سوورەتا الأنعام

زڤرین بۆ سەرەکیێ
هەژمارا ئایەتان - 165
1

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَجَعَلَ الظُّلُمٰتِ وَالنُّوْرَ ثُمَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

مه‌دح وسوپاسى هه‌مى بۆ وى خودايى بن يێ عه‌سمان وعه‌رد وهه‌ر تشته‌كێ د ناڤ دا ئافراندى، وتارى وڕۆناهى چێ كرين، كو شه‌ڤ وڕۆژ پێ ل دويڤ يه‌ك داين، ونيشانا مه‌زنییا خودێ د ڤێ چه‌ندێ دا هه‌يه‌. و د گه‌ل ڤێ چه‌ندێ ژى هێشتا كافر هنده‌كێن دى دئيننه‌ ڕێزا خودێ، ووان بۆ وى دكه‌نه‌ هه‌ڤپشك.

2

هُوَ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ طِيْنٍ ثُمَّ قَضٰ٘ي اَجَلًا وَاَجَلٌ مُّسَمًّي عِنْدَهٗ ثُمَّ اَنْتُمْ تَمْتَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وه‌ يێ بابێ هه‌وه‌ ئاده‌م ژ ته‌قنێ ئافراندى، پاشى وى ده‌مێ مانا هه‌وه‌ ل ڤێ دنيايێ نڤيسى، ووى ده‌مه‌كێ دى يێ ده‌سنيشانكرى يێ كو ژ وى پێڤه‌تر كه‌س پێ نه‌زانت نڤيسى، پاشى هوين پشتى ڤێ چه‌ندێ د شيانا خودێ دا ل سه‌ر ساخكرنا پشتى مرنێ دكه‌ڤنه‌ گومانێ.

3

وَهُوَ اللّٰهُ فِي السَّمٰوٰتِ وَفِي الْاَرْضِ يَعْلَمُ سِرَّكُمْ وَجَهْرَكُمْ وَيَعْلَمُ مَا تَكْسِبُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وخودێ‌یه‌ ئه‌و خودا يێ كو ل عه‌سمانان و ل عه‌ردى په‌رستنا وى دئێته‌ كرن. و ژ نيشانێن خوداينییا وییه‌ هه‌ر تشته‌كێ هوين ڤه‌دشێرن يان ئاشكه‌را دكه‌ن ئه‌و پێ دزانت، وئه‌و هه‌مى كريارێن هه‌وه‌ دزانت چ دباش بن چ دخراب.

4

وَمَا تَاْتِيْهِمْ مِّنْ اٰيَةٍ مِّنْ اٰيٰتِ رَبِّهِمْ اِلَّا كَانُوْا عَنْهَا مُعْرِضِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و كافرێن هه‌ ئه‌وێن هه‌ڤپشكان بۆ خودێ ددانن هێجه‌تێن ڕوهن وده‌ليلێن ئاشكه‌را ل سه‌ر ته‌وحيدا خودێ وڕاستگۆيییا موحه‌ممه‌دى د پێغه‌مبه‌رينییا وى دا بۆ وان هاتينه‌، به‌لێ چاوا ئه‌و بۆ وان هاتن وان پشت دايێ وباوه‌رى پێ نه‌ئينا.

5

فَقَدْ كَذَّبُوْا بِالْحَقِّ لَمَّا جَآءَهُمْ فَسَوْفَ يَاْتِيْهِمْ اَنْۣبٰٓؤُا مَا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ب ڕاستى وان كافران دره‌و ب وێ ڕاستییێ كر يا موحه‌ممه‌د بۆ وان پێ هاتى، ڤێجا پاشى ئه‌و دێ بينن كو يا وان يارى پێ دكر ئه‌وه‌ حه‌قى وڕاستى، وخودێ دره‌وا وان دره‌وكه‌ران بۆ وان دێ ئاشكه‌را كه‌ت، وئه‌و دێ وان سه‌را جزا ده‌ت.

6

اَلَمْ يَرَوْا كَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنْ قَرْنٍ مَّكَّنّٰهُمْ فِي الْاَرْضِ مَا لَمْ نُمَكِّنْ لَّكُمْ وَاَرْسَلْنَا السَّمَآءَ عَلَيْهِمْ مِّدْرَارًا وَّجَعَلْنَا الْاَنْهٰرَ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهِمْ فَاَهْلَكْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْ وَاَنْشَاْنَا مِنْۣ بَعْدِهِمْ قَرْنًا اٰخَرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ما ئه‌وێن هه‌ يێن كوفرێ ب ته‌وحيدا خودێ دكه‌ن وباوه‌رییێ نائينن كو ئه‌و ب تنێ هێژاى په‌رستنێ‌یه‌، ودره‌وێ ب پێغه‌مبه‌رێ وى موحه‌ممه‌دى -سلاڤ لێ بن- دكه‌ن، ئه‌رێ ما ئه‌و نابينن كانێ چ هيلاك ب سه‌رێ وان ملله‌تێن به‌رى وان يێن كو دره‌و ب حه‌قییێ كرى هاتییه‌، مه‌ ئه‌و تشت د عه‌ردى دا كر بوو د ده‌ستێن وان دا يێ مه‌ نه‌كرییه‌ د ده‌ستێن هه‌وه‌ دا -گه‌لى كافران-، ومه‌ ب باراندنا بارانێ وچوونا ڕويباران د بن خانییێن وان ڕا قه‌نجى د گه‌ل وان كر، ئينا وان باوه‌رى پێ نه‌ئينا وپێغه‌مبه‌ر دره‌وين ده‌رێخستن، ڤێجا ژ به‌ر گونه‌هێن وان مه‌ ئه‌و تێ برن، ومه‌ هنده‌ك ملله‌تێن دى پشتى وان دانانه‌ عه‌ردى؛ دا ئاڤاكه‌ن.

7

وَلَوْ نَزَّلْنَا عَلَيْكَ كِتٰبًا فِيْ قِرْطَاسٍ فَلَمَسُوْهُ بِاَيْدِيْهِمْ لَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْ٘ا اِنْ هٰذَا٘ اِلَّا سِحْرٌ مُّبِيْنٌ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر مه‌ كيتابه‌كا نڤيسى د ده‌فته‌ره‌كێ دا بۆ ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ژ عه‌سمانى ئينابا خوارێ وڤان كافران ئه‌و ب ده‌ستێن خۆ گرتبا دا بێژن: ئه‌ڤا تو پێ هاتى -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- سێره‌به‌ندییه‌كا ئاشكه‌رايه‌.

8

وَقَالُوْا لَوْلَا٘ اُنْزِلَ عَلَيْهِ مَلَكٌ وَلَوْ اَنْزَلْنَا مَلَكًا لَّقُضِيَ الْاَمْرُ ثُمَّ لَا يُنْظَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وڤان بوتپه‌رێسان گۆت: بلا خودێ فريشته‌يه‌ك ژ عه‌سمانى بۆ موحه‌ممه‌دى ئينابا خوارێ؛ دا پێغه‌مبه‌رينییا وى ڕاست ده‌رێخستبا، وئه‌گه‌ر مه‌ فريشته‌يه‌ك ژ عه‌سمانى ئينابا خوارێ وه‌كى ئه‌و داخواز دكه‌ن مه‌سه‌له‌ دا ب دويماهى ئێت وئه‌و دا تێچن، وده‌ليڤه‌ بۆ وان نه‌دهاته‌ دان؛ چونكى د زانينا خودێ دا هه‌يه‌ كو ئه‌و باوه‌رییێ نائينن.

9

وَلَوْ جَعَلْنٰهُ مَلَكًا لَّجَعَلْنٰهُ رَجُلًا وَّلَلَبَسْنَا عَلَيْهِمْ مَّا يَلْبِسُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر مه‌ ئه‌و پێغه‌مبه‌رێ بۆ وان دهات كربا فريشته‌ ژى، ئه‌م دا وى ل سه‌ر ڕه‌نگێ مرۆڤه‌كى چێكه‌ين؛ دا كو وان گوهـ ل ده‌نگێ وى ببت و د گه‌ل وى باخڤن؛ چونكى د شيانا وان دانينه‌ ئه‌و فريشته‌ى ل سه‌ر ڕه‌نگێ وى يێ دورست ببينن، وئه‌گه‌ر ئه‌و فريشته‌ ل سه‌ر ڕه‌نگێ زه‌لامه‌كى بۆ وان بێت مه‌سه‌له‌ ل به‌ر وان دێ ئالۆز بت.

10

وَلَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَحَاقَ بِالَّذِيْنَ سَخِرُوْا مِنْهُمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتڕانه‌كرنا ب پێغه‌مبه‌ران نه‌ تشته‌كێ نوییه‌، به‌لكى كافرێن به‌رێ ژى ئه‌و د گه‌ل پێغه‌مبه‌رێن خۆ كربوو، ئينا ئه‌و عه‌زابا وان تڕانه‌ بۆ خۆ پێ دكر وباوه‌رى پێ نه‌دئينا ب سه‌ر وان دا هات.

11

قُلْ سِيْرُوْا فِي الْاَرْضِ ثُمَّ انْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: هوين د عه‌ردى دا بگه‌ڕن پاشى به‌رێ خۆ بده‌نێ كانێ چاوا خودێ دره‌وپێكه‌ر تێبرينه‌ وشه‌رمزاركرينه‌؟ ڤێجا هوين ژى ژ وێ دويماهییێ دهشيار بن.

12

قُلْ لِّمَنْ مَّا فِي السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ قُلْ لِّلّٰهِ كَتَبَ عَلٰي نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ لَيَجْمَعَنَّكُمْ اِلٰي يَوْمِ الْقِيٰمَةِ لَا رَيْبَ فِيْهِ اَلَّذِيْنَ خَسِرُوْ٘ا اَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: ملكێ عه‌سمانان وعه‌ردى وتشتێ د ناڤبه‌رێ دا بۆ كێ يه‌؟ بێژه‌: بۆ خودێ‌یه ‌وه‌كى هوين دزانن. خودێ دلۆڤانى ل سه‌ر خۆ نڤيسییه‌ ڤێجا ئه‌و له‌زێ د جزادانا به‌نییێن خۆ دا ناكه‌ت. سويند ل ڕۆژا ڕابوونێ يا گومان تێدا نه‌ ئه‌و دێ هه‌وه‌ بۆ حسێبێ كۆم كه‌ت. ئه‌وێن شرك ب خودێ كرى وان خۆ بره‌ هيلاكێ؛ چونكى ئه‌و باوه‌رییێ نائينن.

13

وَلَهٗ مَا سَكَنَ فِي الَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَهُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

تەفسیرا ساناهی

وملكێ هه‌ر تشته‌كێ ل عه‌سمانان وعه‌ردى، يێ بلڤت يان يێ ڕاوه‌ستاى بت، يێ به‌رزه‌ بت يان يێ ئاشكه‌را بت، بۆ خودێ‌یه‌، وئه‌و گوهدێرێ گۆتنێن به‌نییێن خۆيه‌، پڕزانايێ ب لڤين ونهێنییێن وانه‌.

14

قُلْ اَغَيْرَ اللّٰهِ اَتَّخِذُ وَلِيًّا فَاطِرِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَهُوَ يُطْعِمُ وَلَا يُطْعَمُ قُلْ اِنِّيْ٘ اُمِرْتُ اَنْ اَكُوْنَ اَوَّلَ مَنْ اَسْلَمَ وَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: ئه‌رێ ژبلى خودێ ئه‌ز سه‌ركار وپشته‌ڤانه‌كێ دى بۆ خۆ بگرم، وئه‌وه‌ ئافرانده‌رێ عه‌سمانان وعه‌ردى وهه‌ر تشته‌كێ د ناڤبه‌رێ دا، وئه‌وه‌ يێ ڕزقى دده‌ته‌ خه‌لكى وكه‌س ڕزقى ناده‌ته‌ وى؟ تو بێژه‌: هندى ئه‌زم فه‌رمانا ل من هاتییه‌ كرن كو ئه‌ز يه‌كه‌مين كه‌س بم ژ ڤێ ئوممه‌تێ خۆ ب ده‌ست وى ڤه‌ به‌رده‌م وپه‌رستنا وى بكه‌م، وئه‌زێ ژ هندێ هاتيمه‌ پاشڤه‌لێدان كو ژ بوتپه‌رێسان بم.

15

قُلْ اِنِّيْ٘ اَخَافُ اِنْ عَصَيْتُ رَبِّيْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: هندى ئه‌زم ئه‌ز دترسم ئه‌گه‌ر من گوهدارییا خودايێ خۆ نه‌كر، وبێ ئه‌مرییا وى كر ، كو عه‌زابه‌كا مه‌زن ل ڕۆژا قيامه‌تێ ب سه‌ر من دا بێت.

16

مَنْ يُّصْرَفْ عَنْهُ يَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمَهٗ وَذٰلِكَ الْفَوْزُ الْمُبِيْنُ

تەفسیرا ساناهی

هه‌چییێ ئه‌و عه‌زابا دژوار ژێ بێته‌ لادان ئه‌و وى دلۆڤانى پێ برییه‌، وئه‌و لادان سه‌ركه‌فتنا ئاشكه‌رايه‌ كو ڕزگارییا ژ عه‌زابا مه‌زنه‌.

17

وَاِنْ يَّمْسَسْكَ اللّٰهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهٗ٘ اِلَّا هُوَ وَاِنْ يَّمْسَسْكَ بِخَيْرٍ فَهُوَ عَلٰي كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر خودێ نه‌خۆشییه‌كێ وه‌كى هه‌ژارییێ ونساخییێ ب گه‌هينته‌ ته‌ ژ وى پێڤه‌تر كه‌س نينه‌ وێ ژ سه‌ر ته‌ لابده‌ت، وئه‌گه‌ر ئه‌و خۆشییه‌كێ بگه‌هينته‌ ته‌ وه‌كى ده‌وله‌مه‌ندییێ وساخله‌مییێ كه‌س نه‌شێت قه‌نجییا وى ڤه‌گه‌ڕينت، هندى ئه‌وه‌ ئه‌و ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كى يێ خودان شيانه‌.

18

وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهٖ وَهُوَ الْحَكِيْمُ الْخَبِيْرُ

تەفسیرا ساناهی

وخودايێ مه‌زنه‌ يێ ل هنداڤى به‌نییێن خۆ سه‌رڤه‌هاتى؛ هه‌مى ستۆ ل به‌ر وى دچه‌مياينه‌، وئه‌وه‌ كاربنه‌جهێ هه‌ر تشته‌كى ل جهێ وى يێ دورست ددانت، شاره‌زا يێ كو چو تشت ل به‌ر وى به‌رزه‌ نه‌بت. وئه‌وێ ئه‌ڤ سالۆخه‌ته‌ هه‌بن دڤێت شريك بۆ نه‌ئێنه‌ دانان. وئه‌ڤ ئايه‌ته‌ بلندییێ بۆ خودايێ مه‌زن ده‌سنيشان دكه‌ت ل سه‌ر هه‌مى چێكرییێن وى، بلندییه‌كا بابه‌تى وى بت.

19

قُلْ اَيُّ شَيْءٍ اَكْبَرُ شَهَادَةً قُلِ اللّٰهُ شَهِيْدٌۣ بَيْنِيْ وَبَيْنَكُمْ وَاُوْحِيَ اِلَيَّ هٰذَا الْقُرْاٰنُ لِاُنْذِرَكُمْ بِهٖ وَمَنْۣ بَلَغَ اَئِنَّكُمْ لَتَشْهَدُوْنَ اَنَّ مَعَ اللّٰهِ اٰلِهَةً اُخْرٰي قُلْ لَّا٘ اَشْهَدُ قُلْ اِنَّمَا هُوَ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ وَّاِنَّنِيْ بَرِيْٓءٌ مِّمَّا تُشْرِكُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: چ تشت شاهده‌ییا وى مه‌زنتره‌ ل سه‌ر ڕاستییا گۆتنا من كو ئه‌ز پێغه‌مبه‌رم؟ تو بێژه‌: خودێ د ناڤبه‌را من وهه‌وه‌ دا شاهده‌، ووى ئه‌ڤ قورئانه‌ ب وه‌حى بۆ من هنارتییه‌ دا هه‌وه‌ پێ ژ عه‌زابا وى بترسينم كو ب سه‌ر هه‌وه‌ دا بێت، وئه‌ز وى پێ بترسينم هه‌چییێ ئه‌و بگه‌هتێ ژ ملله‌تان. هوين شاهده‌يییێ دده‌ن كو هنده‌ك خوداوه‌ندێن دى دگه‌ل خودێ هه‌نه‌ هوين وان بۆ وى دكه‌نه‌ شريك. تو بێژه‌ وان: ئه‌ز شاهده‌يیێ ل سه‌ر وێ ناده‌م، هه‌ما هندى خودێ‌یه‌ خودايه‌كێ ب تنێ‌یه‌ يێ بێ شريكه‌، وهندى ئه‌زم ئه‌زێ به‌ريمه‌ ژ هه‌ر شريكه‌كێ هوين په‌رستنێ د گه‌ل وى بۆ دكه‌ن.

20

اَلَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ يَعْرِفُوْنَهٗ كَمَا يَعْرِفُوْنَ اَبْنَآءَهُمْ اَلَّذِيْنَ خَسِرُوْ٘ا اَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن مه‌ ته‌ورات وئنجيل دايێ، موحه‌ممه‌دى ب وان سالۆخه‌تان دناسن يێن كو ل نك وان دنڤيسى كانێ چاوا ئه‌و كوڕێن خۆ دناسن، وكا چاوا كوڕێن وان ل به‌ر وان به‌رزه‌ نابن، وه‌سا موحه‌ممه‌د ژى ل به‌ر وان به‌رزه‌ نابت ژ به‌ر وان سالۆخه‌تێن وى يێن ب هويرى د كيتابێن وان دا هاتين، به‌لێ وان دويكه‌فتنا دلچوونێن خۆ كر، ڤێجا وان زيانا خۆ كر ده‌مێ وان كافرى كرى.

21

وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰي عَلَي اللّٰهِ كَذِبًا اَوْ كَذَّبَ بِاٰيٰتِهٖ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

كه‌س ژ وى زۆردارتر نينه‌ يێ ژ دره‌و گۆتنان ژ كيسێ خودێ بكه‌ت، يان دره‌وێ ب ئايه‌ت وده‌ليلێن وى يێن ئاشكه‌را بكه‌ت. هندى ئه‌و زۆردارن يێن دره‌و ژ كيسێ خودێ كرين ب مراد ناكه‌ڤن.

22

وَيَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيْعًا ثُمَّ نَقُوْلُ لِلَّذِيْنَ اَشْرَكُوْ٘ا اَيْنَ شُرَكَآؤُكُمُ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و بلا ژ وێ ڕۆژێ بترسن يا ئه‌م وان تێدا كۆم دكه‌ين، پاشى ئه‌م دبێژينێ: كانێ ئه‌و خوداوه‌ندێن هه‌وه‌ ژ دره‌و دگۆت كو ئه‌و هه‌ڤپشكێن خودێنه‌ دا مه‌هده‌رێ بۆ هه‌وه‌ بكه‌ن؟

23

ثُمَّ لَمْ تَكُنْ فِتْنَتُهُمْ اِلَّا٘ اَنْ قَالُوْا وَاللّٰهِ رَبِّنَا مَا كُنَّا مُشْرِكِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

پاشى ده‌مێ ئه‌و هاتينه‌ جه‌رباندن وپسيارا هه‌ڤپشكێن وان ژ وان هاتییه‌ كرن چو به‌رسڤ وان نه‌بوو ژبلى هندێ كو وان خۆ ژێ به‌رى كر، ووان سويند ب خودێ خودايێ خۆ خوار كو وان چو شريك بۆ خودێ نه‌ددانان.

24

اُنْظُرْ كَيْفَ كَذَبُوْا عَلٰ٘ي اَنْفُسِهِمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

به‌رێ خۆ بدێ چاوا وان دره‌و ل خۆ كر؟ وئه‌وا وان بۆ خۆ هزر دكر كو خوداوه‌ندێن وان مه‌هده‌رێ بۆ وان دێ كه‌ن ژ بيرا وان چوو و ل به‌ر وان به‌رزه‌بوو.

25

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّسْتَمِعُ اِلَيْكَ وَجَعَلْنَا عَلٰي قُلُوْبِهِمْ اَكِنَّةً اَنْ يَّفْقَهُوْهُ وَفِيْ٘ اٰذَانِهِمْ وَقْرًا وَاِنْ يَّرَوْا كُلَّ اٰيَةٍ لَّا يُؤْمِنُوْا بِهَا حَتّٰ٘ي اِذَا جَآءُوْكَ يُجَادِلُوْنَكَ يَقُوْلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْ٘ا اِنْ هٰذَا٘ اِلَّا٘ اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ژ وان هه‌نه‌ گوهێ خۆ دده‌نه‌ ته‌، به‌لێ ئه‌وا تو دبێژى ناگه‌هته‌ دلێن وان؛ چونكى ژ به‌ر دويكه‌فتنا وان بۆ دلچوونان مه‌ په‌رده‌ ل سه‌ر دلێن وان داناينه‌؛ دا ئه‌و د قورئانێ نه‌گه‌هن، ومه‌ كه‌ڕاتى وگرانى د گوهێن وان دا دانايه‌ ڤێجا ئه‌و د تشته‌كى ناگه‌هن، وئه‌گه‌ر ئه‌و وان هه‌مى ئايه‌تێن پێغه‌مبه‌رينییا موحه‌ممه‌دى دورست ده‌رتێخن ببينن ژى ئه‌و باوه‌رییێ پێ نائينن، حه‌تا ده‌مێ ئه‌و دئێنه‌ نك ته‌ پشتى ئايه‌تێن ڕاستگۆيیا ته‌ ئاشكه‌را دكه‌ن هه‌ڤڕكییێ د گه‌ل ته‌ دكه‌ن، ئه‌وێن كافرى ب ئايه‌تێن خودێ كرى دبێژن: ئه‌ڤ تشتێ مه‌ گوهـ لێ دبت هه‌ما ئه‌و ئه‌فسانه‌ وچيرۆكێن دره‌ون يێن خه‌لكێ به‌رێ ڤه‌دگێڕان.

26

وَهُمْ يَنْهَوْنَ عَنْهُ وَيَنْــَٔوْنَ عَنْهُ وَاِنْ يُّهْلِكُوْنَ اِلَّا٘ اَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و خه‌لكى ژ دويكه‌فتنا موحه‌ممه‌دى دده‌نه‌ پاش، وئه‌و ب خۆ ژى خۆ ژێ دوير دكه‌ن، وئه‌و ژ خۆ پێڤه‌تر كه‌سێ تێ نابه‌ن، وئه‌و پێ ناحه‌سن.

27

وَلَوْ تَرٰ٘ي اِذْ وُقِفُوْا عَلَي النَّارِ فَقَالُوْا يٰلَيْتَنَا نُرَدُّ وَلَا نُكَذِّبَ بِاٰيٰتِ رَبِّنَا وَنَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر تو وان ل ڕۆژا قيامه‌تێ ببينى تشته‌كێ مه‌زن دێ بينى، ده‌مێ ئه‌و ل بـه‌ر ئاگرى دئێنه‌ ڕاوه‌سـتــانــدن، ووان قه‌يد وزنجيرێن تێدا ئه‌و دبينن، وڤێ ترس وسه‌همێ ئه‌و ب چاڤێن خۆ دبينن، ڤێجا هندى دبێژن: خوزى ئه‌م بۆ ژينا دنيايێ بێينه‌ زڤڕاندن؛ ڤێجا دا ئه‌م باوه‌رییێ ب ئايه‌تێن خــودێ بينين وكــارى پـــێ بكه‌ين، وئه‌م ببينه‌ ژ خودان باوه‌ران.

28

بَلْ بَدَا لَهُمْ مَّا كَانُوْا يُخْفُوْنَ مِنْ قَبْلُ وَلَوْ رُدُّوْا لَعَادُوْا لِمَا نُهُوْا عَنْهُ وَاِنَّهُمْ لَكٰذِبُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

مه‌سه‌له‌ نه‌وه‌يه‌، به‌لكى ل ڕۆژا قيامه‌تێ ئه‌و بۆ وان ئاشكه‌را بوو یێ وان به‌رى هنگى ڤه‌دشارت ژى. وئه‌گه‌ر خۆ ئه‌و بۆ دنيايێ هاتبانه‌ زڤڕاندن وده‌ليڤه‌ بۆ هاتبا دان ژى ئه‌و دا ل كوفر ودره‌وپێكرنێ زڤڕنه‌ڤه‌. وئه‌و د گۆتنا خۆ دا ددره‌وينن.

29

وَقَالُوْ٘ا اِنْ هِيَ اِلَّا حَيَاتُنَا الدُّنْيَا وَمَا نَحْنُ بِمَبْعُوْثِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ووان باوه‌رى ب ڕابوونا پشتى مرنێ نه‌ئينا وگۆت: هه‌ما ژين ئه‌ڤه‌يه‌ يا ئه‌م تێدا، وپشتى مرنێ ئه‌م نائێينه‌ ڕاكرن.

30

وَلَوْ تَرٰ٘ي اِذْ وُقِفُوْا عَلٰي رَبِّهِمْ قَالَ اَلَيْسَ هٰذَا بِالْحَقِّ قَالُوْا بَلٰي وَرَبِّنَا قَالَ فَذُوْقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر تو وان ببينى ده‌مێ ئه‌و ل به‌ر ده‌ستێ خودێ دئێنه‌ ڕاوه‌ستاندن ل ڕۆژا قيامه‌تێ دا ئه‌و حوكمى د ناڤبه‌را وان دا بكه‌ت، تو حاله‌كێ خراب دێ بينى، ده‌مێ خودێ دبێژت: ئه‌رێ ما ئه‌ڤه‌ ڕاستى نينه‌، يه‌عنى: ما ئه‌ڤه‌ ئه‌و ڕابوون نينه‌ يا هه‌وه‌ د دنيايێ دا كوفر پێ دكر؟ وان گۆت: به‌لێ ب خودايێ مه‌ ئه‌و ڕاستییه‌، خودێ گۆت: ڤێجا ژ به‌ر وێ كوفرا هه‌وه‌ دكر هوين تام بكه‌نه‌ وێ عه‌زابا هه‌وه‌ د دنيايێ دا دره‌و پێ دكر.

31

قَدْ خَسِرَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِلِقَآءِ اللّٰهِ حَتّٰ٘ي اِذَا جَآءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً قَالُوْا يٰحَسْرَتَنَا عَلٰي مَا فَرَّطْنَا فِيْهَا وَهُمْ يَحْمِلُوْنَ اَوْزَارَهُمْ عَلٰي ظُهُوْرِهِمْ اَلَا سَآءَ مَا يَزِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ب ڕاستى زيان گه‌هشته‌ وان يێن باوه‌رى ب ڕابوونا پشتى مرنێ نه‌ئيناى، حه‌تا ده‌مێ كو قيامه‌ت ڕابوو، و ژ نشكه‌كێ ڤه‌ وان دويماهییا خۆ يا خراب ديت، وان داخوازا كه‌سه‌ران بۆ خۆ كر ژ به‌ر وى ژیێ خۆ يێ وان د دنيايێ دا بۆراندى، وئه‌و بارێ گونه‌هێن خۆ ل سه‌ر پشتێن خو هل دگرن، ڤێجا چ گران وپيسه‌ باره‌ يێ ئه‌و هل دگرن!!

32

وَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا٘ اِلَّا لَعِبٌ وَّلَهْوٌ وَلَلدَّارُ الْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وژيانا دنيايێ د پتر حالان دا ژ يارى وموژيلاهییێ پێڤه‌تر چو ددى نينه‌، وئاخره‌ت بۆ وان يێن ژ خودێ دترسن چێتره‌. ئه‌رێ ڤێجا ما هوين ب عه‌قل ناكه‌ڤن؟

33

قَدْ نَعْلَمُ اِنَّهٗ لَيَحْزُنُكَ الَّذِيْ يَقُوْلُوْنَ فَاِنَّهُمْ لَا يُكَذِّبُوْنَكَ وَلٰكِنَّ الظّٰلِمِيْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ يَجْحَدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌م باش دزانين كو دره‌وين ده‌رێخستنا ملله‌تێ ته‌ بۆ ته‌ ب سه‌ر ڤه‌ دلێ ته‌ تژى خه‌م دكه‌ت، ڤێجا تو بێهنا خۆ فره‌هـ بكه؛ چونكى د دلێ خۆ دا ئه‌و ته‌ دره‌وين ده‌رنائێخن، به‌لكى ئه‌و باوه‌ر دكه‌ن تو مرۆڤه‌كێ ڕاستگۆيى، به‌لێ ئه‌و ژ زۆردارییا خۆ كوفرێ ب وان ده‌ليلێن ئاشكه‌را دكه‌ن يێن ڕاستییا ته‌ ديار دكه‌ن.

34

وَلَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوْا عَلٰي مَا كُذِّبُوْا وَاُوْذُوْا حَتّٰ٘ي اَتٰىهُمْ نَصْرُنَا وَلَا مُبَدِّلَ لِكَلِمٰتِ اللّٰهِ وَلَقَدْ جَآءَكَ مِنْ نَّبَا۠ئِ الْمُرْسَلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى كافران هنده‌ك پێغه‌مبه‌رێن به‌رى ته‌ دره‌وين ده‌رێخستبوون، ڤێجا وان بێهنا خۆ ل سه‌ر وێ چه‌ندێ فره‌هـ كر وبه‌رده‌وامى د گازى وجيهادا خۆ دا كر حه‌تا سه‌ركه‌فتنا خودێ گه‌هشتییه‌ وان. وچو گوهۆڕين بۆ په‌يڤێن خودێ نينن. و ب ڕاستى هنده‌ك ژ به‌حسێن پێغه‌مبه‌رێن به‌رى ته‌ ووێ سه‌ركه‌فتنا خودێ دايه‌ وان، ووێ غه‌زه‌با خودێ داڕێتییه‌ سه‌ر نه‌يارێن وان بۆ ته‌ هاتییه‌.

35

وَاِنْ كَانَ كَبُرَ عَلَيْكَ اِعْرَاضُهُمْ فَاِنِ اسْتَطَعْتَ اَنْ تَبْتَغِيَ نَفَقًا فِي الْاَرْضِ اَوْ سُلَّمًا فِي السَّمَآءِ فَتَاْتِيَهُمْ بِاٰيَةٍ وَلَوْ شَآءَ اللّٰهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَي الْهُدٰي فَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْجٰهِلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر پشت دانا وان بۆ گازییا ته‌ ل سه‌ر ته‌ يا مه‌زن بت، نێ ئه‌گه‌ر تو بشێى ڕێكه‌كێ د عه‌ردى بكۆلى، يان په‌ييسكه‌كێ بدانى و ل سه‌ر بلند ببییه‌ عه‌سمانى، ونيشانه‌كێ ل سه‌ر ڕاستییا گۆتنا خۆ بينى ژبلى وان نيشانێن مه‌ ئيناين كانێ وێ چه‌ندێ بكه‌. وئه‌گه‌ر خودێ ڤيابا دا وان ل سه‌ر وێ ڕێكا ڕاست يا هوين ل سه‌ر كۆم كه‌ت ودا به‌رێ وان ده‌ته‌ باوه‌رییێ، ڤێجا تو ژ نه‌زانان نه‌به.

36

اِنَّمَا يَسْتَجِيْبُ الَّذِيْنَ يَسْمَعُوْنَ وَالْمَوْتٰي يَبْعَثُهُمُ اللّٰهُ ثُمَّ اِلَيْهِ يُرْجَعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هه‌ما ب تنێ ئه‌و دگازییا ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- دئێن يێن گوهـ ل گۆتنێ دبن گوهدارییه‌كا ب مفا. وهندى كافرن ئه‌و ل ڕێزا مرییانه‌؛ چونكى ژينا ب دورستى ب ئيسلامێ دبت. ويێن مرى خودێ وان ساخ ژ گۆڕێن وان ڕادكه‌ت، پاشى ل ڕۆژا قيامه‌تێ ئه‌و بۆ نك وى دزڤڕن دا حسێبێ د گه‌ل وان بكه‌ت وجزايێ وان بده‌تێ.

37

وَقَالُوْا لَوْلَا نُزِّلَ عَلَيْهِ اٰيَةٌ مِّنْ رَّبِّهٖ قُلْ اِنَّ اللّٰهَ قَادِرٌ عَلٰ٘ي اَنْ يُّنَزِّلَ اٰيَةً وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وكافران گۆت: بلا خودێ نيشانه‌كێ ل سه‌ر ڕاستگۆيیا موحه‌ممه‌دى بينته‌ خوارێ ژ ڕه‌نگێ نيشانێن په‌رده‌دڕ، تو بێژه‌ وان: هندى خودێ‌یه ‌دشێت ئايه‌ته‌كێ ب سه‌ر وان دا بينته‌ خوارێ، به‌لێ پترییا وان نزانن كو ئينانه‌ خوارا ئايه‌تان ل دويڤ حكمه‌تا خودێ دبت.

38

وَمَا مِنْ دَآبَّةٍ فِي الْاَرْضِ وَلَا طٰٓئِرٍ يَّطِيْرُ بِجَنَاحَيْهِ اِلَّا٘ اُمَمٌ اَمْثَالُكُمْ مَا فَرَّطْنَا فِي الْكِتٰبِ مِنْ شَيْءٍ ثُمَّ اِلٰي رَبِّهِمْ يُحْشَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ل سه‌ر عه‌ردى حه‌يوانه‌ك نينه‌ ب ڕێڤه‌ بچت يان بالنده‌يه‌ك ب هه‌ردو چه‌نگێن خۆ ل عه‌سمانى بفڕت ئه‌گه‌ر ئه‌و ژى وه‌كى هه‌وه‌ كۆمێن ب سه‌رێك ڤه‌ نه‌بن. مه‌ د له‌وحێ پاراستى دا تشته‌ك نه‌هێلايه‌ كو بنه‌جهـ نه‌كربت، پاشى ئه‌و ل ڕۆژا قيامه‌تێ بۆ نك خودايێ خۆ دئێنه‌ كۆمكرن، ڤێجا ئه‌و هه‌ر يه‌كى ل دويڤ كريارا وى حسێبێ د گه‌ل دكه‌ت.

39

وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا صُمٌّ وَّبُكْمٌ فِي الظُّلُمٰتِ مَنْ يَّشَاِ اللّٰهُ يُضْلِلْهُ وَمَنْ يَّشَاْ يَجْعَلْهُ عَلٰي صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن دره‌و ب ئايه‌تێن خودايێ مه‌زن كرى ئه‌و دكه‌ڕن گوهدارییا وى تشتى ناكه‌ن يێ مفايێ وان تێدا، دلالن حه‌قییێ نابێژن، له‌و ئه‌و د تارییان دا دحێبه‌تينه‌، وان ڕێكا سلامه‌ت بۆ خۆ نه‌هلبژارتییه‌. هه‌چییێ خودێ به‌رزه‌بوونا وى ڤيابت ئه‌و دێ وى به‌رزه‌كه‌ت، وهه‌چییێ وى هيدايه‌تا وى ڤيابت ئه‌و دێ به‌رێ وى ڕێكا ڕاست.

40

قُلْ اَرَءَيْتَكُمْ اِنْ اَتٰىكُمْ عَذَابُ اللّٰهِ اَوْ اَتَتْكُمُ السَّاعَةُ اَغَيْرَ اللّٰهِ تَدْعُوْنَ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: بێژنه‌ من ئه‌گه‌ر عه‌زابا خودێ د دنيايێ دا گه‌هشته‌ هه‌وه‌ يان ئه‌و ڕۆژا هوين تێدا ڕادبنه‌ڤه‌ گه‌هشته‌ هه‌وه‌: ئه‌رێ ژبلى خودێ یه‌ك ل وێرێ هه‌يه‌ هوين گازى بكه‌نێ دا وێ نه‌خۆشییا هاتییه‌ سه‌رێ هه‌وه‌ ژ سه‌ر هه‌وه‌ ڕاكه‌ت؟ ئه‌گه‌ر هوين دڕاستگۆنه‌ كو ئه‌و خوداوه‌ندێن ژبلى خودێ هوين گازى دكه‌نێ مفايه‌كى يان زيانه‌كێ دگه‌هينن.

41

بَلْ اِيَّاهُ تَدْعُوْنَ فَيَكْشِفُ مَا تَدْعُوْنَ اِلَيْهِ اِنْ شَآءَ وَتَنْسَوْنَ مَا تُشْرِكُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

به‌لكى ل وێرێ هوين ب تنێ گازى خودايێ خۆ دكه‌ن، ڤێجا ئه‌گه‌ر وى ڤيا ئه‌و دێ وێ نه‌خۆشییا مه‌زن يا ب سه‌ر هه‌وه‌ دا هاتى ڕاكه‌ت، وهوين هنگى صه‌نه‌م وسه‌ركارێن خۆ دێ هێلن.

42

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا٘ اِلٰ٘ي اُمَمٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَاَخَذْنٰهُمْ بِالْبَاْسَآءِ وَالضَّرَّآءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ بۆ ملله‌تێن به‌رى ته‌ ژى هنده‌ك پێغه‌مبه‌ر هنارتبوون، ئينا وان ئه‌و دره‌وين ده‌رێخستن، ڤێجا مه‌ د مالێ وان دا ئه‌و ب فه‌قيريێ وته‌نگاڤییێ جه‌رباندن، و د له‌شێن وان دا ب نه‌خۆشییێ ونساخییێ؛ ب وێ هيڤییێ كو ئه‌و خۆ بۆ خودايێ خۆ بشكێنن.

43

فَلَوْلَا٘ اِذْ جَآءَهُمْ بَاْسُنَا تَضَرَّعُوْا وَلٰكِنْ قَسَتْ قُلُوْبُهُمْ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ما چ بوو ده‌مێ نه‌خۆشییا مه‌ گه‌هشتییه‌ ڤان ملله‌تێن دره‌وپێكه‌ر ئه‌گه‌ر وان خۆ بۆ مه‌ شكاندبا، به‌لێ دلێن وان ڕه‌ق بوون، وشه‌يتانى ئه‌و گونه‌هێن وان كرين ل به‌ر وان شرينكرن.

44

فَلَمَّا نَسُوْا مَا ذُكِّرُوْا بِهٖ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ اَبْوَابَ كُلِّ شَيْءٍ حَتّٰ٘ي اِذَا فَرِحُوْا بِمَا٘ اُوْتُوْ٘ا اَخَذْنٰهُمْ بَغْتَةً فَاِذَا هُمْ مُّبْلِسُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ وان پشت دايه‌ پێگيرییا ب فه‌رمانێن خودێ، مه‌ ده‌رگه‌هێن هه‌ر ڕزقه‌كێ هه‌ى ل سه‌ر وان ڤه‌كرن ؛ دا پتر وان دسه‌ردا ببه‌ين، حه‌تا ده‌مێ ئه‌و هێڕبووين، ووان كه‌يف ب وێ قه‌نجییێ هاتى يا مه‌ دايێ مه‌ ژ نشكه‌كێ ڤه‌ ئه‌و ب عه‌زابێ گرتن، ئێدى ئه‌و ژ هه‌ر خێره‌كێ بێ هيڤى بوون.

45

فَقُطِعَ دَابِرُ الْقَوْمِ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ ڤان ملله‌تان كافرى ب خودێ كرى وپێغه‌مبه‌رێن وى دره‌وين ده‌رێخستين ئه‌و ژ ڕه‌هـ وڕيشالان هاتنه‌ ئينانه‌ده‌ر، ڤێجا كه‌سه‌ك ژ وان نه‌ما. ومه‌دح وسوپاسى بۆ خودێ بن -ئافرانده‌ر وخودانێ هه‌ر تشته‌كێ هه‌ى- ل سه‌ر پشته‌ڤانییا وى بۆ خۆشتڤییێن وى وتێبرنا وى بۆ نه‌يارێن وان.

46

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ اَخَذَ اللّٰهُ سَمْعَكُمْ وَاَبْصَارَكُمْ وَخَتَمَ عَلٰي قُلُوْبِكُمْ مَّنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَاْتِيْكُمْ بِهٖ اُنْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ ثُمَّ هُمْ يَصْدِفُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: بێژنه‌ من ئه‌گه‌ر خودێ گوهێن هه‌وه‌ ببه‌ت وهه‌وه‌ كه‌ڕ بكه‌ت، وچاڤێن هه‌وه‌ ببه‌ت وهه‌وه‌ كۆره‌ بكه‌ت، و ل سه‌ر دلێن هه‌وه‌ خه‌تم بكه‌ت ڤێجا ئێدى هوين د چو گۆتنان نه‌گه‌هن، ژبلى خودێ چ خودايه‌ك هه‌يه‌ وێ ل هه‌وه‌ بزڤڕينته‌ڤه‌؟! تو -ئه‌ى موحه‌مه‌د- به‌رێ خۆ بدێ چاوا ئه‌م ئايه‌تان ل سه‌ر هه‌مى ڕه‌نگان بۆ وان دئينين، پاشى ئه‌و پشتى وێ چه‌ندێ پشت دده‌نه‌ مفا ژێ وه‌رگرتنێ.

47

قُلْ اَرَءَيْتَكُمْ اِنْ اَتٰىكُمْ عَذَابُ اللّٰهِ بَغْتَةً اَوْ جَهْرَةً هَلْ يُهْلَكُ اِلَّا الْقَوْمُ الظّٰلِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: بێژنه‌ من ئه‌گه‌ر عه‌زابا خودێ ژ نشكه‌كێ ڤه‌ ب سه‌ر هه‌وه‌ دا هات بێى هوين پێ بحه‌سن، يان ژى ب ئاشكه‌رايى و ل به‌ر چاڤێن هه‌وه‌: ئه‌رێ ژبلى ملله‌تێ زۆردار كى دێ تێ چت؟

48

وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِيْنَ اِلَّا مُبَشِّرِيْنَ وَمُنْذِرِيْنَ فَمَنْ اٰمَنَ وَاَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌م پێغه‌مبه‌رێن خۆ ناهنێرين ئه‌گه‌ر بۆ هندێ نه‌بت كو ئه‌و مزگينییێ ب به‌حه‌شتێ بده‌نه‌ وان يێن گوهدارییا من دكه‌ن، ووان ب عه‌زابا نه‌خۆش بترسينن يێن نه‌گوهدار، ڤێجا ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى وپێغه‌مبه‌ر ڕاستگۆ ده‌رێخستين وچاكى كرين ئه‌و ل ده‌مێ ڕابه‌رى خودايێ خۆ ڕادوه‌ستن ناترسن، و ل سه‌ر وێ پشك وبارا د دنيايێ دا نه‌گه‌هشتییه‌ وان ئه‌و ب خه‌م ناكه‌ڤن.

49

وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا يَمَسُّهُمُ الْعَذَابُ بِمَا كَانُوْا يَفْسُقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن دره‌و ب ئايه‌تێن مه‌ كرى ل ڕۆژا قيامه‌تێ عه‌زاب دێ ب سه‌ر وان دا ئێت.

50

قُلْ لَّا٘ اَقُوْلُ لَكُمْ عِنْدِيْ خَزَآئِنُ اللّٰهِ وَلَا٘ اَعْلَمُ الْغَيْبَ وَلَا٘ اَقُوْلُ لَكُمْ اِنِّيْ مَلَكٌ اِنْ اَتَّبِعُ اِلَّا مَا يُوْحٰ٘ي اِلَيَّ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْاَعْمٰي وَالْبَصِيْرُ اَفَلَا تَتَفَكَّرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: ئه‌ز نابێژم گه‌نجينه‌يێن عه‌رد وعه‌سمانان د ده‌ستێ من دانه‌، ڤێجا من چاوا دڤێت ئه‌ز وه‌سا ب ڕێڤه‌ دبه‌م، وئه‌ز نابێژم ئه‌ز تشتێ نه‌به‌رچاڤ دزانم، وئه‌ز نابێژم ئه‌ز فريشته‌مه‌، به‌لكى هه‌ما ئه‌ز پێغه‌مبه‌ره‌كم ژ نك خودێ، وئه‌ز دويكه‌فتنا وێ دكه‌م يا بۆ من ب وه‌حى هاتى، وئه‌ز وه‌حییا وى دگه‌هينمه‌ مرۆڤان، تو بێژه‌ وان: ئه‌رێ ما ئه‌و كافرێ ژ ئايه‌تێن خودێ كۆره‌ بووى وباوه‌رى پێ نه‌ئيناى دێ وه‌كى وى خودان باوه‌رى بت يێ ب چاڤ وئايه‌تێن خودێ ديتين وبـاوه‌رى پـێ ئيناى؟ ئه‌رێ ما هوين هزرا خۆ د ئايه‌تێن خودێ دا ناكه‌ن؟

51

وَاَنْذِرْ بِهِ الَّذِيْنَ يَخَافُوْنَ اَنْ يُّحْشَرُوْ٘ا اِلٰي رَبِّهِمْ لَيْسَ لَهُمْ مِّنْ دُوْنِهٖ وَلِيٌّ وَّلَا شَفِيْعٌ لَّعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو وان ب قورئانێ بترسينه‌ يێن دزانن كو دێ بۆ نك خودايێ خۆ ئێنه‌كۆمكرن، وئه‌و باوه‌رییێ ب سۆز وگه‌فا خودێ دئينن، وان ژبلى خودێ چو سه‌ركار نينن پشته‌ڤانییا وان بكه‌ن، وچو مه‌هده‌رچى نينن بۆ وان ل نك خودێ مه‌هده‌رێ بكه‌ن، ووان ژ عه‌زابا وى ڕزگار بكه‌ن؛ دا به‌لكى ئه‌و ب گوهدانا فه‌رمانا خودێ ته‌قوا وى بكه‌ن.

52

وَلَا تَطْرُدِ الَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَدٰوةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيْدُوْنَ وَجْهَهٗ مَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِّنْ شَيْءٍ وَّمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِمْ مِّنْ شَيْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُوْنَ مِنَ الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو وان موسلمانێن لاواز ژ ديوانا خۆ دوير نه‌كه‌ يێن سپێده‌ وئێڤاران خودايێ خۆ دپه‌رێسن، ئه‌و ب ڤان كريارێن خۆ يێن چاك كنارێ خودێ دخوازن، تشته‌ك ژ حسێبا ڤان هه‌ژاران ل سه‌ر ته‌ نينه‌، هه‌ما حسێبا وان ل سه‌ر خودێ‌یه‌، وتشته‌ك ژ حسێبا ته‌ ل سه‌ر وان نينه‌، وئه‌گه‌ر ته‌ ئه‌و ده‌رێخستن تو دێ ژ وان بى يێن زێده‌گاڤى ل سه‌ر توخويبێن خودێ كرى.

53

وَكَذٰلِكَ فَتَنَّا بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لِّيَقُوْلُوْ٘ا اَهٰ٘ؤُلَآءِ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ مِّنْۣ بَيْنِنَا اَلَيْسَ اللّٰهُ بِاَعْلَمَ بِالشّٰكِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌ر وه‌سا خودێ هنده‌ك به‌نییێن خۆ ب هنده‌كان جه‌رباندن كو ئه‌و د دانا ڕزقى وئه‌خلاقى دا ژێك جوداكرن، ڤێجا وى هنده‌ك ژ وان ده‌وله‌مه‌ندكرن وهنده‌ك ژى فه‌قيركرن، وهنده‌ك كرنه‌ خودان هێز وهنده‌ك ژى لاوازكرن، ؛ دا كافرێن ده‌وله‌مه‌ند بێژن: ئه‌رێ ژ ناڤبه‌را مه‌ خودێ منه‌ت ب هيدايه‌تا بۆ ئيسلامێ ل ڤان لاوازان كر؟ ئه‌رێ ما خودێ ب وان زاناتر نينه‌ يێن شوكرا قه‌نجییا وى دكه‌ن؟

54

وَاِذَا جَآءَكَ الَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِاٰيٰتِنَا فَقُلْ سَلٰمٌ عَلَيْكُمْ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلٰي نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ اَنَّهٗ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوْٓءًاۣ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِنْۣ بَعْدِهٖ وَاَصْلَحَ فَاَنَّهٗ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر ئه‌وێن باوه‌رى ب ئايه‌تێن مه‌ ئيناى هاتنه‌ نك ته‌ دا پسيارا تۆبه‌كرنا ژ گونه‌هێن خۆ يێن بۆرى ژ ته‌ بكه‌ن، تو ب لێ ڤه‌گه‌ڕاندنا سلاڤێ قه‌درێ وان بگره‌، ومزگينییێ ب دلۆڤانییا خودێ يا به‌رفره‌هـ بده‌ وان؛ چونكى خودايێ مه‌زن ژ قه‌نجى پێ برن ڤه‌ دلۆڤانى ل سه‌ر خۆ بۆ به‌نییێن خۆ نڤيسییه‌ كو هه‌چییێ گونه‌هه‌كێ بكه‌ت ونه‌زانت كو ئه‌و گونه‌هـ دێ وى هێژاى غه‌زه‌با خودێ كه‌ت، پاشى پشتى وێ گونه‌هێ ئه‌و ل خۆ بزڤڕت وبه‌رده‌وام كارێ چاك بكه‌ت، هندى خودێ‌یه‌ گونه‌ها وى دێ ژێ به‌ت؛ چونكى ئه‌و باش گونه‌هـ ژێبرێ به‌نییێن خۆ يێن تۆبه‌كه‌ره‌، و ب وان يێ دلۆڤانكاره‌.

55

وَكَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ وَلِتَسْتَبِيْنَ سَبِيْلُ الْمُجْرِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ووه‌كى ڤێ ئاشكه‌راكرنا مه‌ بۆ ته‌ ئاشكه‌را كرى ئه‌م ئايه‌تان ل سه‌ر هه‌ر حه‌قییه‌كا خودانێن نه‌حه‌قییێ كافرییێ پێ دكه‌ن ئاشكه‌را دكه‌ين؛ دا ڕاستى ئاشكه‌را ببت، ودا ڕێكا نه‌حه‌قان ئه‌وێن گوهدارییا پێغه‌مبه‌ران نه‌كه‌ن خويا ببت.

56

قُلْ اِنِّيْ نُهِيْتُ اَنْ اَعْبُدَ الَّذِيْنَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ قُلْ لَّا٘ اَتَّبِعُ اَهْوَآءَكُمْ قَدْ ضَلَلْتُ اِذًا وَّمَا٘ اَنَا مِنَ الْمُهْتَدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: هندى خودايێ مه‌زنه‌ ئه‌زێ پاشڤه‌لێدايم كو ئه‌ز په‌رستنا وان صه‌نه‌مان بكه‌م يێن ژبلى خودێ هوين په‌رستنێ بو دكه‌ن، وتو بێژه‌ وان: ئه‌ز دويكه‌فتنا دلچوونێن هه‌وه‌ ناكه‌م، ئه‌گه‌ر هنگى ئه‌ز دێ ژ ڕێكا ڕاست به‌رزه‌بم، وئه‌ز ژ وان نابم يێن هاتينه‌ سه‌ر ڕێكا ڕاست.

57

قُلْ اِنِّيْ عَلٰي بَيِّنَةٍ مِّنْ رَّبِّيْ وَكَذَّبْتُمْ بِهٖ مَا عِنْدِيْ مَا تَسْتَعْجِلُوْنَ بِهٖ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ يَقُصُّ الْحَقَّ وَهُوَ خَيْرُ الْفٰصِلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: هندى ئه‌زم ئه‌زێ ل سه‌ر ڕێكه‌كا ئاشكه‌را ژ شريعه‌تێ خودێ يێ وى بۆ من هنارتى، كو ئه‌ز عه‌بدينییا وى ب تنێ بكه‌م، وهه‌وه‌ دره‌و ب ڤێ چه‌ندێ كرییه‌، و د شيانێن من دا نينه‌ ئه‌ز وێ عه‌زابا هوين له‌زێ لێ دكه‌ن ب سه‌ر هه‌وه‌ دا بينم، وحوكم د پاشخستنا وێ دا بۆ خودێ‌یه‌، ئه‌و ڕاستییێ دبێژت، وئه‌و چێترينێ وانه‌ يێن ب حوكمێ خۆ حه‌قییێ ونه‌حه‌قییێ ژێك ڤاڤێر دكه‌ن.

58

قُلْ لَّوْ اَنَّ عِنْدِيْ مَا تَسْتَعْجِلُوْنَ بِهٖ لَقُضِيَ الْاَمْرُ بَيْنِيْ وَبَيْنَكُمْ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِالظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌: ئه‌گه‌ر ئه‌و عه‌زابا هوين له‌زێ لێ دكه‌ن د ده‌ستێ من دا بايه‌ ئه‌ز دا وێ ب سه‌ر هه‌وه‌ دا ئينم، ودا مه‌سه‌له‌ د ناڤبه‌را من وهه‌وه‌ دا ب دويماهى ئێت، به‌لێ ئه‌و چه‌نده‌ د ده‌ستێ خودێ دايه‌، وئه‌و زاناتره‌ ب زۆرداران.

59

وَعِنْدَهٗ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَا٘ اِلَّا هُوَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَا تَسْقُطُ مِنْ وَّرَقَةٍ اِلَّا يَعْلَمُهَا وَلَا حَبَّةٍ فِيْ ظُلُمٰتِ الْاَرْضِ وَلَا رَطْبٍ وَّلَا يَابِسٍ اِلَّا فِيْ كِتٰبٍ مُّبِيْنٍ

تەفسیرا ساناهی

وكليلێن غه‌يبێ ئانه‌كۆ: يێن گه‌نجينه‌يێن تشتێ نـه‌به‌رچاڤ، ل نك خودێنه‌، ژ وى پێڤه‌تر كه‌س پێ نزانت، و ژ وان: زانينا ده‌مێ قيامه‌تییه‌، وهاتنا بارانییه‌، وتشتێ د مالبچويكان دايه‌، وكرنا كارێ ل پاشه‌ڕۆژێ‌یه‌، وجهێ مرنا مرۆڤییه‌، وئه‌و هه‌ر تشته‌كێ ل هشكاتى وده‌ريايێ دزانت، وبه‌لگه‌ك ژ داره‌كێ ناوه‌ريێت ئه‌گه‌ر ئه‌و پێ نه‌زانت، ڤێجا هه‌ر دندكه‌كا د عه‌ردى دا ڤه‌شارتى، وهه‌ر ته‌ڕاتى وهشكاتییه‌كا هه‌بت، د كيتابه‌كا ئاشكه‌را دا يا هاتییه‌ بنه‌جهكرن.

60

وَهُوَ الَّذِيْ يَتَوَفّٰىكُمْ بِالَّيْلِ وَيَعْلَمُ مَا جَرَحْتُمْ بِالنَّهَارِ ثُمَّ يَبْعَثُكُمْ فِيْهِ لِيُقْضٰ٘ي اَجَلٌ مُّسَمًّي ثُمَّ اِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ ثُمَّ يُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وه‌ يێ ب شه‌ڤێ ڕحێن هه‌وه‌ دستينت ستاندنه‌كا وه‌كى ل ده‌مێ مرنێ، وئه‌و دزانت كانێ هوين ب رۆژێ چ كاران دكه‌ن، پاشى ئه‌و ڕحێن هه‌وه‌ دزڤڕينته‌ له‌شێن هه‌وه‌؛ دا ئه‌و ده‌مێن بۆ هه‌وه‌ د دنيايێ دا هاتينه‌ دان ب دويماهى بێن، پاشى زڤڕينا هه‌وه‌ پشتى ڕاكرنا هه‌وه‌ ژ گۆڕێن هه‌وه‌ بۆ نك خودێ‌یه‌، پاشى ئه‌و دێ وى كارێ هه‌وه‌ د دنيايێ دا دكر بۆ هه‌وه‌ بێژت، وئه‌و دێ هه‌وه‌ سه‌را جزا ده‌ت.

61

وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهٖ وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتّٰ٘ي اِذَا جَآءَ اَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا وَهُمْ لَا يُفَرِّطُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وخودايێ مه‌زن ئه‌وه‌ يێ ل هنداڤى به‌نییێن خۆ ب سه‌رڤه‌هاتى وبلند، بلندییه‌كا ژ هه‌مى لايان ڤه‌ بێ توخويب، يا كو بابه‌تى وى بت. هه‌ر تشته‌كێ هه‌بت بۆ مه‌زنییا وى يێ چه‌ميايه‌، وئه‌و فريشته‌يان ب سه‌ر به‌نییێن خۆ دا دهنێرت، ئه‌و كارێن وان دهژمێرن ودپارێزن، حه‌تا ئه‌گه‌ر ده‌مێ مرنێ ب سه‌ر يه‌ك ژ وان دا هات ملياكه‌تێ مرنێ وهاريكارێن وى ڕحا وى دێ ستينن، وئه‌و وى تشتێ ئه‌مر پێ ل وان هاتییه‌ كرن به‌رزه‌ ناكه‌ن.

62

ثُمَّ رُدُّوْ٘ا اِلَي اللّٰهِ مَوْلٰىهُمُ الْحَقِّ اَلَا لَهُ الْحُكْمُ وَهُوَ اَسْرَعُ الْحٰسِبِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

پاشى ئه‌و مرییێن هه‌ بۆ نك خودێ خودانێ وان يێ ڕاست هاتنه‌ ڤه‌گه‌ڕاندن. نێ ژێكڤه‌كرن وحوكمدارییا د ناڤبه‌را به‌نییان دا ل ڕۆژا قيامه‌تێ بۆ وییه‌ وئه‌وه‌ ب له‌زترينێ حسێبكه‌ران.

63

قُلْ مَنْ يُّنَجِّيْكُمْ مِّنْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ تَدْعُوْنَهٗ تَضَرُّعًا وَّخُفْيَةً لَئِنْ اَنْجٰىنَا مِنْ هٰذِهٖ لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الشّٰكِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ بوتپه‌رێسان: كییه‌ هه‌وه‌ ژ ترسا تارییێن هشكاتى وده‌ريايێ ڕزگار دكه‌ت؟ ئه‌رێ ما ئه‌و نه‌ خودێ‌یه ‌يێ هوين ب خۆ شكاندن ڤه‌ ڤه‌شارتى وئاشكه‌را ل ته‌نگاڤییان گازى دكه‌نێ؟ هوين دبێژن: ئه‌گه‌ر خودايێ مه‌ ئه‌م ژ ڤان ترسان ڕزگار كرين سويند بت ئه‌م بۆ وى ب تنێ دێ ژ شوكرداران بين.

64

قُلِ اللّٰهُ يُنَجِّيْكُمْ مِّنْهَا وَمِنْ كُلِّ كَرْبٍ ثُمَّ اَنْتُمْ تُشْرِكُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: خودێ ب تنێ‌یه‌ يێ هه‌وه‌ ژ ڤان ترسان و ژ هه‌ر ته‌نگاڤییه‌كێ ڕزگار دكه‌ت، پاشى هوين پشتى وێ چه‌ندێ هنده‌كێن دى د په‌رستنێ دا بۆ وى دكه‌نه‌ هه‌ڤپشك.

65

قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلٰ٘ي اَنْ يَّبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِّنْ فَوْقِكُمْ اَوْ مِنْ تَحْتِ اَرْجُلِكُمْ اَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَّيُذِيْقَ بَعْضَكُمْ بَاْسَ بَعْضٍ اُنْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تـو بێژه‌: خودايێ مه‌زن ئه‌و ب تنێ‌یه‌ يێ خودان شيان كو عه‌زابه‌كێ وه‌كى باراندنا به‌ران يان ڕاكرنا له‌هى ولێمشتان ژ هنداڤى هه‌وه‌ ب سه‌ر هه‌وه‌ دا بينت، يان ژ بن پییێن هه‌وه‌ وه‌كى هژاندنا عه‌ردى وخه‌سفێ، يان ژێكڤه‌بوونێ بێخته‌ ناڤبه‌را هه‌وه‌ وهه‌وه‌ بكه‌ته‌ كۆم وده‌سته‌كێن لێككه‌فتى وبه‌رده‌ته‌ سه‌روچاڤێن يه‌ك ودو. ئه‌ى موحه‌ممه‌د تو به‌رێ خۆ بدێ چاوا ئه‌م ب هه‌مى ڕه‌نگان هێجه‌تێن خۆ بۆ ڤان بوتپه‌رێسان ئاشكه‌را دكه‌ين دا به‌لكى ئه‌و تێ بگه‌هن ووجه‌كێ بۆ خۆ ژێ بگرن.

66

وَكَذَّبَ بِهٖ قَوْمُكَ وَهُوَ الْحَقُّ قُلْ لَّسْتُ عَلَيْكُمْ بِوَكِيْلٍ

تەفسیرا ساناهی

وكافرێن ملله‌تێ ته‌ دره‌و ب ڤێ قورئانێ كر، وئه‌وه‌ كيتابا ڕاستگۆ د هه‌ر تشته‌كێ پێ هاتى دا. تو بێژه‌ وان: ئه‌ز ل سه‌ر هه‌وه‌ نه‌پارێزه‌ر وزێره‌ڤانم.

67

لِكُلِّ نَبَاٍ مُّسْتَقَرٌّ وَّسَوْفَ تَعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

بۆ هه‌ر به‌حسه‌كى بنه‌جهه‌ك هه‌يه‌ لێ ئاكنجى دبت، ودويماهییه‌ك هه‌يه‌ ل نك ڕادوه‌ستت، ڤێجا حه‌قى ژ نه‌حه‌قییێ جودا دبت، وپاشى هوين -گه‌لى كافران- ده‌مێ عه‌زابا خودێ ب سه‌ر هه‌وه‌ دا دئێت دويماهییا كارێ خۆ دێ زانن.

68

وَاِذَا رَاَيْتَ الَّذِيْنَ يَخُوْضُوْنَ فِيْ٘ اٰيٰتِنَا فَاَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتّٰي يَخُوْضُوْا فِيْ حَدِيْثٍ غَيْرِهٖ وَاِمَّا يُنْسِيَنَّكَ الشَّيْطٰنُ فَلَا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرٰي مَعَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ئه‌و بوتپه‌رێس ديتن ئه‌وێن ب نه‌حه‌قى وتڕانه‌ ڤه‌ گۆتنان د ده‌رحه‌قا ئايه‌تێن قورئانێ دا دبێژن، تو خۆ ژ وان دوير بكه‌ حه‌تا ئه‌و سوحبه‌ته‌كا دى دكه‌ن، وئه‌گه‌ر شه‌يتانى ئه‌ڤ مه‌سه‌له‌ ژ بيرا ته‌ بر پشتى بيرا ته‌ لێ دئێته‌ڤه‌ تو د گه‌ل وى ملله‌تێ زۆردار نه‌ڕوينه‌.

69

وَمَا عَلَي الَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِّنْ شَيْءٍ وَّلٰكِنْ ذِكْرٰي لَعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وحسێبا وان يێن ب تڕانه‌ڤه‌ د ده‌ر حه‌قا ئايه‌تێن خودێ دا دئاخڤن ل سه‌ر وان خودان باوه‌ران نينه‌ يێن ژ خودێ دترسن وگوهدارییا ئه‌مرێ وى دكه‌ن وخۆ ژ بێ ئه‌مرییا وى دده‌نه‌ پاش، به‌لێ يا ل سه‌ر وان ئه‌وه‌ ئه‌و شيره‌تێ ل وان بكه‌ن دا ئه‌و وێ گۆتنا نه‌حه‌ق به‌س بكه‌ن، دا به‌لكى ئه‌و ته‌قوا خودێ بكه‌ن.

70

وَذَرِ الَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا دِيْنَهُمْ لَعِبًا وَّلَهْوًا وَّغَرَّتْهُمُ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا وَذَكِّرْ بِهٖ٘ اَنْ تُبْسَلَ نَفْسٌۣ بِمَا كَسَبَتْ لَيْسَ لَهَا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلِيٌّ وَّلَا شَفِيْعٌ وَاِنْ تَعْدِلْ كُلَّ عَدْلٍ لَّا يُؤْخَذْ مِنْهَا اُولٰٓئِكَ الَّذِيْنَ اُبْسِلُوْا بِمَا كَسَبُوْا لَهُمْ شَرَابٌ مِّنْ حَمِيْمٍ وَّعَذَابٌ اَلِيْمٌۣ بِمَا كَانُوْا يَكْفُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- وان بوتپه‌رێسان بهێله‌ يێن دينێ ئيسلامێ بۆ خۆ كرییه‌ يارى وتڕانه‌پێكرن، وژينا دنيايێ ب خۆشییێن خۆڤه‌ ئه‌و خاپاندين، وتو ب قورئانێ بيرا وان ويا خه‌لكێ دى ژى بينه‌ڤه‌؛ دا چو نه‌فسه‌ك ب گونه‌هـ وكوفرا خۆ نه‌ئێته‌گرتن، ژبلى خودێ وێ چو پشته‌ڤان نينن وێ ب سه‌ربێخن، و ژ عه‌زابێ ڕزگار بكه‌ن، وچو مه‌هده‌رچى ژى نينن مه‌هده‌رێ بۆ وێ ل نك خودێ بكه‌ن، وئه‌گه‌ر ئه‌و ب هه‌ر تشته‌كێ هه‌ى خۆ بده‌ته‌ ئازاكرن ئه‌و ژێ نائێته‌ وه‌رگرتن. ئه‌و ئه‌ون يێن ب گونه‌هێن خۆ هاتينه‌گرتن، ڤه‌خوارنه‌كا زێده‌ كه‌لاندى وعه‌زابه‌كا ب ئێش بۆ وان د جه‌هنه‌مێ دا هه‌يه‌؛ ژ به‌ر كافرییا وان ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى كرى.

71

قُلْ اَنَدْعُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مَا لَا يَنْفَعُنَا وَلَا يَضُرُّنَا وَنُرَدُّ عَلٰ٘ي اَعْقَابِنَا بَعْدَ اِذْ هَدٰىنَا اللّٰهُ كَالَّذِي اسْتَهْوَتْهُ الشَّيٰطِيْنُ فِي الْاَرْضِ حَيْرَانَ لَهٗ٘ اَصْحٰبٌ يَّدْعُوْنَهٗ٘ اِلَي الْهُدَي ائْتِنَا قُلْ اِنَّ هُدَي اللّٰهِ هُوَ الْهُدٰي وَاُمِرْنَا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعٰلَمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: ئه‌رێ ژبلى خودێ ئه‌م هنده‌ك صه‌نه‌مێن نه‌ مفاى دگه‌هينن ونه‌ زيانێ بپه‌رێسين؟ وپشتى خودێ به‌رێ مه‌ دايه‌ ئيسلامێ جاره‌كا دى ل كوفرێ بزڤڕين، ڤێجا -د زڤڕينا خۆ دا بۆ كوفرێ- وه‌كى وى لێ بێين يێ شه‌يتانان عه‌قلێ وى خرابكرى، ڤێجا ئه‌و ل عه‌ردى به‌رزه‌بووى، ووى هنده‌ك هه‌ڤالێن ب عه‌قل وخودان باوه‌ر هه‌نه‌ وى بۆ وێ ڕێكا ڕاست يا ئه‌و ل سه‌ر گازى دكه‌ن به‌لێ ئه‌و گوهدارییا وان ناكه‌ت. تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ وان: هندى هيدايه‌تا وى خودايه‌ يێ ئه‌ز هنارتيم ئه‌وه‌ هيدايه‌تا ڕاست، وفه‌رمان ل مه‌ هه‌مییان هاته‌كرن كو ب عه‌بدينییا بۆ خودێ ب تنێ ئه‌م خۆ ب ده‌ست وى ڤه‌ به‌رده‌ين؛ چونكى ئه‌وه‌ خودايێ هه‌ر تشته‌كى ومالكێ وى.

72

وَاَنْ اَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاتَّقُوْهُ وَهُوَ الَّذِيْ٘ اِلَيْهِ تُحْشَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌ر وه‌سا فه‌رمان ل مه‌ هاته‌كرن كو ئه‌م نڤێژێ ب دورستى بكه‌ين، و ژ خودێ بترسين وبێ ئه‌مرییا وى نه‌كه‌ين. وئه‌وه‌ يێ هه‌مى چێكرى ل ڕۆژا قيامه‌تێ بۆ نك وى دئێنه‌ كۆمكرن.

73

وَهُوَ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ بِالْحَقِّ وَيَوْمَ يَقُوْلُ كُنْ فَيَكُوْنُ قَوْلُهُ الْحَقُّ وَلَهُ الْمُلْكُ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّوْرِ عٰلِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ وَهُوَ الْحَكِيْمُ الْخَبِيْرُ

تەفسیرا ساناهی

وخودايێ مه‌زنه‌ يێ عه‌رد وعه‌سمان ب حه‌قییێ ئافراندين، وتو به‌حس بكه‌ ده‌مێ خودێ ل ڕۆژا قيامه‌تێ دبێژت: (ببه‌) ڤێجا ب فه‌رمانا وى وه‌كى چاڤ هه‌لينه‌كێ، يان كێمتر ئه‌و دبت، گۆتنا وى حه‌قییا دورسته‌، وملك يێ وى ب تنێ‌یه‌، ڕۆژا فريشته‌ بۆ جارا دووێ پف دكه‌ته‌ (بۆڕیێ) يا كو رح پێ دزڤڕنه‌ له‌شان. وخودێ‌یه ‌يێ وى تشتێ هوين -گه‌لى مرۆڤان- ب چاڤ نه‌بينن دزانت، وئه‌وه‌ كاربنه‌جهێ هه‌ر تشته‌كى ددانته‌ جهێ وى يێ دورست، يێ شاره‌زا ب كارێ به‌نییێن خۆ. وخودايێ مه‌زنه‌ يێ كو ئه‌ڤ كاره‌ د ده‌ستێ وى دا ل ده‌سپێكێ و ل دويماهییێ، وئه‌و ب تنێ‌یه‌ يێ كو دڤێت به‌نى هه‌مى په‌رستنێ بۆ بكه‌ن وخۆ بێخنه‌ د بن حوكم وشريعه‌تێ وى ڤه‌، وبه‌ر ل ڕازيبوونا وى بت.

74

وَاِذْ قَالَ اِبْرٰهِيْمُ لِاَبِيْهِ اٰزَرَ اَتَتَّخِذُ اَصْنَامًا اٰلِهَةً اِنِّيْ٘ اَرٰىكَ وَقَوْمَكَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- به‌حسێ دان وستاندنا ئيبراهيمى -سلاڤ لێ بن- د گه‌ل بابێ وى ئازه‌رى بكه‌، ده‌مێ وى گۆتییێ: ئه‌رێ تو هنده‌ك صه‌نه‌مان دكه‌يه‌ خودا وژبلى خودێ تو په‌رستنێ بۆ دكه‌ى؟ ئه‌ز ته‌ وملله‌تێ ته‌ د به‌رزه‌بوونه‌كا ئاشكه‌را دا دبينم.

75

وَكَذٰلِكَ نُرِيْ٘ اِبْرٰهِيْمَ مَلَكُوْتَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَلِيَكُوْنَ مِنَ الْمُوْقِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وكانێ چاوا مه‌ د مه‌سه‌لا عيباده‌تى دا به‌رێ ئيبراهيمى دا هيدايه‌تێ وه‌سا ئه‌م وێ يا كو ل عه‌سمانان وعه‌ردى هه‌ى ژ ملكى وشيانا مه‌زن نيشا وى دده‌ين، ودا ئه‌و ببته‌ ژ وان يێن د باوه‌رییا خۆ دا دموكم.

76

فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ الَّيْلُ رَاٰ كَوْكَبًا قَالَ هٰذَا رَبِّيْ فَلَمَّا٘ اَفَلَ قَالَ لَا٘ اُحِبُّ الْاٰفِلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وده‌مێ شه‌ڤ ب سه‌ر ئيبراهيمى دا تارى بووى وى دان وستاندن د گه‌ل ملله‌تێ خۆ كر؛ دا بۆ وان ديار بكه‌ت كو دينێ وان يێ پويچه‌، ووان ستێر دپه‌رێسين. ئيبراهيمى -سلاڤ لێ بن- ستێره‌ك ديت -ودا ئه‌و ملله‌تێ خۆ به‌ر ب ته‌وحيدێ ڤه‌ ببه‌ت- وى گۆت: ئه‌ڤه‌ خودايێ منه‌، ڤێجا ده‌مێ ستێر ئاڤابووى، وى گۆت: ئه‌ز حه‌ز ژ وان خودايان ناكه‌م يێن ئاڤاببن.

77

فَلَمَّا رَاَ الْقَمَرَ بَازِغًا قَالَ هٰذَا رَبِّيْ فَلَمَّا٘ اَفَلَ قَالَ لَئِنْ لَّمْ يَهْدِنِيْ رَبِّيْ لَاَكُوْنَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّآلِّيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وده‌مێ ئيبراهيمى ديتى هه‌يڤ ده‌ركه‌فت -بۆ كێشانا هه‌ڤڕكان ب لايێ خۆ ڤه‌- وى گۆته‌ ملله‌تێ خۆ: ئه‌ڤه‌ خودايێ منه‌، وده‌مێ ئه‌و ژى ئاڤابووى، وى -وه‌ك خۆ هه‌وجه‌كرن بۆ هيدايه‌تا خودايێ خۆ- گۆت: ئه‌گه‌ر خودايێ من د مه‌سه‌لا ته‌وحيدا خۆ دا به‌رێ من نه‌ده‌ته‌ ڕاستییێ ئه‌ز دێ بمه‌ ژ وى ملله‌تى يێ ژ ڕێكا ڕاست به‌رزه‌بووى وپه‌رستنا تشته‌كێ دى ژبلى خودێ كرى.

78

فَلَمَّا رَاَ الشَّمْسَ بَازِغَةً قَالَ هٰذَا رَبِّيْ هٰذَا٘ اَكْبَرُ فَلَمَّا٘ اَفَلَتْ قَالَ يٰقَوْمِ اِنِّيْ بَرِيْٓءٌ مِّمَّا تُشْرِكُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وده‌مێ وى ديتى ڕۆژ يا هه‌لاتى وى گۆته‌ ملله‌تێ خۆ: ئه‌ڤه‌ خودايێ منه‌، ئه‌ڤه‌ ژ ستێر وهه‌يڤێ مه‌زنتره‌، ڤێجا ده‌مێ ئه‌و ئاڤابووى، وى گۆته‌ ملله‌تێ خۆ: ئه‌زێ به‌ريمه‌ ژ وێ شركا هوين دكه‌ن، كو هوين ژبلى خودێ په‌رستنا ستێر وصه‌نه‌مان دكه‌ن.

79

اِنِّيْ وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِيْ فَطَرَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ حَنِيْفًا وَّمَا٘ اَنَا مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌زم من به‌رێ ڕویێ خۆ د په‌رستنێ دا يێ دايه‌ خودێ ب تنێ، وئه‌وه‌ يێ عه‌سمان وعـه‌رد ئافراندين، ومن به‌رێ خۆ ژشركێ يێ وه‌رگێڕايه‌ ته‌وحيدێ، وئه‌ز نه‌ ژ وانم يێن شريكان بۆ خودێ ددانن.

80

وَحَآجَّهٗ قَوْمُهٗ قَالَ اَتُحَآجُّوْٓنِّيْ فِي اللّٰهِ وَقَدْ هَدٰىنِ وَلَا٘ اَخَافُ مَا تُشْرِكُوْنَ بِهٖ٘ اِلَّا٘ اَنْ يَّشَآءَ رَبِّيْ شَيْــًٔا وَسِعَ رَبِّيْ كُلَّ شَيْءٍ عِلْمًا اَفَلَا تَتَذَكَّرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وملله‌تێ وى د ته‌وحيدا خودێ دا هه‌ڤڕكى د گه‌ل وى كر، وى گۆت: ئه‌رێ هوين د ته‌وحيدا خودێ دا هه‌ڤڕكییێ د گه‌ل من دكه‌ن، ووى به‌رێ من يێ دايه‌ زانينا ته‌وحيدا خۆ، ڤێجا ئه‌گه‌ر هوين من ب خوداوه‌ندێن خۆ دترسينن كو ئه‌و زيانێ بگه‌هيننه‌ من ئه‌ز ژ وان ناترسم وئه‌و چو زيانێ ناگه‌هيننه‌ من، ب وى تشتى نه‌بت يێ خودايێ من حه‌ز كرى كو بگه‌هته‌ من. خودايێ من هه‌مى تشت ب زانينا خۆ ڤه‌گرتينه‌، ئه‌رێ ڤێجا ما هوين بيرا خۆ لێ نائيننه‌ڤه‌ دا بزانن ئه‌و ب تنێ‌یه‌ يێ هێژاى په‌رستنێ؟

81

وَكَيْفَ اَخَافُ مَا٘ اَشْرَكْتُمْ وَلَا تَخَافُوْنَ اَنَّكُمْ اَشْرَكْتُمْ بِاللّٰهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهٖ عَلَيْكُمْ سُلْطٰنًا فَاَيُّ الْفَرِيْقَيْنِ اَحَقُّ بِالْاَمْنِ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وچاوا ئه‌ز ژ صه‌نه‌مێن هه‌وه‌ بترسم وهوين ژ خودايێ من ناترسن يێ هوين ئافراندين، وئه‌و صه‌نه‌م ژى ئافراندين يێن هوين بۆ وى د عيباده‌تى دا دكه‌نه‌ هه‌ڤپشك، بێى كو هه‌وه‌ هێجه‌ته‌ك ل سه‌ر وێ چه‌ندێ هه‌بت؟ ڤێجا كى ژ هه‌ردو ده‌سته‌كان: ده‌سته‌كا بوتپه‌رێسان وده‌سته‌كا خودانێن ته‌وحيدێ پتر هێژايى ته‌ناهییێ وسلامه‌تییا ژ عه‌زابا خودێ‌یه‌؟ ئه‌گه‌ر هوين ڕاستییا گۆتنا من دزانن بێژنه‌ من.

82

اَلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَلَمْ يَلْبِسُوْ٘ا اِيْمَانَهُمْ بِظُلْمٍ اُولٰٓئِكَ لَهُمُ الْاَمْنُ وَهُمْ مُّهْتَدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رێ وى كرى وچو شرك تێكه‌لى باوه‌رى يا خۆ نه‌كرى، ته‌ناهى وسلامه‌تى بۆ وانه‌، وئه‌و ئه‌ون يێن به‌رێ وان بۆ حه‌قییێ هاتییه‌ دان.

83

وَتِلْكَ حُجَّتُنَا٘ اٰتَيْنٰهَا٘ اِبْرٰهِيْمَ عَلٰي قَوْمِهٖ نَرْفَعُ دَرَجٰتٍ مَّنْ نَّشَآءُ اِنَّ رَبَّكَ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و هيجه‌تا ئيبراهيمى هه‌ڤڕكى پێ د گه‌ل ملله‌تێ خۆ كرى ئه‌و هێجه‌ت بوو يا مه‌ به‌رێ وى دايێ حه‌تا وى ئه‌و پێ بێ ده‌نگ كرين. يێ مه‌ بڤێت ژ به‌نییێن خۆ ئه‌م ده‌ره‌جێن وى د دنيايێ وئاخره‌تێ دا بلند دكه‌ين. هندى خودايێ ته‌يه‌ د ڕێڤه‌برنا چێكرییێن خۆ دا يێ كاربنه‌جهه‌، و ب وان يێ پڕزانايه‌.

84

وَوَهَبْنَا لَهٗ٘ اِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَ كُلًّا هَدَيْنَا وَنُوْحًا هَدَيْنَا مِنْ قَبْلُ وَمِنْ ذُرِّيَّتِهٖ دَاوٗدَ وَسُلَيْمٰنَ وَاَيُّوْبَ وَيُوْسُفَ وَمُوْسٰي وَهٰرُوْنَ وَكَذٰلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وخودێ منه‌ت ل ئيبراهيمى كر كو ئيسحاق كره‌ كوڕێ وى ويه‌عقووب كره‌ نه‌ڤییێ وى، وخودێ به‌رێ هه‌ر دووان دا ڕێكا ڕاست، وهه‌ر وه‌سا وى -به‌رى وان- به‌رێ نووحى ژى دابوو ڕێكا ڕاست، و ژ دوونده‌ها نووحى به‌رێ داوود وسوله‌يمان وئه‌ييووب ويووسف ومووسا وهاروونى ژى دابوو حه‌قییێ، وكا چاوا مه‌ جزايێ ڤان پێغه‌مبه‌ران ژ به‌ر قه‌نجییا وان دايێ وه‌سا ئه‌م جزايێ هه‌ر قه‌نجيكاره‌كى دده‌ينێ.

85

وَزَكَرِيَّا وَيَحْيٰي وَعِيْسٰي وَاِلْيَاسَ كُلٌّ مِّنَ الصّٰلِحِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌ر وه‌سا مه‌ به‌رێ زه‌كه‌ريا ويه‌حيا وعيسا وئلياسى ژى دابوو هيدايه‌تێ، وئه‌ڤ پێغه‌مبه‌ره‌ هه‌مى ژ چاكانه‌.

86

وَاِسْمٰعِيْلَ وَالْيَسَعَ وَيُوْنُسَ وَلُوْطًا وَكُلًّا فَضَّلْنَا عَلَي الْعٰلَمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌ر وه‌سا مه‌ به‌رێ ئسماعيل وئه‌ليه‌سه‌ع ويوونس ولووطى ژى دابوو هيدايه‌تێ، وڤان هه‌مى پێغه‌مبه‌ران مه‌ سه‌راتى ل سه‌ر خه‌لكێ ده‌مێ وان دابوويێ.

87

وَمِنْ اٰبَآئِهِمْ وَذُرِّيّٰتِهِمْ وَاِخْوَانِهِمْ وَاجْتَبَيْنٰهُمْ وَهَدَيْنٰهُمْ اِلٰي صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌ر وه‌سا هه‌چییێ مه‌ ڤياى ژ بابێن ڤان ودوونده‌هـ وبرايێن وان مه‌ به‌رێ وى دا هيدايه‌تێ، ومه‌ ئه‌و بۆ گه‌هاندنا په‌ياما خۆ هلبژارتن، ومه‌ به‌رێ وان دا ڕێكا دورست، يا چو خوارى تێدا نه‌.

88

ذٰلِكَ هُدَي اللّٰهِ يَهْدِيْ بِهٖ مَنْ يَّشَآءُ مِنْ عِبَادِهٖ وَلَوْ اَشْرَكُوْا لَحَبِطَ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤ هيدايه‌ته‌ ڕێنيشادانه‌كه‌ ژ لايێ خودێ، يێ وى بڤێت ژ به‌نییێن خۆ ئه‌و به‌رێ وى دده‌تێ. وئه‌گه‌ر ئه‌ڤان پێغه‌مبه‌ران شريك بۆ خودێ چێكربان كارێ وان دا پويچ بت.

89

اُولٰٓئِكَ الَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ فَاِنْ يَّكْفُرْ بِهَا هٰ٘ؤُلَآءِ فَقَدْ وَكَّلْنَا بِهَا قَوْمًا لَّيْسُوْا بِهَا بِكٰفِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و پێغه‌مبه‌رێن هه‌ يێن مه‌ ب هيدايه‌تێ وپێغه‌مبه‌رينیێ قه‌نجى د گه‌ل كرى ئه‌ون يێن مه‌ كيتاب داينێ وه‌كى صوحوفێن ئيبراهيمى وته‌وراتا مووساى وزه‌بووڕا داوودى وئنجيلا عيساى، ومه‌ تێگه‌هشتنا ڤان كيتابان دا وان، وبۆ گه‌هاندنا وه‌حییا خۆ مه‌ ئه‌و هلبژارتن، ڤێجا ئه‌گه‌ر كافرێن ملله‌تێ ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- باوه‌رییێ ب ئايه‌تێن ڤێ قورئانێ نه‌ئينن، ب ڕاستى مه‌ پێش وان ڤه‌ ملله‌ته‌كێ دى يێ دورست كرى -كو مهاجرى وئه‌نصارى ودويكه‌فتییێن وانه‌ حه‌تا ڕۆژا قيامه‌تێ- ئه‌و كافرییێ پێ ناكه‌ن، به‌لكى باوه‌رییێ پێ دئينن، وكارى پێ دكه‌ن.

90

اُولٰٓئِكَ الَّذِيْنَ هَدَي اللّٰهُ فَبِهُدٰىهُمُ اقْتَدِهْ قُلْ لَّا٘ اَسْــَٔلُكُمْ عَلَيْهِ اَجْرًا اِنْ هُوَ اِلَّا ذِكْرٰي لِلْعٰلَمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و پێغه‌مبه‌رێن هه‌ يێن به‌حسێ وان هاتییه‌ كرن ئه‌ون يێن خودێ به‌رێ وان دايه‌ دينێ خۆ يێ حه‌ق، ڤێجا تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- دويكه‌فتنا وان بكه‌ و ل سه‌ر ڕێكا وان هه‌ڕه‌. وتو بێژه‌ بوتپه‌رێسان: به‌رانبه‌ر گه‌هاندنا ئيسلامێ ئه‌ز تشته‌كى ژ مالێ دنيايێ ژ هه‌وه‌ ناخوازم، حه‌قێ من هه‌ما ل سه‌ر خودێ‌یه‌، وهه‌ما ئيسلام گازییه‌كه‌ بۆ هه‌مى مرۆڤان كو بێنه‌ سه‌ر ڕێكا ڕاست، وبيرئينانه‌كه‌ بۆ وان وبۆ هه‌ر كه‌سه‌كێ وه‌كى هه‌وه‌، يێ كو ل سه‌ر نه‌حه‌قییێ بت؛ دا به‌لكى هوين ب وى تشتێ مفايێ هه‌وه‌ تێدا بيرا خۆ بيننه‌ڤه‌.

91

وَمَا قَدَرُوا اللّٰهَ حَقَّ قَدْرِهٖ٘ اِذْ قَالُوْا مَا٘ اَنْزَلَ اللّٰهُ عَلٰي بَشَرٍ مِّنْ شَيْءٍ قُلْ مَنْ اَنْزَلَ الْكِتٰبَ الَّذِيْ جَآءَ بِهٖ مُوْسٰي نُوْرًا وَّهُدًي لِّلنَّاسِ تَجْعَلُوْنَهٗ قَرَاطِيْسَ تُبْدُوْنَهَا وَتُخْفُوْنَ كَثِيْرًا وَعُلِّمْتُمْ مَّا لَمْ تَعْلَمُوْ٘ا اَنْتُمْ وَلَا٘ اٰبَآؤُكُمْ قُلِ اللّٰهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِيْ خَوْضِهِمْ يَلْعَبُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وڤان بوتپه‌رێسان قه‌درێ خودێ ب دورستى نه‌گرتییه‌؛ ده‌مێ وان باوه‌رى نه‌ئيناى كو خودێ تشته‌ك ژ وه‌حییا خۆ بۆ مرۆڤه‌كى يێ ئينايه‌ خوارێ. تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ وان: ئه‌گه‌ر وه‌سا بت وه‌كى هوين دبێژن، پا كێ ئه‌و كيتاب ئينايه‌ خوارێ يا مووسا بۆ ملله‌تێ خۆ پێ هاتى كو ڕۆناهى وڕێنيشانده‌ر بوو بۆ وان؟ پاشى به‌رێ ئاخفتنێ بۆ جوهییا هاته‌ دان بۆ پاشڤه‌لێدانا وان: هوين ڤێ كيتابێ دكه‌نه‌ د په‌ركێن بژاله‌ دا، هنده‌كان هوين ئاشكه‌را دكه‌ن، وگه‌له‌كێ هوين ژێ ڤه‌دشێرن، و ژ وى تشتێ وان ژێ ڤه‌شارتى سالۆخه‌تێن موحه‌ممه‌دى -سلاڤ لێ بن- وپێغه‌مبه‌رينییا وى بوو، وخودێ هوين گه‌لى عه‌ره‌بان ب ڤێ قورئانێ -يا كو وى بۆ هه‌وه‌ هنارتى، تشتێ به‌رى هه‌وه‌ وپشتى هه‌وه‌، ويێ پشتى مرنا هه‌وه‌ ژى تێدا هه‌يه-‌ فێرى وێ كرن يا نه‌ هه‌وه‌ ونه‌ بابێن هه‌وه‌ نه‌دزانى؟ بێژه‌: خودێ‌یه ‌يێ ئه‌و ئينايه‌ خوارێ، پاشى وان بهێله‌ بلا ئه‌و ب گۆتنا خۆ يا پويچ دره‌و ويارییان بكه‌ن.

92

وَهٰذَا كِتٰبٌ اَنْزَلْنٰهُ مُبٰرَكٌ مُّصَدِّقُ الَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَلِتُنْذِرَ اُمَّ الْقُرٰي وَمَنْ حَوْلَهَا وَالَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ يُؤْمِنُوْنَ بِهٖ وَهُمْ عَلٰي صَلَاتِهِمْ يُحَافِظُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ڤ قورئانه‌ كيتابه‌كه‌ مه‌ بۆ ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ئينايه‌ خوارێ مفايه‌كێ مه‌زن تێدا هه‌يه‌، ڕاستگۆيیا كتێبێن به‌رى خۆ ديار دكـه‌ت، مه‌ ئه‌و هنارت دا تو خه‌لكێ مه‌كه‌هێ وهه‌چییێ ل ده‌ور وبه‌رێن وێ ژ خه‌لكێ عه‌ردى هه‌مییێ ژ عه‌زابا خودێ بترسينى. وئه‌وێن باوه‌رییێ ب ژينا دويماهییێ دئينن، باوه‌رییێ دئينن كو قورئان گۆتنا خودێ‌یه‌، وپاراستنێ ل سه‌ر كرنا نڤێژێ ل ده‌مێ وێ دكه‌ن.

93

وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰي عَلَي اللّٰهِ كَذِبًا اَوْ قَالَ اُوْحِيَ اِلَيَّ وَلَمْ يُوْحَ اِلَيْهِ شَيْءٌ وَّمَنْ قَالَ سَاُنْزِلُ مِثْلَ مَا٘ اَنْزَلَ اللّٰهُ وَلَوْ تَرٰ٘ي اِذِ الظّٰلِمُوْنَ فِيْ غَمَرٰتِ الْمَوْتِ وَالْمَلٰٓئِكَةُ بَاسِطُوْ٘ا اَيْدِيْهِمْ اَخْرِجُوْ٘ا اَنْفُسَكُمْ اَلْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُوْنِ بِمَا كُنْتُمْ تَقُوْلُوْنَ عَلَي اللّٰهِ غَيْرَ الْحَقِّ وَكُنْتُمْ عَنْ اٰيٰتِهٖ تَسْتَكْبِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وكى ژ وى زۆردارتره‌ يێ گۆتنه‌كا دره‌و ژ نك خۆ ل سه‌ر ناڤێ خودێ چێ بكه‌ت، ڤێجا بێژت خودێ مرۆڤه‌ك نه‌هنارتییه‌ پێغه‌مبه‌ر، يان ژ دره‌و بێژت كو خودێ وه‌حى بۆ وى يا هنارتى وخودێ چو وه‌حى بۆ وى نه‌هنارتییه‌، يان ژ دره‌و بێژت كو ئه‌و دشێت وه‌كى وێ بينته‌ خوارێ يا خودێ ژ قورئانێ ئينايه‌ خوارێ؟ وئه‌گه‌ر ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ئه‌و سه‌رداچوويێن هه‌ ديتبان ده‌مێ ئه‌و دكه‌ڤنه‌ به‌ر گرانییا مرنێ، وئه‌و فريشته‌ يێن رحـا وان دستينن ده‌ستێن خۆ ب عه‌زابێ ڤه‌دكه‌ن ودبێژنه‌ وان: خۆ ژ ڤێ ته‌نگاڤییێ بيننه‌ده‌ر، ئه‌ڤرۆ ب مه‌زنترين شه‌رمزارى هوين دێ شه‌رمزار بن، كا چاوا هه‌وه‌ دره‌و ب ناڤێ خودێ دكرن، وهه‌وه‌ خۆ ژ ئايه‌تێن وى ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رێن وى مه‌زنتر دديت.

94

وَلَقَدْ جِئْتُمُوْنَا فُرَادٰي كَمَا خَلَقْنٰكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍ وَّتَرَكْتُمْ مَّا خَوَّلْنٰكُمْ وَرَآءَ ظُهُوْرِكُمْ وَمَا نَرٰي مَعَكُمْ شُفَعَآءَكُمُ الَّذِيْنَ زَعَمْتُمْ اَنَّهُمْ فِيْكُمْ شُرَكٰٓؤُا لَقَدْ تَّقَطَّعَ بَيْنَكُمْ وَضَلَّ عَنْكُمْ مَّا كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى هوين بۆ حسێبێ وجزادانێ كت كته‌ هاتنه‌ نك مه‌ كانێ چاوا جارا يه‌كێ مه‌ هوين د دنيايێ دا ئافراندبوون ڕويس وپێ خواس، وئه‌وا مه‌ دايه‌ هه‌وه‌ ژ تشتێ هوين شانازییێ پێ دبه‌ن ژ مالێ دنيايێ هه‌وه‌ ل پاش خۆ هێلا، ووان صه‌نه‌مێن هه‌وه‌ هزر دكر دێ مه‌هده‌رێ بۆ هه‌وه‌ كه‌ن وهه‌وه‌ د په‌رستنێ دا بۆ خودێ دكرنه‌ هه‌ڤپشك ئه‌م ل ئاخره‌تێ وان د گه‌ل هه‌وه‌ نابينين، ب ڕاستى ئه‌و په‌يوه‌ندییا هوين وئه‌و د دنيايێ دا دگه‌هاندنه‌ يه‌ك نه‌ما، وتشتێ هه‌وه‌ ژ دره‌و دگۆت كو خوداوه‌ندێن هه‌وه‌ د په‌رستنێ دا هه‌ڤپشكێن خودێنه‌ چوو، وديار بوو كو هه‌وه‌ خۆ ومرۆڤ ومالێ خۆ ب زيان دا.

95

اِنَّ اللّٰهَ فَالِقُ الْحَبِّ وَالنَّوٰي يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَمُخْرِجُ الْمَيِّتِ مِنَ الْحَيِّ ذٰلِكُمُ اللّٰهُ فَاَنّٰي تُؤْفَكُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى خودايێ مه‌زنه‌ ئه‌وه‌ يێ دندكێ وكاكلكێ دكه‌لێشت، ودارێ ژێ شين دكه‌ت، ئه‌و يێ زێندى ژ يێ مرى ده‌رتێخت وه‌كى ده‌رێخستنا مرۆڤى وحه‌يوانى ژ چپكێ، وتشتێ مرى ژ يێ زێندى دئينته‌ده‌ر وه‌كى ده‌رێخستنا چپكێ ژ مرۆڤى وحه‌يوانى، ئه‌و خودێ‌یه‌ ئانه‌كۆ: يێ ڤى كارى دكه‌ت خودێ ب تنێ‌یه‌، ڤێجا چاوا هوين ڕوییێ خۆ ژ حه‌قییێ وه‌ردگێڕنه‌ نه‌حه‌قییێ وهوين په‌رستنا هنده‌كێن دى د گه‌ل وى دكه‌ن؟

96

فَالِقُ الْاِصْبَاحِ وَجَعَلَ الَّيْلَ سَكَنًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ حُسْبَانًا ذٰلِكَ تَقْدِيْرُ الْعَزِيْزِ الْعَلِيْمِ

تەفسیرا ساناهی

وخودايێ مه‌زنه‌ يێ تارییا شه‌ڤێ كه‌لاشتى وگه‌شاتییا سپێدێ ژێ ئينايه‌ده‌ر، ووى شه‌ڤ كره‌ جهێ ئاكنجيبوونێ، هه‌ر تشته‌كێ بلڤت تێدا ڕادوه‌ستت وته‌نا دبت، ووى ڕۆژ وهه‌يڤ د فه‌له‌كا وان دا ب حسێبه‌كا بنه‌جهـ وموكم دانه‌ ڕێ، نه‌ ئه‌و حسێب دئێته‌ گوهاڕتن ونه‌ خه‌له‌ت دبت، ئه‌ڤا هه‌ پيڤانا خودايێ زاله‌ يێ ده‌سهه‌لاتا وى يا ب هێز.

97

وَهُوَ الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ النُّجُوْمَ لِتَهْتَدُوْا بِهَا فِيْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ قَدْ فَصَّلْنَا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وخودايێ مه‌زن ئه‌وه‌ يێ ستێر بۆ هه‌وه‌ كرينه‌ نيشان، ئه‌گه‌ر ل تارییێن هشكاتى وده‌ريايێ هه‌وه‌ ڕێكا خۆ به‌رزه‌كر هوين ڕێكێ پێ دزانن، ب ڕاستى مه‌ ئايه‌تێن ڕوهن ئاشكه‌راكرن؛ دا ئه‌وێن زانا ژ هه‌وه‌ هزرا خۆ تێدا بكه‌ن.

98

وَهُوَ الَّذِيْ٘ اَنْشَاَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ فَمُسْتَقَرٌّ وَّمُسْتَوْدَعٌ قَدْ فَصَّلْنَا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّفْقَهُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وخودايێ مه‌زن ئه‌وه‌ يێ ئافراندنا هه‌وه‌ ژ ئاده‌مى ده‌ست پێ كرى؛ كو وى ئه‌و ژ ته‌قنێ چێكر، پاشى هوين كرنه‌ دوونده‌ها وى، ووى جهه‌ك بۆ هه‌وه‌ دا هوين لێ ئاكنجى ببن، كو مالبچويكه‌، وجهه‌ك كو هوين لێ بێنه‌ پاراستن كو پشتا زه‌لامانه‌، ب ڕاستى مه‌ هێجه‌ت وده‌ليل ئاشكه‌راكرن، ومه‌ ئه‌و بۆ وى ملله‌تى موكمكرن يێ بنه‌جهیا ده‌ليلى وژێ وه‌رگرتنا وجێ بۆ خۆ بزانت.

99

وَهُوَ الَّذِيْ٘ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَآءِ مَآءً فَاَخْرَجْنَا بِهٖ نَبَاتَ كُلِّ شَيْءٍ فَاَخْرَجْنَا مِنْهُ خَضِرًا نُّخْرِجُ مِنْهُ حَبًّا مُّتَرَاكِبًا وَمِنَ النَّخْلِ مِنْ طَلْعِهَا قِنْوَانٌ دَانِيَةٌ وَّجَنّٰتٍ مِّنْ اَعْنَابٍ وَّالزَّيْتُوْنَ وَالرُّمَّانَ مُشْتَبِهًا وَّغَيْرَ مُتَشَابِهٍ اُنْظُرُوْ٘ا اِلٰي ثَمَرِهٖ٘ اِذَا٘ اَثْمَرَ وَيَنْعِهٖ اِنَّ فِيْ ذٰلِكُمْ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وخودايێ مه‌زن ئه‌وه‌ يێ باران ژ عه‌ورى داى ڤێجا وى شينكاتییێ هه‌ر تشته‌كى پێ ده‌رێخست، ووى ژ شينكاتى ده‌رامه‌ت وكه‌سكاتى ده‌رێخست، پاشى وى ژ ده‌رامه‌تى هنده‌ك دندك دان لێك سويار دبن، وه‌كى گولییێن گه‌نمى وجه‌هى وبرنجى، ووى ژ چه‌قێن دارقه‌سپێ -يێن كو ئويشییێن ڕتابان پێڤه‌ دئێن- هنده‌ك ئويشییێن نزم ونێزيك دان، ووى ڕه‌زێن ترى دان، ودارێن زه‌يتوونێ وهنارێ دان يێن كو د به‌لگى دا وه‌كى يه‌ك و د فێقى دا دژێك جودا. هوين به‌رێ خۆ بده‌نه‌ فێقیێ ڤى شينكاتى ده‌مێ به‌رهه‌مى دده‌ت، وده‌مێ دگه‌هت. هندى د ڤێ چه‌ندێ دايه‌ ئايه‌ت ل سه‌ر شيانا ئافرانده‌رێ ڤان تشتان وكاربنه‌جهى ودلۆڤانییا وى ب ملله‌تێ خودان باوه‌ر هه‌نه‌.

100

وَجَعَلُوْا لِلّٰهِ شُرَكَآءَ الْجِنَّ وَخَلَقَهُمْ وَخَرَقُوْا لَهٗ بَنِيْنَ وَبَنٰتٍۣ بِغَيْرِ عِلْمٍ سُبْحٰنَهٗ وَتَعٰلٰي عَمَّا يَصِفُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ووان ئه‌جنه‌ بۆ خودێ د په‌رستنێ دا كرنه‌ هه‌ڤپشك، وخودێ ئه‌و يێن ئافراندين. و ب ڕاستى وان دره‌و ل سه‌ر ناڤێ خودێ كر ده‌مێ وان كوڕ وكچ بۆ وى پالداين، يێ پاك وبلند بت ئه‌و ژ وى تشتێ دره‌و يێ بوتپه‌رێسان بۆ وى پالداى.

101

بَدِيْعُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ اَنّٰي يَكُوْنُ لَهٗ وَلَدٌ وَّلَمْ تَكُنْ لَّهٗ صَاحِبَةٌ وَخَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

وخودايێ مه‌زنه‌ يێ كو عه‌سمان وعه‌رد وهه‌ر تشته‌كێ د ناڤ دا هه‌ى بێ وێنه‌ داهێناى. چاوا وى زارۆيه‌ك دێ هه‌بت ووى چو هه‌ڤال (ژن) نه‌بووينه‌؟ يێ پاك وبلند بت ئه‌و ژ وى تشتێ بوتپه‌رێس دبێژن، وئه‌وه‌ يێ هه‌مى تشت ژ چونه‌يێ ئافراندين، وتشته‌ك ژ كارێ چێكرییان ل به‌ر وى به‌رزه‌ نابت.

102

ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْ لَا٘ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ فَاعْبُدُوْهُ وَهُوَ عَلٰي كُلِّ شَيْءٍ وَّكِيْلٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وه‌ خودايێ هه‌وه‌‌، ژ وى پێڤه‌تر چو خودا يێن ب حه‌ق نينن، ئافرانده‌رێ هه‌مى تشتانه‌ ڤێجا ب عيباده‌تى وگوهدانێ هوين خۆ بۆ وى بچه‌مينن. وئه‌و ل سه‌ر هه‌ر تشه‌كى وه‌كيل وپارێزه‌ره‌.

103

لَا تُدْرِكُهُ الْاَبْصَارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الْاَبْصَارَ وَهُوَ اللَّطِيْفُ الْخَبِيْرُ

تەفسیرا ساناهی

د دنيايێ دا كه‌س نه‌شێت وى ببينت، به‌لێ ل ئاخره‌تێ خودان باوه‌ر خودايێ خۆ دبينن، وئه‌و دگه‌هيته‌ ديتنان ودۆرێ لێ دگرت، ودزانت كانێ ئه‌و دچاوانه‌، وئه‌و د گه‌ل وه‌لییێن خۆ يێ نه‌رمه‌، و ب تشتێن هوير وڤه‌شارتى هووربينێ شاره‌زايه‌.

104

قَدْ جَآءَكُمْ بَصَآئِرُ مِنْ رَّبِّكُمْ فَمَنْ اَبْصَرَ فَلِنَفْسِهٖ وَمَنْ عَمِيَ فَعَلَيْهَا وَمَا٘ اَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيْظٍ

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ بوتپه‌رێسان: ب ڕاستى هێجه‌تێن ئاشكه‌را يێن كو هوين هيدايه‌تێ پێ دبينن بۆ هه‌وه‌ هاتن، ڤێجا هه‌چییێ ڤان هێجه‌تان ببينت وباوه‌رییێ ب ڕامانێن وان بينت مفايێ وێ چه‌ندێ بۆ وییه‌، وهه‌چییێ هيدايه‌تێ نه‌بينت پشتى كو هێجه‌ت ل سه‌ر ئاشكه‌را بووى ئه‌وى زيان ل خۆ كر، وئه‌ز ل سه‌ر هه‌وه‌ پارێزه‌ر نينم كريارێن هه‌وه‌ بهژمێرم.

105

وَكَذٰلِكَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ وَلِيَقُوْلُوْا دَرَسْتَ وَلِنُبَيِّنَهٗ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وكانێ چاوا د ڤێ قورئانێ دا مه‌ ده‌ليلێن ئاشكه‌را خوياكرينه‌ وه‌سا ئه‌م ده‌ليلان د هه‌ر تشته‌كى دا يێ ئه‌و نه‌زانن بۆ وان ئاشكه‌را دكه‌ين، ڤێجا هنگى ژ دره‌و ئه‌و دبێژن: تو ژ خودانێن كيتابێ يێ فێربووى، ودا -ب ئاشكه‌راكرنا ئايه‌تان- ئه‌م حه‌قییێ بۆ ملله‌تێ پێ دزانت ئاشكه‌را بكه‌ين.

106

اِتَّبِعْ مَا٘ اُوْحِيَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَ لَا٘ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ وَاَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو دويكه‌فتنا وێ بكه‌ يا مه‌ ب وه‌حى بۆ ته‌ ئيناى ژ فه‌رمان وپاشڤه‌لێدانان كو يا ژ هه‌مییان مه‌زنتر ته‌وحيدا خودێ وگازيكرنا بۆ دينێ وییه‌، وتو پويته‌ ب سه‌رڕه‌قییا بوتپه‌رێسان وگۆتنێن وان يێن دره‌و نه‌كه‌.

107

وَلَوْ شَآءَ اللّٰهُ مَا٘ اَشْرَكُوْا وَمَا جَعَلْنٰكَ عَلَيْهِمْ حَفِيْظًا وَمَا٘ اَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيْلٍ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر خودێ ڤيابا كو وان شرك نه‌كربا وان نه‌دكر، به‌لێ ئه‌و ب هلبژارتنا وان يا خراب ودويكه‌فتنا وان بۆ دلچوونێن خوار وڤيچ يا كو دا بت يێ زانابوويه‌. ومه‌ تو ل سه‌ر وان نه‌كرییه‌ زێره‌ڤان كارێن وان بهژمێرى، وتو ل سه‌ر وان وه‌كيل نينى كارێ وان ب ڕێڤه‌ ببه‌ى.

108

وَلَا تَسُبُّوا الَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ فَيَسُبُّوا اللّٰهَ عَدْوًاۣ بِغَيْرِ عِلْمٍ كَذٰلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ اُمَّةٍ عَمَلَهُمْ ثُمَّ اِلٰي رَبِّهِمْ مَّرْجِعُهُمْ فَيُنَبِّئُهُمْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهوين -گه‌لى موسلمانان- خه‌به‌ران نه‌بێژنه‌ وان صه‌نه‌مان يێن بوتپه‌رێس عيباده‌تى بۆ دكه‌ن -ڕێگرتن بۆ خرابییێ- حه‌تا هوين نه‌بنه‌ ئه‌گه‌ر كو ئه‌و ژ زێده‌گاڤى ونه‌زانين خه‌به‌ران بێژنه‌ خودێ. وكانێ چاوا مه‌ كارێ ڤان يێ خراب د چاڤێن وان دا خوشكۆك كرییه‌ جزادان بۆ وان ل سه‌ر هلبژارتنا وان يا خراب، وه‌سا مه‌ ل به‌ر هه‌ر ملله‌ته‌كى كارێ وان شرينكرییه‌، پاشى زڤڕينا وان هه‌مییان بۆ نك خودايێ وانه‌، ڤێجا ئه‌و دێ بۆ وان به‌حسێ وى كارى كه‌ت يێ وان د دنيايێ دا دكر.

109

وَاَقْسَمُوْا بِاللّٰهِ جَهْدَ اَيْمَانِهِمْ لَئِنْ جَآءَتْهُمْ اٰيَةٌ لَّيُؤْمِنُنَّ بِهَا قُلْ اِنَّمَا الْاٰيٰتُ عِنْدَ اللّٰهِ وَمَا يُشْعِرُكُمْ اَنَّهَا٘ اِذَا جَآءَتْ لَا يُؤْمِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وڤان بوتپه‌رێسان ب سويندێن مه‌زن سويند خوار: كو ئه‌گه‌ر موحه‌ممه‌د ب نيشانه‌كا په‌رده‌دڕ ڤه‌ بۆ مه‌ بێت ئه‌م دێ باوه‌رییێ ب وێ ئينين يا ئه‌و پێ هاتى، تو بێژه‌: هندى هاتنا موعجزه‌يێن په‌رده‌دڕه‌ ژ خودێ‌یه‌، وئه‌وه‌ يێ كو دشێت وان بينت چى گاڤا وى ڤيا، وهوين ئه‌ى خودان باوه‌ر چ دزانن: به‌لكى ئه‌گه‌ر ئه‌و موعجزه‌ بێن ژى ئه‌ڤ بوتپه‌رێسه‌ باوه‌رییێ نه‌ئينن.

110

وَنُقَلِّبُ اَفْـِٕدَتَهُمْ وَاَبْصَارَهُمْ كَمَا لَمْ يُؤْمِنُوْا بِهٖ٘ اَوَّلَ مَرَّةٍ وَّنَذَرُهُمْ فِيْ طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌م دلێن وان وچاڤێن وان دێ وه‌رگێڕين، و د ناڤبه‌را وان ومفاوه‌رگرتنا ژ ئايه‌تێن خـودێ دا دێ گـريــن، ڤێجا ئــه‌و باوه‌رییێ پێ نائينن كا چاوا وان جارا يه‌كێ ده‌مێ قورئان هاتییه‌ خوارێ باوه‌رى پێ نه‌ئينا، وئه‌م وان د سه‌رداچوونا وان دا حێبه‌تى دێ هێلين، ئه‌و ب حه‌قییێ وڕاستییێ ناكه‌ڤن.

111

وَلَوْ اَنَّنَا نَزَّلْنَا٘ اِلَيْهِمُ الْمَلٰٓئِكَةَ وَكَلَّمَهُمُ الْمَوْتٰي وَ حَشَرْنَا عَلَيْهِمْ كُلَّ شَيْءٍ قُبُلًا مَّا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْ٘ا اِلَّا٘ اَنْ يَّشَآءَ اللّٰهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ يَجْهَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر مه‌ داخوازا ڤان ب جهئينابا، ومه‌ فريشته‌ ژ عه‌سمانى ب سه‌ر وان دا ئينابانه‌ خوارێ، ومه‌ مرى بۆ وان زێندى كربان، د گه‌ل وان ئاخفتبان، وهه‌ر تشته‌كێ وان داخوازكرى مه‌ بۆ وان كۆمكربا ووان ئه‌و ب چاڤ ل به‌رانبه‌ر خۆ ديتبا، وان باوه‌رى ب وێ نه‌دئينا يا ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ئه‌و بۆ گازيكرين ووان كار پێ نه‌دكر، ئه‌و تێ نه‌بت يێ خودێ هيدايه‌ت بۆ ڤيابت، به‌لێ پترییا ڤان كافران وێ حه‌قییێ نزانن يا تو پێ ژ نك خودێ هاتى.

112

وَكَذٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَيٰطِيْنَ الْاِنْسِ وَالْجِنِّ يُوْحِيْ بَعْضُهُمْ اِلٰي بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُوْرًا وَلَوْ شَآءَ رَبُّكَ مَا فَعَلُوْهُ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وكانێ چاوا مه‌ تو ب دوژمنێن ته‌ يێن بوتپه‌رێس جه‌رباندى وه‌سا مه‌ هه‌مى پێغه‌مبه‌ر ب دوژمنێن سه‌رداچوويێن ملله‌تێن وان و ب دوژمنێن سه‌رداچووى ژ ئه‌جنان جه‌رباندن، هنده‌ك ژ وان وێ گۆتنا ب نه‌حه‌قییێ هاتییه‌ خه‌ملاندن بۆ هنده‌كان دبێژن؛ ئه‌وێ گوهـ لێ ببت دا پێ بێته‌ خاپاندن، ڤێجا ژ ڕێكا خودێ ده‌ركه‌ڤت. وئه‌گه‌ر خودايێ ته‌ ڤيابا دا ڕێ د ناڤبه‌را وان ووێ دوژمناتییێ دا گرت، به‌لێ ئه‌و جه‌رباندنه‌كه‌ ژ خودێ، ڤێجا تۆ وان وبێ به‌ختییێن ئه‌و دكه‌ن بهێله‌.

113

وَلِتَصْغٰ٘ي اِلَيْهِ اَفْـِٕدَةُ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ وَلِيَرْضَوْهُ وَلِيَقْتَرِفُوْا مَا هُمْ مُّقْتَرِفُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ودا دلێن وان كافران يێن باوه‌رى ب ژينا دويماهییێ نائينن وكارى بۆ ناكه‌ن ب نك ڤه‌ بێنه‌كێشان، ودا ئه‌و حه‌ز ژێ بكه‌ن، ودا وان كارێن خراب بكه‌ن يێن دكه‌ن. و د ڤێ چه‌ندێ دا گه‌فه‌كا مه‌زن بۆ وان هه‌يه‌.

114

اَفَغَيْرَ اللّٰهِ اَبْتَغِيْ حَكَمًا وَّهُوَ الَّذِيْ٘ اَنْزَلَ اِلَيْكُمُ الْكِتٰبَ مُفَصَّلًا وَالَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ يَعْلَمُوْنَ اَنَّهٗ مُنَزَّلٌ مِّنْ رَّبِّكَ بِالْحَقِّ فَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: ئه‌رێ ژبلى خودێ خودايێ من وخودايێ هه‌وه‌ ما ئه‌ز دێ حه‌كه‌مه‌كى د ناڤبه‌را خۆ وهه‌وه‌ دا گرم، وئه‌وه‌ يێ قورئان بۆ هه‌وه‌ ئينايه‌ خوارێ تێدا د مه‌سه‌لا من وهه‌وه‌ دا ئه‌و حوكم يێ ئاشكه‌راكرى يێ هوين تێدا ب هه‌ڤڕكى دچن؟ وئسرائيلى ئه‌وێن خودێ ته‌ورات وئنجيل دايێ باش دزانن كو ئه‌ڤ قورئانه‌ ب حه‌قییێ ژ نك خودايێ ته‌ بۆ ته‌ هاتییه‌، ڤێجا تو ژ وان نه‌به‌ يێن دودل و ب گومان ژ وێ يا مه‌ بۆ ته‌ ب وه‌حى ئيناى.

115

وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَّعَدْلًا لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمٰتِهٖ وَهُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

تەفسیرا ساناهی

وپه‌يڤا خودايێ ته‌ -كو قورئانه‌- ب ڕاستییا د گۆتن وبه‌حسان دا، و ب دادییا د ئه‌حكامان دا پێك هات، ڤێجا چو كه‌س نه‌شێن په‌يڤێن وێ يێن پێكهاتى بگوهۆڕن. وخودايێ مه‌زن ئه‌وه‌ گوهدێرێ وان گۆتنێن به‌نییێن وى دبێژن، يێ پڕزانا ب كريارێن وان يێن ڤه‌شارتى وئاشكه‌را.

116

وَاِنْ تُطِعْ اَكْثَرَ مَنْ فِي الْاَرْضِ يُضِلُّوْكَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ اِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنْ هُمْ اِلَّا يَخْرُصُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- گوهدارییا پترییا خه‌لكێ عه‌ردى بكه‌ى ئه‌و دێ ته‌ ژ دينێ خودێ به‌رزه‌كه‌ن، ب تنێ ئه‌و ل سه‌ر وێ ڕێ دچن يا ئه‌و هزر دكه‌ن حه‌قییه‌ ژ به‌ر كو پێشییێن وان ل سه‌ر چووينه‌، وهزرا ئه‌و دكه‌ن ژ دره‌وێ پێڤه‌تر چو ددى نينه‌.

117

اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ مَنْ يَّضِلُّ عَنْ سَبِيْلِهٖ وَهُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى خودايێ ته‌يه‌ ئه‌و زاناتره‌ ب وان يێن ژ ڕێكا ڕاست ودورست به‌رزه‌بووين، وئه‌و ژ هه‌وه‌ و ژ وان زاناتره‌ ب وى يێ ل سه‌ر ڕاستى ودورستییێ، كه‌سه‌ك ژ وان ل به‌ر وى به‌رزه‌ نابت.

118

فَكُلُوْا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللّٰهِ عَلَيْهِ اِنْ كُنْتُمْ بِاٰيٰتِهٖ مُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا هوين ژ وان ڤه‌كوشتییان بخۆن يێن ناڤێ خودێ ل سه‌ر هاتییه‌ گۆتن، ئه‌گه‌ر هوين ب ئايه‌تێن خودێ يێن ئاشكه‌را دخودان باوه‌رن.

119

وَمَا لَكُمْ اَلَّا تَاْكُلُوْا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللّٰهِ عَلَيْهِ وَقَدْ فَصَّلَ لَكُمْ مَّا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ اِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ اِلَيْهِ وَاِنَّ كَثِيْرًا لَّيُضِلُّوْنَ بِاَهْوَآئِهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وچو تشت هه‌يه‌ نه‌هێلت هوين ژ وى بخۆن يێ ناڤێ خودێ ل سه‌ر هاتییه‌ گۆتن، و ب ڕاستى خودێ ئه‌و هه‌مى تشتێن وى ل سه‌ر هه‌وه‌ حه‌رامكرين يێن بۆ هه‌وه‌ گۆتين؟ به‌لێ ئه‌و تشتێ حه‌رام يێ ل ده‌مێ خه‌لايێ هوين نه‌چار ببن بخۆن، وه‌كى مرارى، ئه‌و بۆ هه‌وه‌ يێ حه‌لاله‌. وگه‌له‌ك سه‌رداچووى هه‌نه‌ دويكه‌فتیێن خۆ ژ ڕێكا خودێ به‌رزه‌دكه‌ن ب ڕێكا حه‌لالكرنا حه‌رامى وحه‌رامكرنا حه‌لالى ژ نه‌زانين و ل دويڤ بايێ خۆ. هــنـدى خودايێ ته‌يه‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ب وى زاناتره‌ يێ ژ توخويبێن خۆ ده‌ردكه‌ڤت.

120

وَذَرُوْا ظَاهِرَ الْاِثْمِ وَبَاطِنَهٗ اِنَّ الَّذِيْنَ يَكْسِبُوْنَ الْاِثْمَ سَيُجْزَوْنَ بِمَا كَانُوْا يَقْتَرِفُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهوين -گه‌لى مرۆڤان- هه‌مى گونه‌هان بهێلن، چ دئاشكه‌را بن چ دڤه‌شارتى. هندى ئه‌ون يێن گونه‌هان دكه‌ن ژ به‌ر وان كريارێن وان دكرن خودايێ وان دێ جزايێ وان ده‌تێ.

121

وَلَا تَاْكُلُوْا مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللّٰهِ عَلَيْهِ وَاِنَّهٗ لَفِسْقٌ وَاِنَّ الشَّيٰطِيْنَ لَيُوْحُوْنَ اِلٰ٘ي اَوْلِيٰٓـِٕهِمْ لِيُجَادِلُوْكُمْ وَاِنْ اَطَعْتُمُوْهُمْ اِنَّكُمْ لَمُشْرِكُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهوين ژ وان ڤه‌كوشتییان نه‌خۆن يێن ل ده‌مێ ڤه‌كوشتنێ ناڤێ خودێ ل سه‌ر نه‌هاتبته‌ گۆتن، وه‌كى مرارى ووى يێ بۆ صه‌نه‌م وئه‌جنان دئێته‌ ڤه‌كوشتن، وهندى خوارنا ژ وان ڤه‌كوشتییانه‌ ده‌ركه‌فتنا ژ گوهدارییا خودێ‌یه‌. وهندى سه‌رداچوويێن ئه‌جنانه‌ گومانان ل دۆر حه‌رامییا مرارى دئێخنه‌ سه‌ر دلێ شه‌يتانێن مرۆڤان، وفه‌رمانێ ل وان دكه‌ن كو ئه‌و د هه‌ڤڕكییا خۆ دا د گه‌ل موسلمانان بێژنێ: هوين ب خۆپاشڤه‌لێدانا ژ خوارنا مرارى وى ناخۆن يێ خودێ كوشتى، به‌لێ هوين وى دخۆن يێ هه‌وه‌ ڤه‌كوشتى، وئه‌گه‌ر هوين گوهدارییا وان د حه‌لالكرنا مرارى دا بكه‌ن ئه‌و هوين وئه‌و د شركێ دا دێ وه‌كى يه‌ك بن.

122

اَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَاَحْيَيْنٰهُ وَجَعَلْنَا لَهٗ نُوْرًا يَّمْشِيْ بِهٖ فِي النَّاسِ كَمَنْ مَّثَلُهٗ فِي الظُّلُمٰتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِّنْهَا كَذٰلِكَ زُيِّنَ لِلْكٰفِرِيْنَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ وئه‌وێ د سه‌رداچوونێ دا يێ مرى بت، ڤێجا مه‌ دلێ وى ب باوه‌رییێ زێندى كربت، وبه‌رێ وى دابته‌ باوه‌رییێ ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌ران، وئه‌و د ڕۆناهییا هيدايه‌تێ دا بمينت، ما ئه‌و وه‌كى وییه‌ يێ د ناڤ نه‌زانين ودلچوون وبه‌رزه‌بوونان دا، ب ڕێكه‌كێ ناكه‌ڤت كو پێ ژ وى حالى ده‌ركه‌ڤت يێ ئه‌و تێدا؟ ئه‌و هه‌ردو وه‌كى يه‌ك نينن، وكانێ چاوا من ئه‌ڤ كافره‌ شه‌رمزاركر يێ هه‌ڤڕكییێ د گه‌ل هه‌وه‌ دكه‌ت، ڤێجا من كارێ وى يێ خراب ل به‌ر وى شرينكر وئه‌و وى جوان دبينت، وه‌سا من ل به‌ر كافران كريارێن وان يێن خراب شرينكرن؛ دا ب وێ چه‌ندێ ئه‌و خۆ هێژاى عه‌زابێ بكه‌ن.

123

وَكَذٰلِكَ جَعَلْنَا فِيْ كُلِّ قَرْيَةٍ اَكٰبِرَ مُجْرِمِيْهَا لِيَمْكُرُوْا فِيْهَا وَمَا يَمْكُرُوْنَ اِلَّا بِاَنْفُسِهِمْ وَمَا يَشْعُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ووه‌كى ڤێ يا ژ مه‌زنێن كافران ل (مه‌كه‌هێ) چێبووى كو خه‌لك ژ دينێ خودێ پاشڤه‌لێداين، مه‌ ل هه‌ر گونده‌كى هنده‌ك تاوانبار دانان؛ دا سه‌رۆكاتییا مه‌زنێن وان بكه‌ن، وفێلبازییێ تێدا بكه‌ن وخه‌لكى ژ دينێ خودێ پاشڤه‌ لێ بده‌ن، و ژ خۆ پێڤه‌تر ئه‌و فێلبازییێ ل كه‌سێ ناكه‌ن، وئه‌و ب وێ چه‌ندێ ناحه‌سن.

124

وَاِذَا جَآءَتْهُمْ اٰيَةٌ قَالُوْا لَنْ نُّؤْمِنَ حَتّٰي نُؤْتٰي مِثْلَ مَا٘ اُوْتِيَ رُسُلُ اللّٰهِ اَللّٰهُ اَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسَالَتَهٗ سَيُصِيْبُ الَّذِيْنَ اَجْرَمُوْا صَغَارٌ عِنْدَ اللّٰهِ وَعَذَابٌ شَدِيْدٌۣ بِمَا كَانُوْا يَمْكُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر ئايه‌ته‌كا ئاشكه‌را ل سه‌ر پێغه‌مبه‌رينییا موحه‌ممه‌دى بۆ ڤان بوتپه‌رێسان ژ خه‌لكێ (مه‌كه‌هێ) هات، هنده‌ك مه‌زنێن وان دێ بێژن: ئه‌م باوه‌رییێ ب پێغه‌مبه‌رينییا وان نائينين حه‌تا خودێ ژ پێغه‌مبه‌رينییێ وموعجزه‌يان وه‌كى وێ بده‌ته‌ مه‌ يا كو دايه‌ پێغه‌مبه‌رێن خۆ يێن به‌رێ. ئينا خـودێ بـه‌رسـڤـا وان دا: خودێ چێتر دزانت كانێ پێغه‌مبه‌رينییا خۆ دێ ل كيڤه دانت، ئانه‌كۆ: ئه‌و ب وان زاناتره‌ يێن ب كێر هلگرتن وگه‌هاندنا په‌ياما وى دئێن. ڕه‌زيلى وشه‌رمزارى دێ گه‌هته‌ ڤان سه‌رداچوويان، و ژ بـــه‌ر فێلبازییا وان دژى ئيسلامێ وموسلمانان دكر عه‌زابه‌كا ب ئێش د ئاگرێ جه‌هنه‌مێ دا بۆ وان هه‌يه‌.

125

فَمَنْ يُّرِدِ اللّٰهُ اَنْ يَّهْدِيَهٗ يَشْرَحْ صَدْرَهٗ لِلْاِسْلَامِ وَمَنْ يُّرِدْ اَنْ يُّضِلَّهٗ يَجْعَلْ صَدْرَهٗ ضَيِّقًا حَرَجًا كَاَنَّمَا يَصَّعَّدُ فِي السَّمَآءِ كَذٰلِكَ يَجْعَلُ اللّٰهُ الرِّجْسَ عَلَي الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا هه‌چییێ خودێ حه‌ز بكه‌ت كو به‌رێ وى بده‌ته‌ حه‌قییێ سنگێ وى بۆ باوه‌رییێ فره‌هـ دكه‌ت، وهه‌چییێ ئه‌و حه‌ز بكه‌ت كو به‌رزه‌كه‌ت سنگێ وى ب ڕه‌نگه‌كێ دژوار به‌رته‌نگ دكه‌ت دا هيدايه‌تێ قه‌بويل نه‌كه‌ت، وه‌كى وى يێ به‌ر ب ته‌خه‌یێن عه‌سمانى يێن بلند ڤه‌ ب سه‌ردكه‌ڤت، ڤێجا ئه‌و بێهن ته‌نگ دبت ونه‌شێت خۆش بێهنا خۆ هلكێشت. وكانێ چاوا خودێ سنگێن كافران به‌رته‌نگ دكه‌ت، وه‌سا ئه‌و عه‌زابێ ددانته‌ سه‌ر وان يێن باوه‌رییێ پێ نه‌ئينن.

126

وَهٰذَا صِرَاطُ رَبِّكَ مُسْتَقِيْمًا قَدْ فَصَّلْنَا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّذَّكَّرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ڤه‌ يا مه‌ بۆ ته‌ ئاشكه‌راكرى ئه‌و ڕێكه‌ يا مرۆڤى دگه‌هينته‌ ڕازيبوونا خودێ وبه‌حه‌شتا وى. ب ڕاستى مه‌ ده‌ليل بۆ خودان عه‌قل وفامان ئاشكه‌راكرن.

127

لَهُمْ دَارُ السَّلٰمِ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَهُوَ وَلِيُّهُمْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

جهێ ته‌ناهییێ وسلامه‌تییا ژ هه‌مى نه‌خۆشییان -كو به‌حه‌شته‌- ل ڕۆژا قيامه‌تێ ل نك خودێ بۆ وانه‌ يێن بيرا خۆ ل ئايه‌تێن خودێ دئيننه‌ڤه‌، و ژ به‌ر كارێن چاك يێن وان دكرن ئه‌و پارێزه‌ر وپشته‌ڤانێ وانه‌.

128

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيْعًا يٰمَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُمْ مِّنَ الْاِنْسِ وَقَالَ اَوْلِيٰٓــُٔهُمْ مِّنَ الْاِنْسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ وَّبَلَغْنَا٘ اَجَلَنَا الَّذِيْ٘ اَجَّلْتَ لَنَا قَالَ النَّارُ مَثْوٰىكُمْ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا٘ اِلَّا مَا شَآءَ اللّٰهُ اِنَّ رَبَّكَ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

وتو به‌حسێ وێ ڕۆژێ بكه‌ يا خودێ تێدا هه‌مى كافران كۆم دكه‌ت، ودبێژت: ئه‌ى گه‌لى ئه‌جنان هه‌وه‌ گه‌له‌ك مرۆڤ دسه‌ردا بربوون، ودۆستێن وان ژ كافرێن مرۆڤان گۆت: خودايێ مه‌ هنده‌ك ژ مه‌ مفا بۆ خۆ ژ هنده‌كان ديتبوو، وئه‌م گه‌هشتينه‌ وى ده‌مى يێ ته‌ بۆ مه‌ داناى كو ژينا مه‌ يا دنيايێ تێدا ب دويماهى بێت، خودێ گۆته‌ وان: ئاگر جهێ هه‌وه‌يه‌، يێ كو هوين هه‌روهه‌ر دێ لێ مينن، ئه‌و تێ نه‌بت يێ خودێ حه‌زكرى ئه‌و هه‌روهه‌ر تێدا نه‌بت ژ گونه‌هكارێن ته‌وحيدناس. هندى خودايێ ته‌يه‌ د ڕێڤه‌برن وكارێ خۆ دا يێ كاربنه‌جهه‌، و ب هه‌مى كريارێن به‌نییێن خۆ يێ پڕزانايه‌.

129

وَكَذٰلِكَ نُوَلِّيْ بَعْضَ الظّٰلِمِيْنَ بَعْضًاۣ بِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ووه‌كى مه‌ شه‌يتانێن ئه‌جنان ل سه‌ر كافرێن مرۆڤان زالكرين، ڤێجا ئه‌و بووينه‌ دۆستێن وان، وه‌سا ئه‌م هنده‌ك زۆدارێن مرۆڤان ل سه‌ر هنده‌كان د دنيايێ دا زال دكه‌ين؛ ژ به‌ر وان گونه‌هێن ئه‌و دكه‌ن.

130

يٰمَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ اَلَمْ يَاْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنْكُمْ يَقُصُّوْنَ عَلَيْكُمْ اٰيٰتِيْ وَيُنْذِرُوْنَكُمْ لِقَآءَ يَوْمِكُمْ هٰذَا قَالُوْا شَهِدْنَا عَلٰ٘ي اَنْفُسِنَا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا وَشَهِدُوْا عَلٰ٘ي اَنْفُسِهِمْ اَنَّهُمْ كَانُوْا كٰفِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

گه‌لى بوتپه‌رێسێن ئه‌جنه‌ ومرۆڤان، ئه‌رێ ما چ پێغه‌مبه‌ر ژ ملله‌تێن هه‌وه‌ بۆ هه‌وه‌ نه‌هاتبوون، به‌حسێ وان ئايه‌تێن من يێن ئاشكه‌را بۆ هه‌وه‌ بكه‌ن يێن فه‌رمان وپاشڤه‌لێدان تێدا، وهه‌وه‌ ژ ديدارا عه‌زابا من ل ڕۆژا قيامه‌تێ بترسينن؟ وان گۆت: مه‌ شاهده‌يى ل سه‌ر خۆ دا كو پێغه‌مبه‌رێن ته‌ ئايه‌تێن ته‌ گه‌هاندبوونه‌ مه‌، به‌لێ مه‌ دره‌و پێ كربوو، وخه‌ملا ژينا دنيايێ ئه‌و خاپاندن، ووان شاهده‌يى ل سه‌ر خۆ دا كو ئه‌و دكافربوون.

131

ذٰلِكَ اَنْ لَّمْ يَكُنْ رَّبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرٰي بِظُلْمٍ وَّاَهْلُهَا غٰفِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

مه‌ ب هنارتنا پێغه‌مبه‌ران وئينانه‌ خوارا كيتابان چو هێجه‌ت بۆ مرۆڤ وئه‌جنان نه‌هێلان؛ دا كه‌س ژ وان ب زۆردارییا خۆ نه‌ئێته‌ گرتن وهێشتا گازى نه‌گه‌هشتییێ، به‌لكى مه‌ چو هێجه‌ت بۆ ملله‌تان نه‌هێلان، ومه‌ كه‌سه‌ك عه‌زاب نه‌دايه‌ ئه‌گه‌ر به‌رى هنگى مه‌ پێغه‌مبه‌ر بۆ نه‌هنارت بن.

132

وَلِكُلٍّ دَرَجٰتٌ مِّمَّا عَمِلُوْا وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و بۆ هه‌ر كه‌سه‌كێ د گوهدارییا خودێ دا يان د نه‌گوهدارییا وى دا كارى بكه‌ت هنده‌ك ده‌ره‌جه‌ ل دويڤ كارێ وى هه‌نه‌، خودێ دێ وى گه‌هينتێ، ودێ وى سه‌را جزا ده‌ت. وخودايێ ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ژ وى كارێ به‌نییێن وى دكه‌ن يێ بێ ئاگه‌هـ نينه‌.

133

وَرَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ اِنْ يَّشَاْ يُذْهِبْكُمْ وَيَسْتَخْلِفْ مِنْۣ بَعْدِكُمْ مَّا يَشَآءُ كَمَا٘ اَنْشَاَكُمْ مِّنْ ذُرِّيَّةِ قَوْمٍ اٰخَرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وخودايێ ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ئه‌وێ فه‌رمان ل مرۆڤان كرى كو په‌رستنا وى بكه‌ن، ئه‌و ب تنێ‌یه‌ يێ ده‌وله‌مه‌ند، وخه‌لك هه‌مى هه‌وجه‌ى وينه‌، وئه‌وه‌ خودانێ دلۆڤانییا به‌رفره‌هـ، ئه‌گه‌ر وى بڤێت دێ هه‌وه‌ مرينت، و ل شوينا هه‌وه‌ ملله‌ته‌كێ دى دێ دانت جهێ هه‌وه‌ بگرن، وگوهدارییا وى بكه‌ن، كانێ چاوا وى هوين ژ دوونده‌ها ملله‌ته‌كێ دى يێ به‌رى هه‌وه‌ دان.

134

اِنَّ مَا تُوْعَدُوْنَ لَاٰتٍ وَّمَا٘ اَنْتُمْ بِمُعْجِزِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌وه‌ يا خودايێ هه‌وه‌ سۆزێ پێ دده‌ته‌ هه‌وه‌ -گه‌لى بوتپه‌رێسان- ژ جزادانا ل سه‌ر كوفرا هه‌وه‌ هه‌ر دێ ب سه‌رێ هه‌وه‌ ئێت، وهوين ب ڕه‌ڤينا خۆ خودايێ خۆ بێزار ناكه‌ن، ئه‌و دێ شێت هه‌وه‌ زڤڕينته‌ ڤه‌، ئه‌گه‌ر خۆ هوين ببنه‌ هه‌ستى وئاخ ژى.

135

قُلْ يٰقَوْمِ اعْمَلُوْا عَلٰي مَكَانَتِكُمْ اِنِّيْ عَامِلٌ فَسَوْفَ تَعْلَمُوْنَ مَنْ تَكُوْنُ لَهٗ عَاقِبَةُ الدَّارِ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌: ئه‌ى ملله‌تێ من هوين ل سه‌ر ڕێبازا خۆ كارى بكه‌ن، هندى ئه‌زم ئه‌ز ل سه‌ر وێ ڕێكا خۆ دێ كارى كه‌م يا خودايێ من بۆ من داناى، پاشى هوين دێ زانن -ده‌مێ غه‌زه‌ب ب سه‌ر هه‌وه‌ دا دئێت- كانێ دويماهییا باش دێ يا كێ بت؟ هندى ئه‌وه‌ يێ ژ توخويبێ خۆ ده‌ركه‌فتى وزۆردارى كرى ئه‌و به‌حه‌شتێ وڕازيبوونا خودێ ب ده‌ست خۆ ڤه‌ نائينت.

136

وَجَعَلُوْا لِلّٰهِ مِمَّا ذَرَاَ مِنَ الْحَرْثِ وَالْاَنْعَامِ نَصِيْبًا فَقَالُوْا هٰذَا لِلّٰهِ بِزَعْمِهِمْ وَهٰذَا لِشُرَكَآئِنَا فَمَا كَانَ لِشُرَكَآئِهِمْ فَلَا يَصِلُ اِلَي اللّٰهِ وَمَا كَانَ لِلّٰهِ فَهُوَ يَصِلُ اِلٰي شُرَكَآئِهِمْ سَآءَ مَا يَحْكُمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وبوتپه‌رێسان باره‌ك بۆ خودێ دانا ژ وى تشتێ وى ئافراندى ژ چاندى وفێقى وحه‌يوانان، ئه‌و وى دده‌نه‌ مێڤان وهه‌ژاران، وباره‌كا دى ژ ڤان تشتان وان بۆ صه‌نه‌مێن خۆ دانايه‌، ڤێجا ئه‌و بارا وان بۆ هه‌ڤپشكێن خۆ تايبه‌تكرى ئه‌و بۆ وان ب تنێ‌یه‌، وناگه‌هته‌ خودێ، وئه‌و بارا بۆ خودێ بت ئه‌و دگه‌هته‌ هه‌ڤپشكێن وان. چ خرابه‌ حوكم ولێكڤه‌كرنه‌ وان كرى.

137

وَكَذٰلِكَ زَيَّنَ لِكَثِيْرٍ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ قَتْلَ اَوْلَادِهِمْ شُرَكَآؤُهُمْ لِيُرْدُوْهُمْ وَلِيَلْبِسُوْا عَلَيْهِمْ دِيْنَهُمْ وَلَوْ شَآءَ اللّٰهُ مَا فَعَلُوْهُ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وكانێ چاوا شه‌يتانى ل به‌ر بوتپه‌رێسان شرينكر كو ئه‌و باره‌كێ ژ تشتێ چاندى وحه‌يوانان بۆ خودێ بدانن، وباره‌كێ بۆ هه‌ڤپشكێن خۆ، وه‌سا شه‌يتانان ل به‌ر گه‌له‌ك بوتپه‌رێسان كوشتنا زارۆكێن وان ژ ترسێن فه‌قيرییێ دا شرينكر؛ دا ئه‌و وان بابان ب كوشتنا وێ نه‌فسا خودێ كوشتنا وێ حه‌رامكرى ببه‌نه‌ هيلاكێ، ودا ئه‌و دينێ وان ل به‌ر وان ئالۆز بكه‌ن، ڤێجا دا به‌رزه‌ببن وتێ بچن، وئه‌گه‌ر خودێ ڤيابا ئه‌و ڤێ چه‌ندێ نه‌كه‌ن وان ئه‌و نه‌دكر، به‌لێ چونكى ئه‌و ب حالێ وان ودويماهییا وان يا خراب يێ زانا بوو وى ئه‌و بۆ وان نڤيسى، ڤێجا تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- وان وبێ به‌ختییا ئه‌و دكه‌ن بهێله‌، خودێ حوكمى د ناڤبه‌را ته‌ ووان دا دێ كه‌ت.

138

وَقَالُوْا هٰذِهٖ٘ اَنْعَامٌ وَّحَرْثٌ حِجْرٌ لَّا يَطْعَمُهَا٘ اِلَّا مَنْ نَّشَآءُ بِزَعْمِهِمْ وَاَنْعَامٌ حُرِّمَتْ ظُهُوْرُهَا وَاَنْعَامٌ لَّا يَذْكُرُوْنَ اسْمَ اللّٰهِ عَلَيْهَا افْتِرَآءً عَلَيْهِ سَيَجْزِيْهِمْ بِمَا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وبوتپه‌رێسان گۆت: ئه‌ڤ حێشتر وچاندییه‌ يێ حه‌رامه‌، كه‌س ژێ ناخۆت ئه‌و تێ نه‌بت يێ ئه‌و ده‌سـتويـرییێ دده‌نێ -ل دويڤ گۆتنا وان- ژ وان يێن ب خزمه‌تا صه‌نه‌مان ڕادبن وهنده‌كێن دى. وئه‌ڤ حێشتره‌ سوياربوونا وان يا حه‌رامه‌، ب چ ڕه‌نگێ هه‌بت چێ نابت كه‌س لێ سويار بت. وئه‌و د چو كاران دا ناڤێ خودێ ل سه‌ر ڤان حێشتران نائينن. وان ئه‌ڤ چه‌نده‌ ژ دره‌و ل سه‌ر نـاڤـێ خودێ كر، پـاشى ژ به‌ر بێ به‌ختییا وان ب ناڤێ خودێ دكر خودێ دێ وان جزا ده‌ت.

139

وَقَالُوْا مَا فِيْ بُطُوْنِ هٰذِهِ الْاَنْعَامِ خَالِصَةٌ لِّذُكُوْرِنَا وَمُحَرَّمٌ عَلٰ٘ي اَزْوَاجِنَا وَاِنْ يَّكُنْ مَّيْتَةً فَهُمْ فِيْهِ شُرَكَآءُ سَيَجْزِيْهِمْ وَصْفَهُمْ اِنَّهٗ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

وبوتپه‌رێسان گۆت: تشتێ د زكێ ڤان حه‌يوانان دا بۆ زه‌لامێن مه‌ يێ حه‌لاله‌، وبۆ ژنێن مه‌ يێ حه‌رامه‌، ئه‌گه‌ر ئه‌و ساخ هاته‌ سه‌ر دنيايێ، به‌لێ ئه‌گه‌ر ئه‌و هات يێ مرى ژن ومێر تێدا دهه‌ڤپشكن. خودێ جزايێ وان دێ ده‌تێ سه‌را وى شريعه‌تێ وان ژ نك خۆ داناى كو حه‌لالكرن وحه‌رامكرنا خودێ ده‌ستويرى پێ نه‌داى وان ژ نك خۆ كرى. هندى ئه‌وه‌ د ڕێڤه‌برنا كارێ به‌نییێن خۆ دا يێ كاربنه‌جهه‌، و ب وان يێ پڕزانايه‌.

140

قَدْ خَسِرَ الَّذِيْنَ قَتَلُوْ٘ا اَوْلَادَهُمْ سَفَهًاۣ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَّحَرَّمُوْا مَا رَزَقَهُمُ اللّٰهُ افْتِرَآءً عَلَي اللّٰهِ قَدْ ضَلُّوْا وَمَا كَانُوْا مُهْتَدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ب ڕاستى ئه‌وێن زارۆكێن خۆ ژ بێ فامى وكێم عه‌قلییا خۆ كوشتين، وئه‌و ڕزقێ خودێ دايه‌ وان ژ دره‌و و ب ناڤێ خودێ وان ل سه‌ر خۆ حه‌رامكرى ئه‌و تێ چوون ووان زيان گه‌هانده‌ خۆ. ب ڕاستى ئه‌و ژ حه‌قییێ دويركه‌فتن، وئه‌و ژ خودانێن هيدايه‌تێ وسه‌ر ڕاستییێ نه‌بوون. وحه‌لالكرن وحه‌رامكرن ژ كارێن تايبه‌تێن خودێنه‌، وحه‌لال ئه‌وه‌ يێ خودێ حه‌لالكرى، وحه‌رام ئه‌وه‌ يێ خودێ حه‌رامكرى، وبۆ كه‌سێ ژ به‌نییێن وى -چ كه‌سه‌ك بت يان كۆمه‌ك بت- چێ نابت شريعه‌ته‌كێ خودێ ده‌ستويرى پێ نه‌داى بۆ به‌نییان بدانت.

141

وَهُوَ الَّذِيْ٘ اَنْشَاَ جَنّٰتٍ مَّعْرُوْشٰتٍ وَّغَيْرَ مَعْرُوْشٰتٍ وَّالنَّخْلَ وَالزَّرْعَ مُخْتَلِفًا اُكُلُهٗ وَالزَّيْتُوْنَ وَالرُّمَّانَ مُتَشَابِهًا وَّغَيْرَ مُتَشَابِهٍ كُلُوْا مِنْ ثَمَرِهٖ٘ اِذَا٘ اَثْمَرَ وَاٰتُوْا حَقَّهٗ يَوْمَ حَصَادِهٖ وَلَا تُسْرِفُوْا اِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وخودايێ مه‌زن ئه‌وه‌ يێ باغ وبيستان بۆ هه‌وه‌ داين: هنده‌ك ژێ ژ سه‌ر عه‌ردى دئێنه‌ هلدان وه‌كى مێوێن ترى، وهنده‌ك ژێ نائێنه‌ هلدان به‌لكى ل سه‌ر بنا خۆ ڕادبن وه‌كى دارقه‌سپ ودارێن دى، ئه‌و د تامێن خۆ دا د ژێك جودانه‌، وزه‌يتوين وهنار، ڕه‌نگێ وان وه‌كى يه‌كه‌، وفێقى وتاما وان يا جودايه‌. هوين -گه‌لى مرۆڤان- ژ به‌رێ وان بخۆن ئه‌گه‌ر ئه‌و هاتنه‌ به‌رى، وهوين وێ زه‌كاتا ل سه‌ر هه‌وه‌ هاتییه‌ فه‌ركرن بده‌ن، وپێ ل توخويبێن ناڤنجییێ د دانا مالـى وخوارنێ وهه‌ر كاره‌كێ دى دا نه‌دانن. هندى خودێ‌یه ‌حه‌ز ژ وان ناكه‌ت يێن پێ ل توخويبێن وى ددانن.

142

وَمِنَ الْاَنْعَامِ حَمُوْلَةً وَّفَرْشًا كُلُوْا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ وَلَا تَتَّبِعُوْا خُطُوٰتِ الشَّيْطٰنِ اِنَّهٗ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

تەفسیرا ساناهی

ووى هنده‌ك ژ حه‌يوانان دان، بۆ سياربوونێ ب كێر دئێن چونكى دبلند ومه‌زنن وه‌كى حێشتران، وهنده‌ك ب كێر سوياربوونێ نائێن چونكى دبچويك ونزمن وه‌كى ته‌رش وگۆلان، هوين ژ ڤان حه‌يوانان يێن خودێ بۆ هه‌وه‌ حه‌لالكرين وداينه‌ هه‌وه‌ بخۆن، ودويكه‌فتن بۆ ڕێكێن شه‌يتانى هوين وى تشتێ خودێ حه‌لالكرى حه‌رام نه‌كه‌ن، وه‌كى بوتپه‌رێسان كرى. هندى شه‌يتانه‌ دوژمنه‌كێ ئاشكه‌رايه‌ بۆ هه‌وه‌.

143

ثَمٰنِيَةَ اَزْوَاجٍ مِنَ الضَّاْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِ قُلْ ءٰٓالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِ نَبِّــُٔوْنِيْ بِعِلْمٍ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤ حه‌يوانه‌ يێن خودێ داينه‌ به‌نییێن خۆ ژ حێشتر وچێل وپه‌زى هه‌شت ڕه‌نگن: چار ژ وان ژ په‌زينه‌، يێ سپى نێر ومێ، ويێ ڕه‌ش نێر ومێ. تو بێژه‌ وان: ئه‌رێ خودێ هه‌ردو يێن نێر ژ په‌زى حه‌رامكرينه‌؟ ڤێجا ئه‌گه‌ر وان گۆت: به‌لێ، ئه‌و وان دره‌وكر؛ چونكى ئه‌و هه‌مى نێران ژ په‌زێ سپى وڕه‌ش حه‌رام ناكه‌ن، وتو بێژه‌ وان: ئه‌رێ خودێ هه‌ردو يێن مێ ژ په‌زى حه‌رامكرينه‌؟ ڤێجا ئه‌گه‌ر وان گۆت: به‌لێ، ئه‌و وان ديسا دره‌وكر؛ چونكى ئه‌و هه‌مى مێیان ژ په‌زێ سپى وڕه‌ش حه‌رام ناكه‌ن، وتو بێژه‌ وان: ئه‌رێ خودێ ئه‌و تشتێ د مالبه‌رخێ په‌زێ سپى ويێ ڕه‌ش دا ژ تێشكان حه‌رامكریه‌؟ ئه‌گه‌ر وان گۆت: به‌لێ، ئه‌و وان ديسا دره‌وكر؛ چونكى ئه‌و هه‌مى وان تێشكان حه‌رام ناكه‌ن، هوين زانينه‌كێ بێژنه‌ من ڕاستییا بۆچوونا هه‌وه‌ ئاشكه‌را بكه‌ت، ئه‌گه‌ر هوين دڕاستگۆنه‌ د وى تشتى دا يێ هوين بۆ خودايێ خۆ پالڤه‌دده‌ن.

144

وَمِنَ الْاِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِ قُلْ ءٰٓالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِ اَمْ كُنْتُمْ شُهَدَآءَ اِذْ وَصّٰىكُمُ اللّٰهُ بِهٰذَا فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰي عَلَي اللّٰهِ كَذِبًا لِّيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وچار ڕه‌نگێن دى هه‌نه‌: ئه‌و ژى ژ حێشتران دوونه‌ يێ نێر ومێ، و ژ چێلان دوونه‌ يێ نێر ومێ. تو بێژه‌ وان: ئه‌رێ خودێ هه‌ردو نێر حه‌رامكرينه‌ يان هه‌ردو مێ؟ يان وى ئه‌و تشتێ د مالبچويكێ هه‌ردو مێیان دا ژ نێر ومێیان حه‌رامكرییه‌؟ يان هوين گه‌لى بوتپه‌رێسان دئاماده‌ بوون، ده‌مێ خودێ ب ڤێ حه‌رامكرنێ شيره‌ت ل هه‌وه‌ كرى، ڤێجا كه‌س ژ وى زۆردارتر نينه‌ يێ ژ نك خۆ دره‌وێ ل سه‌ر ناڤێ خودێ بكه‌ت؛ دا ب نه‌زانينا خۆ ئه‌و به‌رێ مرۆڤان ژ ڕێكا هيدايه‌تێ وه‌رگێڕت. هندى خودێ‌یه ‌به‌رێ وى ناده‌ته‌ سه‌ر ڕاستییێ يێ ژ توخويبێن خۆ ده‌ركه‌فتى، ڤێجا دره‌و ژ كيسێ خودايێ خۆ كرى، ومرۆڤ دسه‌ردا برين.

145

قُلْ لَّا٘ اَجِدُ فِيْ مَا٘ اُوْحِيَ اِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلٰي طَاعِمٍ يَّطْعَمُهٗ٘ اِلَّا٘ اَنْ يَّكُوْنَ مَيْتَةً اَوْ دَمًا مَّسْفُوْحًا اَوْ لَحْمَ خِنْزِيْرٍ فَاِنَّهٗ رِجْسٌ اَوْ فِسْقًا اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِهٖ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَّلَا عَادٍ فَاِنَّ رَبَّكَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌: د وێ دا يا خودێ بۆ من ب وه‌حى هنارتى ئه‌ز تشته‌كى حه‌رام نابينم بۆ وى يێ بخۆت ژ وان تشتێن هوين دبێژن دحه‌رامن ژ حه‌يوانان، ئه‌و نه‌بت يێ به‌رى ڤه‌كوشتنێ مرار ببت، يان خوينه‌كا ڕۆن بت، يان گۆشتێ به‌ڕازى بت هندى ئه‌وه‌ ئه‌و يێ پيسه‌، يان ئه‌وێ ڤه‌كوشتنا وى زێده‌گاڤى بت ل سه‌ر ئه‌مرێ خودێ وه‌كى وى يێ ل ده‌مێ ڤه‌كوشتنێ ناڤێ يه‌كى ژبلى خودێ ل سه‌ر هاتبته‌ گۆتن. ڤێجا هه‌چییێ نه‌چار بوو ژ ڤان تشتێن حه‌رام بخۆت ژ به‌ر برسه‌كا زێده‌ بێى ئه‌و ژ دل ژێ بخۆت، وبێى زێده‌ى هه‌وجه‌يییا خۆ بخۆت، هندى خودێ‌یه‌ باش گونه‌هـ ژێبره‌ بۆ وى، ودلۆڤانكاره‌ ب وى. وپشتى هنگى ب سوننه‌تێ هه‌ر ده‌هبه‌يه‌كێ خودان كێلبه‌، وته‌يره‌كێ خودان په‌نج، وكه‌رێن كه‌هى، وصه‌ هاتنه‌ حه‌رامكرن.

146

وَعَلَي الَّذِيْنَ هَادُوْا حَرَّمْنَا كُلَّ ذِيْ ظُفُرٍ وَمِنَ الْبَقَرِ وَالْغَنَمِ حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ شُحُوْمَهُمَا٘ اِلَّا مَا حَمَلَتْ ظُهُوْرُهُمَا٘ اَوِ الْحَوَايَا٘ اَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍ ذٰلِكَ جَزَيْنٰهُمْ بِبَغْيِهِمْ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو بۆ وان به‌حسێ وان حه‌يوان وته‌يران بكه‌ يێن مه‌ ل سه‌ر جوهییان حه‌رامكرين: كو ئه‌و حه‌يوان بوون يێن سمێن وان نه‌ دژێكڤه‌كرى وه‌كى حێشتر وله‌گله‌گێ، وبه‌زێ چێلێ وپه‌زى، ئه‌و به‌ز تێ نه‌بت يێ مايه‌ ب پشتا وان ڤه‌ يان د ڕويڤيكان دا ماى، يان تێكه‌لى هه‌ستییێ پاشییێ وته‌نشتێ بووى. ئه‌و جزادانه‌ك بوو ژ نك مه‌ بۆ وان ژ به‌ر كريارێن وان يێن خراب، وهندى ئه‌مين ئه‌م دڕاستگۆينه‌ د وى تشتى دا يێ مه‌ ژ وان ڤه‌گێـڕاى.

147

فَاِنْ كَذَّبُوْكَ فَقُلْ رَّبُّكُمْ ذُوْ رَحْمَةٍ وَّاسِعَةٍ وَلَا يُرَدُّ بَاْسُهٗ عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر وان تو دره‌وين ده‌رێخستى -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- تو بێژه‌ وان: خودايێ هه‌وه‌ خودان دلۆڤانییه‌كا به‌رفره‌هه‌ وعه‌زابا وى ژ ملله‌تێ تاوانبار نائێته‌ زڤڕاندن، ڤێجا هوين گونه‌هان بكه‌ن، وخرابییان ب ده‌ست خۆ ڤه‌ بينن. وئه‌ڤ چه‌نده‌ گه‌فه‌كه‌ بۆ وان ژ به‌ر نه‌گوهدارییا وان بۆ پێغه‌مبه‌رى.

148

سَيَقُوْلُ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا لَوْ شَآءَ اللّٰهُ مَا٘ اَشْرَكْنَا وَلَا٘ اٰبَآؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ شَيْءٍ كَذٰلِكَ كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ حَتّٰي ذَاقُوْا بَاْسَنَا قُلْ هَلْ عِنْدَكُمْ مِّنْ عِلْمٍ فَتُخْرِجُوْهُ لَنَا اِنْ تَتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنْ اَنْتُمْ اِلَّا تَخْرُصُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن بوتپه‌رێسى كرى دێ بێژن: ئه‌گه‌ر خودێ ڤيابا ئه‌م وبابێن مه‌ بوتپه‌رێسییێ نه‌كه‌ين وتشته‌كى بێى وى حه‌رام نه‌كه‌ين مه‌ وه‌ نه‌دكر، خودێ به‌رسڤا وان دده‌ت كو ئه‌ڤه‌ مه‌سه‌له‌كه‌ كافرێن به‌رى وان ژى هل دئێخست، وگازییا پێغه‌مبه‌رێن خۆ پێ دره‌و ده‌ردئێخست، وئه‌و ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ دبه‌رده‌وام بوون، حه‌تا عه‌زابا خودێ ب سه‌ر وان دا هاتى. تو بێژه‌ وان: ئه‌رێ تشته‌ك ژ زانينا دورست ل نك هه‌وه‌ هه‌يه‌ هوين بۆ مه‌ ئاشكه‌را بكه‌ن ل دۆر حه‌رامكرنا هه‌وه‌ بۆ ڤان حه‌يوان وچاندییان، وگۆتنا هه‌وه‌ كو خودێ كوفر بۆ هه‌وه‌ يا ڤياى، ويێ پێ ژ هه‌وه‌ ڕازى بووى؟ هندى هوينن د مه‌سه‌لا ڤى دينى دا هه‌ما ب تنێ هويـن دويكه‌فتنا هزر وته‌خمينان دكه‌ن، وهه‌ما هوين دره‌وان دكه‌ن.

149

قُلْ فَلِلّٰهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ فَلَوْ شَآءَ لَهَدٰىكُمْ اَجْمَعِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: هێجه‌تا بنبڕ يا كو هزرێن هه‌وه‌ پێ دئێنه‌ بڕين يا خودێ‌یه‌، وئه‌گه‌ر وى ڤيابا ئه‌و دا به‌رێ هه‌وه‌ هه‌مییان ده‌ته‌ ڕێكا ڕاست.

150

قُلْ هَلُمَّ شُهَدَآءَكُمُ الَّذِيْنَ يَشْهَدُوْنَ اَنَّ اللّٰهَ حَرَّمَ هٰذَا فَاِنْ شَهِدُوْا فَلَا تَشْهَدْ مَعَهُمْ وَلَا تَتَّبِعْ اَهْوَآءَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَالَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ وَهُمْ بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: كانێ هوين شاهدێن خۆ بينن ئه‌وێن شاهده‌ییێ دده‌ن كو خودێ ئه‌ڤ تشته‌ يێن هه‌وه‌ حه‌رامكرين ژ حه‌يوانه‌ت وچاندییان يێن حه‌رامكرين، ڤێجا ئه‌گه‌ر وان -ژ دره‌و وبێ به‌ختى- شاهده‌يى دا تو باوه‌ر ژ وان نه‌كه‌، و ژ وان نه‌به‌ يێن دلچوونێن خۆ كرينه‌ حاكم، و ب وى كارێ وان كرى كو ئه‌و تشتێ خودێ حه‌لالكرى وان حه‌رامكرى، وئه‌و تشتێ خودێ حه‌رامكرى وان حه‌لالكرى وان دره‌و ب ئايه‌تێن خودێ كرى، وتو دويكه‌فتنا وان نه‌كه‌ يێن باوه‌رى ب ژينا دويماهییێ نه‌ئيناى وكار بۆ نه‌كرى، وئه‌وێن شركێ ب خودايێ خۆ دكه‌ن، وپه‌رستنا هنده‌كێن دى د گه‌ل وى دكه‌ن.

151

قُلْ تَعَالَوْا اَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ اَلَّا تُشْرِكُوْا بِهٖ شَيْــًٔا وَّبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًا وَلَا تَقْتُلُوْ٘ا اَوْلَادَكُمْ مِّنْ اِمْلَاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَاِيَّاهُمْ وَلَا تَقْرَبُوا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِيْ حَرَّمَ اللّٰهُ اِلَّا بِالْحَقِّ ذٰلِكُمْ وَصّٰىكُمْ بِهٖ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو وان: وه‌رن دا ئه‌ز وێ بۆ هه‌وه‌ بخوينم يا خودێ ل سه‌ر هه‌وه‌ حه‌رامكرى: كو هوين د په‌رستنێ دا تشته‌كى ژ چێكرییێن وى بۆ وى نه‌كه‌نه‌ هه‌ڤپشك، وهوين هه‌مى ڕه‌نگێن په‌رستنێ بۆ وى ب تنێ بكه‌ن، وه‌كى ترسێ وهيڤیێ ودوعايان، وكو هوين قه‌نجییێ د گه‌ل دايبابان بكه‌ن، و ژ ترسێن هه‌ژارییێ دا هوين زارۆكێن خۆ نه‌كوژن؛ چونكى خودێ‌یه‌ رزقێ هه‌وه‌ ويێ وان دده‌ت، وهوين خۆ نێزيكى كرێتییان نه‌كه‌ن، چ دئاشكه‌را بن چ دڤه‌شارتى، وهوين وێ نه‌فسێ نه‌كوژن يا خودێ كوشتنا وێ حه‌رامكرى ئه‌گه‌ر خۆ هێژاى كوشتنێ نه‌كه‌ت وه‌كى تولڤه‌كرنێ ژ وى يێ كوشتنێ بكه‌ت، يان يێ پشتى ژن ئينانێ كرێتییێ بكه‌ت يان يێ ئيسلامێ بهێلت وكافر ببت، ئه‌وا هه‌يه‌ يا به‌حس ژێ هاتییه‌ كرن ژ وێ يا خودێ هوين ژێ داينه‌ پاش، وسۆز ژ هه‌وه‌ وه‌رگرتى كو هوين خۆ ژێ بده‌نه‌ پاش، و ژ وێ يا وى فه‌رمان پێ ل هه‌وه‌ كرى، خودێ شيره‌ت پێ ل هه‌وه‌ كر؛ دا به‌لكى هوين د فه‌رمانێن وى بگه‌هن.

152

وَلَا تَقْرَبُوْا مَالَ الْيَتِيْمِ اِلَّا بِالَّتِيْ هِيَ اَحْسَنُ حَتّٰي يَبْلُغَ اَشُدَّهٗ وَاَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيْزَانَ بِالْقِسْطِ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا اِلَّا وُسْعَهَا وَاِذَا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوْا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبٰي وَبِعَهْدِ اللّٰهِ اَوْفُوْا ذٰلِكُمْ وَصّٰىكُمْ بِهٖ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهوين -ئه‌ى سه‌ركاران- خۆ نێزيكى مالێ ئێتيمى نه‌كه‌ن وه‌سا تێ نه‌بت كو مالێ وى بۆ دورست بكه‌ن ومفاى بگه‌هيننێ، حه‌تا ئه‌و بگه‌هته‌ ده‌مێ بالغبوونێ وبشێت خۆ ب ڕێڤه‌ ببه‌ت، ڤێجا ئه‌گه‌ر ئه‌و گه‌هشته‌ وى ده‌مى هوين مالێ وى بده‌نه‌ڤێ، وهوين ب دادیێ كێشان وپيڤانێ پێك بينن. وئه‌گه‌ر هه‌وه‌ خۆ پێڤه‌ وه‌ستاند كو كێشان وپيڤانا هه‌وه‌ يا دورست بت وپاشى هنده‌ك كێماسى بكه‌فتێ چو گونه‌هـ ل سه‌ر هه‌وه‌ نينه‌، ئه‌م هه‌ر نه‌فسه‌كێ ل دويڤ شيانا وێ بارى لێ دكه‌ين. وئه‌گه‌ر هوين ئاخفتن هوين د گۆتنا خۆ دا دادیێ بكه‌ن و د شاهده‌دان ومه‌هده‌ر وحوكمكرنێ دا مه‌يلداریی ژ حه‌قییێ نه‌كه‌ن، ئه‌گه‌ر خۆ ئه‌وێ هوين د ده‌رحه‌قێ دا دئاخڤن مرۆڤه‌كێ هه‌وه‌ يێ نێزيك ژى بت، ڤێجا هوين بێ حه‌ق مه‌يلداریێ بۆ نه‌كه‌ن، ووێ په‌يمانا خودێ د گه‌ل هه‌وه‌ گرێداى كو هوين كارى ب شريعه‌تێ وى بكه‌ن هوين بجهـ بينن. ئه‌وا هه‌ يا بۆ هه‌وه‌ هاتییه‌ خواندن ژ ئه‌حكامان، خودايێ هه‌وه‌ شيره‌ت پێ ل هه‌وه‌ كر؛ دا به‌لكى هوين بيرا خۆ ل دويماهییا كارێ خۆ بينن.

153

وَاَنَّ هٰذَا صِرَاطِيْ مُسْتَقِيْمًا فَاتَّبِعُوْهُ وَلَا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيْلِهٖ ذٰلِكُمْ وَصّٰىكُمْ بِهٖ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ژ تشتێ خودێ شيره‌ت پێ ل هه‌وه‌ كرى ئه‌ڤه‌يه‌ كو هندى ئيسلامه‌ ڕێكا خودێ يا ڕاسته‌ ڤێجا لێ هه‌ڕن، ودويچوونا ڕێكێن به‌رزه‌بوونێ نه‌كه‌ن، ئه‌و دێ هه‌وه‌ بژاله‌ كه‌ن، وهه‌وه‌ ژ ڕێكا خودێ يا ڕاست دوير كه‌ن. ئه‌ڤ به‌رێخۆدانا به‌ر ب ڕێكا ڕاست ڤه‌ ئه‌وه‌ يا خودێ شيره‌ت پێ ل هه‌وه‌ كرى؛ دا به‌لكى هوين ب ڕێكا بجهئينانا ئه‌مرێ وى خۆ ژ عه‌زابا وى بپارێزن.

154

ثُمَّ اٰتَيْنَا مُوْسَي الْكِتٰبَ تَمَامًا عَلَي الَّذِيْ٘ اَحْسَنَ وَتَفْصِيْلًا لِّكُلِّ شَيْءٍ وَّهُدًي وَّرَحْمَةً لَّعَلَّهُمْ بِلِقَآءِ رَبِّهِمْ يُؤْمِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

پاشى هندى خودايێ مه‌زنه‌ ئه‌وه‌ يێ ته‌ورات دايه‌ مووساى تمامكرن بۆ قه‌نجییا خۆ ل سه‌ر قه‌نجيكارێن ملله‌تێ وى، وبه‌رفره‌هكرن بۆ هه‌ر تشته‌كێ هه‌ى ژ كارێن دينێ وان، وهيدايه‌ت وده‌ليل بۆ ڕێكا ڕاست ودلۆڤانى ب وان؛ دا به‌لكى ئه‌و باوه‌رییێ بينن.

155

وَهٰذَا كِتٰبٌ اَنْزَلْنٰهُ مُبٰرَكٌ فَاتَّبِعُوْهُ وَاتَّقُوْا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ڤ قورئانه‌ كيتابه‌كه‌ مه‌ بۆ پێغه‌مبه‌رێ خۆ ئينايه‌ خوارێ، خێرا وێ گه‌له‌كه‌ ڤێجا هوين د وى تشتى دا يێ ئه‌و فه‌رمانێ پێ ل هه‌وه‌ دكه‌ت دويكه‌فتنا وێ بكه‌ن، وته‌قوا خودێ بكه‌ن وبێ ئه‌مرییا وى نه‌كه‌ن؛ دا به‌لكى ڕه‌حم ب هه‌وه‌ بێته‌برن ڤێجا هوين ژ عه‌زابا وى ڕزگار ببن، وقه‌نجییا وى ب ده‌ست خۆ ڤه‌ بينن.

156

اَنْ تَقُوْلُوْ٘ا اِنَّمَا٘ اُنْزِلَ الْكِتٰبُ عَلٰي طَآئِفَتَيْنِ مِنْ قَبْلِنَا وَاِنْ كُنَّا عَنْ دِرَاسَتِهِمْ لَغٰفِلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ ئه‌ڤ قورئانه‌ ئينا خوارێ؛ دا هوين -ئه‌ى كافرێن عه‌ره‌بان- نه‌بێژن: هه‌ما كيتاب بۆ جوهى وفه‌لان ب تنێ ژ عه‌سمانى هاتییه‌ خوارێ، وئه‌م ژ خواندنا كيتابێن وان د بێ ئاگه‌هـ بووين.

157

اَوْ تَقُوْلُوْا لَوْ اَنَّا٘ اُنْزِلَ عَلَيْنَا الْكِتٰبُ لَكُنَّا٘ اَهْدٰي مِنْهُمْ فَقَدْ جَآءَكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَهُدًي وَّرَحْمَةٌ فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَّبَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَصَدَفَ عَنْهَا سَنَجْزِي الَّذِيْنَ يَصْدِفُوْنَ عَنْ اٰيٰتِنَا سُوْٓءَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوْا يَصْدِفُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ودا هوين نه‌بێژن: ئه‌گه‌ر كيتابه‌ك ژ عه‌سمانى بۆ مه‌ هاتبا، وه‌كى بۆ جوهى وفه‌لان هاتى، ئه‌م دا ژ وان دسه‌رڕاستتر بين، ئه‌ڤه‌ كيتابه‌ك بۆ هه‌وه‌ هات، وئه‌ڤه‌ هێجه‌ته‌كا ئاشكه‌رايه‌ ژ خودايێ هه‌وه‌ وڕێنيشادان ودلۆڤانییه‌كه‌ بۆ ڤێ ئوممه‌تێ. ڤێجا كه‌س ژ وى زۆردارتر نينه‌ يێ دره‌وێ ب ده‌ليلێن خودێ بكه‌ت وپشت بده‌تێ!! ڤێجا ئه‌وێن هه‌ يێن پشت دده‌ن پاشى ئه‌م دێ ب عه‌زابه‌كا دژوار د ئاگرێ جه‌هنه‌مێ دا وان عه‌زاب ده‌ين؛ ژ به‌ر پشتدانا وان بۆ ئايه‌تێن مه‌، وپاشڤه‌لێدانا وان ژ ڕێكا مه‌.

158

هَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّا٘ اَنْ تَاْتِيَهُمُ الْمَلٰٓئِكَةُ اَوْ يَاْتِيَ رَبُّكَ اَوْ يَاْتِيَ بَعْضُ اٰيٰتِ رَبِّكَ يَوْمَ يَاْتِيْ بَعْضُ اٰيٰتِ رَبِّكَ لَا يَنْفَعُ نَفْسًا اِيْمَانُهَا لَمْ تَكُنْ اٰمَنَتْ مِنْ قَبْلُ اَوْ كَسَبَتْ فِيْ٘ اِيْمَانِهَا خَيْرًا قُلِ انْتَظِرُوْ٘ا اِنَّا مُنْتَظِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ئه‌و چاڤه‌ریى چنه‌ ژبلى هندێ كو ملياكه‌تێ مرنێ وهاريكارێن وى بێن دا ڕحێن وان بستينن، يان خودايێ ته‌ ل ڕۆژا قيامه‌تێ بێت دا حوكمى د ناڤبه‌را به‌نییان دا بكه‌ت، يان هنده‌ك نيشانێن ڕۆژا قيامه‌تێ بێن وهندێ بگه‌هينن كو نێزيكه‌ قيامه‌ت ڕاببت، ڤێجا پشتى ئه‌و چێ دبت باوه‌رى ئينانا نه‌فسه‌كێ مفايێ وێ ناده‌ت، ئه‌گه‌ر به‌رى هنگى باوه‌رى نه‌ئينا بت، وئه‌گه‌ر ئه‌و يا خودان باوه‌ر ژى بت ئه‌و كار ژێ نائێته‌ قه‌بويلكرن يێ به‌رى هنگى نه‌كربت. تو بێژه‌ وان: هوين چاڤه‌رییى هاتنا وێ چه‌ندێ بن، هندى ئه‌مين ئه‌م چاڤه‌رییى وێينه‌.

159

اِنَّ الَّذِيْنَ فَرَّقُوْا دِيْنَهُمْ وَكَانُوْا شِيَعًا لَّسْتَ مِنْهُمْ فِيْ شَيْءٍ اِنَّمَا٘ اَمْرُهُمْ اِلَي اللّٰهِ ثُمَّ يُنَبِّئُهُمْ بِمَا كَانُوْا يَفْعَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن دينێ خۆ ژێكڤه‌كرى پشتى كو ل سه‌ر ته‌وحيدا خودێ وكاركرنا ب شريعه‌تێ وى ئه‌و ديه‌كگرتى، وبووينه‌ پارت وده‌سته‌ك، تو ژ وان يێ به‌رییى، هه‌ما حوكمێ وان ل نك خودێ‌یه‌، پاشى ئه‌و به‌حسێ كريارێن وان دێ بۆ وان كه‌ت.

160

مَنْ جَآءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهٗ عَشْرُ اَمْثَالِهَا وَمَنْ جَآءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزٰ٘ي اِلَّا مِثْلَهَا وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هه‌چییێ ل ڕۆژا قيامه‌تێ ب قه‌نجییێ ڤه‌ بێته‌ نك خودايێ خۆ هه‌ر قه‌نجییه‌كا وى كربت بۆ ب ده‌هێن وه‌كى وێنه‌، وهه‌چییێ ب خرابییه‌كێ ڤه‌ بێته‌ نك خودايێ خۆ ب خرابییه‌كا وه‌كى وێ ب تنێ ئه‌و دێ ئێته‌ جزادان، وهندى زه‌ڕه‌يه‌كێ زۆردارى ل وان نائێته‌كرن.

161

قُلْ اِنَّنِيْ هَدٰىنِيْ رَبِّيْ٘ اِلٰي صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ دِيْنًا قِيَمًا مِّلَّةَ اِبْرٰهِيْمَ حَنِيْفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌: هندى ئه‌زم خودايێ من به‌رێ من يێ دايه‌ ڕێكا ڕاست يا كو مرۆڤى دگه‌هينته‌ به‌حه‌شتا وى، كو دينێ ئيسلامێ‌یه‌ يێ دنيا وئاخره‌تا مرۆڤى دورست دكه‌ت، وئه‌و دينێ ته‌وحيدێ‌یه‌ دينێ ئيبراهيمى، وئيبراهيم ژ وان نه‌بوو يێن شريك بۆ خودێ ددانان.

162

قُلْ اِنَّ صَلَاتِيْ وَنُسُكِيْ وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِيْ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌: هندى نڤێژا من وقوربانێ منه‌ ب تنێ بۆ خودێنه‌، نه‌ بۆ صه‌نه‌م ومرى وئه‌جنانه‌، ونه‌ بۆ كه‌س ژ وانه‌ يێن هوين ژبلى خودێ قوربانان بۆ دده‌ن، وژينا من ومرنا من بۆ خودێ‌یه ‌خودايێ هه‌مى چێكرییان.

163

لَا شَرِيْكَ لَهٗ وَبِذٰلِكَ اُمِرْتُ وَاَنَا اَوَّلُ الْمُسْلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

چو هه‌ڤپشك بۆ وى نينن نه‌ د خوداينییا وى دا ونه‌ د په‌رستن وناڤ وسالۆخه‌تێن وى دا، و ب ته‌وحيدا صافى خودايێ من فه‌رمان ل من كرییه‌، وئه‌ز يه‌كه‌مين كه‌سم ژ ڤێ ئوممه‌تێ من خۆ ب ده‌ست خودێ ڤه‌ به‌رداى وباوه‌رى پێ ئيناى.

164

قُلْ اَغَيْرَ اللّٰهِ اَبْغِيْ رَبًّا وَّهُوَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍ وَلَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ اِلَّا عَلَيْهَا وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِّزْرَ اُخْرٰي ثُمَّ اِلٰي رَبِّكُمْ مَّرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌: ئه‌رێ ژبلى خودێ ئه‌ز خودايه‌كێ دى بۆ خۆ بدانم، وئه‌و ئافرانده‌ر وخودانێ هه‌ر تشته‌كییه‌؟ ومرۆڤه‌ك كاره‌كێ خراب ناكه‌ت ئه‌گه‌ر گونه‌ها وێ خرابییێ ل سه‌ر وى نه‌بت، ونه‌فسه‌كا گونه‌هكار بارێ نه‌فسه‌كا دى هل ناگرت، پاشى ل ڕۆژا قيامه‌تێ زڤڕينا هه‌وه‌ بۆ نك خودايێ هه‌وه‌يه‌، ڤێجا ئه‌و به‌حسێ وى تشتێ هوين تێدا ژێك جودا دبوون.

165

وَهُوَ الَّذِيْ جَعَلَكُمْ خَلٰٓئِفَ الْاَرْضِ وَرَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجٰتٍ لِّيَبْلُوَكُمْ فِيْ مَا٘ اٰتٰىكُمْ اِنَّ رَبَّكَ سَرِيْعُ الْعِقَابِ وَاِنَّهٗ لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

وخودێ‌یه‌ يێ هوين كرينه‌ جێگرێن وان يێن به‌رى هه‌وه‌ ل عه‌ردى پشتى خودێ ئه‌و مراندين، وهوين ل جهێ وان داناين؛ دا هوين پشتى وان ب گوهدارییا خودايێ خۆ عه‌ردى ئاڤاكه‌ن، ووى هنده‌ك ژ هه‌وه‌ د ڕزقى وهێزێ دا چه‌ند ده‌ره‌جه‌كان ب سه‌ر هنده‌كان ئێخستينه‌؛ دا ئه‌و ب وى تشتێ وى دايه‌ هه‌وه‌ هه‌وه‌ بجه‌ڕبينت، ڤێجا يێ شوكردار ژ يێ نه‌ شوكردار -بۆ مرۆڤان- ئاشكه‌را ببت. هندى خودايێ ته‌يه‌ يێ عه‌زاب ب له‌زه‌ وئه‌و باش گونه‌هـ ژێبرێ دلۆڤانكاره‌.