سوورەتا المائدة

زڤرین بۆ سەرەکیێ
هەژمارا ئایەتان - 120
1

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْ٘ا اَوْفُوْا بِالْعُقُوْدِ اُحِلَّتْ لَكُمْ بَهِيْمَةُ الْاَنْعَامِ اِلَّا مَا يُتْلٰي عَلَيْكُمْ غَيْرَ مُحِلِّي الصَّيْدِ وَاَنْتُمْ حُرُمٌ اِنَّ اللّٰهَ يَحْكُمُ مَا يُرِيْدُ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ئیناى، په‌يمانێن خودێ يێن موكم هوين پێك بينن، وهوين په‌يمانێن يه‌ك ودو ژى پێك بينن چ زڤڕاندنا ئێمانه‌تان بت، يان كڕين وفرۆتن بت يان هه‌ر تشته‌كێ دى يێ ڕێكه‌فتى بت د گه‌ل كيتابا خودێ وسوننه‌تا پێغه‌مبه‌رێ وى، وخودێ هه‌مى حه‌يوانه‌تێن بێ ئه‌زمان ژ حێشتر وچێل وپه‌زان بۆ هه‌وه‌ يێن حه‌لال كرين، ئه‌و تێ نه‌بن يێن وى بۆ هه‌وه‌ ئاشكه‌را كرين ژ حه‌رامكرنا مرارى وخوينێ وتشتێن دى، و ژ حه‌رامكرنا نێچيرێ ده‌مێ هوين د ئيحرامان دا. هندى خودێ‌یه‌ حوكمى ب وى تشتى دكه‌ت يێ وى بڤێت ل دويڤ حكمه‌ت ودادییه‌كا ئه‌و پێ دزانت.

2

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تُحِلُّوْا شَعَآئِرَ اللّٰهِ وَلَا الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَآئِدَ وَلَا٘ آٰمِّيْنَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ يَبْتَغُوْنَ فَضْلًا مِّنْ رَّبِّهِمْ وَرِضْوَانًا وَاِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُوْا وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَاٰنُ قَوْمٍ اَنْ صَدُّوْكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ اَنْ تَعْتَدُوْا وَتَعَاوَنُوْا عَلَي الْبِرِّ وَالتَّقْوٰي وَلَا تَعَاوَنُوْا عَلَي الْاِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَاتَّقُوا اللّٰهَ اِنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى، هوين پێ ل توخويب وڕێنيشانێن خودێ نه‌دانن، وكرنا شه‌ڕى د مه‌هێن حه‌رام دا دورست نه‌كه‌ن، وئه‌و ژى ئه‌ڤ مه‌هه‌نه‌: ذولقعده‌ وذولحججه‌ وموحه‌رره‌م وڕه‌جه‌ب، وئه‌ڤ چه‌نده‌ ل ده‌سپێكا ئيسلامێ بوو، وهوين حه‌رامبوونا قوربانان وئه‌و قوربانێن ڕستك د ستويان دا حه‌لال نه‌كه‌ن، وعه‌ده‌تێ وان بوو وان هنده‌ك ڕستكێن ژ هریێ هاتينه‌ چێكرن دكرنه‌ ستويێ قوربانان دا بێته‌ زانين كو ئه‌ڤ حه‌يوانه‌ قوربانا وى مرۆڤییه‌ يێ دڤێت حه‌جێ بكه‌ت، وهوين كرنا شه‌ڕێ وان دورست نه‌كه‌ن يێن قه‌ستا به‌يتا حه‌رام دكه‌ن پێخه‌مه‌ت خواستنا قه‌نجییه‌كێ ژ خودايێ خۆ وڕازيبوونا وى. وئه‌گه‌ر هوين ژ ئيحرامێن خۆ ده‌ركه‌فتن نێچير بۆ هه‌وه‌ دورست دبت، ونه‌ڤيانا وى ملله‌تێ نه‌هێلاى هوين بگه‌هنه‌ مزگه‌فتا حه‌رام -وه‌كى ل سالا حوده‌يبیێ چێبووى- بلا هه‌وه‌ پال نه‌ده‌ته‌ هندێ كو هوين دادییێ د ده‌رحه‌قا وان دا نه‌كه‌ن، وهوين د ناڤبه‌را خۆ دا هاريكارییێ ل سه‌ر كرنا خێرێ، وته‌قوا خودێ بكه‌ن، وهوين هاريكارییێ ل سه‌ر كرنا گونه‌هێ وپێ لێدانا توخويبێن خودێ نه‌كه‌ن، وهشيارى بێ ئه‌مرییا خودێ بن، هندى ئه‌وه‌ ئه‌و يێ عه‌زاب دژواره‌.

3

حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيْرِ وَمَا٘ اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِهٖ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوْذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيْحَةُ وَمَا٘ اَكَلَ السَّبُعُ اِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَي النُّصُبِ وَاَنْ تَسْتَقْسِمُوْا بِالْاَزْلَامِ ذٰلِكُمْ فِسْقٌ اَلْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ دِيْنِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ اَلْيَوْمَ اَكْمَلْتُ لَكُمْ دِيْنَكُمْ وَاَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِيْ وَرَضِيْتُ لَكُمُ الْاِسْلَامَ دِيْنًا فَمَنِ اضْطُرَّ فِيْ مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِّاِثْمٍ فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

خودێ مرار ل سه‌ر هه‌وه‌ يێ حه‌رام كرى، وخوينا رۆن، وگۆشتێ به‌ڕازى، وئه‌و ڤه‌كوشتییێ ناڤێ يه‌كێ دى ژبلى خودێ ل ده‌مێ ڤه‌كوشتنێ ل سه‌ر هاتییه‌ گۆتن، وئه‌وحه‌يوانا هاتییه‌ خه‌ندقاندن حه‌تا فه‌تسى، وئه‌وا ب دربێ دارى يان به‌رى هاتییه‌ كوشتن، وئه‌وا د عه‌رده‌كى دا فڕى يان كه‌فتییه‌ د بيره‌كێ دا حه‌تا مرى، وئه‌وا ب قۆچ لێدانێ هاتییه‌ كوشتن، وخودێ ئه‌و حه‌يوان ژى ل سه‌ر هه‌وه‌ يا حه‌رام كرى ئه‌وا ده‌هبه‌كێ وه‌كى شێرى يان پلنگى يان گورگى دڕاندى. ئه‌و تێ نه‌بت يا هوين ڤێڕا گه‌هشتين وبه‌رى بمرت هه‌وه‌ ڤه‌كوشتى ئه‌و يا حه‌لاله‌، وخودێ ئه‌و ل سه‌ر هه‌وه‌ يا حه‌رام كرى يا نه‌ بۆ خودێ هاتییه‌ ڤه‌كوشتن وه‌كى يا بۆ صه‌نه‌مان دئێته‌ ڤه‌كوشتن، وخودێ ل سه‌ر هه‌وه‌ حه‌رام كرییه‌ كو هوين داخوازا زانينا وى تشتێ بۆ هه‌وه‌ ده‌ركه‌فتى يان نه‌ده‌ركه‌فتى ب ڕێكا تيركێشانێ بكه‌ن. ئه‌ڤ تشتێن حه‌رام يێن كو به‌حسێ وان د ئايه‌تێ دا هاتییه‌ كرن -ئه‌گه‌ر بێنه‌كرن- ده‌ركه‌فتنا ژ فه‌رمان وگوهدارییا خودێ‌یه‌ بۆ بێ ئه‌مرییا وى. نوكه‌ كافر ژ دينێ هه‌وه‌ بێ هيڤى بوون كو هوين جاره‌كا دى ل شركێ بزڤڕنه‌ڤه‌ پشتى من هوين ب سه‌ر وان ئێخستين، ڤێجا هوين ژ وان نه‌ترسن و ژ من بترسن. ئه‌ڤرۆكه‌ ب تمامكرنا شريعه‌تى و ب سه‌ركه‌فتنێ من دينێ هه‌وه‌ دينێ ئيسلامێ بۆ هه‌وه‌ پێك ئينا، ومن قه‌نجییا خۆ ل سه‌ر هه‌وه‌ ته‌مام كر ب ده‌رێخستنا هه‌وه‌ ژ تارییێن جاهليه‌تێ بۆ ڕۆناهییا ئيسلامێ، وئه‌ز ڕازى بووم ئيسلام بۆ هه‌وه‌ ببته‌ دين ڤێجا هوين پێگيرییێ پێ بكه‌ن، وخۆ ژێ ڤه‌ده‌ر نه‌كه‌ن، وهه‌چییێ د خه‌لايێ دا نه‌چار بوو مرارى بخۆت، و ژ قه‌ستا مه‌يلدارى بۆ گونه‌هێ نه‌كر، بۆ وى دورسته‌ ئه‌و ژێ بخۆت، هندى خودێ‌یه‌ باش گونه‌هـ ژێبره‌ بۆ وى، ودلۆڤانكاره‌ ب وى.

4

يَسْــَٔلُوْنَكَ مَاذَا٘ اُحِلَّ لَهُمْ قُلْ اُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبٰتُ وَمَا عَلَّمْتُمْ مِّنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِيْنَ تُعَلِّمُوْنَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللّٰهُ فَكُلُوْا مِمَّا٘ اَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللّٰهِ عَلَيْهِ وَاتَّقُوا اللّٰهَ اِنَّ اللّٰهَ سَرِيْعُ الْحِسَابِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى موحه‌ممه‌د هه‌ڤالێن ته‌ پسيارێ ژ ته‌ دكه‌ن: كانێ خوارنا چ بۆ وان يا حه‌لاله‌؟ تو بێژه‌ وان: تشتێن پاقژ بۆ هه‌وه‌ يێن هاتينه‌ حه‌لالكرن، ونێچيرا وان حه‌يوانێن خودان په‌نج وكێلبه‌ يێن هه‌وه‌ فێرى نێچيرێ كرين وه‌كى سه‌ وپلنگ وئه‌لهۆيان، هوين ژ وى تشتێ خودێ نيشا هه‌وه‌ داى وان فێرى نێچيركرنێ بكه‌ن، ڤێجا هوين ژ وێ بخۆن يا وان بۆ هه‌وه‌ گرتى، وده‌مێ هوين وان به‌ردده‌نه‌ نێچيرێ هوين ناڤێ خودێ ل سه‌ر بينن، و ژ خودێ بترسن وتـه‌قوا وى بكه‌ن د وى تشتى دا يێ وى فه‌رمان پێ ل هه‌وه‌ كرى. هندى خودێ‌یه‌ يێ حسێب سڤكه‌.

5

اَلْيَوْمَ اُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبٰتُ وَطَعَامُ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ حِلٌّ لَّكُمْ وَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَّهُمْ وَالْمُحْصَنٰتُ مِنَ الْمُؤْمِنٰتِ وَالْمُحْصَنٰتُ مِنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِكُمْ اِذَا٘ اٰتَيْتُمُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّ مُحْصِنِيْنَ غَيْرَ مُسٰفِحِيْنَ وَلَا مُتَّخِذِيْ٘ اَخْدَانٍ وَمَنْ يَّكْفُرْ بِالْاِيْمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهٗ وَهُوَ فِي الْاٰخِرَةِ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ژ تمامییا نعمه‌تا خودێ‌یه‌ ل سه‌ر هه‌وه‌ كو وى تشتێ پاقژ ئه‌ڤرۆ بۆ هه‌وه‌ حه‌لال كر، وڤه‌كوشتییێ جوهى وفه‌لان -ئه‌گه‌ر ل دويڤ شريعه‌تێ وان بت- وى بۆ هه‌وه‌ حه‌لال كر وڤه‌كوشتییێ هه‌وه‌ بۆ وان يێ حه‌لاله‌. ووى ماره‌كرنا ژنێن ئازاد وخودان باوه‌ر وده‌همه‌ن پاقژ بۆ هه‌وه‌ حه‌لال كر، وهه‌ر وه‌سا وى ماره‌كرنا ژنێن ده‌همه‌ن پاقژ ژ جوهى وفه‌لان ژى ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ مه‌هرا وان دايێ، وهوين ژ كارتێكرنا ب دينێ وان دپشت ڕاست بن، وهوين د ده‌همه‌ن پاقژ بن وكرێتییێ نه‌كه‌ن، ودۆستان بۆ خۆ ژێ نه‌گرن. وهه‌چییێ كوفرێ ب باوه‌رییێ بكه‌ت ئه‌وى كارێ وى پويچ بوو، وئه‌و ل ڕۆژا قيامه‌تێ ژ زيانكارانه‌.

6

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْ٘ا اِذَا قُمْتُمْ اِلَي الصَّلٰوةِ فَاغْسِلُوْا وُجُوْهَكُمْ وَاَيْدِيَكُمْ اِلَي الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوْا بِرُءُوْسِكُمْ وَاَرْجُلَكُمْ اِلَي الْكَعْبَيْنِ وَاِنْ كُنْتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُوْا وَاِنْ كُنْتُمْ مَّرْضٰ٘ي اَوْ عَلٰي سَفَرٍ اَوْ جَآءَ اَحَدٌ مِّنْكُمْ مِّنَ الْغَآئِطِ اَوْ لٰمَسْتُمُ النِّسَآءَ فَلَمْ تَجِدُوْا مَآءً فَتَيَمَّمُوْا صَعِيْدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوْا بِوُجُوْهِكُمْ وَاَيْدِيْكُمْ مِّنْهُ مَا يُرِيْدُ اللّٰهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِّنْ حَرَجٍ وَّلٰكِنْ يُّرِيْدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى گه‌لى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ ڤيا هوين ڕابننه‌ نڤێژێ، وهوين ب ده‌سنڤێژ نه‌بن، هوين ڕوییێ خۆ وده‌ستێن خۆ حه‌تا ئه‌نيشكان بشوون، وسه‌رێ خۆ ڤه‌مالن، وپییێن خۆ حه‌تا گۆزه‌كان بشوون. وئه‌گه‌ر هوين بێ نڤێژ بوون به‌رى نڤێژێ هوين ب سه‌رشويشتنێ خۆ پاقژ بكه‌ن. وئه‌گه‌ر هوين دنه‌ساخ بن، يان ژى هوين دساخ بن به‌لێ ل سه‌ر وه‌غه‌ره‌كێ بن، يان يه‌ك ژ هه‌وه‌ تاره‌تا خۆ گرت، يان چوو نڤينا خۆ، وهه‌وه‌ ئاڤ نه‌ديت، هوين ده‌ستێن خۆ ل ڕوییێ عه‌ردى بده‌ن، ودێم وده‌ستێن خۆ پێ بڤه‌مالن. د مه‌سه‌لا پاقژییێ دا خودێ نه‌ڤێت ل سه‌ر هه‌وه‌ ته‌نگ بكه‌ت، له‌و بۆ به‌رفره‌هكرن ودلۆڤانى ب هه‌وه‌ وى ته‌يه‌مموم بۆ هه‌وه‌ دورست كر، دا جهێ ده‌سنڤێژ شويشتنێ بگرت، ودورستكرنا ته‌يه‌ممومێ ژ تمامییا قه‌نجییێ يه‌ يا كو دڤێت سوپاسییا قه‌نجيكارى پێ بێته‌ كرن، كو گوهدارییا وى بێته‌كرن د وى تشتى دا يێ ئه‌و فه‌رمانێ پێ دكه‌ت.

7

وَاذْكُرُوْا نِعْمَةَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ وَمِيْثَاقَهُ الَّذِيْ وَاثَقَكُمْ بِهٖ٘ اِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنَا وَاَطَعْنَا وَاتَّقُوا اللّٰهَ اِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌۣ بِذَاتِ الصُّدُوْرِ

تەفسیرا ساناهی

وهوين قه‌نجییا خودێ ل سه‌ر خۆ بيننه‌ بيرا خۆ، ووێ په‌يمانێ بيننه‌ بيرا خۆ يا وى ژ هه‌وه‌ وه‌رگرتى كو هوين باوه‌ریێ ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى موحه‌ممه‌دى -سلاڤ لێ بن- بينن، وگوهدارییا وان هه‌ر دووان بكه‌ن، وته‌قوا خودێ د وى تشتى دا بكه‌ن يێ وى فه‌رمان پێ ل هه‌وه‌ كرى. هندى خودێ‌یه‌ ب وى تشێ هوين د دلێ خۆ دا ڤه‌دشێرن يێ پڕزانايه‌.

8

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا كُوْنُوْا قَوّٰمِيْنَ لِلّٰهِ شُهَدَآءَ بِالْقِسْطِ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَاٰنُ قَوْمٍ عَلٰ٘ي اَلَّا تَعْدِلُوْا اِعْدِلُوْا هُوَ اَقْرَبُ لِلتَّقْوٰي وَاتَّقُوا اللّٰهَ اِنَّ اللّٰهَ خَبِيْرٌۣ بِمَا تَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى گه‌لى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى موحه‌ممه‌دى -سلاڤ لێ بن- ئيناى، هوين پێخه‌مه‌ت كنارێ خودێ ب حه‌قییێ ڕاببن، و ب دادییێ ببنه‌ شاهد، ونه‌ڤيانا ملله‌ته‌كى بلا هه‌وه‌ پالڤه‌نه‌ده‌ت كو هوين دادییێ نه‌كه‌ن، د ناڤبه‌را دۆست ونه‌ياران دا وه‌كى يه‌ك هوين دادییێ بكه‌ن، وئه‌و دادى بۆ ترسا ژ خودێ نێزيكتره‌، وهـشـيـار بـن سـتـه‌مـێ نه‌كه‌ن. هندى خودێ‌یه‌ ب تشتێ هوين دكه‌ن يێ شاره‌زايه‌، وئه‌و هه‌وه‌ سه‌را وى دێ جزا ده‌ت.

9

وَعَدَ اللّٰهُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ لَهُمْ مَّغْفِرَةٌ وَّاَجْرٌ عَظِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

خودێ سۆز يا دايه‌ وان ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى وچاكى كرين كو گونه‌هێن وان بۆ وان ژێ ببه‌ت، وسه‌را وێ چه‌ندێ جزايێ وان بكه‌ته‌ به‌حه‌شت، وخودێ ل سۆزا خۆ لێڤه‌ نابت.

10

وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَكَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا٘ اُولٰٓئِكَ اَصْحٰبُ الْجَحِيْمِ

تەفسیرا ساناهی

وئـه‌وێن كافرى ب ته‌وحيدا خودێ كرى، ودره‌و ب وان ئايه‌تێن وى كرى يێن پێغه‌مبه‌ر پێ هاتين، ئه‌ون خودانێن ئاگرى يێن هه‌ر تێدا دمينن.

11

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اذْكُرُوْا نِعْمَتَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ اِذْ هَمَّ قَوْمٌ اَنْ يَّبْسُطُوْ٘ا اِلَيْكُمْ اَيْدِيَهُمْ فَكَفَّ اَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَعَلَي اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى گه‌لى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رێ وى كرى بيرا خۆ ل وێ قه‌نجییا خودێ د گه‌ل هه‌وه‌ كرى بيننه‌ڤه‌ كو وى ته‌ناهى ب ڕزقێ هه‌وه‌ كرى، وترس هاڤێتییه‌ دلێ نه‌يارێن هه‌وه‌ يێن كو ڤياى نه‌خۆشییێ بگه‌هيننه‌ هه‌وه‌، ئينا وى به‌رێ وان ژ هه‌وه‌ وه‌رگێڕا، ونه‌هێلا ئه‌و بگه‌هنه‌ مرادێ، وهوين ته‌قوا خودێ بكه‌ن و ژ وى بترسن، وخۆ د كارێن خۆ يێن دين ودنيايێ دا بهێلنه‌ ب هيڤییا خودێ ب تنێ ڤه‌، و ژ هاريكارى وپشته‌ڤانییا وى دپشت ڕاست بن.

12

وَلَقَدْ اَخَذَ اللّٰهُ مِيْثَاقَ بَنِيْ٘ اِسْرَآءِيْلَ وَبَعَثْنَا مِنْهُمُ اثْنَيْ عَشَرَ نَقِيْبًا وَقَالَ اللّٰهُ اِنِّيْ مَعَكُمْ لَئِنْ اَقَمْتُمُ الصَّلٰوةَ وَاٰتَيْتُمُ الزَّكٰوةَ وَاٰمَنْتُمْ بِرُسُلِيْ وَعَزَّرْتُمُوْهُمْ وَاَقْرَضْتُمُ اللّٰهَ قَرْضًا حَسَنًا لَّاُكَفِّرَنَّ عَنْكُمْ سَيِّاٰتِكُمْ وَلَاُدْخِلَنَّكُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ فَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذٰلِكَ مِنْكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَآءَ السَّبِيْلِ

تەفسیرا ساناهی

وخودێ په‌يمانه‌كا موكم ژ ئيسرائيلییان وه‌رگرت بوو كو ئه‌و په‌رستنا خودێ ب تنێ بكه‌ن، وخودێ فه‌رمان ل مووساى كر كو ئه‌و دووازده‌ سه‌رۆك وڕيهسپییان ل دويڤ هژمارا ئويجاخێن وان بۆ وان ده‌سنيشان بكه‌ت، دا په‌يمانێ ب گوهدارییا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى وكيتابا وى وه‌ربگرن، وخودێ گۆته‌ ئسرائيلییان: هندى ئه‌زم ئه‌ز ب پاراستن وسه‌ركه‌فتنا خۆ يێ د گه‌ل هه‌وه‌، ئه‌گه‌ر هوين ب كرنا نڤێژێ ڕاببن، وزه‌كاتا هاتییه‌ فه‌ركرن بده‌نه‌ وان يێن ژ هه‌ژى، وباوه‌ریێ ب پێغه‌مبه‌رێن من بينن د وان تشتان دا يێن ئه‌و دبێژنه‌ هه‌وه‌ وپشته‌ڤانییا وان بكه‌ن، ومالێ خۆ د ڕێكا من دا خه‌رج بكه‌ن، ئه‌ز دێ گونه‌هێن هه‌وه‌ ژ سه‌ر هه‌وه‌ ڕاكه‌م، ودێ هه‌وه‌ كه‌مه‌ د هنده‌ك به‌حه‌شتان دا ڕويبار د بن قه‌سرێن وان دا دچن، ڤێجا هه‌چییێ ژ هه‌وه‌ ب ڤێ په‌يمانێ كافر ببت ئه‌و وى ژ ڕێكا حه‌قییێ لا دا وبه‌رێ خۆ دا ڕێكا به‌رزه‌بوونێ.

13

فَبِمَا نَقْضِهِمْ مِّيْثَاقَهُمْ لَعَنّٰهُمْ وَجَعَلْنَا قُلُوْبَهُمْ قٰسِيَةً يُحَرِّفُوْنَ الْكَلِمَ عَنْ مَّوَاضِعِهٖ وَنَسُوْا حَظًّا مِّمَّا ذُكِّرُوْا بِهٖ وَلَا تَزَالُ تَطَّلِعُ عَلٰي خَآئِنَةٍ مِّنْهُمْ اِلَّا قَلِيْلًا مِّنْهُمْ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاصْفَحْ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ژ به‌ر شكاندنا وان جوهییان بۆ په‌يمانێن خۆ يێن موكم مه‌ ئه‌و ژ دلۆڤانییا خۆ ده‌ركرن، ومه‌ دلێن وان ڕه‌ق كرن كو بۆ باوه‌رییێ نه‌رم نه‌بن، ئه‌و وێ ئاخفتنا خودێ يا بۆ مووساى ئينايه‌ خوارێ، كو ته‌وراته‌، دگوهۆڕن، ووان باره‌ك ژ وێ يا بۆ وان هاتى هێلا، وكار پێ نه‌كر. وهێشتا تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- خيانه‌تێ وغه‌درێ دێ ژ جوهییان بينى، چونكى ئه‌و يێن ل سه‌ر ڕێكا پێشییێن خۆ كێم ژ وان تێ نه‌بن، ڤێجا تو ل خرابییا وان ببۆره‌، و ل وان نه‌گره‌، هندى خودێ‌یه‌ حه‌ز ژ وان قه‌نجيكاران دكه‌ت يێن كو ل وان دبۆرن يێن خرابییێ د گه‌ل وان دكه‌ن. (و ب ڤى ڕه‌نگى مرۆڤێن سه‌رداچووى ڕێكێ بۆ مه‌خسه‌دێن خۆ يێن خراب ب هندێ دبينن كو وه‌ربادانێ بێخنه‌ گۆتنا خودێ وبگوهۆڕن، وئه‌گه‌ر ئه‌و نه‌شيان وێ چه‌ندێ بكه‌ن ئه‌و وى تشتێ ل دويڤ دلێ وان نه‌بت ژ شريعه‌تێ خودێ دهێلن يێ كو كێم تێ نه‌بن ژ وان يێن خودێ پاراستين خۆ ل سه‌ر ناگرن).

14

وَمِنَ الَّذِيْنَ قَالُوْ٘ا اِنَّا نَصٰرٰ٘ي اَخَذْنَا مِيْثَاقَهُمْ فَنَسُوْا حَظًّا مِّمَّا ذُكِّرُوْا بِهٖ فَاَغْرَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَآءَ اِلٰي يَوْمِ الْقِيٰمَةِ وَسَوْفَ يُنَبِّئُهُمُ اللّٰهُ بِمَا كَانُوْا يَصْنَعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ژ وان يێن ژ دره‌و گۆتين ئه‌م دويكه‌فتییێن عيسايێ مه‌سيحين مه‌ ئه‌و په‌يمانا موكم وه‌رگرتبوو يا مه‌ ژ ئسرائيلییان وه‌رگرتى: كو دويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رێ خۆ بكه‌ن وپشتا وى بگرن، ئينا وان دينێ خۆ گوهاڕت، ووان باره‌ك ژ وێ يا بيرا وان پێ هاتییه‌ ئينان ڤه‌ هێلا، ووه‌كى جوهییان كار پێ نه‌كر، ئينا مه‌ دوژمناتى ونه‌ڤيان هاڤێته‌ ناڤبه‌را وان حه‌تا ڕۆژا ڕابوونێ، وپاشى ل ڕۆژا حيسابێ خودێ دێ وێ بێژته‌ وان يا وان دكر، ودێ وان سه‌را وێ جزا ده‌ت.

15

يٰ٘اَهْلَ الْكِتٰبِ قَدْ جَآءَكُمْ رَسُوْلُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ كَثِيْرًا مِّمَّا كُنْتُمْ تُخْفُوْنَ مِنَ الْكِتٰبِ وَيَعْفُوْا عَنْ كَثِيْرٍ قَدْ جَآءَكُمْ مِّنَ اللّٰهِ نُوْرٌ وَّكِتٰبٌ مُّبِيْنٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى گه‌لى خودانێن كيتابێ ژ جوهى وفه‌لان، ب ڕاستى پێغه‌مبه‌رێ مه‌ موحه‌ممه‌د -سلاڤ لێ بن- بۆ هه‌وه‌ هات گه‌له‌كێ ژ وێ يا هه‌وه‌ ل خه‌لكى ڤه‌دشارت ژ ته‌وراتێ وئنجيلێ ئاشكه‌را دكه‌ت، وتشتێ پێتڤى نه‌بت دهێلت. ب ڕاستى ڕۆناهییه‌ك وكيتابه‌كا ئاشكه‌را ژ خودێ: كو قورئانه‌، بۆ هه‌وه‌ هات.

16

يَّهْدِيْ بِهِ اللّٰهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهٗ سُبُلَ السَّلٰمِ وَيُخْرِجُهُمْ مِّنَ الظُّلُمٰتِ اِلَي النُّوْرِ بِاِذْنِهٖ وَيَهْدِيْهِمْ اِلٰي صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

تەفسیرا ساناهی

خودێ ب ڤێ كيتابا ئاشكه‌را به‌رێ وى يێ دويكه‌فتنا ڕازيبوونا خودێ كرى دده‌ته‌ ڕێكێن ته‌ناهییێ وسلامه‌تییێ، ووان ب ئانه‌هییا خۆ ژ تارییێن كوفرێ ده‌ردئێخته‌ ڕۆناهییا باوه‌رییێ، وبه‌رێ وان دده‌ته‌ دينێ خۆ يێ ڕاست.

17

لَقَدْ كَفَرَ الَّذِيْنَ قَالُوْ٘ا اِنَّ اللّٰهَ هُوَ الْمَسِيْحُ ابْنُ مَرْيَمَ قُلْ فَمَنْ يَّمْلِكُ مِنَ اللّٰهِ شَيْــًٔا اِنْ اَرَادَ اَنْ يُّهْلِكَ الْمَسِيْحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَاُمَّهٗ وَمَنْ فِي الْاَرْضِ جَمِيْعًا وَلِلّٰهِ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا يَخْلُقُ مَا يَشَآءُ وَاللّٰهُ عَلٰي كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

ب ڕاستى ئه‌و فه‌له‌ كافربوون ئه‌وێن گۆتين: خودێ مه‌سيحێ كوڕێ مه‌ريه‌مێ‌یه‌، تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ وان فه‌لێن نه‌زان: ئه‌گه‌ر مه‌سيح خودێ بايه‌ ئه‌و دا شێت قه‌ده‌را خودێ ژ خۆ پاشڤه‌ لێده‌ت ئه‌گه‌ر هات كو ئه‌و ودايكا وى وهه‌ر كه‌سه‌كێ ل عه‌ردى بچنه‌ هيلاكێ، ودايكا عيساى مر وئه‌و نه‌شيا مرنێ ژێ دوير بكه‌ت، هه‌ر وه‌سا ئه‌و نه‌شێت مرنێ ژ خۆ ژى دوير كه‌ت؛ چونكى ئه‌و دو عه‌بدن ژ عه‌بدێن خودێ نه‌شێن مرنێ ژ خۆ دويربێخن، وئه‌ڤه‌ ده‌ليله‌ كو ئه‌و ژى وه‌كى هه‌مى دوونده‌ها ئاده‌مى مرۆڤه‌. وهه‌ر تشته‌كێ ل عه‌سمانان وعه‌ردى هه‌ى ملكێ خودێ‌یه‌، تشتێ وى بڤێت ئه‌و دئافرينت وهه‌بوونێ دده‌تێ، وئه‌و ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كى يێ خودان شيانه‌. وڕاستییا ته‌وحيدێ هندێ دخوازت سالۆخه‌تێن خوداينییێ وپه‌رستنێ هه‌مى بۆ خودێ بن، وكه‌سه‌ك ژ چێكرییێن وى هه‌ڤپشكییا وى تێدا نه‌كه‌ت، وگه‌له‌ك جاران مرۆڤ ب زێده‌ بلندكرنا پێغه‌مبه‌ر وچاكان دكه‌ڤنه‌ د شركێ دا، وه‌كى فه‌لان مه‌سيح زێده‌ بلندكرى، وگه‌ردوون هه‌مى يێ خودێ‌یه‌، وئافراندن ب ده‌ستێ وى ب تنێ‌یه‌، وئه‌و نيشانێن په‌رده‌دڕ يێن كو په‌يدا دبن بۆ شيانا خودێ دزڤڕن. تشتێ خودێ بڤێت ئه‌و دئافرينت، وكارێ وى بڤێت ئه‌و دكه‌ت، وپاكى وپيرۆزى بۆ وى بت.

18

وَقَالَتِ الْيَهُوْدُ وَالنَّصٰرٰي نَحْنُ اَبْنٰٓؤُا اللّٰهِ وَاَحِبَّآؤُهٗ قُلْ فَلِمَ يُعَذِّبُكُمْ بِذُنُوْبِكُمْ بَلْ اَنْتُمْ بَشَرٌ مِّمَّنْ خَلَقَ يَغْفِرُ لِمَنْ يَّشَآءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَّشَآءُ وَلِلّٰهِ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَاِلَيْهِ الْمَصِيْرُ

تەفسیرا ساناهی

وجوهى وفه‌لان ژ دره‌و گۆت كو ئه‌م كوڕێن خودێ و خۆشتڤییێن وينه‌، تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ وان: پا بۆچى ژ به‌ر گونه‌هێن هه‌وه‌ ئه‌و هه‌وه‌ عه‌زاب دده‌ت؟ ئه‌گه‌ر هوين خۆشتڤییێن وى بانه‌ وى هوين عه‌زاب نه‌ددان، وخودێ ب تنێ حه‌ز ژ وى دكه‌ت يێ گوهدارییا وى بكه‌ت، وتو بێژه‌ وان: به‌لكى هوين ژى وه‌كى هه‌مى دوونده‌ها ئاده‌مى مرۆڤن، ئه‌گه‌ر هوين باشییێ بكه‌ن ژ به‌ر باشییا هه‌وه‌ جزايێ هه‌وه‌ دێ خێر بت، وئه‌گه‌ر هه‌وه‌ خرابى كر جزايێ هه‌وه‌ دێ خرابى بت، وخودێ گونه‌هان بۆ وى ژێ دبه‌ت يێ وى بڤێت، ووى عه‌زاب دده‌ت يێ وى بڤێت، وئه‌و خودانێ ملكییه‌، چاوا وى بڤێت وه‌سا ئه‌و ب ڕێڤه‌ دبه‌ت، وئه‌و حوكمى د ناڤبه‌را به‌نییێن خۆ دا دكه‌ت، وهه‌ر يه‌كى وه‌سا جزايێ وى دده‌تێ وه‌كى ئه‌و ژ هه‌ژى.

19

يٰ٘اَهْلَ الْكِتٰبِ قَدْ جَآءَكُمْ رَسُوْلُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ عَلٰي فَتْرَةٍ مِّنَ الرُّسُلِ اَنْ تَقُوْلُوْا مَا جَآءَنَا مِنْۣ بَشِيْرٍ وَّلَا نَذِيْرٍ فَقَدْ جَآءَكُمْ بَشِيْرٌ وَّنَذِيْرٌ وَاللّٰهُ عَلٰي كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى گه‌لى جوهى وفه‌لان ب ڕاستى پێغه‌مبه‌رێ مه‌ موحه‌ممه‌د -سلاڤ لێ بن-، پشتى ده‌مه‌كى ژ هنارتنا عيسايێ كوڕێ مه‌ريه‌مێ بۆ هه‌وه‌ هات؛ دا حه‌قییێ وهيدايه‌تێ بۆ هه‌وه‌ ئاشكه‌را بكه‌ت؛ دا هوين نه‌بێژن: كه‌سه‌ك بۆ مه‌ نه‌هاتبوو مزگينییێ بده‌ته‌ مه‌ ومه‌ بترسينت، پشتى هنارتنا وى بۆ هه‌وه‌ هه‌وه‌ چو هێجه‌ت نابن، ئه‌ڤه‌ پێغه‌مبه‌ره‌ك ژ نك خودێ بۆ هه‌وه‌ هات مزگينییێ دده‌ته‌ وى يێ باوه‌رییێ پێ بينت، ووى دترسينت يێ گوهدارییا وى نه‌كه‌ت. وخودێ ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كى يێ خودان شيانه‌، چ عه‌زابدانا نه‌گوهدارى بت، يان دانا خێرێ بۆ گوهدارى بت.

20

وَاِذْ قَالَ مُوْسٰي لِقَوْمِهٖ يٰقَوْمِ اذْكُرُوْا نِعْمَةَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ اِذْ جَعَلَ فِيْكُمْ اَنْۣبِيَآءَ وَجَعَلَكُمْ مُّلُوْكًا وَّاٰتٰىكُمْ مَّا لَمْ يُؤْتِ اَحَدًا مِّنَ الْعٰلَمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- به‌حسێ مووساى بكه‌ ده‌مێ وى گۆتییه‌ ملله‌تێ خۆ: گه‌لى ئسرائيلییان قه‌نجییا خودێ ل سه‌ر خۆ ل بيرا خۆ بيننه‌ڤه‌، ده‌مێ وى پێغه‌مبه‌ر ژ هه‌وه‌ ڕاكرين، وهوين كرينه‌ پادشاهـ هوين ب خۆ حوكمى ل خۆ دكه‌ن پشتى كو فيرعه‌ونى وملله‌تێ وى حوكم ل هه‌وه‌ دكر، ووى ئه‌و ڕه‌نگێن قه‌نجییێن خۆ دانه‌ هه‌وه‌ يێن كو نه‌داينه‌ يه‌كى ژ خه‌لكێ سه‌رده‌مێ هه‌وه‌.

21

يٰقَوْمِ ادْخُلُوا الْاَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتِيْ كَتَبَ اللّٰهُ لَكُمْ وَلَا تَرْتَدُّوْا عَلٰ٘ي اَدْبَارِكُمْ فَتَنْقَلِبُوْا خٰسِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

گۆتى ئه‌ى ملله‌تێ من هوين هه‌ڕنه‌ عه‌ردێ پيرۆز -كو (به‌يتولمه‌قدس) وده‌ور وبه‌رێن وێنه‌- يێ خودێ سۆز داى كو هوين دێ چنێ ودێ شه‌ڕێ وان كافرێن ل وێرێ كه‌ن، وهوين ژ كرنا شه‌ڕێ د گه‌ل جه‌بابران نه‌زڤڕن، ئه‌گه‌ر دێ خێرا دنيايێ وئاخره‌تێ ژ ده‌ست هه‌وه‌ چت.

22

قَالُوْا يٰمُوْسٰ٘ي اِنَّ فِيْهَا قَوْمًا جَبَّارِيْنَ وَاِنَّا لَنْ نَّدْخُلَهَا حَتّٰي يَخْرُجُوْا مِنْهَا فَاِنْ يَّخْرُجُوْا مِنْهَا فَاِنَّا دٰخِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وان گۆت: ئه‌ى مووسا ملله‌ته‌كێ ب هێز ودژوار ل وێرێ هه‌يه‌، ومه‌ شيانا شه‌ڕێ د گه‌ل وان نينه‌، وئه‌م نه‌شێين بچينه‌ وێرێ وئه‌و ل وێرێ بن، ڤێجا ئه‌گه‌ر ئه‌و ژێ ده‌ركه‌ڤن ئه‌م دێ چينێ.

23

قَالَ رَجُلٰنِ مِنَ الَّذِيْنَ يَخَافُوْنَ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِمَا ادْخُلُوْا عَلَيْهِمُ الْبَابَ فَاِذَا دَخَلْتُمُوْهُ فَاِنَّكُمْ غٰلِبُوْنَ وَعَلَي اللّٰهِ فَتَوَكَّلُوْ٘ا اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

دو زه‌لامان ژ وان يێن ژ خودێ دترسان، خودێ قه‌نجى د گه‌ل كربوو وان گوهدارییا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى دكر، گۆته‌ ئسرائيلییان: هوين ب سه‌ر وان جه‌بابران دا د ده‌رگه‌هێ باژێرێ وان ڕا هه‌ڕنه‌ ژۆر، وه‌ك كارئينان بۆ ئه‌گه‌ران، وئه‌گه‌ر هوين د ده‌رگه‌هى ڕا ب سه‌ر وان دا چوونه‌ ژۆر هوين دێ ب سه‌ركه‌ڤن، وخۆ بهێلنه‌ ب هيڤییا خودێ ب تنێ ڤه‌، ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ باوه‌رى ب پێغه‌مبه‌رێ وى هه‌يه‌، وهوين كارى ب شريعه‌تێ وى دكه‌ن.

24

قَالُوْا يٰمُوْسٰ٘ي اِنَّا لَنْ نَّدْخُلَهَا٘ اَبَدًا مَّا دَامُوْا فِيْهَا فَاذْهَبْ اَنْتَ وَرَبُّكَ فَقَاتِلَا٘ اِنَّا هٰهُنَا قٰعِدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ملله‌تێ مووساى گۆته‌ وى: هندى جه‌بابره‌ ل باژێرى بن ئه‌م قه‌ت ناچينه‌ تێڤه‌، ڤێجا هه‌ڕه‌ تو وخودايێ خۆ شه‌ڕێ وان بكه‌ن، هندى ئه‌مين ئه‌م ئه‌ها ل ڤيرێ دێ ڕوينينه‌ خوارێ وئه‌م شه‌ڕێ وان ناكه‌ين. وئه‌ڤه‌ ڕژدییه‌كه‌ ژ وان ل سه‌ر نه‌گوهدارییا مووساى -سلاڤ لێ بن-.

25

قَالَ رَبِّ اِنِّيْ لَا٘ اَمْلِكُ اِلَّا نَفْسِيْ وَاَخِيْ فَافْرُقْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْقَوْمِ الْفٰسِقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئينا مووساى دوعا ژ خودايێ خۆ كر وگۆت: ئه‌ز دشێمه‌ خۆ وبرايێ خۆ ب تنێ، ڤێجا تو حوكمى د ناڤبه‌را مه‌ وملله‌تێ سه‌رداچووى دا بكه‌.

26

قَالَ فَاِنَّهَا مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ اَرْبَعِيْنَ سَنَةً يَتِيْهُوْنَ فِي الْاَرْضِ فَلَا تَاْسَ عَلَي الْقَوْمِ الْفٰسِقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

خودێ گۆته‌ پێغه‌مبه‌رێ خۆ مووساى: حه‌رامه‌ ل سه‌ر ڤان جوهییان ئه‌و چل سالێن دى بچنه‌ عه‌ردێ پيرۆز، ئه‌و ل عه‌ردى سه‌رگه‌شت وبه‌رزه‌ دێ مينن، ڤێجا تو ئه‌ى مووسا ل سه‌ر وى ملله‌تێ ژ گوهدارییا من ده‌ردكه‌ڤت ب خه‌م نه‌كه‌ڤه‌.

27

وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَاَ ابْنَيْ اٰدَمَ بِالْحَقِّ اِذْ قَرَّبَا قُرْبَانًا فَتُقُبِّلَ مِنْ اَحَدِهِمَا وَلَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الْاٰخَرِ قَالَ لَاَقْتُلَنَّكَ قَالَ اِنَّمَا يَتَقَبَّلُ اللّٰهُ مِنَ الْمُتَّقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- چيرۆكا هه‌ر دو كوڕێن ئاده‌مى قابيل وهابيلى بۆ ئسرائيلییان بێژه‌، وئه‌و چيرۆكه‌كا ڕاسته‌: ده‌مێ هه‌ر يه‌ك ژ وان قوربانه‌ك داى -دا پێ نێزيكى خودێ ببن- ئينا خودێ قوربانێ هابيلى قه‌بويل كر؛ چونكى ئه‌و مرۆڤه‌كێ ب ته‌قوا بوو، ڤێجا قابيلى حه‌سويدى ب برايێ خۆ بر، وگۆتىَ: ئه‌ز دێ ته‌ كوژم، هابيلى گۆت: هندى خودێ‌یه‌ قوربانى ژ وى قه‌بويل دكه‌ت يێ ژ وى بترست.

28

لَئِنْۣ بَسَطْتَّ اِلَيَّ يَدَكَ لِتَقْتُلَنِيْ مَا٘ اَنَا بِبَاسِطٍ يَّدِيَ اِلَيْكَ لِاَقْتُلَكَ اِنِّيْ٘ اَخَافُ اللّٰهَ رَبَّ الْعٰلَمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهابيلى ب شيره‌ت ڤه‌ گۆته‌ برايێ خۆ: ئه‌گه‌ر ته‌ ده‌ستێ خۆ درێژكره‌ من دا من بكوژى، تو وێ چه‌ندێ ژ من نابينى، ئه‌ز وه‌كى ته‌ ناكه‌م، هندى ئه‌زم ئه‌ز ژ خودێ خودايێ هه‌مى چێكرییان دترسم.

29

اِنِّيْ٘ اُرِيْدُ اَنْ تَبُوْٓاَ بِاِثْمِيْ وَاِثْمِكَ فَتَكُوْنَ مِنْ اَصْحٰبِ النَّارِ وَذٰلِكَ جَزٰٓؤُا الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌زم من دڤێت تو بزڤڕى گونه‌ها كوشتنا من، وگونه‌ها به‌رى هنگى ل سه‌ر ته‌ هه‌ى هلگرى، ڤێجا دا تو ببیه‌ ژ خه‌لكێ ئاگرى يێن هه‌ر تێدا دمينن، وئه‌وه‌ جزايێ زۆرداران.

30

فَطَوَّعَتْ لَهٗ نَفْسُهٗ قَتْلَ اَخِيْهِ فَقَتَلَهٗ فَاَصْبَحَ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئينا نه‌فسا قابيلى كوشتنا برايێ وى ل به‌ر وى شرين كر، ڤێجا وى ئه‌و كوشت، وئه‌و بوو ژ زيانكاران يێن ئاخره‌تا خۆ دايه‌ ب دنيايا خۆ.

31

فَبَعَثَ اللّٰهُ غُرَابًا يَّبْحَثُ فِي الْاَرْضِ لِيُرِيَهٗ كَيْفَ يُوَارِيْ سَوْءَةَ اَخِيْهِ قَالَ يٰوَيْلَتٰ٘ي اَعَجَزْتُ اَنْ اَكُوْنَ مِثْلَ هٰذَا الْغُرَابِ فَاُوَارِيَ سَوْءَةَ اَخِيْ فَاَصْبَحَ مِنَ النّٰدِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ده‌مێ قابيلى برايێ خۆ كوشتى نه‌زانى دێ چ ل كه‌له‌خێ وى كه‌ت، ئينا خودێ قه‌له‌ك هنارت دا كۆركه‌كێ د عه‌ردى بكۆلت وقه‌له‌كا مرى تێدا ڤه‌شێرت؛ دا ب وێ چه‌ندێ نيشا قابيلى بده‌ت كانێ چاوا دێ له‌شێ برايێ خۆ ڤه‌شێرت؟ ئينا قابيل مه‌نده‌هۆش بوو، وگۆت: ئه‌رێ چاوا ئه‌ز نه‌شيام وه‌كى ڤێ قه‌لێ بكه‌م وله‌شێ برايێ خۆ ڤه‌شێرم؟ ئينا قابيلى برايێ خۆ ڤه‌شارت، ڤێجا خودێ په‌شێمانى ب ڕزقێ وى كر پشتى ئه‌و ب زيانكارى ڤه‌ زڤڕییه‌.

32

مِنْ اَجْلِ ذٰلِكَ كَتَبْنَا عَلٰي بَنِيْ٘ اِسْرَآءِيْلَ اَنَّهٗ مَنْ قَتَلَ نَفْسًاۣ بِغَيْرِ نَفْسٍ اَوْ فَسَادٍ فِي الْاَرْضِ فَكَاَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيْعًا وَمَنْ اَحْيَاهَا فَكَاَنَّمَا٘ اَحْيَا النَّاسَ جَمِيْعًا وَلَقَدْ جَآءَتْهُمْ رُسُلُنَا بِالْبَيِّنٰتِ ثُمَّ اِنَّ كَثِيْرًا مِّنْهُمْ بَعْدَ ذٰلِكَ فِي الْاَرْضِ لَمُسْرِفُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ژ به‌ر ڤێ تاوانا كوشتنێ مه‌ بۆ ئسرائيلییان كره‌ شريعه‌ت كو هه‌چییێ نه‌فسه‌كێ بێ تۆل ڤه‌كرن، يان ژ به‌ر كرنا خرابكارییێ ودوژمناتییا شريعه‌تێ خودێ ل دنيايێ بكوژت، هه‌ر وه‌كى وى مرۆڤ هه‌مى كوشتين ژ به‌ر كو وى خۆ هێژاى عه‌زابا خودێ يا مه‌زن كر، وهه‌چییێ خۆ ژ كوشتنا نه‌فسه‌كا خودێ حه‌رام كرى دا پاش هه‌ر وه‌كى وى مرۆڤ هه‌مى زێندى كرين؛ چونكى پاراستنا مرۆڤه‌كێ ب تنێ پاراستنه‌ بۆ مرۆڤان هه‌مییان، و ب ڕاستى پێغه‌مبه‌رێن مه‌ ب هێجه‌ت وده‌ليلێن ئاشكه‌را ل سه‌ر ڕاستییا په‌ياما وان گازى بۆ دكر، ژ باوه‌رى ئينانا ب خودێ وپێك ئينانا تشتێ ل سه‌ر وان هاتییه‌ فه‌ركرن بۆ ئسرائيلییان هاتبوون، پاشى پشتى هنارتنا پێغه‌مبه‌ران گه‌له‌ك ژ وان ئسرائيلییان ب كرنا حه‌رامییێ وهێلانا فه‌رمانا خودێ زێده‌گاڤییێ ل سه‌ر توخويبێن خودێ دكه‌ن.

33

اِنَّمَا جَزٰٓؤُا الَّذِيْنَ يُحَارِبُوْنَ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَيَسْعَوْنَ فِي الْاَرْضِ فَسَادًا اَنْ يُّقَتَّلُوْ٘ا اَوْ يُصَلَّبُوْ٘ا اَوْ تُقَطَّعَ اَيْدِيْهِمْ وَاَرْجُلُهُمْ مِّنْ خِلَافٍ اَوْ يُنْفَوْا مِنَ الْاَرْضِ ذٰلِكَ لَهُمْ خِزْيٌ فِي الدُّنْيَا وَلَهُمْ فِي الْاٰخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

هه‌ما جزايێ وان يێن شه‌ڕێ خودێ دكه‌ن، وئاشكه‌را دوژمناتییێ د گه‌ل وى دكه‌ن، وپێ ل ئه‌حكامێن وى وئه‌حكامێن پێغه‌مبه‌رێ وى ددانن، وخرابكارییێ د عه‌ردى دا دكه‌ن، ب كوشتنا مرۆڤان، يان ژێستاندنا مالـى ژ وان، كو بێنه‌ كوشتن، يان د گه‌ل كوشتنێ بێنه‌ هلاويستن، يان ده‌ستێن وان يێن ڕاستێ د گه‌ل پییێن وان يێن چه‌پێ بێنه‌ بڕين، وئه‌گه‌ر تۆبه‌ نه‌كر ده‌ستێن وان يێن چه‌پێ د گه‌ل پییێن وان يێن ڕاستێ ژى دێ ئێنه‌ بڕين، يان ئه‌و بۆ وه‌لاته‌كێ دى ژبلى وه‌لاتێ وان بێنه‌ ده‌رێخستن، و د گرتيخانه‌يه‌كا وى وه‌لاتى دا بێنه‌گرتن حه‌تا تۆبه‌ بكه‌ن، وئه‌ڤ جزايه‌ يێ خودێ بۆ شه‌ڕكه‌ران داناى شه‌رمزارییه‌كه‌ بۆ وان د دنيايێ دا، و ل ئاخره‌تێ عه‌زابه‌كا دژوار بۆ وان هه‌يه‌.

34

اِلَّا الَّذِيْنَ تَابُوْا مِنْ قَبْلِ اَنْ تَقْدِرُوْا عَلَيْهِمْ فَاعْلَمُوْ٘ا اَنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

به‌لێ هه‌چییێ ژ وان شه‌ڕكه‌ران لێڤه‌ ببت وبه‌رى هوين بشێنێ يان ڕێكێ لێ بگرن بێت وخۆ ب ده‌ست هه‌وه‌ ڤه‌ به‌رده‌ت وپه‌شێمان ببت حه‌قێ خودێ ژ سه‌ر وى ڕا دبت، وهوين -گه‌لى خودان باوه‌ران- بزانن هندى خودێ‌یه‌ باش گونه‌هـ ژێبر بوويه‌ بۆ به‌نییێن خۆ، ودلۆڤانكار بوويه‌ ب وان.

35

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَابْتَغُوْ٘ا اِلَيْهِ الْوَسِيْلَةَ وَجَاهِدُوْا فِيْ سَبِيْلِهٖ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى گه‌لى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رێ وى كرى، ژ خودێ بترسن، و ب كارێ ئه‌و ژێ ڕازى ببت هوين خۆ نێزيكى وى بكه‌ن، وجيهادێ د ڕێكا وى دا بكه‌ن؛ دا هوين ب چوونا به‌حه‌شتا وى ب سه‌ر بكه‌ڤن.

36

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَوْ اَنَّ لَهُمْ مَّا فِي الْاَرْضِ جَمِيْعًا وَّمِثْلَهٗ مَعَهٗ لِيَفْتَدُوْا بِهٖ مِنْ عَذَابِ يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَا تُقُبِّلَ مِنْهُمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن كافرى ب ته‌وحيدا خودێ وشريعه‌تێ وى كرى، ئه‌گه‌ر هه‌ر تشته‌كێ ل عه‌ردى وهندى دى ژى د گه‌ل دا يێ وان بت، ووان ڤيا ل ڕۆژا قيامه‌تێ خۆ پێ ژ عه‌زابا خودێ بكڕن، خودێ وێ ژ وان قه‌بويل ناكه‌ت، وعه‌زابه‌كا ب ئێش بۆ وان هه‌يه‌.

37

يُرِيْدُوْنَ اَنْ يَّخْرُجُوْا مِنَ النَّارِ وَمَا هُمْ بِخٰرِجِيْنَ مِنْهَا وَلَهُمْ عَذَابٌ مُّقِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

ڤان كافران دڤێت ژ ئاگرى ده‌ركه‌ڤن ژ به‌ر وێ نه‌خۆشییا ئه‌و ژێ دبينن، ووان چو ڕێ بۆ وێ چه‌ندێ نينن، وعه‌زابه‌كا به‌رده‌وام بۆ وان هه‌يه‌.

38

وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوْ٘ا اَيْدِيَهُمَا جَزَآءًۣ بِمَا كَسَبَا نَكَالًا مِّنَ اللّٰهِ وَاللّٰهُ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

ومێرێ دز وژنا دز هوين -گه‌لى كاربده‌ستان- ده‌ستێن وان ل دويڤ شريعه‌تى ببڕن، جزادان بۆ وان ژ به‌ر برنا وان يا بێ حه‌ق بۆ مالێ خه‌لكى، وپاشڤه‌لێدانه‌ك ژ خودێ بۆ خه‌لكێ دى كو وه‌كى وان نه‌كه‌ن. وخودێ د ملكێ خۆ دا يێ زاله‌، و د فه‌رمانێن خۆ دا يێ كاربنه‌جهه‌.

39

فَمَنْ تَابَ مِنْۣ بَعْدِ ظُلْمِهٖ وَاَصْلَحَ فَاِنَّ اللّٰهَ يَتُوْبُ عَلَيْهِ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا هه‌چییێ پشتى دزییا خۆ تۆبه‌ بكه‌ت، و د هه‌مى كارێ خۆ دا چاكییێ بكه‌ت، هندى خودێ‌یه‌ تۆبا وى دێ قه‌بويل كه‌ت. هندى خودێ‌یه‌ باش گونه‌هـ ژێبرێ به‌نییێن خۆيه‌، ودلۆڤانكاره‌ ب وان.

40

اَلَمْ تَعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ لَهٗ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ يُعَذِّبُ مَنْ يَّشَآءُ وَيَغْفِرُ لِمَنْ يَّشَآءُ وَاللّٰهُ عَلٰي كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى موحه‌ممه‌د ما ته‌ نه‌زانییه‌ هندى خودێ‌یه‌ ئافرانده‌رێ گه‌ردوونێ‌يه‌ وئه‌و وێ ب ڕێڤه‌ دبه‌ت وئه‌و مالكێ وێ يه‌، وئه‌وه‌ يێ هه‌ر كاره‌كێ وى بڤێت ئه‌و دكه‌ت، وى عه‌زاب دده‌ت يێ وى بڤێت، وگونه‌هێ بۆ وى ژێ دبه‌ت يێ وى بڤێت، وئه‌و ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كى يێ خودان شيانه‌.

41

يٰ٘اَيُّهَا الرَّسُوْلُ لَا يَحْزُنْكَ الَّذِيْنَ يُسَارِعُوْنَ فِي الْكُفْرِ مِنَ الَّذِيْنَ قَالُوْ٘ا اٰمَنَّا بِاَفْوَاهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوْبُهُمْ وَمِنَ الَّذِيْنَ هَادُوْا سَمّٰعُوْنَ لِلْكَذِبِ سَمّٰعُوْنَ لِقَوْمٍ اٰخَرِيْنَ لَمْ يَاْتُوْكَ يُحَرِّفُوْنَ الْكَلِمَ مِنْۣ بَعْدِ مَوَاضِعِهٖ يَقُوْلُوْنَ اِنْ اُوْتِيْتُمْ هٰذَا فَخُذُوْهُ وَاِنْ لَّمْ تُؤْتَوْهُ فَاحْذَرُوْا وَمَنْ يُّرِدِ اللّٰهُ فِتْنَتَهٗ فَلَنْ تَمْلِكَ لَهٗ مِنَ اللّٰهِ شَيْــًٔا اُولٰٓئِكَ الَّذِيْنَ لَمْ يُرِدِ اللّٰهُ اَنْ يُّطَهِّرَ قُلُوْبَهُمْ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَّلَهُمْ فِي الْاٰخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر ئه‌وێن له‌زێ د نه‌باوه‌رى ئينانا ب پێغه‌مبه‌رينییا ته‌ دا دكه‌ن ژ وان دوڕوییان يێن ب سه‌ر ڤه‌ خۆ ب ئيسلامێ دئيننه‌ ده‌ر ودلێن وان ژێ دڤالا، ئه‌و بلا ته‌ ب خه‌م نه‌ئێخن، هندى ئه‌زم ئه‌ز دێ پشتا ته‌ گرم. وله‌زكرنا جوهییان ژى د نه‌باوه‌رى ئينانا ب پێغه‌مبه‌رينییا ته‌ دا بلا ته‌ ب خه‌م نه‌ئێخت، هندى ئه‌ون ئه‌و ملله‌ته‌كن گوهدارییا دره‌وێ دكه‌ن، ووان بێ به‌ختییان قه‌بويل دكه‌ن يێن زانايێن وان دبێژن، وئه‌و گوهدارییا هنده‌كێن دى يێن نه‌ئێنه‌ ديوانا ته‌ دكه‌ن، وئه‌وێن هه‌ يێن دى گۆتنا خودێ پشتى كو وان زانى ئه‌و دگوهۆڕن، ودبێژن: ئه‌گه‌ر تشته‌كێ وه‌كى ڤێ يا مه‌ ژ ته‌وراتێ گوهاڕتى ژ لايێ موحه‌ممه‌دى ڤه‌ بۆ هه‌وه‌ هات هوين كارى پێ بكه‌ن، ژ خۆ ئه‌گه‌ر ئه‌و وه‌كى وێ نه‌بوو هشيار بن قه‌بويل نه‌كه‌ن، وكارى پێ نه‌كه‌ن. وهه‌چییێ خودێ سه‌رداچوونا وى بڤێت تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- نه‌شێى وێ چه‌ندێ ژێ دوير بكه‌ى، وتو نه‌شێى وى ب هيدايه‌ت بينى. وهندى ئه‌و جوهى ودوڕوينه‌ خودێ نه‌ڤيايه‌ كو دلێن وان ژ پيسییا كوفرێ پاقژ بكه‌ت، د دنيايێ دا ڕوى ڕه‌شى وشه‌رمزارى بۆ وان هه‌يه‌، و ل ئاخره‌تێ عه‌زابدانه‌كا مه‌زن.

42

سَمّٰعُوْنَ لِلْكَذِبِ اَكّٰلُوْنَ لِلسُّحْتِ فَاِنْ جَآءُوْكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ اَوْ اَعْرِضْ عَنْهُمْ وَاِنْ تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَنْ يَّضُرُّوْكَ شَيْــًٔا وَاِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤ جوهییه‌ گوهدانا دره‌وێ دده‌نه‌ د گه‌ل خوارنا مالێ حه‌رام، ڤێجا ئه‌گه‌ر ئه‌و هاتن ووان حوكمێ خۆ ئينا نك ته‌ تو حوكمى د ناڤبه‌را وان دا بكه‌، يان ژى تو وان بهێله‌، وئه‌گه‌ر تو حوكمى د ناڤبه‌را وان دا نه‌كه‌ى ئه‌و نه‌شێن ب تشته‌كى زيانێ بگه‌هيننه‌ ته‌، وئه‌گه‌ر ته‌ حوكم كر تو ب دادییێ حوكمى د ناڤبه‌را وان دا بكه‌. هندى خودێ‌یه‌ حه‌ز ژ دادكه‌ران دكه‌ت.

43

وَكَيْفَ يُحَكِّمُوْنَكَ وَعِنْدَهُمُ التَّوْرٰىةُ فِيْهَا حُكْمُ اللّٰهِ ثُمَّ يَتَوَلَّوْنَ مِنْۣ بَعْدِ ذٰلِكَ وَمَا٘ اُولٰٓئِكَ بِالْمُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى كارێ ڤان جوهییانه‌ يێ عه‌جێبه‌، ئه‌و حوكمێ خۆ دئيننه‌ نك ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- وئه‌و باوه‌رییێ ب ته‌، و ب كيتابا ته‌ نائينن، د گه‌ل كو ئه‌و ته‌وراتا وان باوه‌رى پێ هه‌ى يا ل نك وان، حوكمێ خودێ تێدا هه‌يه‌، پاشى ئه‌گه‌ر ته‌ حوكمه‌كێ ل دويڤ دلێ وان نه‌دا ئه‌و دێ پشت دده‌ن وچن، ڤێجا وان گونه‌ها كوفرا ب شريعه‌تێ خۆ د گه‌ل گونه‌ها پشتدانا حوكمێ ته‌ ل نك خۆ كۆمكر، وئه‌وێن ئه‌ڤ سالۆخه‌ته‌ ل نك هه‌ين ئه‌و نه‌ دخودان باوه‌رن ب خودێ و ب ته‌ وحوكمێ ته‌.

44

اِنَّا٘ اَنْزَلْنَا التَّوْرٰىةَ فِيْهَا هُدًي وَّنُوْرٌ يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّوْنَ الَّذِيْنَ اَسْلَمُوْا لِلَّذِيْنَ هَادُوْا وَالرَّبّٰنِيُّوْنَ وَالْاَحْبَارُ بِمَا اسْتُحْفِظُوْا مِنْ كِتٰبِ اللّٰهِ وَكَانُوْا عَلَيْهِ شُهَدَآءَ فَلَا تَخْشَوُا النَّاسَ وَاخْشَوْنِ وَلَا تَشْتَرُوْا بِاٰيٰتِيْ ثَمَنًا قَلِيْلًا وَمَنْ لَّمْ يَحْكُمْ بِمَا٘ اَنْزَلَ اللّٰهُ فَاُولٰٓئِكَ هُمُ الْكٰفِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌مين مه‌ ته‌ورات ئينايه‌ خوارێ، ڕێنيشادانا ژ به‌رزه‌بوونێ وئاشكه‌راكرنا ئه‌حكامان تێدا هه‌يه‌، ووان پێغه‌مبه‌ران يێن خۆ ئێخستییه‌ ژێر حوكمێ خودێ وباوه‌رى پێ ئيناى حوكم پێ د ناڤبه‌را جوهییان دا كرییه‌، وئه‌و ژ حوكمێ وێ ده‌رنه‌كه‌فتينه‌ ووه‌ربادان ژى نه‌ئێخستییێ، وزانايێن جوهییان يێن خودايى وزانايێن رێبه‌ر ومه‌زن يێن خه‌لكى ب شريعه‌تێ خودێ په‌روه‌رده‌ دكه‌ن وان ژى حوكم پێ كرییه‌؛ ئه‌و ژ به‌ر كو پێغه‌مبه‌رێن وان ته‌ورات وتێگه‌هشتن وكار پێ كرنا ب وێ ئێمانه‌تى وان كربوو، وئه‌و زانا شاهد بوون كو وان پێغه‌مبه‌ران ب كيتابا خودێ حوكم د ناڤبه‌را جوهییان دا كربوو. وخودێ دبێژته‌ زانايێن جوهییان: ڤێجا هوين د كارئينانا حوكمێ من دا ژ خه‌لكى نه‌ترسن؛ چونكى ئه‌و نه‌شێن نه‌ مفاى نه‌ زيانێ بگه‌هيننه‌ هه‌وه‌، به‌لێ هوين ژ من بترسن ئه‌زم مفاگه‌هينێ زيانكه‌ر، وهوين ب وى حوكمێ من ئينايه‌ خوارێ به‌رانبه‌ره‌كێ بێ خێر وه‌رنه‌گرن. وئه‌وێن حوكمێ خودێ يێ وى د كيتابا خۆ دا ئينايه‌ خوارێ گوهاڕتى، وئه‌و ڤه‌شارتى، وباوه‌رى پێ نه‌ئيناى، وكار ب حوكمه‌كێ دى كرى، ئه‌ون يێن كافر.

45

وَكَتَبْنَا عَلَيْهِمْ فِيْهَا٘ اَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَالْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَالْاَنْفَ بِالْاَنْفِ وَالْاُذُنَ بِالْاُذُنِ وَالسِّنَّ بِالسِّنِّ وَالْجُرُوْحَ قِصَاصٌ فَمَنْ تَصَدَّقَ بِهٖ فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَّهٗ وَمَنْ لَّمْ يَحْكُمْ بِمَا٘ اَنْزَلَ اللّٰهُ فَاُولٰٓئِكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ د ته‌وراتێ دا ل سه‌ر وان نڤيسى بوو كو نه‌فس ب نه‌فسێ دئێته‌ كوشتن، وچاڤ ب چاڤى دئێته‌ ئينانه‌ده‌ر، ودفن ب دفنێ دئێته‌ بڕين، وگوهـ ب گوهى دئێته‌ ژێڤه‌كرن، وددان ب ددانى دئێته‌ ئينانه‌ده‌ر، و د برينان دا تۆلڤه‌كرن هه‌يه‌، ڤێجا هه‌چییێ د تۆل ستاندنێ دا ل زۆردارى ببۆرت وحه‌قێ خۆ ژێ نه‌ستينت ئه‌و بۆ وى دێ بته‌ ژێبرن بۆ هنده‌ك گونه‌هێن وى كرين. وهه‌چییێ حوكمى ب وێ نه‌كه‌ت يا خودێ د تۆل ستاندنێ دا ئينايه‌ خوارێ ئه‌و ئه‌ون يێن زێده‌گاڤى ل سه‌ر توخويبێن خودێ كرى.

46

وَقَفَّيْنَا عَلٰ٘ي اٰثَارِهِمْ بِعِيْسَي ابْنِ مَرْيَمَ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْرٰىةِ وَاٰتَيْنٰهُ الْاِنْجِيْلَ فِيْهِ هُدًي وَّنُوْرٌ وَّمُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْرٰىةِ وَهُدًي وَّمَوْعِظَةً لِّلْمُتَّقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ب دويڤ پێغه‌مبه‌رێن ئسرائيلییان دا مه‌ عيسايێ كوڕێ مه‌ريه‌مێ هنارت، وى باوه‌رى ب وێ هه‌بوو يا د ته‌وراتێ دا هه‌ى، وكار ب وى تشتێ تێدا هاتى دكر ئه‌گه‌ر ئه‌و نه‌با يێ كيتابا وى ئه‌و نه‌سخه‌كرى، ومه‌ ئنجيل بۆ وى ئينا خوارێ هيدايه‌ت بۆ ڕێكا حه‌ق، وئاشكه‌راكرن بۆ وى تشتێ خه‌لكى نه‌زانى ژ حوكمێ خودێ، وشاهد ل سه‌ر ڕاستگۆيییا ته‌وراتێ ووان حوكمێن تێدا هه‌ين، ومه‌ ئه‌و كربوو ئاشكه‌راكرن بۆ وان يێن ژ خودێ ددترسن وپاشڤه‌برن بۆ وان ژ كرنا گونه‌هان.

47

وَلْيَحْكُمْ اَهْلُ الْاِنْجِيْلِ بِمَا٘ اَنْزَلَ اللّٰهُ فِيْهِ وَمَنْ لَّمْ يَحْكُمْ بِمَا٘ اَنْزَلَ اللّٰهُ فَاُولٰٓئِكَ هُمُ الْفٰسِقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وخودانێن ئنجيلێ ئه‌وێن عيسا بۆ هاتییه‌ هنارتن بلا حوكمى ب وێ بكه‌ن يا خودێ تێدا ئينايه‌ خوارێ. وهه‌چییێ حوكمى ب وێ نه‌كه‌ت يا خودێ ئينايه‌ خوارێ ئه‌و ئه‌ون يێن ژ فه‌رمانا وى ده‌ركه‌فتين، وبێ ئه‌مرییا وى كرى.

48

وَاَنْزَلْنَا٘ اِلَيْكَ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتٰبِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا٘ اَنْزَلَ اللّٰهُ وَلَا تَتَّبِعْ اَهْوَآءَهُمْ عَمَّا جَآءَكَ مِنَ الْحَقِّ لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَّمِنْهَاجًا وَلَوْ شَآءَ اللّٰهُ لَجَعَلَكُمْ اُمَّةً وَّاحِدَةً وَّلٰكِنْ لِّيَبْلُوَكُمْ فِيْ مَا٘ اٰتٰىكُمْ فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرٰتِ اِلَي اللّٰهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيْعًا فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ قورئان بۆ ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ئينايه‌ خوارێ، وهه‌ر تشته‌كێ تێدا هه‌ى حه‌قییه‌ وشاهده‌يیێ ل سه‌ر ڕاستگۆيییا وان كيتابێن به‌رى خۆ دده‌ت، وكو ئه‌و ژ نك خودێنه‌، وئه‌و ل سه‌ر وان يا حاكم وزال وئه‌مينه‌، ڤێجا تو حوكمى د ناڤبه‌را وان جوهییان دا ئه‌وێن حوكمێ خۆ دئيننه‌ نك ته‌ ب وێ بكه‌ يا خودێ بۆ ته‌ د ڤێ قورئانێ دا ئينايه‌ خوارێ، وتو به‌رێ خۆ ژ وێ حه‌قییێ وه‌رنه‌گێڕه‌ يا خودێ فه‌رمان پێ ل ته‌ كرى ودويكه‌فتنا دلچوون وعه‌ده‌تێن وان بكه‌ى، چونكى مه‌ بۆ هه‌ر ملله‌ته‌كى شريعه‌ته‌ك وڕێكه‌كا ئاشكه‌را دانايه‌ دا كارى پێ بكه‌ن. وئه‌گه‌ر خودێ ڤيابا دا شريعه‌تێن هه‌وه‌ كه‌ته‌ يه‌ك، به‌لێ وى ئه‌و ژێك جوداكرن دا هه‌وه‌ پێ بجه‌ڕبينت، ويێ گوهدار ونه‌گوهدار پێ ژێك جودا بكه‌ت، ڤێجا هوين له‌زێ د وى تشتى دا بكه‌ن يێ خێرا هه‌وه‌ يا دين ودنيايێ تێدا كو كاركرنا ب وى تشتییه‌ يێ د ڤێ قورئانێ دا هاتى، هندى زڤڕينا هه‌وه‌يه‌ بۆ نك خودێ‌یه‌، ڤێجا ئه‌و دێ وى تشتێ هوين تێدا ژێك جودا بووين بێژته‌ هه‌وه‌، وهه‌ر يه‌كى ل دويڤ كارێ وى جزاده‌ت.

49

وَاَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا٘ اَنْزَلَ اللّٰهُ وَلَا تَتَّبِعْ اَهْوَآءَهُمْ وَاحْذَرْهُمْ اَنْ يَّفْتِنُوْكَ عَنْۣ بَعْضِ مَا٘ اَنْزَلَ اللّٰهُ اِلَيْكَ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمْ اَنَّمَا يُرِيْدُ اللّٰهُ اَنْ يُّصِيْبَهُمْ بِبَعْضِ ذُنُوْبِهِمْ وَاِنَّ كَثِيْرًا مِّنَ النَّاسِ لَفٰسِقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى مه‌حه‌ممه‌د- ب وێ يا خودێ د قورئانێ دا ئينايه‌ خوارێ حوكمى د ناڤبه‌را جوهییان دا بكه‌، وتو دويكه‌فتنا دلچوونێن وان نه‌كه‌ ئه‌وێن حوكمێ خۆ دئيننه‌ نك ته‌، وهشيار به‌ ئه‌و به‌رێ ته‌ ژ هنده‌كێ ژ وێ وه‌رنه‌گێـڕن يا خودێ بۆ ته‌ هنارتییه‌ خوارێ كو تو كارى پێ نه‌كه‌ى، ڤێجا ئه‌گه‌ر وان پشت دا وى حوكمێ ته‌ كرى تو بزانه‌ هندى خودێ‌یه‌ دڤێت به‌رێ وان ژ هيدايه‌تێ وه‌رگێڕت ژ به‌ر هنده‌ك گونه‌هێن وان به‌رێ كرين. وهندى بارا پترێنه‌ ژ مرۆڤان ژ گوهدارییا خودايێ خۆ دده‌ركه‌فتينه‌.

50

اَفَحُكْمَ الْجَاهِلِيَّةِ يَبْغُوْنَ وَمَنْ اَحْسَنُ مِنَ اللّٰهِ حُكْمًا لِّقَوْمٍ يُّوْقِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ما ئه‌وان جوهییان دڤێت تو ب وى تشتى حوكمى د ناڤبه‌را وان دا بكه‌ى يێ صه‌نه‌م په‌رێس ل سه‌ر دچن ژ نه‌زانين وسه‌رداچوونان؟! وكى د حوكمێ خۆ دا ژ خودێ دادكه‌رتره‌ بۆ وى يێ د شريعه‌تێ خودێ گه‌هشتى وباوه‌رى پێ ئيناى؟

51

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوا الْيَهُوْدَ وَالنَّصٰرٰ٘ي اَوْلِيَآءَ بَعْضُهُمْ اَوْلِيَآءُ بَعْضٍ وَمَنْ يَّتَوَلَّهُمْ مِّنْكُمْ فَاِنَّهٗ مِنْهُمْ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى هوين جوهى وفه‌لان بۆ خۆ نه‌كه‌نه‌ پشته‌ڤان وهه‌ڤپه‌يمان دژى خودان باوه‌ران؛ چونكى ئه‌و حه‌ز ژ خودان باوه‌ران ناكه‌ن، وجوهى هنده‌ك ژ وان پشته‌ڤانییا هنده‌كان دكه‌ن، هه‌ر وه‌سا فه‌له‌ ژى، وهه‌ردو ده‌سته‌ك ل سه‌ر نه‌ياره‌تییا هه‌وه‌ كۆم دبن. وهوين هێژاترن كو هنده‌ك ژ هه‌وه‌ پشته‌ڤانییا هنده‌كان بكه‌ن. وهه‌چییێ ژ هه‌وه‌ وان بۆ خۆ بكه‌ته‌ سه‌ركار ئه‌و دێ ژ وان بت، وحوكمێ وى حوكمێ وانه‌. هندى خودێ‌یه‌ وان زۆرداران يێن كافران بۆ خۆ دكه‌نه‌ سه‌ركار سه‌رڕاست ناكه‌ت.

52

فَتَرَي الَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌ يُّسَارِعُوْنَ فِيْهِمْ يَقُوْلُوْنَ نَخْشٰ٘ي اَنْ تُصِيْبَنَا دَآئِرَةٌ فَعَسَي اللّٰهُ اَنْ يَّاْتِيَ بِالْفَتْحِ اَوْ اَمْرٍ مِّنْ عِنْدِهٖ فَيُصْبِحُوْا عَلٰي مَا٘ اَسَرُّوْا فِيْ٘ اَنْفُسِهِمْ نٰدِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

خودايێ مه‌زن به‌حسێ كۆمه‌كێ ژ دوڕوییان دكه‌ت كو ئه‌و ژ به‌ر وێ نيفاق وگومانا د دلێن وان دا هه‌ى له‌زێ د دۆستينییا جوهییان دا دكه‌ن، ودبێژن: هه‌ما ئه‌م ژ به‌ر هندێ دۆستينییا وان دكه‌ين چونكى ئه‌م دترسين ئه‌و بشێنه‌ موسلمانان ڤێجا مه‌ ژى بده‌نه‌ د گه‌ل وان، خودێ گۆت: ڤێجا به‌لكى خودێ ڤه‌كرنێ -ئانه‌كۆ ڤه‌كرنا مه‌كه‌هێ- بينت وپێغه‌مبه‌رێ خۆ ب سه‌ربێخت، يان كاره‌كێ وه‌سا بكه‌ت هێزا جوهى وفه‌لان پێ ببه‌ت، وئه‌و بكه‌ڤنه‌ د ده‌سـتـێ موسـلمانان دا، ڤێجا هنگى دوڕوى ژ به‌ر وێ يا وان د دلێن خۆ دا ڤه‌شارتى ژ پشته‌ڤانییا وان په‌شێمان ببن.

53

وَيَقُوْلُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْ٘ا اَهٰ٘ؤُلَآءِ الَّذِيْنَ اَقْسَمُوْا بِاللّٰهِ جَهْدَ اَيْمَانِهِمْ اِنَّهُمْ لَمَعَكُمْ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فَاَصْبَحُوْا خٰسِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهنگى خودان باوه‌ر ب مه‌نده‌هۆشى ڤه‌ ژ حالێ ڤان دوڕوییان -پشتى ئه‌و بۆ وان ديار دبت- هنده‌ك دێ بێژنه‌ هنده‌كان: ئه‌رێ ئه‌وێن هه‌ بوون يێن موكم ب خودێ سويند دخوار كو ئه‌و د گه‌ل مه‌نه‌؟! ئه‌و كريارێن دوڕییان د دنيايێ دا كرين پويچ بوون، چو خێر بۆ وان نائێته‌دان؛ چونكى ب بێ باوه‌رى وان ئه‌و كار دكرن، ڤێجا وان دنيا وئاخره‌ت ژ ده‌ست دا.

54

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَنْ يَّرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِيْنِهٖ فَسَوْفَ يَاْتِي اللّٰهُ بِقَوْمٍ يُّحِبُّهُمْ وَيُحِبُّوْنَهٗ٘ اَذِلَّةٍ عَلَي الْمُؤْمِنِيْنَ اَعِزَّةٍ عَلَي الْكٰفِرِيْنَ يُجَاهِدُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَلَا يَخَافُوْنَ لَوْمَةَ لَآئِمٍ ذٰلِكَ فَضْلُ اللّٰهِ يُؤْتِيْهِ مَنْ يَّشَآءُ وَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رێ وى كرى، هه‌چییێ ژ هه‌وه‌ ژ دينێ خۆ بزڤڕت، و ب جوهياتییێ وفه‌لاتییێ يان هه‌ر دينه‌كێ دى بگوهۆڕت، ئه‌و چو زيانێ ناگه‌هينته‌ خودێ، وخودێ پاشى ملله‌ته‌كێ ژ وان چێتر دێ ئينت ئه‌و حه‌ز ژ وان دكه‌ت وئه‌و حه‌ز ژ وى دكه‌ن، د گه‌ل خودان باوه‌ران ددلۆڤانن و ل سه‌ر كافران ددژوارن، شه‌ڕێ نه‌يارێن خودێ دكه‌ن، و د ده‌رحه‌قا خودێ دا ژ كه‌سێ ناترسن. ئه‌و قه‌نجى ژ خودێ‌یه‌ ئه‌و دده‌ته‌ وى يێ وى بڤێت، وخودێ يـێ قه‌نجى فره‌هه‌، ويێ پڕزانايه‌ ب وان به‌نییێن خۆ يێن هێژاى وێ قه‌نجییێ دبن.

55

اِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوا الَّذِيْنَ يُقِيْمُوْنَ الصَّلٰوةَ وَيُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَهُمْ رٰكِعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

سه‌ركارێ هه‌وه‌ -گه‌لى خودان باوه‌ران- هه‌ما هه‌ر خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وییه‌، وئه‌و خودان باوه‌رێن نڤێژا فه‌ر دپارێزن، و ب دله‌كێ ڕازى زه‌كاتێ دده‌ن، وخۆ بۆ خودێ دچه‌مينن.

56

وَمَنْ يَّتَوَلَّ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فَاِنَّ حِزْبَ اللّٰهِ هُمُ الْغٰلِبُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌چییێ باوه‌رى ب خودێ هه‌بت وخودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى وخودان باوه‌ران بۆ خۆ بكه‌ته‌ سه‌ركار، ئه‌و ژ پارتییا خودێ‌یه‌، وپارتییا خودێ‌یه‌ يا ب سه‌رڤه‌هاتى وسه‌ركه‌فتى.

57

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوا الَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا دِيْنَكُمْ هُزُوًا وَّلَعِبًا مِّنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَالْكُفَّارَ اَوْلِيَآءَ وَاتَّقُوا اللّٰهَ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى، هوين وان بۆ خۆ نه‌كه‌نه‌ دۆست وسه‌ركار يێن يارى وتڕانه‌يان بۆ خۆ ب دينێ هه‌وه‌ دكه‌ن ژ خودانێن كيتابێ وكافران، وهوين ژ خودێ بترسن ئه‌گه‌ر هوين ب وى و ب شريعه‌تێ وى دخودان باوه‌رن.

58

وَاِذَا نَادَيْتُمْ اِلَي الصَّلٰوةِ اتَّخَذُوْهَا هُزُوًا وَّلَعِبًا ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَعْقِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر هه‌وه‌ بۆ نڤێژێ بانگ دا ئه‌و يارییان بۆ خۆ ب بانگدانا هه‌وه‌ دكه‌ن، وئه‌ڤ چه‌ندا هه‌ ژ به‌ر بێ فامییا وانه‌، وئه‌و د شريعه‌تێ خودێ ناگه‌هن.

59

قُلْ يٰ٘اَهْلَ الْكِتٰبِ هَلْ تَنْقِمُوْنَ مِنَّا٘ اِلَّا٘ اَنْ اٰمَنَّا بِاللّٰهِ وَمَا٘ اُنْزِلَ اِلَيْنَا وَمَا٘ اُنْزِلَ مِنْ قَبْلُ وَاَنَّ اَكْثَرَكُمْ فٰسِقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ خودانێن كيتابێ: ئه‌و تشتێ هوين بۆ مه‌ ب عه‌يب دزانن ئه‌و ب خۆ بۆ مه‌ مه‌دحه‌‌: كو مه‌ باوه‌رى ب خودێ ئيناى و ب وێ كيتابا وى بۆ مه‌ ئينايه‌ خوارێ و ب يێن به‌رێ هاتينه‌ خوارێ ژى، وباوه‌رى ئينانا مه‌ كو پترییا هه‌وه‌ ژ ڕێكا ڕاست دده‌ركه‌فتينه‌.

60

قُلْ هَلْ اُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِّنْ ذٰلِكَ مَثُوْبَةً عِنْدَ اللّٰهِ مَنْ لَّعَنَهُ اللّٰهُ وَغَضِبَ عَلَيْهِ وَجَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَالْخَنَازِيْرَ وَعَبَدَ الطَّاغُوْتَ اُولٰٓئِكَ شَرٌّ مَّكَانًا وَّاَضَلُّ عَنْ سَوَآءِ السَّبِيْلِ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ خودان باوه‌ران: ئه‌رێ ئه‌ز بۆ هه‌وه‌ بێژم كانێ جزايێ كێ ل ڕۆژا قيامه‌تێ دژوارتره‌ ژ جزايێ وان سه‌رداچوويان؟ ئه‌وێن خودێ ئه‌و ژ ڕه‌حما خۆ ده‌رێخستين ولێ ب غه‌زه‌ب هاتى ژ باپيرێن وان، وڕه‌نگ وڕوییێن وان گوهارتين، وئه‌و كرينه‌ مه‌يموينك وبه‌راز، ژ به‌ر نه‌گوهدارى وبێ به‌ختى وخۆمه‌زنكرنا وان، هه‌ر وه‌سا عه‌بدێن طاغووتى ژى د ناڤ وان دا هه‌بوون، جهێ وان ل ئاخره‌تێ يێ خرابه‌، و د دنيايێ دا كارێ وان يێ ژ ڕێكا ڕاست به‌رزه‌بووى.

61

وَاِذَا جَآءُوْكُمْ قَالُوْ٘ا اٰمَنَّا وَقَدْ دَّخَلُوْا بِالْكُفْرِ وَهُمْ قَدْ خَرَجُوْا بِهٖ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا كَانُوْا يَكْتُمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر دوڕوی هاتنه‌ نك هه‌وه‌ ئه‌و دێ بێژن: مه‌ باوه‌رى ئينايه‌، وئه‌و ب خۆ هه‌ر يێن ل سه‌ر كوفرا خۆ، ب كوفرا خۆ ڤه‌ يا كو د دلێن خۆ دا ڤه‌دشێرن ئه‌و ب سه‌ر هه‌وه‌ ڤه‌ هاتبوون، پاشى هه‌ر ب وێ ڤه‌ ئه‌و ده‌ركه‌فتبوون، وخودێ ب نهێنیێن وان زاناتره‌، ئه‌گه‌ر خۆ ئه‌و تشته‌كێ دى ئاشكه‌را بكه‌ن ژى.

62

وَتَرٰي كَثِيْرًا مِّنْهُمْ يُسَارِعُوْنَ فِي الْاِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَاَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو گه‌له‌كان ژ جوهییان دێ بينى له‌زێ د گونه‌هێ دا دكه‌ن ژ گۆتنا دره‌وێ وشاهده‌ زوورییێ، وته‌عداكرنا ل سه‌ر ئه‌حكامێن خودێ، وخوارنا مالێ مرۆڤان ب حه‌رامى، كارێ وان وته‌عداییا وان يا خراب بوويه‌.

63

لَوْلَا يَنْهٰىهُمُ الرَّبّٰنِيُّوْنَ وَالْاَحْبَارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الْاِثْمَ وَاَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ مَا كَانُوْا يَصْنَعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ زانا ورێبه‌رێن ڤان يێن له‌زێ د گونه‌هێ وته‌عدايییێ دا دكه‌ن ما وان ژ گۆتنا دره‌و وشاهده‌ زوورییێ، وخوارنـا مـالێ مرۆڤان ب حه‌رامى ناده‌نه‌ پاش، كارێ وان يێ خراب بوويه‌ ده‌مێ وان پاشڤه‌لێدانا ژ خرابییێ هێلاى.

64

وَقَالَتِ الْيَهُوْدُ يَدُ اللّٰهِ مَغْلُوْلَةٌ غُلَّتْ اَيْدِيْهِمْ وَلُعِنُوْا بِمَا قَالُوْا بَلْ يَدٰهُ مَبْسُوْطَتٰنِ يُنْفِقُ كَيْفَ يَشَآءُ وَلَيَزِيْدَنَّ كَثِيْرًا مِّنْهُمْ مَّا٘ اُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَ طُغْيَانًا وَّكُفْرًا وَاَلْقَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَآءَ اِلٰي يَوْمِ الْقِيٰمَةِ كُلَّمَا٘ اَوْقَدُوْا نَارًا لِّلْحَرْبِ اَطْفَاَهَا اللّٰهُ وَيَسْعَوْنَ فِي الْاَرْضِ فَسَادًا وَاللّٰهُ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

خودێ پێغه‌مبه‌رێ خۆ ب هنده‌ك كرێتییێن جوهییان -يێن وان د ناڤبه‌را خۆ دا ڤه‌دشارتن- ئاگه‌هدار دكه‌ت، ده‌مێ وان گۆتى: ده‌ستێ خودێ ژ كرنا خێران يێ گرتییه‌، وئه‌و د ده‌رحه‌قا مه‌ دا يێ چڕيكه‌ ڕزقى ناده‌ته‌ مه‌، ئه‌ڤه‌ ل وى ده‌مێ هشكاتى وخه‌لا گه‌هشتییێ، ده‌ستێن وان دگرێداى بن، ئانه‌كۆ: ژ كرنا خێران، و ژ به‌ر گۆتنا وان خودێ ئه‌و ژ ڕه‌حما خۆ ده‌رێخستن. ومه‌سه‌له‌ وه‌سا نينه‌ وه‌كى وان ژ دره‌و د ده‌رحه‌قا خودايێ خۆ دا گۆتى، به‌لكى هه‌ردو ده‌ستێن وى دڤه‌كرينه‌ ونائێنه‌گرتن، وكه‌س نينه‌ وى ژ دانا ڕزقى مه‌نعه‌ بكه‌ت، يێ مه‌رد ئه‌وه‌، وه‌كى حيكمه‌ت بخوازت ومفايێ به‌نییان تێدا بت ئه‌و ڕزقى دده‌ت. وئه‌ڤ ئايه‌ته‌ هندێ دگه‌هينت كو سالۆخه‌تێ هه‌بوونا دو ده‌ستان بۆ خودێ هه‌يه‌ ب ڕه‌نگه‌كێ بابه‌تى وى بێى چاوانى وته‌شبيهـ بۆ بێته ‌گۆتن. به‌لێ ژ به‌ر دلڕه‌شى وكينا وان كوفر وسه‌رداچوونا وان دێ زێده‌ بت؛ چونكى خودێ تو بۆ پێغه‌مبه‌رينییێ يێ هلبژارتى. وخودێ ئاشكه‌را دكه‌ت كو ده‌سته‌كێن جوهییان حـه‌تـا ڕۆژا قيامه‌تێ هنده‌ك دێ مينن نه‌ياره‌تییا هنده‌كان كه‌ن، هه‌ر جاره‌كا ئه‌و ل سه‌ر پيلانگيرییا دژى موسلمانان گه‌هشتنه‌ يه‌ك ودو دا ئاگره‌كێ شه‌ڕى هل بكه‌ن خودێ پيلانا وان دێ ل وان زڤــڕيـنـــت، وكـــۆمــــا وان دێ ڤه‌ڕه‌ڤينت، وجوهى هه‌ر دێ مينن نه‌گوهدارییا خودێ كه‌ن ئه‌و نه‌گوهدارییا خرابكارییا د عه‌ردى دا پێڤه‌ دئێت. وخودێ خرابكار نه‌ڤێن.

65

وَلَوْ اَنَّ اَهْلَ الْكِتٰبِ اٰمَنُوْا وَاتَّقَوْا لَكَفَّرْنَا عَنْهُمْ سَيِّاٰتِهِمْ وَلَاَدْخَلْنٰهُمْ جَنّٰتِ النَّعِيْمِ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر جوهى وفه‌لان باوه‌رى ئينابا، وخۆ ژ وى تشتى دابا پاش يێ خودێ حه‌رامكرى، ئه‌م دا گونه‌هێن وان ژێ به‌ين، ودا وان كه‌ينه‌ د به‌حه‌شتێن خۆشییێ دا.

66

وَلَوْ اَنَّهُمْ اَقَامُوا التَّوْرٰىةَ وَالْاِنْجِيْلَ وَمَا٘ اُنْزِلَ اِلَيْهِمْ مِّنْ رَّبِّهِمْ لَاَكَلُوْا مِنْ فَوْقِهِمْ وَمِنْ تَحْتِ اَرْجُلِهِمْ مِنْهُمْ اُمَّةٌ مُّقْتَصِدَةٌ وَكَثِيْرٌ مِّنْهُمْ سَآءَ مَا يَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر وان كار ب وێ كربا يا د ته‌ورات وئنجيلێ دا هاتى، و ب وێ يا بۆ ته‌ هاتى ئه‌ى موحه‌ممه‌د ژ هه‌ر ڕێكه‌كا هه‌ى ڕزق دا بۆ وان ئێته‌دان، ڤێجا ئه‌م دا بارانێ ل وان بارينين، وفێقى بۆ وان شين كه‌ين. وهندى خودانێن كيتابێنه‌ كۆمه‌كا دادكه‌ر يا كو خۆ ل سه‌ر حه‌قییێ بگرت هه‌يه‌، وگه‌له‌ك ژ وان كارێ وان يێ خرابه‌.

67

يٰ٘اَيُّهَا الرَّسُوْلُ بَلِّغْ مَا٘ اُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَ وَاِنْ لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهٗ وَاللّٰهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر تو وه‌حییا خودێ يا كو بۆ ته‌ ژ نك خودايێ ته‌ هاتییه‌ خوارێ بگه‌هينه‌، وئه‌گه‌ر تو ته‌خسيریێ د گه‌هاندنێ دا بكه‌ى كو تشته‌كى ژێ ڤه‌شێرى، ئه‌و ته‌ په‌ياما خودايێ خۆ نه‌گه‌هاند، وخودێ پارێزه‌ر وپشته‌ڤانێ ته‌يه‌ ژ دوژمنێن ته‌، ويا ل سه‌ر ته‌ ب تنێ گه‌هاندنه‌. هندى خودێ‌یه‌ وى سه‌رڕاست ناكه‌ت يێ ژ ڕێكا حه‌ق ده‌ركه‌ڤت، وباوه‌رییێ ب وێ نه‌ئينت يا بۆ ته‌ ژ نك خودێ هاتى.

68

قُلْ يٰ٘اَهْلَ الْكِتٰبِ لَسْتُمْ عَلٰي شَيْءٍ حَتّٰي تُقِيْمُوا التَّوْرٰىةَ وَالْاِنْجِيْلَ وَمَا٘ اُنْزِلَ اِلَيْكُمْ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَلَيَزِيْدَنَّ كَثِيْرًا مِّنْهُمْ مَّا٘ اُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَ طُغْيَانًا وَّكُفْرًا فَلَا تَاْسَ عَلَي الْقَوْمِ الْكٰفِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ جوهى وفه‌لان: هندى هوين كارى ب وێ نه‌كه‌ن يا كو د ته‌وراتێ وئنجيلێ دا هاتى، و ب وێ يا موحه‌ممه‌د بۆ هه‌وه‌ پێ هاتى، هه‌وه‌ چو بار وپشك د دينى دا نابت، وگه‌له‌ك ژ خودانێن كيتابێ هاتنه‌ خوارا قورئانێ بۆ ته‌ ژبلى دفن بلندییێ وكوفرێ تشته‌كى ل وان زێده‌ ناكه‌ت، وئه‌و حه‌سويدییێ ب ته‌ دبه‌ن؛ چونكى خودێ تو ب ڤێ په‌ياما دويماهییێ يێ هنارتى، يا كو عه‌يبێن وان ئاشكه‌را دكه‌ت، ڤێجا تو ل سه‌ر كافرییا وان ب خه‌م نه‌كه‌ڤه‌.

69

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَالَّذِيْنَ هَادُوْا وَالصّٰبِــُٔوْنَ وَالنَّصٰرٰي مَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن باوه‌رى ئيناى (وئه‌و موسلمانن) وجوهى، وصابئى (وئه‌و ملله‌ته‌كن ل سه‌ر خوڕستییا خۆ ماينه‌، وچو دينه‌كێ ده‌سنيشانكرى وان نه‌بوويه‌ ل دويڤ بچن) وفه‌له‌ (دويكه‌فتییێن مه‌سيحى) هه‌چییێ ژ وان باوه‌رییه‌كا دورست ب خودێ بينت، وباوه‌رییا دورست ئه‌وه‌ باوه‌رییێ ب موحه‌ممه‌دى و ب وێ يا ئه‌و پێ هاتى بينن، وباوه‌رییێ ب ڕۆژا دويماهییێ بينت، وكاره‌كێ چاك بكه‌ت، چو ترسا ژ سه‌هما ڕۆژا قيامه‌تێ ل سه‌ر وان نينه‌، وئه‌و ل سه‌ر وى تشتێ د دنيايێ دا ل پشت خۆ هێلاى ب خه‌م ناكه‌ڤن.

70

لَقَدْ اَخَذْنَا مِيْثَاقَ بَنِيْ٘ اِسْرَآءِيْلَ وَاَرْسَلْنَا٘ اِلَيْهِمْ رُسُلًا كُلَّمَا جَآءَهُمْ رَسُوْلٌۣ بِمَا لَا تَهْوٰ٘ي اَنْفُسُهُمْ فَرِيْقًا كَذَّبُوْا وَفَرِيْقًا يَّقْتُلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ب ڕاستى مه‌ د ته‌وراتێ دا په‌يمانا موكم ب گوهدانێ ژ ئيسرائيلییان وه‌رگرتبوو، ومه‌ پێغه‌مبه‌رێن خۆ ب وێ چه‌ندێ بۆ وان هنارتبوون، به‌لێ وان ئه‌و په‌يمانا ژ وان هاتییه‌ ستاندن شكاند، ووان دويكه‌فتنا دلچونێن خۆ كر، وهه‌ر جاره‌كا پێغه‌مبه‌ره‌ك ژ وان پێغه‌مبه‌ران بۆ وان هاتبا ب وێ يا دلێ وان نه‌ دچوويێ ئه‌و دا دوژمناتییا وى كه‌ن: ڤێجا ئه‌و ده‌سته‌كه‌كێ ژ پێغه‌مبه‌ران دا دره‌وين ده‌رێخن، وده‌سته‌كه‌كا دى دا كوژن.

71

وَحَسِبُوْ٘ا اَلَّا تَكُوْنَ فِتْنَةٌ فَعَمُوْا وَصَمُّوْا ثُمَّ تَابَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ ثُمَّ عَمُوْا وَصَمُّوْا كَثِيْرٌ مِّنْهُمْ وَاللّٰهُ بَصِيْرٌۣ بِمَا يَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ووان هزركر كو خودێ وان ژ به‌ر نه‌گوهدارى وزێده‌ گاڤییا وان عه‌زاب ناده‌ت، ڤێجا وان به‌رده‌وامى د دويكه‌فتنا دلچونێن خۆ دا كر، و ژ هيدايه‌تێ كۆره‌ بوون ئێدى وان ئه‌و نه‌ديت، و ژ گوهدانا حه‌قییێ كه‌ڕ بوون له‌و مفا بۆ خۆ ژێ نه‌ديت، ئينا خودێ عه‌زابا خۆ داڕێته‌ سه‌ر وان، ڤێجا وان تۆبه‌كر وخودێ تۆبا وان قه‌بويل كر، پاشى پشتى حه‌قى بۆ وان ئاشكه‌را بووى، گه‌له‌ك ژ وان كۆره‌ بوون، وكه‌ڕ بوون، وخودێ ب كارێ وان يێ باش ويێ خراب بينه‌ر بوويه‌، وئه‌و سه‌را وى كارى دێ وان جزا ده‌ت.

72

لَقَدْ كَفَرَ الَّذِيْنَ قَالُوْ٘ا اِنَّ اللّٰهَ هُوَ الْمَسِيْحُ ابْنُ مَرْيَمَ وَقَالَ الْمَسِيْحُ يٰبَنِيْ٘ اِسْرَآءِيْلَ اعْبُدُوا اللّٰهَ رَبِّيْ وَرَبَّكُمْ اِنَّهٗ مَنْ يُّشْرِكْ بِاللّٰهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللّٰهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَمَاْوٰىهُ النَّارُ وَمَا لِلظّٰلِمِيْنَ مِنْ اَنْصَارٍ

تەفسیرا ساناهی

خودايێ مه‌زن سويندێ دخۆت كو هندى ئه‌ون يێن گۆتين: هه‌ما خودێ مه‌سيحێ كوڕێ مه‌ريه‌مێ ب خۆيه‌، ئه‌و ب ڤێ گۆتنا خۆ دكافرن، وخودايێ مه‌زن گۆت كو مه‌سيحى گۆتبوو ئسرائيلییان: عه‌بدينییا خودێ ب تنێ بكه‌ن وچو شريكان بۆ وى نه‌بينن، وئه‌ز وهوين د عه‌بدينیێ دا وه‌كى يه‌كين. وهه‌چییێ هه‌ڤپشكه‌كى د گه‌ل خودێ د عه‌بدينیێ دا بدانت ئه‌و خودێ به‌حه‌شت ل سه‌ر وى حه‌رامكرییه‌ وجهێ وى كرییه‌ ئاگر، وچو پشته‌ڤانه‌ك وى نابت وى ژێ ڕزگار بكه‌ت.

73

لَقَدْ كَفَرَ الَّذِيْنَ قَالُوْ٘ا اِنَّ اللّٰهَ ثَالِثُ ثَلٰثَةٍ وَمَا مِنْ اِلٰهٍ اِلَّا٘ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ وَاِنْ لَّمْ يَنْتَهُوْا عَمَّا يَقُوْلُوْنَ لَيَمَسَّنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

ب ڕاستى ئه‌و كافر بوون ئه‌وێن گۆتين: هندى خودێ‌یه‌ ژ سێ تشتان پێك دئێت: بابێ، وكوڕى، وڕووحولقودسى. ئه‌رێ ما وان نه‌زانییه‌ كو ژ خودايه‌كێ ب تنێ پێڤه‌تر چو خودا بۆ مرۆڤان نينن ئه‌و په‌رستنا وى بكه‌ن، وئه‌گه‌ر خودانێن ڤێ گۆتنێ دره‌و وبێ به‌ختییا خۆ به‌س نه‌كه‌ن، ژ به‌ر كوفرا وان ب خودێ عه‌زابه‌كا ب ئێش ب سه‌ر وان دا دێ ئێت.

74

اَفَلَا يَتُوْبُوْنَ اِلَي اللّٰهِ وَيَسْتَغْفِرُوْنَهٗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ما ئه‌و ل خودێ نازڤڕن، و ژ گۆتنا خۆ لێڤه‌ نابن، وداخوازا لێبۆرينێ ژ وى ناكه‌ن؟ وخودێ باش گونه‌هـ ژێبرێ گونه‌هكارێن تۆبه‌كه‌ره‌، و ب وان يێ دلۆڤانكاره‌.

75

مَا الْمَسِيْحُ ابْنُ مَرْيَمَ اِلَّا رَسُوْلٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ وَاُمُّهٗ صِدِّيْقَةٌ كَانَا يَاْكُلٰنِ الطَّعَامَ اُنْظُرْ كَيْفَ نُبَيِّنُ لَهُمُ الْاٰيٰتِ ثُمَّ انْظُرْ اَنّٰي يُؤْفَكُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

مه‌سيحێ كوڕێ مه‌ريه‌مێ چو تشته‌ك نه‌بوو ژبلى كو پێغه‌مبه‌ره‌ك بوو وه‌كى وان پێغه‌مبه‌رێن به‌رى وى هاتين، ودايكا وى يا ڕاستگۆيه‌ ب دورستى باوه‌رى ئينا بوو، ووان ژى وه‌كى مرۆڤێن دى پێتڤى ب خوارنێ هه‌يه‌، وئه‌وێ پێتڤى ب خوارنێ هه‌بت دا بژيت خودا نابت. ڤێجا تو به‌رێ خۆ بده‌ حالێ ڤان كافران. مه‌ ئايه‌تێن كو ببنه‌ نيشان ل سه‌ر ته‌وحيدا خۆ بۆ وان ئاشكه‌را كرن، ومه‌ ئه‌و گۆتنێن ئه‌و د ده‌رحه‌قا پێغه‌مبه‌رێن خودێ دا دبێژن پويچ كرن. د گه‌ل هندێ ژى ئه‌و به‌رێ خۆ ژ وێ حه‌قییا ئه‌م نيشا دده‌ين وه‌ردگێڕن، پاشى تو به‌رێ خۆ بدێ چاوا ئه‌و پشتى ڤێ ئاشكه‌راكرنێ به‌رێ خۆ ژ حه‌قییێ وه‌ردگێڕن.

76

قُلْ اَتَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مَا لَا يَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَّلَا نَفْعًا وَاللّٰهُ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: چاوا هوين د گه‌ل خودێ وى تشتى دپه‌رێسن يێ نه‌شێت نه‌زيانێ ونه‌چو مفاى بگه‌هينته‌ هه‌وه‌؟ وخودێ‌یه‌ گوهدێرێ گۆتنێن به‌نییێن خۆ، يێ پڕزانا ب حالێ وان.

77

قُلْ يٰ٘اَهْلَ الْكِتٰبِ لَا تَغْلُوْا فِيْ دِيْنِكُمْ غَيْرَ الْحَقِّ وَلَا تَتَّبِعُوْ٘ا اَهْوَآءَ قَوْمٍ قَدْ ضَلُّوْا مِنْ قَبْلُ وَاَضَلُّوْا كَثِيْرًا وَّضَلُّوْا عَنْ سَوَآءِ السَّبِيْلِ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ فه‌لان: هوين د باوه‌رى ئينانا خۆ دا پێ ل توخويبێن حه‌قییێ نه‌دانن، ودويكه‌فتنا دلچوونێن خۆ نه‌كه‌ن، وه‌كى جوهییان د مه‌سه‌لا دينى دا دويكه‌فتنا دلچوونێن خۆ كرى، ڤێجا كه‌فتينه‌ د به‌رزه‌بوونێ دا، وبه‌رێ گه‌له‌ك مرۆڤان دايه‌ كوفرا ب خودێ، و ژ ڕێكا ڕاست ده‌ركه‌فتنه‌ ڕێكا سه‌رداچوون وبه‌رزه‌بوونێ.

78

لُعِنَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْۣ بَنِيْ٘ اِسْرَآءِيْلَ عَلٰي لِسَانِ دَاوٗدَ وَعِيْسَي ابْنِ مَرْيَمَ ذٰلِكَ بِمَا عَصَوْا وَّكَانُوْا يَعْتَدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

خودايێ مه‌زن ئاشكه‌را دكه‌ت كو د وێ كيتابێ دا يا بۆ داوودى -سلاڤ لێ بن- هاتى كو زه‌بووره‌، و د وێ كيتابێ دا يا بۆ عيساى -سلاڤ لێ بن- هاتى كو ئنجيله‌، وى له‌عنه‌ت ل كافرێن ئسرائيلییان كرییه‌؛ ژ به‌ر نه‌گوهدارى وته‌عداكرنا وان ل سه‌ر توخويبێن خودێ.

79

كَانُوْا لَا يَتَنَاهَوْنَ عَنْ مُّنْكَرٍ فَعَلُوْهُ لَبِئْسَ مَا كَانُوْا يَفْعَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وان جوهییان گونه‌هـ ب ئاشكه‌رايى دكرن وپێ دڕازى بوون، وهنده‌ك ژ وان هنده‌ك ژ خرابییان پاشڤه‌ لێ نه‌ددان يێن وان دكرن، وئه‌ڤه‌ ژ كارێن وان يێن خراب بوو، و ب وى ئه‌و هێژاى هندێ بوون كو خودێ وان ژ ڕه‌حـما خۆ بكه‌ته‌ ده‌ر.

80

تَرٰي كَثِيْرًا مِّنْهُمْ يَتَوَلَّوْنَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَبِئْسَ مَا قَدَّمَتْ لَهُمْ اَنْفُسُهُمْ اَنْ سَخِطَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ وَفِي الْعَذَابِ هُمْ خٰلِدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- گه‌له‌ك ژ ڤان جوهییان دێ بينى بوتپه‌رێسان بۆ خۆ دكه‌نه‌ دۆست وسه‌ركار، چ پيسه‌ كاره‌ وان كرى كو بوويه‌ ئه‌گه‌را هندێ خودێ ل وان ب غه‌زه‌ب بێت، ووان ل ڕۆژا قيامه‌تێ د عه‌زابێ دا هه‌ر وهه‌ر بهێلت.

81

وَلَوْ كَانُوْا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالنَّبِيِّ وَمَا٘ اُنْزِلَ اِلَيْهِ مَا اتَّخَذُوْهُمْ اَوْلِيَآءَ وَلٰكِنَّ كَثِيْرًا مِّنْهُمْ فٰسِقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وڤان جوهییێن پشته‌ڤانییا بوتپه‌رێسان دكه‌ن ئه‌گه‌ر باوه‌رى ب خودێ و موحه‌ممه‌د پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- ئينابا، وباوه‌رى ب وێ ئينابا يا بۆ وى هاتییه‌ خوارێ -كو قورئانه‌- وان ئه‌و كافر بۆ خۆ نه‌دكرنه‌ دۆست وپشته‌ڤان، به‌لێ گه‌له‌ك ژ وان ژ گوهدارییا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى دده‌ركه‌فتينه‌.

82

لَتَجِدَنَّ اَشَدَّ النَّاسِ عَدَاوَةً لِّلَّذِيْنَ اٰمَنُوا الْيَهُوْدَ وَالَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا وَلَتَجِدَنَّ اَقْرَبَهُمْ مَّوَدَّةً لِّلَّذِيْنَ اٰمَنُوا الَّذِيْنَ قَالُوْ٘ا اِنَّا نَصٰرٰي ذٰلِكَ بِاَنَّ مِنْهُمْ قِسِّيْسِيْنَ وَرُهْبَانًا وَّاَنَّهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- دێ بينى دژوارترين مرۆڤ د نه‌ياره‌تییا وان دا يێن باوه‌رى ب ته‌ ئيناى ودويكه‌فتنا ته‌ كرى، جوهينه‌؛ ژ به‌ر سه‌رڕه‌قى وكافرى ونه‌ياره‌تییا وان بۆ حه‌قییێ، وئه‌وێن پوتپه‌رێس، وتو دێ بينى نێزيكترينێ وان د ڤيانێ دا بۆ موسلمانان ئه‌ون يێن گۆتين: ئه‌م فه‌له‌ينه‌؛ ژ به‌ر كو زانا وقه‌شه‌ وعيباده‌تكه‌ر د ناڤ وان دا هه‌نه‌، وئه‌و خۆ د سه‌ر حه‌قییێ ڕا مه‌زن ناكه‌ن، وئه‌ڤه‌ ئه‌ون يێن په‌ياما موحه‌ممه‌دى -سلاڤ لێ بن- قه‌بويل كرى، وباوه‌رى پێ ئيناى.

83

وَاِذَا سَمِعُوْا مَا٘ اُنْزِلَ اِلَي الرَّسُوْلِ تَرٰ٘ي اَعْيُنَهُمْ تَفِيْضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوْا مِنَ الْحَقِّ يَقُوْلُوْنَ رَبَّنَا٘ اٰمَنَّا فَاكْتُبْنَا مَعَ الشّٰهِدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ژ تشتێ هندێ دگه‌هينت كو ڤيانا موسلمانان د دلێن وان دا هه‌يه‌: ئه‌گه‌ر ده‌سته‌كه‌كێ ژ وان (كو شاندا حه‌به‌شییان بوو) گوهدارییا قورئانێ كر چاڤێن وان دێ ژ رۆندكان تژى بن وئه‌و دێ زانن كو ئه‌ڤه‌ حه‌قییه‌ ژ نك خودێ هاتییه‌ خوارێ، وئه‌و دێ دوعايێ ژ خودىَكه‌ن كو شه‌ڕه‌فا شاهده‌دانا ل سه‌ر ئوممه‌تان د گه‌ل ئوممه‌تا موحه‌ممه‌دى بده‌ته‌ وان.

84

وَمَا لَنَا لَا نُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَمَا جَآءَنَا مِنَ الْحَقِّ وَنَطْمَعُ اَنْ يُّدْخِلَنَا رَبُّنَا مَعَ الْقَوْمِ الصّٰلِحِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ووان گۆت: ما چ لۆمه‌ ل سه‌ر مه‌ هه‌يه‌ كو مه‌ باوه‌رى ب خودێ و ب وێ حه‌قییا موحه‌ممه‌د بۆ مه‌ پێ هاتى ئيناى، وئه‌م ب هيڤى بين كو خودايێ مه‌ د گه‌ل عيباده‌تكه‌رێن خۆ ل ڕۆژا قيامه‌تێ مه‌ بكه‌ته‌ د به‌حه‌شتا خۆ دا؟

85

فَاَثَابَهُمُ اللّٰهُ بِمَا قَالُوْا جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا وَذٰلِكَ جَزَآءُ الْمُحْسِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئينا ژ به‌ر گۆتنا وان خودێ جزايێ وان كره‌ ئه‌و به‌حه‌شتێن ڕويبار د بن دار وبارێن وان دا دچن، ئه‌و هه‌روهه‌ر دێ تێدا بن وژێ ده‌رناكه‌ڤن، وژێ نائێنه‌ ڤه‌گوهاستن، وئه‌و جزايێ قه‌نجيكرنا وانه‌ د گۆتن وكرياران دا.

86

وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَكَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا٘ اُولٰٓئِكَ اَصْحٰبُ الْجَحِيْمِ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن كافرى كرى، ودره‌و ب وان ئايه‌تان كرى يێن وى بۆ پێغه‌مبه‌رێن خۆ هنارتين، ئه‌و خودانێن ئاگرينه‌ يێن كو دێ هه‌ر تێدا بن.

87

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تُحَرِّمُوْا طَيِّبٰتِ مَا٘ اَحَلَّ اللّٰهُ لَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوْا اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

گه‌لى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى ئه‌و پاقژییێن خودێ حه‌لالكرين ژ خوارن وڤه‌خوارن وماره‌كرنا ژنان هوين حه‌رام نه‌كه‌ن، تشتێ خودێ ل سه‌ر هه‌وه‌ فره‌هكرى هوين ل سه‌ر خۆ ته‌نگ نه‌كه‌ن، وهوين زێده‌گاڤییێ ل سه‌ر وى تشتى نه‌كه‌ن يێ خودێ حه‌رامكرى، هندى خودێ‌یه‌ حه‌ز ژ زێده‌گاڤان ناكه‌ت.

88

وَكُلُوْا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ حَلٰلًا طَيِّبًا وَّاتَّقُوا اللّٰهَ الَّذِيْ٘ اَنْتُمْ بِهٖ مُؤْمِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهوين خۆشییێ ب وى حه‌لالێ پاقژ ببه‌ن يێ خودێ دايه‌ هه‌وه‌، وهوين ب گوهدارییا فه‌رمانێن خودێ ته‌قوا وى بكه‌ن؛ چونكى بـاوه‌رى ئينانا هه‌وه‌ ب خودێ ل سه‌ر هه‌وه‌ فه‌ر دكه‌ت كو هوين ته‌قوا وى بكه‌ن.

89

لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللّٰهُ بِاللَّغْوِ فِيْ٘ اَيْمَانِكُمْ وَلٰكِنْ يُّؤَاخِذُكُمْ بِمَا عَقَّدْتُّمُ الْاَيْمَانَ فَكَفَّارَتُهٗ٘ اِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسٰكِيْنَ مِنْ اَوْسَطِ مَا تُطْعِمُوْنَ اَهْلِيْكُمْ اَوْ كِسْوَتُهُمْ اَوْ تَحْرِيْرُ رَقَبَةٍ فَمَنْ لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلٰثَةِ اَيَّامٍ ذٰلِكَ كَفَّارَةُ اَيْمَانِكُمْ اِذَا حَلَفْتُمْ وَاحْفَظُوْ٘ا اَيْمَانَكُمْ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمْ اٰيٰتِهٖ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

گه‌لى موسلمانان خودێ هه‌وه‌ سه‌را وى تشتى جزا ناده‌ت يێ هوين بێ ده‌ستى سويندێ ل سه‌ر دخۆن، وه‌كى هنده‌ك دبێژن: به‌لێ ب خودێ، نه‌ ب خودێ، به‌لێ ئه‌و سه‌را وان سويندان دێ هه‌وه‌ جزا ده‌ت يێن ژ دل بن، ڤێجا ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ سويندا خۆ ب جهـ نه‌ئينا گونه‌ها وێ ب هندێ ژێ دچت كو هوين وێ كفاره‌تا شريعه‌ت پێ هاتى بده‌ن، كو دانا خوارنێ‌یه‌ بۆ ده‌هـ هه‌ژاران، بۆ هه‌ر هه‌ژاره‌كى نيڤ كولما وێ خوارنا ناڤنجى يا خه‌لكێ باژێرى ژێ دخۆن، يان دانا جلكى بۆ وان، بۆ هه‌ر هه‌ژاره‌كى كراسه‌كێ تێرا بكه‌ت، يان ئازادكرنا به‌نییه‌كى، وئه‌وێ سويندا خۆ شكاندى يێ ب كه‌يفا خۆيه‌ هه‌چییا ژ ڤان هه‌ر سییان بڤێت بلا بكه‌ت، وهه‌چییێ ئه‌ڤ تشته‌ ب ده‌ست نه‌كه‌ڤن بلا سێ ڕۆژان يێ ب ڕۆژى بت. ئه‌ڤه‌يه‌ يا گونه‌ها سويند شكاندنێ ڕادكه‌ت، وهوين سويندێن خۆ بپارێزن: ب خۆدويركرنا ژ سويندخوارنێ، يان ب جهئينانا سويندێ، يـان ب دانا كفاره‌تێ ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ سويند شكاند. وكانێ چاوا خودێ حوكمێ سويندێ وكفاره‌تێ بۆ هه‌وه‌ ئاشكه‌را دكه‌ت وه‌سا ئه‌حكامێن دينێ خۆ ژى بۆ هه‌وه‌ ئاشكه‌را دكه‌ت؛ دا هوين سوپاسییا وى بكه‌ن كو وى هيدايه‌ت ب ڕزقێ هه‌وه‌ كرى وبه‌رێ هه‌وه‌ دايه‌ ڕێكا ڕاست.

90

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْ٘ا اِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالْاَنْصَابُ وَالْاَزْلَامُ رِجْسٌ مِّنْ عَمَلِ الشَّيْطٰنِ فَاجْتَنِبُوْهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

گه‌لى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى هه‌ما هندى مه‌یه‌: وئه‌و هه‌ر تشته‌كه‌ يێ عه‌قلى ببه‌ت، وقوماره‌: وئه‌ڤێ تالع ونه‌صيب ژى دكه‌فته‌ د بن دا، وهه‌ر تشته‌كێ يه‌ك ژ يه‌كى ببه‌ت، وپێڤه‌ موژيل ببن وخودێ ژ بير بكه‌ن، وصه‌نه‌مێن چكلاندينه‌: وئه‌ڤه‌ ئه‌و به‌ر بوون يێن بوتپه‌رێسان ددانان وقوربان ل نك ڤه‌دكوشتن وه‌ك مه‌زنكرن بۆ وان، وهه‌ر تشته‌كێ بۆ په‌رستنێ بێته‌دانان، وتالع زانينا ب ڕێكا تيركێشانێ‌يه‌، ئه‌ڤه‌ هه‌مى گونه‌هه‌ شه‌يتان ل به‌ر مرۆڤان شرين دكه‌ت، ڤێجا هوين خۆ ژ ڤان گونه‌هان بده‌نه‌ پاش؛ دا به‌لكى هوين ب چوونا به‌حه‌شتێ سه‌ركه‌ڤن.

91

اِنَّمَا يُرِيْدُ الشَّيْطٰنُ اَنْ يُّوْقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَآءَ فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللّٰهِ وَعَنِ الصَّلٰوةِ فَهَلْ اَنْتُمْ مُّنْتَهُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هه‌ما شه‌يتانى ب شرينكرنا گونه‌هان ل به‌ر هه‌وه‌ دڤێت نه‌ياره‌تییێ وكه‌ربێ بێخيته‌ ناڤبه‌را هه‌وه‌، ب ڕێكا مه‌ییێ وقومارێ، وبه‌رێ هه‌وه‌ ژ بيرئينانا خودێ ونڤێژێ بده‌ته‌ پاش ژ به‌ر بێ هۆشییا د ڤه‌خوارنا مه‌ییێ دا هه‌ى، ومژويلاهییا د كرنا قومارێ دا هه‌ى، ڤێجا هوين وێ چه‌ندێ به‌س كه‌ن.

92

وَاَطِيْعُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوا الرَّسُوْلَ وَاحْذَرُوْا فَاِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوْ٘ا اَنَّمَا عَلٰي رَسُوْلِنَا الْبَلٰغُ الْمُبِيْنُ

تەفسیرا ساناهی

وهوين پێگيرییێ ب گوهدارییا خودێ وگوهدارییا پێغه‌مبه‌رێ وى موحه‌ممه‌دى بكه‌ن د هه‌ر تشته‌كى دا يێ هوين دكه‌ن يان دهێلن، وته‌قوا خودێ د ڤێ چه‌ندێ دا بكه‌ن، وئه‌گه‌ر هه‌وه‌ پشت دا پێگيرییا ب ڤێ چه‌ندێ، هوين بزانن هه‌ما گه‌هاندنا ئاشكه‌را ل سه‌ر پێغه‌مبه‌رێ مه‌‌يه‌.

93

لَيْسَ عَلَي الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ جُنَاحٌ فِيْمَا طَعِمُوْ٘ا اِذَا مَا اتَّقَوْا وَّاٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ ثُمَّ اتَّقَوْا وَّاٰمَنُوْا ثُمَّ اتَّقَوْا وَّاَحْسَنُوْا وَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

چو گونه‌هـ ل سه‌ر وان خودان باوه‌ران نينه‌ ئه‌وێن مه‌ى ڤه‌خوارى به‌رى ئه‌و بێته‌ حه‌رامكرن، ئه‌گه‌ر وان ئه‌و هێلا وباوه‌رى ب خودێ ئينا وته‌قوا وى كر، وكارێن چاك كرن، پاشى ب وێ چه‌ندێ باوه‌رى وته‌قوا وان زێده‌ بوو، حه‌تا ژ زێده‌ باوه‌رییا وان ئه‌و وه‌سا لێ هاتن ده‌مێ وان عيباده‌تێ خودێ دكر هه‌ر وه‌كى وان ئه‌و دديت. هندى خودێ‌یه ‌حه‌ز ژ وان دكه‌ت ئه‌وێن د باوه‌رییا خۆ دا گه‌هشتينه‌ ده‌ره‌جا ئحسانێ.

94

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَيَبْلُوَنَّكُمُ اللّٰهُ بِشَيْءٍ مِّنَ الصَّيْدِ تَنَالُهٗ٘ اَيْدِيْكُمْ وَرِمَاحُكُمْ لِيَعْلَمَ اللّٰهُ مَنْ يَّخَافُهٗ بِالْغَيْبِ فَمَنِ اعْتَدٰي بَعْدَ ذٰلِكَ فَلَهٗ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

گه‌لـى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى، خودێ ب تشته‌كى ژ وێ نێچيرا نێزيكى هه‌وه‌ ببت كو هوين بشێن يا بچويك ب ده‌ستى بگرن ويا مه‌زن ب چه‌كى دێ هه‌وه‌ جه‌ڕبينت؛ دا خودێ ب زانينه‌كا بۆ خه‌لكى ئاشكه‌را بزانت كانێ ئه‌و كينه‌ يێن نه‌ ل به‌رچاڤ ژ خودايێ خۆ دترسن، ژ به‌ر باوه‌رییا وان يا موكم كو ئه‌و وان دبينت، ڤێجا ل ده‌مێ ئيحرامان خۆ ژ نێچيرێ بده‌نه‌ پاش. وپشتى ڤێ ئاشكه‌راكرنێ هه‌چییێ ل ده‌مێ ئيحرامان نێچيرێ بكه‌ت ئه‌و يێ هێژاى عه‌زابدانه‌كا دژواره‌.

95

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَقْتُلُوا الصَّيْدَ وَاَنْتُمْ حُرُمٌ وَمَنْ قَتَلَهٗ مِنْكُمْ مُّتَعَمِّدًا فَجَزَآءٌ مِّثْلُ مَا قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ يَحْكُمُ بِهٖ ذَوَا عَدْلٍ مِّنْكُمْ هَدْيًاۣ بٰلِغَ الْكَعْبَةِ اَوْ كَفَّارَةٌ طَعَامُ مَسٰكِيْنَ اَوْ عَدْلُ ذٰلِكَ صِيَامًا لِّيَذُوْقَ وَبَالَ اَمْرِهٖ عَفَا اللّٰهُ عَمَّا سَلَفَ وَمَنْ عَادَ فَيَنْتَقِمُ اللّٰهُ مِنْهُ وَاللّٰهُ عَزِيْزٌ ذُو انْتِقَامٍ

تەفسیرا ساناهی

گه‌لى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى، ده‌مێ هوين د ئيحرامان دا هوين نێچيرا عه‌ردى نه‌كه‌ن، وهه‌چییێ ژ قه‌ستا چ ڕه‌نگه‌كێ نێچيرا عه‌ردى بكه‌ت جزايێ وى ئه‌وه‌ ئه‌و حه‌يوانه‌كێ وه‌كى وى ڤه‌كوژت ژ: حێشتران يان چێلان يان په‌زى، پشتى دو كه‌سێن دادكه‌ر حوكمى پێ دده‌ن، وكو ئه‌و وى قوربانى بده‌ته‌ هه‌ژارێن حه‌ره‌مێ، وئه‌گه‌ر چو ژ ڤان حه‌يوانان ب ده‌ست نه‌كه‌ت بلا ئه‌و ب بهايێ حه‌يوانه‌كێ وه‌كى وى خوارنێ بكڕت وبده‌ته‌ هه‌ژارێن حه‌ره‌مێ، يان به‌رانبه‌ر هه‌ر نيڤ كولمه‌كێ ژ وێ خــوارنـێ بــلا ئـه‌و ڕۆژییه‌كێ بگرت، خودێ ئه‌ڤ جزايه‌ دانا سه‌ر وى؛ دا ئه‌و ب ڤى جزاى تام بكه‌ته‌ ئه‌نجامێ كارێ خۆ يێ خراب. وئه‌وێن كه‌فتينه‌ د هنده‌ك ژ ڤێ چه‌ندێ دا به‌رى ئه‌و بێته‌ حه‌رامكرن خودێ يێ ل وان بۆرى، وهه‌چییێ پشتى حه‌رامبوونێ ژ قه‌ستا لێ بزڤڕيت، ئـــه‌و يێ به‌رگومانه‌ كو خودێ تۆلێ لێ ڤه‌كه‌ت، وهندى خودێ‌یه ‌زالێ خودان هێزه‌ تۆلێ ژ وى ستينت يێ گوهدارییا وى نه‌كه‌ت.

96

اُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهٗ مَتَاعًا لَّكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ وَحُرِّمَ عَلَيْكُمْ صَيْدُ الْبَرِّ مَا دُمْتُمْ حُرُمًا وَاتَّقُوا اللّٰهَ الَّذِيْ٘ اِلَيْهِ تُحْشَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

خودێ نێچيرا ده‌ريايێ ل ده‌مێ هوين د ئيحرامان دا بۆ هه‌وه‌ حه‌لالكرییه‌، وئه‌ڤه‌ ئه‌وه‌ يێ ب ساخى بێته‌ گرتن، وخوارنا وێ ژى: وئه‌ڤه‌ ئه‌وه‌ يێ ب مرارى بێته‌ گرتن؛ دا هوين ل ده‌مێ ئاكنجيبوونێ وڕێڤنگییێ مفاى بۆ خۆ ژێ ببينن، ووى نێچيرا عه‌ردى ل ده‌مێ هوين د ئيحرامان دا بۆ حه‌جێ يان عومرێ ل سه‌ر هه‌وه‌ حه‌رامكر. وهوين ژ خودێ بترسن، وپێگيرییێ ب فه‌رمانێن وى بكه‌ن، وخۆ ژ هه‌مى بێ ئه‌مرییێن وى بده‌نه‌ پاش؛ دا هوين قه‌نجییا وى يا مه‌زن ب ده‌ست خۆ ڤه‌ بينن، ودا هوين ب سلامه‌ت بن ژ عه‌زابا وى ده‌مێ هوين بۆ حسێب وجزادانێ بۆ نك وى دئێنه‌ كۆمكرن.

97

جَعَلَ اللّٰهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ قِيٰمًا لِّلنَّاسِ وَالشَّهْرَ الْحَرَامَ وَالْهَدْيَ وَالْقَلَآئِدَ ذٰلِكَ لِتَعْلَمُوْ٘ا اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا فِي السَّمٰوٰتِ وَمَا فِي الْاَرْضِ وَاَنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

خودێ منه‌ت ل به‌نییێن خۆ كر كو كه‌عبه‌ به‌يتا حه‌رام بۆ وان كره‌ چاككرن بۆ دينێ وان، وته‌ناهى بۆ ژينا وان، ئه‌ڤه‌ چى گاڤا وان باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئينا وكار ب فه‌رمانێن وى كر، ووى شه‌ڕ وته‌عدايى د هه‌يڤێن حه‌رام دا، ڤێجا كه‌س تێدا ته‌عدايییێ ل كه‌سێ نه‌كه‌ت، وخودێ حه‌رامكر ته‌عدايى ل وان قوربانان بێته‌ كرن يێن بۆ حه‌ره‌مێ ب ديارى دئێته‌ پێشكێشكرن، هه‌ر وه‌سا وى حه‌رامكر ته‌عدايى ل وان بێته‌ كرن يێن بۆ نيشان ڕستك د ستوى دا؛ دا بێته‌ زانين كو ئه‌ڤه‌ بۆ قوربانانه‌؛ ئه‌ڤه‌ دا هوين بزانن هندى خودێ‌یه‌ هه‌ر تشته‌كێ ل عه‌سمانان وهه‌ر تشته‌كێ ل عه‌ردى دزانت، ووێ دزانت يا وى بۆ به‌نییێن خۆ كرییه‌ شريعه‌ت دا هنده‌ك پێ ژ هنده‌كان بێنه‌ پاراستن، وهندى خودێ‌یه ‌ب هه‌ر تشته‌كێ هه‌ى يێ پڕزانايه‌، ڤێجا تشته‌ك ل به‌ر وى نائێته‌ ڤه‌شارتن.

98

اِعْلَمُوْ٘ا اَنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ وَاَنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

گه‌لى مرۆڤان هوين بزانن هندى خودێ‌یه ‌يێ عه‌زاب دژواره‌ بۆ وى يێ گوهدارییا وى نه‌كه‌ت، وهندى خودێ‌یه ‌باش گونه‌هـ ژێبرێ دلۆڤانكاره‌ بۆ وى يێ تۆبه‌ بكه‌ت.

99

مَا عَلَي الرَّسُوْلِ اِلَّا الْبَلٰغُ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ مَا تُبْدُوْنَ وَمَا تَكْتُمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

كارێ پێغه‌مبه‌رى گه‌هاندن وڕێنيشادانه‌، وهيدايه‌ت د ده‌ستێ خودێ ب تنێ دا يه‌، وخودێ وێ دزانت يا خه‌لك د دلێ خۆ دا ڤه‌دشێرن يان ئاشكه‌را دكه‌ن.

100

قُلْ لَّا يَسْتَوِي الْخَبِيْثُ وَالطَّيِّبُ وَلَوْ اَعْجَبَكَ كَثْرَةُ الْخَبِيْثِ فَاتَّقُوا اللّٰهَ يٰ٘اُولِي الْاَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌: تشتێ پيس ويێ پاقژ وه‌كى يه‌ك نابن، ئه‌گه‌ر خۆ تو ژ گه‌له‌كییا تشتێ پيس وخودانێن وى عه‌جێبگرتى ژى بمينى. ڤێجا هوين ته‌قوا خودێ بكه‌ن، خۆ ژ تشتێ پيس بده‌نه‌ پاش، وكارێ پاقژ بكه‌ن؛ دا بگه‌هنه‌ مرادێ‌.

101

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَسْــَٔلُوْا عَنْ اَشْيَآءَ اِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ وَاِنْ تَسْــَٔلُوْا عَنْهَا حِيْنَ يُنَزَّلُ الْقُرْاٰنُ تُبْدَ لَكُمْ عَفَا اللّٰهُ عَنْهَا وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ حَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

گه‌لى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى، هوين د مه‌سه‌لێن دينى دا پسيارا وان تشتان نه‌كه‌ن يێن كو فه‌رمان ب تشته‌كى پێ ل هه‌وه‌ نه‌هاتییه‌كرن، وئه‌گه‌ر ئه‌و ژ هه‌وه‌ بێته‌ داخوازكرن هوين دێ زه‌حمه‌تێ بينن، وئه‌گه‌ر ده‌مێ قورئان دئێته‌ خوارێ هوين پسيارێ ژ وى تشتى بكه‌ن ئــه‌و دێ بـــۆ هه‌وه‌ ئێته‌ ئاشكه‌راكرن، ودبت ئه‌گه‌ر ئه‌و ژ هه‌وه‌ بێته‌ خواستن هوين نه‌شێن بكه‌ن، تشتێ خودێ هێلاى وى سڤككرن بۆ به‌نییێن خۆ ئه‌و نه‌گۆتییه‌. وخودێ باش گونه‌هـ ژێبره‌ بۆ به‌نییێن، و د گه‌ل وان يێ ئارامه‌.

102

قَدْ سَاَلَهَا قَوْمٌ مِّنْ قَبْلِكُمْ ثُمَّ اَصْبَحُوْا بِهَا كٰفِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ب ڕاستى ملله‌ته‌كێ به‌رى هه‌وه‌ هنده‌ك پسيارێن وه‌كى ڤان ژ پێغه‌مبه‌رێن خۆ كربوون، ڤێجا ده‌مێ فه‌رمان پێ ل وان هاتییه‌ كرن، ئه‌و پێ كافربوون.

103

مَا جَعَلَ اللّٰهُ مِنْۣ بَحِيْرَةٍ وَّلَا سَآئِبَةٍ وَّلَا وَصِيْلَةٍ وَّلَا حَامٍ وَّلٰكِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا يَفْتَرُوْنَ عَلَي اللّٰهِ الْكَذِبَ وَاَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و تشتێ بوتپه‌رێسان ژ نك خۆ ده‌رێخستى د مـــه‌ســـه‌لا حــه‌يــوانان دا خودێ بۆ وان نه‌كرییه‌ شه‌ريعه‌ت، وه‌كى ئه‌و هنده‌ك حه‌يوانان بۆ صه‌نه‌مان دهێلن ومفاى ژێ وه‌رناگرن، وه‌كى وێ يا چه‌ند تێشك ئيناين ڤێجا گوهێ وێ دبڕن، ويا هاتییه‌ ئازاكرن وبۆ صه‌نه‌مان هاتییه‌ هێلان، ويا تێشكێن مێ ل دويڤ يه‌ك دئينت، وحێشترێ نێر يێ گه‌له‌ك تێشك ژێ چێ بووين، وپترییا وان حه‌قییێ ژ نه‌حه‌قییێ ڤاڤێر ناكه‌ن.

104

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ تَعَالَوْا اِلٰي مَا٘ اَنْزَلَ اللّٰهُ وَاِلَي الرَّسُوْلِ قَالُوْا حَسْبُنَا مَا وَجَدْنَا عَلَيْهِ اٰبَآءَنَا اَوَلَوْ كَانَ اٰبَآؤُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ شَيْــًٔا وَّلَا يَهْتَدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر بۆ وان بێته‌ گۆتن: وه‌رنه‌ وێ يا خودێ ئينايه‌ خوارێ، وپێغه‌مبه‌رێ وى؛ دا ئه‌و حه‌لالى وحه‌رامى بۆ هه‌وه‌ ئاشكه‌را بكه‌ن، ئه‌و دێ بێژن: ئه‌و گۆتن وكريارا ژ بابێن مه‌ گه‌هشتییه‌ مه‌ تێرا مه‌ هه‌يه‌، ئه‌رێ ئه‌و ڤێ چه‌ندێ دبێژن ئه‌گه‌ر خۆ بابێن وان تشته‌كى نه‌زانن ژى، ئانه‌كۆ: ئه‌و د حه‌قییێ نه‌گه‌هن ونه‌ناسن وڤێ نه‌كه‌ڤن ژى؟ پا چاوا ئه‌و دێ دويكه‌فتنا وان كه‌ن، وحالێ وان ئه‌ڤه‌يه‌؟

105

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا عَلَيْكُمْ اَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَّنْ ضَلَّ اِذَا اهْتَدَيْتُمْ اِلَي اللّٰهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيْعًا فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

گه‌لى ئه‌وێن باوه‌رى، پێگيرییێ ب فه‌رمانا خودێ بكه‌ن، وخۆ ژ بێ ئه‌مرییا وى بده‌نه‌ پاش، و ل سه‌ر وێ چه‌ندێ دبه‌رده‌وام بن ئه‌گه‌ر خۆ خه‌لك گوهدارییا هه‌وه‌ نه‌كه‌ن ژى، ڤێجا ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ ئه‌و چه‌نده‌ كر سه‌رداچوونا ئه‌وێ دسه‌ردا دچت چو زيانێ ناگه‌هينته‌ هه‌وه‌، هندى هوين ل سه‌ر ڕێكا ڕاست بن، زڤڕينا هه‌وه‌ هه‌مییان ل ئاخره‌تێ بۆ نك خودێ‌یه‌، ڤێجا يا هه‌وه‌ دكر ئه‌و دێ بێژته‌ هه‌وه‌، ودێ هه‌وه‌ سه‌را جزا ده‌ت.

106

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ اِذَا حَضَرَ اَحَدَكُمُ الْمَوْتُ حِيْنَ الْوَصِيَّةِ اثْنٰنِ ذَوَا عَدْلٍ مِّنْكُمْ اَوْ اٰخَرٰنِ مِنْ غَيْرِكُمْ اِنْ اَنْتُمْ ضَرَبْتُمْ فِي الْاَرْضِ فَاَصَابَتْكُمْ مُّصِيْبَةُ الْمَوْتِ تَحْبِسُوْنَهُمَا مِنْۣ بَعْدِ الصَّلٰوةِ فَيُقْسِمٰنِ بِاللّٰهِ اِنِ ارْتَبْتُمْ لَا نَشْتَرِيْ بِهٖ ثَمَنًا وَّلَوْ كَانَ ذَا قُرْبٰي وَلَا نَكْتُمُ شَهَادَةَ اللّٰهِ اِنَّا٘ اِذًا لَّمِنَ الْاٰثِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

گه‌لى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى ئه‌گه‌ر مرن نێزيكى يه‌ك ژ هه‌وه‌ بوو، بلا ئه‌و دو كه‌سێن ئه‌مين ژ موسلمانان، يان دووان ژ نه‌ موسلمانان -ئه‌گه‌ر پێتڤى پێ هه‌بت وچو موسلمان نه‌بن- ل سه‌ر وه‌صيه‌تا خۆ بكه‌ته‌ شاهد، ئه‌گه‌ر هوين چوونه‌ وه‌غه‌ره‌كێ ومرن هات، وئه‌گه‌ر هوين د شاهده‌يیا وان دا كه‌فتنه‌ گومانێ هوين پشتى نڤێژێ -و ب تايبه‌تى پشتى نڤێژا ئێڤارى- وان هه‌ر دووان ڕاوه‌ستينن، دا ئه‌و ب خودێ سويند بخۆن سوينده‌كا موكم كو ئه‌و سويندا خۆ به‌رانبه‌ر تشته‌كى ژ په‌رتالێ دنيايێ ناده‌ن، وئه‌و مه‌يلدارییێ بۆ كه‌سێ ناكه‌ن ئه‌گه‌ر خۆ مرۆڤه‌كێ وان يێ نێزيك ژى بت، وئه‌و شاهده‌ییا خودێ ئه‌وا ل نك وان ناڤه‌شێرن، وكو ئه‌گه‌ر وان ئه‌ڤ چه‌نده‌ كر ئه‌و دێ ژ گونه‌هكاران بن.

107

فَاِنْ عُثِرَ عَلٰ٘ي اَنَّهُمَا اسْتَحَقَّا٘ اِثْمًا فَاٰخَرٰنِ يَقُوْمٰنِ مَقَامَهُمَا مِنَ الَّذِيْنَ اسْتَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْاَوْلَيٰنِ فَيُقْسِمٰنِ بِاللّٰهِ لَشَهَادَتُنَا٘ اَحَقُّ مِنْ شَهَادَتِهِمَا وَمَا اعْتَدَيْنَا٘ اِنَّا٘ اِذًا لَّمِنَ الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ئه‌گه‌ر ميراتگرێن مرۆڤێ مرى ب سه‌رهلبوون كو وان هه‌ردو شاهدان گونه‌ها خيانه‌تێ د شاهده‌يیێ دا ب ده‌ست خۆ ڤه‌ ئينايه‌ ل شوينا وان بلا دو كه‌س ژ ميراتگرێن مرى ببنه‌ شاهد وسويند بخۆن ب خودێ كو: شاهده‌يیا مه‌ يا ڕاست ژ شاهده‌يیا وان يا دره‌و چێتره‌ بێته‌ قه‌بويلكرن، ومه‌ د شاهده‌يیا خــۆ دا زێــده‌گــاڤـى ل حه‌قیێ نه‌كرییه‌، وئه‌گه‌ر مه‌ ته‌عدايى كربت و ب نه‌حه‌قییێ شاهده‌يى دا بت ئه‌م ژ وان زۆرداراينه‌ يێن زێده‌گاڤى ل سه‌ر توخويبێن خودێ كرى.

108

ذٰلِكَ اَدْنٰ٘ي اَنْ يَّاْتُوْا بِالشَّهَادَةِ عَلٰي وَجْهِهَا٘ اَوْ يَخَافُوْ٘ا اَنْ تُرَدَّ اَيْمَانٌۣ بَعْدَ اَيْمَانِهِمْ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاسْمَعُوْا وَاللّٰهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفٰسِقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤا هه‌ نێزيكتره‌ كو ئه‌و ژ ترسێن عه‌زابا ئاخره‌تێ دا شاهده‌يیێ ب ڕه‌نگێ وێ يێ دورست بده‌ن، يان ژ ترسێن هندێ دا كو سويندا وان ژ لايێ خودانێن حه‌قى ڤه‌ بێته‌ زڤڕاندن پشتى ئه‌و سويندێ دخۆن، ڤێجا شه‌رما وى يێ دره‌وين بچت پشتى سويندا وى دئێته‌ زڤڕاندن وخيانه‌تا وى ئاشكه‌را دبت. وهوين ژ خودێ بترسن وگوهدارییا وى تشتى بكه‌ن يێ شيره‌ت پێ ل هه‌وه‌ دئێته‌ كرن، وخودێ وى ملله‌تێ سه‌رداچووى ب هيدايه‌ت نائينت.

109

يَوْمَ يَجْمَعُ اللّٰهُ الرُّسُلَ فَيَقُوْلُ مَاذَا٘ اُجِبْتُمْ قَالُوْا لَا عِلْمَ لَنَا اِنَّكَ اَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوْبِ

تەفسیرا ساناهی

وهوين ڕۆژا قيامه‌تێ ل بيرا خۆ بينن ڕۆژا خودێ پێغه‌مبه‌ران كۆم دكه‌ت، وپسيارا وێ به‌رسڤێ ژ وان دكه‌ت يا ملله‌تێن وان دايه‌ وان، ڤێجا ئه‌و دێ به‌رسڤێ ده‌ن: چو زانين مه‌ نينه‌، ويا دلێ خه‌لكى ئه‌م نزانين، ووێ يا وان پشتى مه‌ كرى ژى ئه‌م نزانين. هندى تويى تو پڕزانايى ب هه‌ر تشته‌كێ ئاشكه‌را وڤه‌شارتى.

110

اِذْ قَالَ اللّٰهُ يٰعِيْسَي ابْنَ مَرْيَمَ اذْكُرْ نِعْمَتِيْ عَلَيْكَ وَعَلٰي وَالِدَتِكَ اِذْ اَيَّدْتُّكَ بِرُوْحِ الْقُدُسِ تُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَهْلًا وَاِذْ عَلَّمْتُكَ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْرٰىةَ وَالْاِنْجِيْلَ وَاِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّيْنِ كَهَيْــَٔةِ الطَّيْرِ بِاِذْنِيْ فَتَنْفُخُ فِيْهَا فَتَكُوْنُ طَيْرًاۣ بِاِذْنِيْ وَتُبْرِئُ الْاَكْمَهَ وَالْاَبْرَصَ بِاِذْنِيْ وَاِذْ تُخْرِجُ الْمَوْتٰي بِاِذْنِيْ وَاِذْ كَفَفْتُ بَنِيْ٘ اِسْرَآءِيْلَ عَنْكَ اِذْ جِئْتَهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ فَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْهُمْ اِنْ هٰذَا٘ اِلَّا سِحْرٌ مُّبِيْنٌ

تەفسیرا ساناهی

ده‌مێ خودێ ل ڕۆژا قيامه‌تێ گۆتى: ئه‌ى عيسايێ كوڕێ مه‌ريه‌مێ قه‌نجییا من ل بيرا خۆ بينه‌ ده‌مێ من تو بێ باب ئافراندى، وقه‌نجییا من د گه‌ل دايكا ته‌ كرى ژى ل بيرا خۆ بينه‌ كو من د ناڤبه‌را هه‌مى ژنكێن عاله‌مێ دا ئه‌و هلبژارتى، وپاقژكرى ژ وێ بێ به‌ختییا ب دويڤ وێ ڤه‌ هاتییه‌ ڤه‌نان، و ژ ڤان قه‌نجییێن د گه‌ل عيساى هاتينه‌ كرن ئه‌و بوو خودێ ئه‌و ب هێزكربوو و ب جبريلى پشته‌ڤانییا وى كربوو، ئه‌و ل سه‌ر پێچكێ د گه‌ل خه‌لكى دئاخڤت، وده‌مێ ئه‌و مه‌زن بووى وى به‌رێ وان ددا خودێ ب وێ وه‌حییا خودێ بۆ وى هنارتى، و ئه‌و بێ فێركه‌ر فێرى خواندن ونڤيسينێ كربوو، وهێزا تێگه‌هشتن وزانينێ دابوويێ، وئه‌و فێرى وێ ته‌وراتێ كربوو يا وى بۆ مووساى هنارتى، ووێ ئنجيلا وى بۆ وى هنارتى هيدايه‌ت بۆ مرۆڤان، ووى ژ ته‌قنێ په‌يكه‌رێ ته‌يره‌كى چێ دكر وپف دكرێ، ڤێجا ب ئانه‌هییا خودێ ئه‌و په‌يكه‌ر دبوو ته‌يره‌كێ ژ ڕاستا، ووى كۆرێ زكماك چێ دكر، ومرۆڤێ گوڕى ساخ دكر و ب ئانه‌هییا خودێ چه‌رمێ وى دورست دكره‌ڤه‌، ووى دوعا ژ خودێ دكرن كو مرییان زێندى بكه‌ت ئينا ئه‌و ب ئانه‌هییا خودێ ژ گۆڕان ڕادبوون، پاشى خودێ بيرا وى ل وێ قه‌نجییێ دئينته‌ ڤه‌ ده‌مێ وى ئيسرائيلى ژێ داينه‌ پاش ده‌مێ وان دلێ خۆ برییه‌ كوشتنا وى، وئه‌و ب وان ئايه‌تێن ئاشكه‌را يێن دبنه‌ ده‌ليل ل سه‌ر پێغه‌مبه‌رينییا وى بۆ وان هات بوو، ڤێجا ئه‌وێن كافر بووين ژ وان گۆت: هندى ئه‌ڤ تشته‌نه‌ يێن عيسا پێ هاتى سێره‌به‌ندییه‌كا ئاشكه‌رانه‌.

111

وَاِذْ اَوْحَيْتُ اِلَي الْحَوَارِيّٖنَ اَنْ اٰمِنُوْا بِيْ وَبِرَسُوْلِيْ قَالُوْ٘ا اٰمَنَّا وَاشْهَدْ بِاَنَّنَا مُسْلِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو قه‌نجییا من ل بيرا خۆ بينه‌ ڤه‌ ده‌مێ من ئێخستییه‌ دلێ كۆمه‌كێ ژ هه‌ڤالێن ته‌ يێن خۆشتڤى كو باوه‌رییێ ب ته‌وحيدا خودێ وپێغه‌مبه‌رينییا ته‌ بينن، ئينا وان گۆت: خودايێ مه‌ مه‌ باوه‌رى ئينا، وتو شاهد به‌ كو مه‌ خۆ ب ده‌ست ئه‌مرێ ته‌ ڤه‌ به‌ردايه‌.

112

اِذْ قَالَ الْحَوَارِيُّوْنَ يٰعِيْسَي ابْنَ مَرْيَمَ هَلْ يَسْتَطِيْعُ رَبُّكَ اَنْ يُّنَزِّلَ عَلَيْنَا مَآئِدَةً مِّنَ السَّمَآءِ قَالَ اتَّقُوا اللّٰهَ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ل بيرا خۆ بينه‌ ڤه‌ ده‌مێ حه‌وارییان گۆتى: ئه‌ى عيسايێ كوڕێ مه‌ريه‌مێ ئه‌رێ ئه‌گـه‌ر تــو دوعا ژ خودايێ خۆ بكه‌ى ئه‌و دێ شێت سفره‌كا خوارنێ ژ عه‌سمانى بۆ مه‌ ئينته‌ خوارێ؟ ئينا به‌رسڤا وى ئه‌و بوو كو ئه‌و خۆ ژ عه‌زابا خودێ بپارێزن ئه‌گه‌ر ڕاسته‌ ئه‌و ب دورستى دخودان باوه‌رن.

113

قَالُوْا نُرِيْدُ اَنْ نَّاْكُلَ مِنْهَا وَتَطْمَئِنَّ قُلُوْبُنَا وَنَعْلَمَ اَنْ قَدْ صَدَقْتَنَا وَنَكُوْنَ عَلَيْهَا مِنَ الشّٰهِدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

حه‌وارییان گۆت: مه‌ دڤێت ئه‌م ژ سفرێ بخۆين ودلێن مه‌ ب هاتنا وێ ڕحه‌ت ببن، وئه‌م ب دورستى ڕاستگۆيییا ته‌ بزانين، ودا ئه‌م ل سه‌ر ڤێ ئايه‌تێ ببينه‌ ژ شاهدان كو خودێ ئه‌و بۆ مه‌ ئينا خوارێ.

114

قَالَ عِيْسَي ابْنُ مَرْيَمَ اللّٰهُمَّ رَبَّنَا٘ اَنْزِلْ عَلَيْنَا مَآئِدَةً مِّنَ السَّمَآءِ تَكُوْنُ لَنَا عِيْدًا لِّاَوَّلِنَا وَاٰخِرِنَا وَاٰيَةً مِّنْكَ وَارْزُقْنَا وَاَنْتَ خَيْرُ الرّٰزِقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

عيسايێ كوڕێ مه‌ريه‌مێ به‌رسڤا وان دا ودوعا ژ خودايێ خۆ كر وگۆت: ئه‌ى خودايێ مه‌ تو سفره‌كا خوارنێ ژ عه‌سمانى بۆ مه‌ بينه‌ خوارێ؛ دا ئه‌م ڕۆژا هاتنه‌ خوارا وێ بۆ خۆ بكه‌ينه‌ جه‌ژن، وئه‌م ويێن پشتى مه‌ ب چاڤه‌كێ بلند به‌رێ خۆ بده‌ينێ، ودا ئه‌و ببته‌ نيشانه‌ك ژ ته‌، وتو ژ ڕزقێ خۆ يێ به‌رفره‌هـ بده‌ مه‌، وتو چێترينێ ڕزقده‌هانى.

115

قَالَ اللّٰهُ اِنِّيْ مُنَزِّلُهَا عَلَيْكُمْ فَمَنْ يَّكْفُرْ بَعْدُ مِنْكُمْ فَاِنِّيْ٘ اُعَذِّبُهٗ عَذَابًا لَّا٘ اُعَذِّبُهٗ٘ اَحَدًا مِّنَ الْعٰلَمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

خودێ گۆت: ئه‌ز سفرا خوارنێ دێ بۆ هه‌وه‌ ئينمه‌ خوارێ، وهه‌چییێ ژ هه‌وه‌ پشتى هاتنه‌ خوارا وێ كوفرێ ب بكه‌ت ئه‌ز ب عه‌زابه‌كا دژوار يا كو چو چێكرییان ئه‌ز پێ عه‌زاب نه‌ده‌م دێ وى عه‌زاب ده‌م.

116

وَاِذْ قَالَ اللّٰهُ يٰعِيْسَي ابْنَ مَرْيَمَ ءَاَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُوْنِيْ وَاُمِّيَ اِلٰهَيْنِ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ قَالَ سُبْحٰنَكَ مَا يَكُوْنُ لِيْ٘ اَنْ اَقُوْلَ مَا لَيْسَ لِيْ بِحَقٍّ اِنْ كُنْتُ قُلْتُهٗ فَقَدْ عَلِمْتَهٗ تَعْلَمُ مَا فِيْ نَفْسِيْ وَلَا٘ اَعْلَمُ مَا فِيْ نَفْسِكَ اِنَّكَ اَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوْبِ

تەفسیرا ساناهی

و ل بيرا خۆ بينه‌ڤه‌ ده‌مێ خودێ ل ڕۆژا قيامه‌تێ گۆتى: ئه‌ى عيسايێ كورێ مه‌ريه‌مێ ئه‌رێ ته‌ گۆتبوو مرۆڤان: من ودايكا من بۆ خۆ بكه‌نه‌ خوداوه‌ند ژبلى خودێ؟ وى خودايێ خۆ پاككر وبه‌رسڤ دا: بۆ من نابت ئه‌ز وێ بێژمه‌ مرۆڤان يا حه‌ق نه‌بت، ئه‌گه‌ر من ئه‌و گۆت بت ته‌ يا زانى؛ چونكى چو تشت ل به‌ر ته‌ به‌رزه‌ نابت، تو وى تشتێ د نه‌فسا من دا ڤه‌شارتى دزانى، وئه‌ز وێ يا د نه‌فسا ته‌ دا نزانم. هندى تويى تو ب هه‌ر تشته‌كێ ئاشكه‌را وڤه‌شارتى يێ پڕزانايى.

117

مَا قُلْتُ لَهُمْ اِلَّا مَا٘ اَمَرْتَنِيْ بِهٖ٘ اَنِ اعْبُدُوا اللّٰهَ رَبِّيْ وَرَبَّكُمْ وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيْدًا مَّا دُمْتُ فِيْهِمْ فَلَمَّا تَوَفَّيْتَنِيْ كُنْتَ اَنْتَ الرَّقِيْبَ عَلَيْهِمْ وَاَنْتَ عَلٰي كُلِّ شَيْءٍ شَهِيْدٌ

تەفسیرا ساناهی

من تشته‌ك نه‌گۆتییه‌ وان ئه‌و تێ نه‌بت يێ ته‌ فه‌رمان پێ ل من كرى كو ئه‌ز بێژمه‌ وان ته‌وحيد وعيباده‌تێ ته‌ بكه‌ن، وهندى ئه‌ز د ناڤ وان دا ئه‌ز ل سه‌ر وى كارێ وان دكر ودگۆت شاهد بووم، وده‌مێ ته‌ مانا من ل سه‌ر عه‌ردى ب دويماهى ئيناى وته‌ ب ساخى ئه‌ز بلندكريمه‌ عه‌سمانى، تو بووى يێ ب حالێ وان ئاگه‌هدار، وتو ل سه‌ر هه‌مى تشتان شاهدى.

118

اِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَاِنَّهُمْ عِبَادُكَ وَاِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَاِنَّكَ اَنْتَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى خودا ئه‌گه‌ر تو وان عه‌زاب بده‌ى ئه‌و به‌نییێن ته‌نه‌، وئه‌گه‌ر تو ب ڕه‌حما خۆ گونه‌هێ بۆ وى ژێ ببه‌ى يێ خۆ هێژاى گونه‌هـ ژێبرنێ كرى، هندى تويى تويى زالێ كاربنه‌جهـ.

119

قَالَ اللّٰهُ هٰذَا يَوْمُ يَنْفَعُ الصّٰدِقِيْنَ صِدْقُهُمْ لَهُمْ جَنّٰتٌ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا٘ اَبَدًا رَضِيَ اللّٰهُ عَنْهُمْ وَرَضُوْا عَنْهُ ذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ

تەفسیرا ساناهی

خودايێ مه‌زن ل ڕۆژا قيامه‌تێ گـۆته‌ عيساى -سلاڤ لێ بن-: ئه‌ڤه‌ ڕۆژا جزادانێ‌يه‌ يا كو ته‌وحيد تێدا مفاى دگه‌هينته‌ خودانى، ئه‌وێ كار ب شريعه‌تێ خودايێ خۆ كرى، وڕاستگۆيى د ئنيه‌ت وگۆتن وكريارێن خۆ دا كرى، به‌حه‌شتێن ڕويبار د بن قه‌سرێن وان دا دچن بۆ وان هه‌نه‌، هه‌روهه‌ر دێ تێدا مينن، خودێ ژ وان ڕازى بوو كو باشییێن وان قه‌بويل كرين، وئه‌و ژ وى ڕازى بوون ژ به‌ر وێ خێرا وى دايه‌ وان. ئه‌و جزا وڕازيبوون ژ وى بۆ وان ئه‌وه‌ سه‌ركه‌فتنا مه‌زن.

120

لِلّٰهِ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا فِيْهِنَّ وَهُوَ عَلٰي كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

ملكێ عه‌سمانان وعه‌ردى وهه‌ر تشته‌كێ د ناڤ دا بۆ خودێ ب تنێ‌یه‌، وئه‌و ل سه‌ر هه‌مى تشتان يێ خودان شيانه‌، چو تشت وى بێزار ناكه‌ن.