُوْا لَوْلَا اجْتَبَيْتَهَا قُلْ اِنَّمَا٘ اَتَّبِعُ مَا يُوْحٰ٘ي اِلَيَّ مِنْ رَّبِّيْ هٰذَا بَصَآئِرُ مِنْ رَّبِّكُمْ وَهُدًي وَّرَحْمَةٌ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ
وئهگهر تو ئايهتهكێ بۆ وان بوتپهرێسان نهئينى ئهو دێ بێژن: بۆچى تو ژ نك خۆ چێ ناكهى، تو بێژه وان: ئهڤه نهكارێ منه، وچێ نابت بۆ من ئهز وه بكهم؛ چونكى خودێ فهرمان يا ل من كرى كو ههما ئهز دويكهفتنا وێ بكهم يا ب وهحى بۆ من ژ نك وى هاتى، كو ئهڤ قورئانهيه يا ئهز بۆ ههوه دخوينم وئهو هێجهت ودهليله بۆ ههوه ژ نك خودايێ ههوه، وئهو ئاشكهراكرنهكه بهرێ خودان باوهران ددهته ڕێكا ڕاست، ودلۆڤانییهكه خودێ ب بهنییێن خۆ يێن خودان باوهر دبهت.
وَاِذَا قُرِئَ الْقُرْاٰنُ فَاسْتَمِعُوْا لَهٗ وَاَنْصِتُوْا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَ
ودهمێ قورئان دئێته خواندن هوين گوهدارییا وێ بكهن وخۆ بێ دهنگ بكهن؛ دا بهلكى هوين تێ بگههن ب وێ هيڤییێ كو خودێ ڕهحمێ پێ ب ههوه ببهت.
وَاذْكُرْ رَّبَّكَ فِيْ نَفْسِكَ تَضَرُّعًا وَّخِيْفَةً وَّدُوْنَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَالْاٰصَالِ وَلَا تَكُنْ مِّنَ الْغٰفِلِيْنَ
وتو د دلێ خۆ دا ب خۆشكاندن وترس ڤه خودێ ل بيرا خۆ بينه ڤه، و ب دهنهگهكێ د ناڤبهرا بلندییێ ونزمییێ دا سپێده وئێڤاران دوعایان ژ وى بكه، وتو ژ وان نهبه يێن ژ زكرێ خودێ دبێ ئاگههـ.
اِنَّ الَّذِيْنَ عِنْدَ رَبِّكَ لَا يَسْتَكْبِرُوْنَ عَنْ عِبَادَتِهٖ وَيُسَبِّحُوْنَهٗ وَلَهٗ يَسْجُدُوْنَ
هندى ئهون يێن ل نك خودايێ ته ژ ملياكهتان خۆ ژ پهرستنا خودێ بلندتر نابينن، بهلكى ئهو پێگيرییێ ب فهرمانێن وى دكهن، و ب شهڤ وڕۆژ ئهو وى پاك وپيرۆز دكهن، وئهو وى پاقژ دكهن ژ ههر تشتهكێ نهبابهتى وى بت، وئهو بۆ وى ب تنێ خۆ دچهمينن.