سوورەتا النجم

زڤرین بۆ سەرەکیێ
هەژمارا ئایەتان - 62
1

وَالنَّجْمِ اِذَا هَوٰي

تەفسیرا ساناهی

خودێ ب ستێرا پێرۆيێ سويند دخۆت ده‌مێ ئاڤا دبت.

2

مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوٰي

تەفسیرا ساناهی

كو موحه‌ممه‌د ژ ڕێكا هيدايه‌تێ وحه‌قییێ ده‌رنه‌كه‌فتییه‌، ودسه‌ردا نه‌چوويه‌، به‌لكى ئه‌و يێ سه‌رڕاست وڕێ دورسته‌.

3

وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوٰي

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و ژ نك خۆ نائاخڤت.

4

اِنْ هُوَ اِلَّا وَحْيٌ يُّوْحٰي

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و ئاخفتنا ئه‌و دبێژیت كو قورئانه‌ و حه‌دیسه‌ وه‌حیه‌ ژ نك خودێ ته‌عالا خودێ یه‌ ئه‌ڤێ وه‌حیێ بو پێغه‌مبه‌رێ خو دهنێریت.

5

عَلَّمَهٗ شَدِيْدُ الْقُوٰي

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وى ملياكه‌تێ هێزدژوار كو جبريله‌، موحه‌ممه‌د يێ فێركرى.

6

ذُوْ مِرَّةٍ فَاسْتَوٰي

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و ملیاكه‌تێ ڕه‌نگ جوان ل سه‌ر ڕه‌نگێ خۆ يێ دورست بۆ پێغه‌مبه‌رى ئاشكه‌را بوو.

7

وَهُوَ بِالْاُفُقِ الْاَعْلٰي

تەفسیرا ساناهی

ل ئاسۆيێ بلندتر جهێ ڕۆژ لێ دهه‌لێت ل سه‌ر ڕه‌نگێ خۆ يێ دورست بۆ پێغه‌مبه‌رى ئاشكه‌را بوو.

8

ثُمَّ دَنَا فَتَدَلّٰي

تەفسیرا ساناهی

پاشى جبريل نێزيكى پێغه‌مبه‌رى بووى.

9

فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ اَوْ اَدْنٰي

تەفسیرا ساناهی

وهێشتا نێزيكتر لێ هاتى حه‌تا هندى دويراتییا دوكڤانان يان كێمتر ئه‌و نێزيكى وى بووى.

10

فَاَوْحٰ٘ي اِلٰي عَبْدِهٖ مَا٘ اَوْحٰي

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا خودێ ب ڕێكا جبريلی وه‌حى بۆ به‌نییێ خۆ موحه‌ممه‌دى هنارت.

11

مَا كَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَاٰي

تەفسیرا ساناهی

دلێ موحه‌ممه‌دى قه‌ت د وى تشتێ وى ديتى دا دره‌و نه‌كرییه‌.

12

اَفَتُمٰرُوْنَهٗ عَلٰي مَا يَرٰي

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ هوين موحه‌ممه‌دى دره‌وين ده‌رتێخن، وهه‌ڤڕكییێ د گه‌ل وى د وى تشتى دا دكه‌ن يــێ وى ديتى ژ ئايه‌تێن خودايێ خـۆ؟

13

وَلَقَدْ رَاٰهُ نَزْلَةً اُخْرٰي

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاسـتـى موحه‌ممه‌دى جاره‌كا دى ژى جبريل ديتبوو.

14

عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهٰي

تەفسیرا ساناهی

ل نك دارا سيدرێ يا دويماهییێ ل عه‌سمانێ حه‌فتێ، يا كو تشتێ ژ عه‌ردى بلند دبت دگه‌هته‌ وێرێ، وتشتێ د سه‌ر دا ژى دئێته‌ وێرێ.

15

عِنْدَهَا جَنَّةُ الْمَاْوٰي

تەفسیرا ساناهی

به‌حه‌شتا (مه‌ئوايێ) يا ژڤان پێ بۆ ته‌قواداران هاتییه‌ دان ل نك وى جهییه‌.

16

اِذْ يَغْشَي السِّدْرَةَ مَا يَغْشٰي

تەفسیرا ساناهی

ده‌مێ ئه‌و تشتێ مه‌زن يێ ب تنێ خودێ پێ دزانت ژ فه‌رمانا وى ب سه‌ر وێ دارا سيدرێ دا دئێت.

17

مَا زَاغَ الْبَصَرُ وَمَا طَغٰي

تەفسیرا ساناهی

وپێغه‌مبه‌ر د موكمى وگوهدارییا خۆ دا خودانێ سالۆخه‌ته‌كێ مه‌زن بوو، وى به‌رێ خۆ نه‌ بۆ چه‌پێ نه‌ بۆ ڕاستێ وه‌رنه‌گێڕا بوو، وئه‌وى زێده‌ گاڤى ل سه‌ر وى تشتى نه‌كربوو يێ فه‌رمان ب ديتنا وى لێ هاتییه‌كرن.

18

لَقَدْ رَاٰي مِنْ اٰيٰتِ رَبِّهِ الْكُبْرٰي

تەفسیرا ساناهی

ب ڕاستى موحه‌ممه‌دى ل شه‌ڤا معراجێ ئايه‌تێن خودايێ خۆ يێن مه‌زن ديتبوون وه‌كى به‌حه‌شتێ وجه‌هنه‌مێ يێن كو دبنه‌ نيشان ل سه‌ر مه‌زنى وشيانا خودێ.

19

اَفَرَءَيْتُمُ اللّٰتَ وَالْعُزّٰي

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ڤێجا هه‌وه ‌-گه‌لی بوتپه‌رێسان- ئه‌ڤ خوداوه‌نده‌ ديتينه‌ يێن هوين په‌رستنێ بۆ دكه‌ن: لات وعوززا.

20

وَمَنٰوةَ الثَّالِثَةَ الْاُخْرٰي

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ناتێ سییێ، ئه‌رێ وان مفايه‌ك يان زيانه‌ك گه‌هاندییه‌ هه‌وه‌ دا هه‌ژى هندێ ببن كو ببنه‌ شريك بۆ خودێ؟

21

اَلَكُمُ الذَّكَرُ وَلَهُ الْاُنْثٰي

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ هوين وى كوڕێ هه‌وه‌ دڤێت بۆ خۆ ددانن، وئه‌و كچێن هه‌وه‌ بۆ خۆ نه‌ڤێن هوين بۆ خودێ ددانن.

22

تِلْكَ اِذًا قِسْمَةٌ ضِيْزٰي

تەفسیرا ساناهی

ب ڕاستى ئه‌و لێكڤه‌كرنه‌كه‌ دادى تێدا نينه‌.

23

اِنْ هِيَ اِلَّا٘ اَسْمَآءٌ سَمَّيْتُمُوْهَا٘ اَنْتُمْ وَاٰبَآؤُكُمْ مَّا٘ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍ اِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَمَا تَهْوَي الْاَنْفُسُ وَلَقَدْ جَآءَهُمْ مِّنْ رَّبِّهِمُ الْهُدٰي

تەفسیرا ساناهی

هه‌ما ئه‌ڤ صه‌نه‌مه‌ هنده‌ك ناڤن چو سالۆخه‌تێن كه‌مالێ بۆ نينن، هه‌وه‌ وبابێن هه‌وه‌ ل دويڤ دلێ خۆ ئه‌و يێن پێ ناڤكرين، خودێ چو ده‌ليل پێ نه‌ئيناينه‌ خوارێ ڕاستییا گۆتنا هه‌وه‌ به‌رچاڤ بكه‌ت. هه‌ما ئه‌ڤ بوتپه‌رێسه‌ ب تنێ دويچوونا هزر وته‌خـمينان دكه‌ن، و ب دويڤ دلچوونێن خۆ يێن خه‌له‌ت دكه‌ڤن، و ب ڕاستى ئه‌و بۆ وان ژ نك خودايێ وان هاتییه‌ يێ هيدايه‌تا وان تێدا، به‌لێ وان چو مفا بۆ خۆ ژێ نه‌ديت.

24

اَمْ لِلْاِنْسَانِ مَا تَمَنّٰي

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و مه‌هده‌را مرۆڤ بۆ دلێ خۆ ژ ڤان خوداوه‌ندان دخوازت ب جهـ نائێت.

25

فَلِلّٰهِ الْاٰخِرَةُ وَالْاُوْلٰي

تەفسیرا ساناهی

و د دنيايێ وئاخره‌تێ دا فه‌رمان يا خودێ‌یه‌.

26

وَكَمْ مِّنْ مَّلَكٍ فِي السَّمٰوٰتِ لَا تُغْنِيْ شَفَاعَتُهُمْ شَيْــًٔا اِلَّا مِنْۣ بَعْدِ اَنْ يَّاْذَنَ اللّٰهُ لِمَنْ يَّشَآءُ وَيَرْضٰي

تەفسیرا ساناهی

ومه‌هده‌را گه‌له‌ك ملياكه‌تان ل عه‌سمانان د گه‌ل پێكێن وان يێن بلند ژى ب تشته‌كى مفاى ناده‌ت حه‌تا خودێ ده‌ستويرییێ ب مه‌هده‌رێ بۆ وان نه‌ده‌ت، و ژ وى ڕازى نه‌بت يێ مه‌هده‌ر بۆ دئێته‌كرن.

27

اِنَّ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ لَيُسَمُّوْنَ الْمَلٰٓئِكَةَ تَسْمِيَةَ الْاُنْثٰي

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌و بوتپه‌رێسێن عه‌ره‌بانه‌ يێن باوه‌رییێ ب ڕۆژا دويماهییێ نائينن وكارى بۆ ناكه‌ن ب ناڤێ مێیان فريشته‌يان ب ناڤ دكه‌ن؛ ژ به‌ر كو ئه‌و ژ نه‌زانين هزر دكه‌ن كو فريشته‌ دمێنه‌، وئه‌و كچێن خودێنه‌.

28

وَمَا لَهُمْ بِهٖ مِنْ عِلْمٍ اِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِيْ مِنَ الْحَقِّ شَيْــًٔا

تەفسیرا ساناهی

ووان چو زانينێن دورست ب ڤێ چه‌ندێ نينن ڕاستییا گۆتنا وان ئاشكه‌را بكه‌ن، هه‌ما ب تنێ ئه‌و دويچوونا هزر وته‌خـمينێن بێ مفا دكه‌ن، يێن كو چو جاران جهێ حه‌قییێ ناگرن.

29

فَاَعْرِضْ عَنْ مَّنْ تَوَلّٰي عَنْ ذِكْرِنَا وَلَمْ يُرِدْ اِلَّا الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا تو به‌رێ خۆ ژ وى وه‌رگێڕه‌ يێ پشت دايه‌ بيرئينانا مه‌، كو قورئانه‌، و ژ ژينا دنيايێ پێڤه‌تر چو تشته‌كێ دى نه‌ڤياى.

30

ذٰلِكَ مَبْلَغُهُمْ مِّنَ الْعِلْمِ اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيْلِهٖ وَهُوَ اَعْلَمُ بِمَنِ اهْتَدٰي

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤا ئه‌و ل سه‌ر هه‌مى زانين وئارمانجا وانه‌. هندى خودايێ ته‌يه‌ ئه‌و ب وى زاناتره‌ يێ ژ ڕێكا هيدايه‌تێ ده‌ركه‌فتى، وئه‌و ب وى زاناتره‌ يێ ب هيدايه‌ت هاتى وڕێكا ئيسلامێ گرتى.

31

وَلِلّٰهِ مَا فِي السَّمٰوٰتِ وَمَا فِي الْاَرْضِ لِيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اَسَآءُوْا بِمَا عَمِلُوْا وَيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا بِالْحُسْنٰي

تەفسیرا ساناهی

وملكێ هه‌ر تشته‌كێ ل عه‌سمانان وهه‌ر تشته‌كێ ل عه‌ردى يێ خودێ‌یه‌؛ دا ئه‌و ب عه‌زابدانێ جزايێ خرابكاران بده‌ت ژ به‌ر خرابییێن وان كرين، و ب به‌حه‌شتێ جزايێ باشان بده‌ت.

32

اَلَّذِيْنَ يَجْتَنِبُوْنَ كَبٰٓئِرَ الْاِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ اِلَّا اللَّمَمَ اِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِ هُوَ اَعْلَمُ بِكُمْ اِذْ اَنْشَاَكُمْ مِّنَ الْاَرْضِ وَاِذْ اَنْتُمْ اَجِنَّةٌ فِيْ بُطُوْنِ اُمَّهٰتِكُمْ فَلَا تُزَكُّوْ٘ا اَنْفُسَكُمْ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقٰي

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و باش ئه‌ون يێن خۆ ژ گونه‌هێن مه‌زن وكرێتییان دده‌نه‌ پاش گونه‌هێن بچويك نه‌بن يێن خودان ڕژدییێ ل سه‌ر نه‌كه‌ت، يان هنده‌ك جارێن كێم دكه‌ت، ئه‌ڤان د گه‌ل كرنا واجباتان وخۆ دويركرنا ژ حه‌رامییێ، خودێ بۆ وان ژێ دبه‌ت ووان ستاره‌ دكه‌ت، هندى خودايێ ته‌يه‌ لێبۆرينا وى يا به‌رفره‌هه‌، ئه‌و ب حالێ هه‌وه‌ زاناتره‌ ده‌مێ وى بابێ هه‌وه‌ ئاده‌م ژ ئاخێ ئافراندى، وده‌مێ هوين د زكێن دايكێن خۆ دا، ڤێجا هوين مه‌دحێن خۆ ب ته‌قوادارییێ نه‌كه‌ن، ئه‌و ب وى زاناتره‌ يێ ته‌قواكرى ژ به‌نییێن وى.

33

اَفَرَءَيْتَ الَّذِيْ تَوَلّٰي

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ڤێجا ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ئه‌و ديتییه‌ يێ پشت دايه‌ ئه‌مرێ خودێ.

34

وَاَعْطٰي قَلِيْلًا وَّاَكْدٰي

تەفسیرا ساناهی

وهنده‌كا كێم ژ مالێ خۆ ب خێر داى، پاشى ده‌ستێ خۆ ژ دانێ گرتى وقه‌نجییا خۆ بڕى؟

35

اَعِنْدَهٗ عِلْمُ الْغَيْبِ فَهُوَ يَرٰي

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ علمێ غه‌يبێ ل نك ڤى يێ ده‌ستێ خۆ ژ دانێ گرتى هه‌يه‌ ڤێجا ئه‌و دزانت كو مالێ وى هه‌مى دێ خلاس بت له‌و وى خێرێن خۆ ڕاوه‌ستاندن، ڤێجا ئه‌و وێ چه‌ندێ ب چاڤ دبينت؟ وه‌ نينه‌، به‌لكى وى ژ قه‌لسى وچڕيكییا خۆ خێرێن خۆ ڤه‌بڕين.

36

اَمْ لَمْ يُنَبَّاْ بِمَا فِيْ صُحُفِ مُوْسٰي

تەفسیرا ساناهی

يان ما بۆ وى به‌حسێ وێ نه‌هاتییه‌ كرن يا د ته‌ورات وصوحوفێن موسای دا هاتى.

37

وَاِبْرٰهِيْمَ الَّذِيْ وَفّٰ٘ي

تەفسیرا ساناهی

وصوحوفێن ئیبڕاهیمی ئه‌و ئيبراهيمێ وه‌فادارى كرى وئه‌و په‌يام گه‌هاندى يا فه‌رمان پێ لێ هاتییه‌ كرن؟

38

اَلَّا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِّزْرَ اُخْرٰي

تەفسیرا ساناهی

كو نه‌فسه‌ك ب گونه‌ها نه‌فسه‌كا دى نائێته‌گرتن.

39

وَاَنْ لَّيْسَ لِلْاِنْسَانِ اِلَّا مَا سَعٰي

تەفسیرا ساناهی

هه‌ر يه‌ك بارێ خۆ هل دگرت، وخێرا تشته‌كى ناگه‌هته‌ مرۆڤه‌كى ئه‌گه‌ر ئه‌و نه‌بت يێ وى ب كه‌دا خۆ بۆ خۆ كرى.

40

وَاَنَّ سَعْيَهٗ سَوْفَ يُرٰي

تەفسیرا ساناهی

وكو كه‌دا وى كرى پاشى ل ئاخره‌تێ دێ ئێته‌ ديتن، وباشى ژ خرابییێ دێ ئێته‌ ڤه‌وژارتن؛ دا يێ باش قه‌درێ وى بێته‌گرتن، ويێ خراب بێته‌شكاندن.

41

ثُمَّ يُجْزٰىهُ الْجَزَآءَ الْاَوْفٰي

تەفسیرا ساناهی

پاشى جزايێ مرۆڤى سه‌را كه‌دا وى ب دورستى دێ ئێته‌دان.

42

وَاَنَّ اِلٰي رَبِّكَ الْمُنْتَهٰي

تەفسیرا ساناهی

وكو دويماهییا خه‌لكى هه‌مییێ ل ڕۆژا قيامه‌تێ بۆ نك خودايێ ته‌يه‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د-.

43

وَاَنَّهٗ هُوَ اَضْحَكَ وَاَبْكٰي

تەفسیرا ساناهی

وكو خودێ‌یه‌ يێ ئه‌و مرۆڤ د دنيايێ دا كه‌ناندى ودل خۆش كرى يێ وى بڤێت، وئه‌و گراندى ودل نه‌خۆش كرى يێ وى بڤێت.

44

وَاَنَّهٗ هُوَ اَمَاتَ وَاَحْيَا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وه‌ يێ ئه‌و مراندى يێ وى بڤێت، وئه‌و زێنديكرى يێ وى بڤێت؛ چونكى مرن وژين ب ده‌ستێ وى ب تنێ‌یه‌.

45

وَاَنَّهٗ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْاُنْثٰي

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وه‌ نێر ومێ ژ مرۆڤ وحه‌يوانان ئافراندين.

46

مِنْ نُّطْفَةٍ اِذَا تُمْنٰي

تەفسیرا ساناهی

ژ چپكه‌كا ئاڤا د مالبچويكى دا دئێته‌ڕێتـن.

47

وَاَنَّ عَلَيْهِ النَّشْاَةَ الْاُخْرٰي

تەفسیرا ساناهی

وكو ئافراندنا خه‌لكى پشتى مرنێ ل ڕۆژا قيامه‌تێ ل سه‌ر خودايێ ته‌يه‌.

48

وَاَنَّهٗ هُوَ اَغْنٰي وَاَقْنٰي

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وه‌ يێ ئه‌و ب مالی زه‌نگين كرى يـێ وى دڤـێـت ژ بـه‌نییێن خۆ، وپـێ ڕازى كرى.

49

وَاَنَّهٗ هُوَ رَبُّ الشِّعْرٰي

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وه‌ خودايێ ستێرا شيعرايێ ئه‌وا د جاهليه‌تێ دا هنده‌ك كه‌سان دپه‌رێسى.

50

وَاَنَّهٗ٘ اَهْلَكَ عَادَا اِۨلْاُوْلٰي

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وه‌ يێ عادییێن يه‌كێ، كو ملله‌تێ هوودى بوون، تێبرين.

51

وَثَمُوْدَا۠ فَمَا٘ اَبْقٰي

تەفسیرا ساناهی

وثه‌موود، كو ملله‌تێ صالحى بوون، تێبرين وكه‌س ژ وان نه‌هێلاين.

52

وَقَوْمَ نُوْحٍ مِّنْ قَبْلُ اِنَّهُمْ كَانُوْا هُمْ اَظْلَمَ وَاَطْغٰي

تەفسیرا ساناهی

ووى به‌رى وان ملله‌تێ نووحى ژى تێبربوون. ئه‌ڤه‌ دكافرتر بوون ژ وان يێن پشتى وان هاتين.

53

وَالْمُؤْتَفِكَةَ اَهْوٰي

تەفسیرا ساناهی

وباژێرێن ملله‌تێ لووطى خودێ ل سه‌ر وان ده‌رنشيف كربوون.

54

فَغَشّٰىهَا مَا غَشّٰي

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و به‌ر ب سه‌ردا باراندن يێن باراندين.

55

فَبِاَيِّ اٰلَآءِ رَبِّكَ تَتَمَارٰي

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا تو -ئه‌ى مرۆڤێ دره‌وپـێـكـه‌ر- د كــيــژ قــه‌نـجـیـیـێن خودايێ خۆ دا دكه‌ڤییه‌ گومانێ؟

56

هٰذَا نَذِيْرٌ مِّنَ النُّذُرِ الْاُوْلٰي

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤه‌ موحه‌ممه‌ده‌ -سلاڤ لێ بن- ب وێ حه‌قییێ هه‌وه‌ دترسينت يا پێغه‌مبه‌ران به‌رێ ترساندن پێ كرى، وئه‌و نه‌ يه‌كه‌مين پێغه‌مبه‌ره‌ ئـه‌ڤ چه‌نده‌ كرى.

57

اَزِفَتِ الْاٰزِفَةُ

تەفسیرا ساناهی

ڕۆژا قيامه‌تێ نێزيك بوويه‌ بێت.

58

لَيْسَ لَهَا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ كَاشِفَةٌ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ژ خودێ پێڤه‌تر چو كه‌س نابن وێ پال بده‌ن، و ژ وى پێڤه‌تر كه‌س نزانت كانێ ده‌مێ هاتنا وێ كه‌نگییه‌.

59

اَفَمِنْ هٰذَا الْحَدِيْثِ تَعْجَبُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ڤێجا هوين -ئه‌ى گه‌لی بوتپه‌رێسان- ژ ڤێ گۆتنێ عه‌جێبگرتى دبن كو ئه‌و يا دورست بت.

60

وَتَضْحَكُوْنَ وَلَا تَبْكُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهوين بۆ تڕانه‌كرن پێ دكه‌نه‌ كه‌نى، وهوين ژ ترسێن گه‌فا وێ دا ناگرين.

61

وَاَنْتُمْ سٰمِدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهوين ژێ دموژيلن وپشت دده‌نێ؟

62

فَاسْجُدُوْا لِلّٰهِ وَاعْبُدُوْا

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا هوين بۆ خودێ هه‌ڕنه‌ سوجدێ وپه‌رستنا وى ب تنێ بكه‌ن، وخۆ بهێلنه‌ ب هيڤییا وى ڤه‌.