سوورەتا غافر

زڤرین بۆ سەرەکیێ
هەژمارا ئایەتان - 85
1

حٰمٓ

تەفسیرا ساناهی

(حم) گۆتن ل سه‌ر ڤان حه‌رفێن كه‌ركرى ل ده‌سپێكا سووره‌تا به‌قه‌ره‌ بۆرییه‌.

2

تَنْزِيْلُ الْكِتٰبِ مِنَ اللّٰهِ الْعَزِيْزِ الْعَلِيْمِ

تەفسیرا ساناهی

ئينانه‌ خوارا قورئانێ بۆ موحه‌ممه‌د پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- ژ نك خودێ‌یه‌، يێ زال ئه‌وێ هه‌مى چێكرى ئێخستينه‌ بن ده‌ستێ خۆ، يێ پڕزانا ب هه‌مى تشتان.

3

غَافِرِ الذَّنْۣبِ وَقَابِلِ التَّوْبِ شَدِيْدِ الْعِقَابِ ذِي الطَّوْلِ لَا٘ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ اِلَيْهِ الْمَصِيْرُ

تەفسیرا ساناهی

گونه‌هـ ژێبرێ گونه‌هێن گونه‌هكارانه‌، وتۆبه‌وه‌رگرێ تۆبا تۆبه‌كه‌رانه‌، يێ عه‌زاب دژواره‌ بۆ وان يێن بسته‌يێ ل سه‌ر كرنا گونه‌هان دكه‌ن وژێ تۆبه‌ ناكه‌ن، وئه‌و د گه‌ل به‌نییێن خۆ يێن گوهدار خودانێ قه‌نجییێ‌يه‌، ژ وى پێڤه‌تر چو خودايێن هێژاى په‌رستنێ نينن، زڤڕينا هه‌مى چێكرییان ڕۆژا حسێبێ بۆ نك وییه‌، ڤێجا ئه‌و جزايێ هه‌ر يه‌كى دێ ده‌تێ.

4

مَا يُجَادِلُ فِيْ٘ اٰيٰتِ اللّٰهِ اِلَّا الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فَلَا يَغْرُرْكَ تَقَلُّبُهُمْ فِي الْبِلَادِ

تەفسیرا ساناهی

ژبلی وان يێن كوفر ب ته‌وحيدا خودێ كرى كه‌س هه‌ڤڕكییێ د ئايه‌تێن قورئانێ وده‌ليلێن ته‌وحيدا خودێ دا ناكه‌ت، ڤێجا وه‌رگه‌ڕيانا وان د وه‌لاتى دا وهاتن وچوونا وان ب ڕه‌نگێن بازرگانییێ بلا ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- نه‌خاپينت.

5

كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوْحٍ وَّالْاَحْزَابُ مِنْۣ بَعْدِهِمْ وَهَمَّتْ كُلُّ اُمَّةٍۣ بِرَسُوْلِهِمْ لِيَاْخُذُوْهُ وَجَادَلُوْا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوْا بِهِ الْحَقَّ فَاَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كَانَ عِقَابِ

تەفسیرا ساناهی

به‌رى ڤان كافران ملله‌تێ نووحى وئه‌و ملله‌تێن ب دويڤ دا هاتين ژى وه‌كى عاد وثه‌موودییان دره‌و ب پێغه‌مبه‌ران كربوو، ده‌مێ وان كار بۆ عه‌زابدانا وان يان كوشتنا وان كرى، وهه‌ر ملله‌ته‌كى ژ ڤان ملله‌تێن دره‌و ب پێغه‌مبه‌رێ خۆ كرى دلێ خۆ بره‌ كوشتنا پێغه‌مبه‌رێ خۆ، ووان ب نه‌حه‌قى هه‌ڤڕكى كر؛ دا ئه‌و ب هه‌ڤڕكییا خۆ حه‌قییێ پويچ بكه‌ن ڤێجا من ئه‌و عه‌زاب دان، ڤێجا عه‌زابدانا من بۆ وان بوو عيبره‌ت وشيره‌ت بۆ وى خه‌لكێ پشتى وان دئێن؟

6

وَكَذٰلِكَ حَقَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ عَلَي الَّذِيْنَ كَفَرُوْ٘ا اَنَّهُمْ اَصْحٰبُ النَّارِ

تەفسیرا ساناهی

وكانێ چاوا عه‌زاب ب سه‌ر ملله‌تێن بۆرى دا يێن پێغه‌مبه‌رێن خۆ دره‌وين ده‌رێخستين هات، وه‌سا ئه‌و ل سه‌ر كافران ژى حه‌ق بوو كو ئه‌و خودانێن ئاگرينه‌.

7

اَلَّذِيْنَ يَحْمِلُوْنَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهٗ يُسَبِّحُوْنَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُوْنَ بِهٖ وَيَسْتَغْفِرُوْنَ لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَّحْمَةً وَّعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِيْنَ تَابُوْا وَاتَّبَعُوْا سَبِيْلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيْمِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن عه‌رشێ خودێ هل دگرن ژ فريشته‌يان وئه‌وێن ل دۆر عه‌رشى ژ وان، خودێ ژ هه‌ر كێماسییه‌كێ پاك دكه‌ن، وحه‌مدا وى دكه‌ن ب حه‌مده‌كا هێژاى وى، و ب دورستى باوه‌رییێ پێ دئينن، وداخوازێ ژ وى دكه‌ن كو ئه‌و ل خودان باوه‌ران نه‌گرت، دبێژن: خودايێ مه‌ هه‌ر تشته‌كێ هه‌ى ته‌ ب دلۆڤانى وزانينێ دۆر لێ گرتییه‌، ڤێجا تو گونه‌هان بۆ وان ژێ ببه‌ يێن ژ گونه‌هان تۆبه‌كرى، وئه‌و ڕێ گرتى يا ته‌ فه‌رمان پێ ل وان كرى كو ئيسلامه‌، وتو وان ژ عه‌زابا جه‌هنه‌مێ بپارێزه‌.

8

رَبَّنَا وَاَدْخِلْهُمْ جَنّٰتِ عَدْنِ اِۨلَّتِيْ وَعَدْتَّهُمْ وَمَنْ صَلَحَ مِنْ اٰبَآئِهِمْ وَاَزْوَاجِهِمْ وَذُرِّيّٰتِهِمْ اِنَّكَ اَنْتَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ

تەفسیرا ساناهی

خودايێ مه‌ وتو خودان باوه‌ران بكه‌ د وان به‌حه‌شتێن خۆش دا يێن ته‌ سۆز پێ دايه‌ وان، وهه‌چییێ ب باوه‌رییێ باش بووى ژ باب وژن ودوونده‌هێن وان. هندى تويى تو ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كى يێ زالی، و د كار وڕێڤه‌برنا خۆ دا يێ كاربنه‌جهى.

9

وَقِهِمُ السَّيِّاٰتِ وَمَنْ تَقِ السَّيِّاٰتِ يَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمْتَهٗ وَذٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ

تەفسیرا ساناهی

وتو دويماهییا خراب يا گونه‌هێن وان ژ وان دوبر بكه‌ ووان پێ نه‌گره‌، وهه‌چییێ تو ل ڕۆژا حسێبێ خرابییێ ژێ دوير بكه‌ى ئه‌و ته‌ دلۆڤانى پێ بر، وئه‌وه‌ سه‌ركه‌فتنا مه‌زن.

10

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا يُنَادَوْنَ لَمَقْتُ اللّٰهِ اَكْبَرُ مِنْ مَّقْتِكُمْ اَنْفُسَكُمْ اِذْ تُدْعَوْنَ اِلَي الْاِيْمَانِ فَتَكْفُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن كافر بووین ده‌مێ عه‌زابا ئاگرى ب چاڤ دبينن، وان گه‌له‌ك كه‌رب ژ خۆ ڤه‌دبت، وهنگى زه‌بانییێن جه‌هنه‌مێ دبێژنێ: كه‌ربڤه‌بوونا خودێ د دنيايێ دا ژ هه‌وه‌ -ده‌مێ وى داخوازا باوه‌رییێ ژ هه‌وه‌ كرى، وهوين ل به‌ر نه‌هاتين- ژ كه‌رب ژێ ڤه‌بونا هه‌وه‌ يا نوكه‌ مه‌زنتره‌.

11

قَالُوْا رَبَّنَا٘ اَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَاَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ فَاعْتَرَفْنَا بِذُنُوْبِنَا فَهَلْ اِلٰي خُرُوْجٍ مِّنْ سَبِيْلٍ

تەفسیرا ساناهی

كافران گۆت: خودايێ مه‌ دوجاران ته‌ ئه‌م مراندين: ده‌مێ ئه‌م د زكێن دايكێن خۆ دا به‌رى رح بێته‌ مه‌، وده‌مێ ژينا مه‌ د دنيايێ ژى دا ب دويماهى هاتى، ودو جاران ته‌ ئه‌م زێندى كرين: د دنيايێ دا ده‌مێ ئه‌م بووين، وڕۆژا ئه‌م ژ گۆڕێن خۆ ده‌ركه‌فتين، ڤێجا ئه‌م نوكه‌ ئعترافێ ب گونه‌هێن خۆ يێن بۆرین دكه‌ين، ئه‌رێ ڤێجا ڕێكه‌ك بۆ مه‌ هه‌يه‌ ئه‌م پێ ژ ئاگرى ده‌ركه‌ڤين؟ به‌لێ ئه‌ڤ ئعترافه‌ چو مفاى ناگه‌هينته‌ وان.

12

ذٰلِكُمْ بِاَنَّهٗ٘ اِذَا دُعِيَ اللّٰهُ وَحْدَهٗ كَفَرْتُمْ وَاِنْ يُّشْرَكْ بِهٖ تُؤْمِنُوْا فَالْحُكْمُ لِلّٰهِ الْعَلِيِّ الْكَبِيْرِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و عه‌زابا بۆ هه‌وه‌ هه‌ى ژ به‌ر هندێیه‌ چونكى ده‌مێ هوين بۆ ته‌وحيدا خودێ وئيخلاصا د كارى دا دهاتنه‌ گازيكرن هه‌وه‌ كافرى ب وى دكر، وئه‌گه‌ر شريكه‌ك بۆ خودێ بێته‌ دانان هوين باوه‌رى يێ پێ دئينن، وكارى پێ دكه‌ن. ڤێجا خودێ‌یه‌ حوكمى د ناڤبه‌را به‌نییێن خۆ دا دكه‌ت، خودايێ ب تنێ ئه‌وه‌ يێ بلندییا بێ توخويب هه‌ى، وبلندى ومه‌زنى يا وییه‌.

13

هُوَ الَّذِيْ يُرِيْكُمْ اٰيٰتِهٖ وَيُنَزِّلُ لَكُمْ مِّنَ السَّمَآءِ رِزْقًا وَمَا يَتَذَكَّرُ اِلَّا مَنْ يُّنِيْبُ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وه‌ يێ شيانا خۆ بۆ هه‌وه‌ -گه‌لی مرۆڤان- ئاشكه‌را دكه‌ت د ڕێكا وان ئايه‌تێن مه‌زن ڕا يێن هوين دبينن ئه‌وێن هندێ دگه‌هينن كو ئافرانده‌رێ وان يێ كامله‌، وئه‌و بارانه‌كێ ژ عه‌سمانى بۆ هه‌وه‌ دئينته‌ خوارێ ڕزقێ هه‌وه‌ پێ دئێته‌ دان، وهه‌ما ئه‌و بيرا خۆ ب ڤان ئايه‌تان دئينته‌ ڤه‌ يێ ل عيباده‌تێ خودايێ خۆ بزڤڕت، و ژ دل گوهدارییا وى بكه‌ت.

14

فَادْعُوا اللّٰهَ مُخْلِصِيْنَ لَهُ الدِّيْنَ وَلَوْ كَرِهَ الْكٰفِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا هوين -گه‌لی خودان باوه‌ران- دوعا وعيباده‌تى بۆ وى ب تنێ بكه‌ن، وچاڤ ل بوتپه‌رێسان نه‌كه‌ن د ڕێبازا وان دا، ئه‌گه‌ر خۆ وان پێ نه‌خۆش بت ژى.

15

رَفِيْعُ الدَّرَجٰتِ ذُو الْعَرْشِ يُلْقِي الرُّوْحَ مِنْ اَمْرِهٖ عَلٰي مَنْ يَّشَآءُ مِنْ عِبَادِهٖ لِيُنْذِرَ يَوْمَ التَّلَاقِ

تەفسیرا ساناهی

هندى خودێ‌یه‌ بلندێ ژ هه‌مییان بلندتره‌ يێ كو ب بلندییا ده‌ره‌جێن خۆ ژ هه‌مى چێكرییان هاتییه‌ جوداكرن، وقه‌درێ وى پێ بلند بووى، وئه‌وه‌ خودانێ عه‌رشێ مه‌زن، و ژ دلۆڤانییا وییه‌ ب به‌نییێن وى كو ئه‌و هنده‌ك پێغه‌مبه‌ران بۆ وان دهنێرت وێ وه‌حییێ بۆ وان دبێژن يا ئه‌و پێ بژين، دا ئه‌و د كارێ خۆ دا دشاره‌زا بن؛ دا ئه‌و پێغه‌مبه‌ر به‌نییێن خودێ ژ ڕۆژا قيامه‌تێ بترسينن يا خه‌لكێ پێشییێ وپاشییێ تێدا دئێنه‌ كۆمكرن.

16

يَوْمَ هُمْ بَارِزُوْنَ لَا يَخْفٰي عَلَي اللّٰهِ مِنْهُمْ شَيْءٌ لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلّٰهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ

تەفسیرا ساناهی

ڕۆژا قيامه‌تێ چێكرى هه‌مى به‌رانبه‌ر خودايێ خۆ ئاشكه‌را دبن، تشته‌ك ژ وان و ژ كارێ وان د دنيايێ دا كرى ل به‌ر خودێ به‌رزه‌ نابت، خودێ دبێژت: ملك وڕێڤه‌برنا كارى ئه‌ڤرۆ يا كێیه‌؟ وئه‌و ب خۆ دێ به‌رسڤا خۆ ده‌ت: يا وى خودايی‌یه‌ يێ كو د ناڤ وسالۆخه‌ت وكريارێن خۆ دا يێ ئێكانه‌، يێ ب سه‌رڤه‌هاتى ئه‌وێ هه‌مى چێكرى ئێخستينه‌ بن ده‌ستێ خۆ.

17

اَلْيَوْمَ تُجْزٰي كُلُّ نَفْسٍۣ بِمَا كَسَبَتْ لَا ظُلْمَ الْيَوْمَ اِنَّ اللّٰهَ سَرِيْعُ الْحِسَابِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤرۆ خێرا هه‌ر نه‌فسه‌كێ ل دويڤ كريارا وێ د دنيايێ دا كرى ژ باشى وخرابییێ دێ ئێته‌دان، ئه‌ڤرۆ چو زۆردارى ل كه‌سێ نائێته‌كرن كو خێرێن وى بێنه‌ كێمكرن يان گونه‌هێن وى بێنه‌ زێده‌كرن. هندى خودێ‌یه‌ يێ حسێب سڤكه‌، ڤێجا هوين نه‌بێژن ئه‌و ڕۆژ گيرۆ بوو؛ چونكى ئه‌و يا نێزيكه‌.

18

وَاَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْاٰزِفَةِ اِذِ الْقُلُوْبُ لَدَي الْحَنَاجِرِ كَاظِمِيْنَ مَا لِلظّٰلِمِيْنَ مِنْ حَمِيْمٍ وَّلَا شَفِيْعٍ يُّطَاعُ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- مرۆڤان ژ وێ ڕۆژا نێزيك بترسينه‌ يا كو ل به‌ر وان گه‌له‌كا دويره‌ كو ڕۆژا قيامه‌تێیه‌، ده‌مێ ژ ترسا عه‌زابا خودێ دا دل ژ سنگان بلند دبن و ب گه‌روییێن وان ڤه‌ دئێنه‌ گرێدان، وئه‌و دتژى خه‌م وكۆڤانن. زۆرداران چو دۆست وهه‌ڤالێن نێزيك نابن، ووان چو مه‌هده‌رچى ژى نابن مه‌هده‌رێ بۆ وان ل نك خودێ بكه‌ن، دا مه‌هده‌را وان بێته‌ وه‌رگرتن.

19

يَعْلَمُ خَآئِنَةَ الْاَعْيُنِ وَمَا تُخْفِي الصُّدُوْرُ

تەفسیرا ساناهی

خودێ دزانت كانێ چاڤ چ ديتنان ڤه‌دڕه‌ڤينن، وكانێ مرۆڤ چ تشتى د سنگێ خۆ دا ڤه‌دشێرت ژ باشى وخرابییان.

20

وَاللّٰهُ يَقْضِيْ بِالْحَقِّ وَالَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖ لَا يَقْضُوْنَ بِشَيْءٍ اِنَّ اللّٰهَ هُوَ السَّمِيْعُ الْبَصِيْرُ

تەفسیرا ساناهی

وخودێ ب دادییێ حوكمى د ناڤبه‌را مرۆڤان دا دكه‌ت، وئه‌و خوداوه‌ندێن ژبلی خودێ په‌رستن بۆ دئێته‌ كرن حوكمى ب تشته‌كى ناكه‌ن؛ چونكى ئه‌و نه‌شێن وێ چه‌ندێ بكه‌ن. هندى خودێ‌یه‌ گوهدێرێ وى تشتییه‌ يێ ئه‌زمانێن هه‌وه‌ پێ دگه‌ڕيێن، يێ بينه‌ره‌ ب كار وكريارێن هه‌وه‌.

21

اَوَلَمْ يَسِيْرُوْا فِي الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ كَانُوْا مِنْ قَبْلِهِمْ كَانُوْا هُمْ اَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَّاٰثَارًا فِي الْاَرْضِ فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوْبِهِمْ وَمَا كَانَ لَهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ وَّاقٍ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ما ئه‌وێن دره‌و ب پێغه‌مبه‌رينییا ته‌ كرى ئه‌ى موحه‌ممه‌د ل عه‌ردى نه‌گه‌ڕياينه‌، ڤێجا دا به‌رێ خۆ بده‌نێ كانێ دويماهییا ملله‌تێن به‌رى وان يا چاوا بوو؟ ئه‌و ژ وان هێز دژوارتر بوون، وشوينوارێن وان پتر ل عه‌ردى مابوون، ڤێجا دژوارییا هێزا وان ومه‌زنییا له‌شێن وان چو مفا نه‌گه‌هانده‌ وان، و ژ به‌ر كوفر وگونه‌هێن وان كرين خودێ ئه‌و ب عه‌زابا خۆ گرتن، ووان چو پارێزڤانه‌ك نه‌بوو وان ژ عه‌زابا خودێ بپارێزت، ووێ ژ وان بده‌ته‌ پاش.

22

ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَانَتْ تَّاْتِيْهِمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ فَكَفَرُوْا فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ اِنَّهٗ قَوِيٌّ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و عه‌زابا هه‌ يا كو ب سه‌رێ دره‌وپێكه‌ران هاتى، ژ به‌ر هه‌لويستێ وان بوو ژ وان پێغه‌مبه‌رێن خودێ يێن ب نيشانێن ئاشكه‌را بۆ وان هاتين، ڤێجا وان كوفر ب وان كر، وئه‌و دره‌وين ده‌رێخستن، ئينا خودێ ئه‌و ب عه‌زابا خۆ گرتن، هندى ئه‌وه‌ ئـه‌و يـێ ب هێزه‌ كـه‌س نه‌شێتێ، يێ عه‌زاب دژواره‌ بۆ وى يێ كوفرێ پێ بكه‌ت وگوهدارییا وى نه‌كه‌ت.

23

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا مُوْسٰي بِاٰيٰتِنَا وَسُلْطٰنٍ مُّبِيْنٍ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ مووسا ب ئايه‌تێن خۆ يێن مه‌زن يێن هندێ دگه‌هينن كو ئه‌و د گازییا خۆ دا يێ ڕاستگۆيه‌، و ب هێجه‌ته‌كا ئاشكه‌را يا كو نه‌حه‌قییا دوژمنێن وى ئاشكه‌را دكه‌ت هنارت.

24

اِلٰي فِرْعَوْنَ وَهَامٰنَ وَقَارُوْنَ فَقَالُوْا سٰحِرٌ كَذَّابٌ

تەفسیرا ساناهی

بۆ مه‌لكێ (مصرێ) فيرعه‌ونى ووه‌زيرێ وى هامانى، وقاروونێ خودان مال وخزينه‌، ئينا وان باوه‌رى ب په‌ياما وى نه‌ئينا، وگۆتن: ئه‌و سێره‌به‌نده‌كێ پڕدره‌وينه‌، چاوا ئه‌و دبێژت ئه‌و پێغه‌مبه‌ره‌كه‌ بۆ مرۆڤان هاتى؟

25

فَلَمَّا جَآءَهُمْ بِالْحَقِّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوا اقْتُلُوْ٘ا اَبْنَآءَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗ وَاسْتَحْيُوْا نِسَآءَهُمْ وَمَا كَيْدُ الْكٰفِرِيْنَ اِلَّا فِيْ ضَلٰلٍ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ مووسا ب موعجزه‌يێن ئاشكه‌را ژ نك مه‌ بۆ فيرعه‌ون وهامان وقاروونى هاتى، نه‌ ب تنێ وان باوه‌رى پێ نه‌ئينا وبه‌رهنگارییا وى كر، به‌لكى گۆتن: هوين كوڕێن وان يێن باوه‌رى ب وى ئيناى بكوژن، وژنكێن وان بۆ عه‌بدينى وخزمه‌تێ بهێلن. وفه‌ند وفێلا كافران د پويچبوون ونه‌مانێ دايه‌.

26

وَقَالَ فِرْعَوْنُ ذَرُوْنِيْ٘ اَقْتُلْ مُوْسٰي وَلْيَدْعُ رَبَّهٗ اِنِّيْ٘ اَخَافُ اَنْ يُّبَدِّلَ دِيْنَكُمْ اَوْ اَنْ يُّظْهِرَ فِي الْاَرْضِ الْفَسَادَ

تەفسیرا ساناهی

وفيرعه‌ونى گۆته‌ مه‌زنێن ملله‌تێ خۆ: من بهێلن دا ئه‌ز مووساى بكوژم، وبلا ئه‌و گازى وى خودايێ خۆ بكه‌ت يێ ئه‌و دبێژت وى ئه‌وێ هنارتى؛ دا وى ژ ده‌ست مه‌ بينته‌ ده‌ر، هندى ئه‌زم ئه‌ز دترسم ئه‌و دينێ هه‌وه‌ بگۆهوڕت يان ئه‌و خرابكارییێ د عه‌ردێ (مصرێ) دا ئاشكه‌را بكه‌ت.

27

وَقَالَ مُوْسٰ٘ي اِنِّيْ عُذْتُ بِرَبِّيْ وَرَبِّكُمْ مِّنْ كُلِّ مُتَكَبِّرٍ لَّا يُؤْمِنُ بِيَوْمِ الْحِسَابِ

تەفسیرا ساناهی

ومووساى گۆته‌ فيرعه‌ونى وده‌سته‌كا وى: هندى ئه‌زم من خۆ ب خودايێ خۆ وخودايێ هه‌وه‌ پاراستییه‌ ژ هه‌ر كه‌سه‌كێ خۆ ژ ته‌وحيد وگوهدارییا خودێ مه‌زنتر ببينت، وباوه‌رییێ ب وێ ڕۆژێ نه‌ئينت يا خودێ حسێبێ تێدا د گه‌ل به‌نییان دكه‌ت.

28

وَقَالَ رَجُلٌ مُّؤْمِنٌ مِّنْ اٰلِ فِرْعَوْنَ يَكْتُمُ اِيْمَانَهٗ٘ اَتَقْتُلُوْنَ رَجُلًا اَنْ يَّقُوْلَ رَبِّيَ اللّٰهُ وَقَدْ جَآءَكُمْ بِالْبَيِّنٰتِ مِنْ رَّبِّكُمْ وَاِنْ يَّكُ كَاذِبًا فَعَلَيْهِ كَذِبُهٗ وَاِنْ يَّكُ صَادِقًا يُّصِبْكُمْ بَعْضُ الَّذِيْ يَعِدُكُمْ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِيْ مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ

تەفسیرا ساناهی

وزه‌لامه‌كێ خودان باوه‌ر ژ بنه‌مالا فيرعه‌ونى يێ كو باوره‌ییا خۆ ڤه‌دشارت ب نه‌ڕازيبوون ڤه‌ گۆته‌ ملله‌تێ خۆ: چاوا هوين كوشتنا زه‌لامه‌كى حه‌لال دكه‌ن ووى چو گونه‌هـ نينن ئه‌و تێ نه‌بت ئه‌و دبێژت: خودايێ من ئه‌للاهه‌، و ب ڕاستى ئه‌و ب وان نيشانێن ئاشكه‌را ڤه‌ ژ نك خودايێ هه‌وه‌ بۆ هه‌وه‌ هاتییه‌ يێن ڕاستگۆيییا وى ئاشكه‌را دكه‌ن؟ وئه‌گه‌ر مووسا يێ دره‌وين بت خرابییا دره‌وا وى دێ بۆ وى زڤڕت، وئه‌گه‌ر يێ ڕاستگۆ بت هنده‌ك ژ وێ يا ئه‌و ژڤانى پێ دده‌ته‌ هه‌وه‌ دێ ب سه‌رێ هه‌وه‌ ئێت، هندى خودێ‌یه‌ به‌رێ وى ناده‌ته‌ حه‌قییێ يێ پێ ل توخويبان داناى، كو حه‌قى هێلاى وده‌ست دايه‌ نه‌حه‌قییێ، وگه‌له‌ك يێ دره‌وين بت د پالڤدانا نه‌حه‌قییا خۆ دا بۆ خودێ.

29

يٰقَوْمِ لَكُمُ الْمُلْكُ الْيَوْمَ ظٰهِرِيْنَ فِي الْاَرْضِ فَمَنْ يَّنْصُرُنَا مِنْۣ بَاْسِ اللّٰهِ اِنْ جَآءَنَا قَالَ فِرْعَوْنُ مَا٘ اُرِيْكُمْ اِلَّا مَا٘ اَرٰي وَمَا٘ اَهْدِيْكُمْ اِلَّا سَبِيْلَ الرَّشَادِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى ملله‌تێ من ده‌سهه‌لاتدارى ئه‌ڤرۆ د عه‌ردى دا يا هه‌وه‌يه‌ وهوين د سه‌ر ئسرائيلییان ڕانه‌، ئه‌رێ ڤێجا ئه‌گه‌ر عه‌زابا خودێ ب سه‌ر مه‌ دا هات كى هه‌يه‌ وێ ژ مه‌ پاشڤه‌ببه‌ت؟ فيرعه‌ونى د به‌رسڤێ دا گۆته‌ ملله‌تێ خۆ: گه‌لی مرۆڤان ئه‌ز وێ شيره‌ت وبۆچوونێ بۆ هه‌وه‌ دبێژم يا ئه‌ز دبينم بۆ من وبۆ هه‌وه‌ باشتر ودورستتره‌، وهه‌ما ژ ڕێكا ڕاست ودورست پێڤه‌تر ئه‌ز به‌رێ هه‌وه‌ ناده‌مه‌ چو ڕێكێن دى.

30

وَقَالَ الَّذِيْ٘ اٰمَنَ يٰقَوْمِ اِنِّيْ٘ اَخَافُ عَلَيْكُمْ مِّثْلَ يَوْمِ الْاَحْزَابِ

تەفسیرا ساناهی

ووى خودان باوه‌رێ بنه‌مالا فيرعه‌ونى ب شيره‌تكرن ڤه‌ گۆته‌ فيرعه‌ونى وده‌سته‌كا وى: ئه‌ز دترسم ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ مووسا كوشت ئه‌و ب سه‌رێ هه‌وه‌ بێت يا ب سه‌رێ وان پارت وده‌سته‌كان هاتى ئه‌وێن ل سه‌ر دوژمنییا پێغه‌مبه‌رێن خۆ كۆم بووين.

31

مِثْلَ دَاْبِ قَوْمِ نُوْحٍ وَّعَادٍ وَّثَمُوْدَ وَالَّذِيْنَ مِنْۣ بَعْدِهِمْ وَمَا اللّٰهُ يُرِيْدُ ظُلْمًا لِّلْعِبَادِ

تەفسیرا ساناهی

وه‌كى وێ يا ب سه‌رێ ملله‌تێ نووحى وعادى وثه‌موودی هاتى وئه‌وێن پشتى وان هاتين ژ وان ملله‌تێن پێغه‌مبه‌رێن خۆ دره‌وين ده‌رێخستين، ژ به‌ر وێ چه‌ندێ خودێ ئه‌و تێبرن. وخودێ زۆردارى بۆ به‌نییان نه‌ڤێت، وبێ گونه‌هـ وان عه‌زاب ناده‌ت. يێ پاك وبلند بت خودێ ژ وێ كێماسییێ.

32

وَيٰقَوْمِ اِنِّيْ٘ اَخَافُ عَلَيْكُمْ يَوْمَ التَّنَادِ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ى ملله‌تێ من هندى ئه‌زم ئه‌ز دترسم عه‌زابا وێ ڕۆژێ ب سه‌ر هه‌وه‌ دا بێت يا خه‌لك ژ ترسان دا تێدا گازى يه‌ك ودو دكه‌ن، كو ڕۆژا قيامه‌تێیه‌.

33

يَوْمَ تُوَلُّوْنَ مُدْبِرِيْنَ مَا لَكُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ عَاصِمٍ وَمَنْ يُّضْلِلِ اللّٰهُ فَمَا لَهٗ مِنْ هَادٍ

تەفسیرا ساناهی

ڕۆژا هوين پشت دده‌ن ودڕه‌ڤن، هه‌وه‌ چو پارێزڤانه‌ك نابت هه‌وه‌ ژ عه‌زابا خودێ بپارێزت يان پشته‌ڤانییا هه‌وه‌ بكه‌ت. وهه‌چییێ خودێ وى شه‌رمزار بكه‌ت وبه‌رێ وى نه‌ده‌ته‌ ڕێكا ڕاست، وى چو ڕێنيشانده‌ر نابن به‌رێ وى بده‌نه‌ حه‌قییێ.

34

وَلَقَدْ جَآءَكُمْ يُوْسُفُ مِنْ قَبْلُ بِالْبَيِّنٰتِ فَمَا زِلْتُمْ فِيْ شَكٍّ مِّمَّا جَآءَكُمْ بِهٖ حَتّٰ٘ي اِذَا هَلَكَ قُلْتُمْ لَنْ يَّبْعَثَ اللّٰهُ مِنْۣ بَعْدِهٖ رَسُوْلًا كَذٰلِكَ يُضِلُّ اللّٰهُ مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ مُّرْتَابُ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى به‌رى مووساى خودێ پێغه‌مبه‌رێ خۆ يێ قه‌درگران يووسفێ كوڕێ يه‌عقووبى -سلاڤ ل هه‌ر دووان بن- ب نيشانێن ئاشكه‌را ڤه‌ بۆ هه‌وه‌ هنارتبوو، وى فه‌رمان ل هه‌وه‌ كر كو هوين په‌رستنا خودێ ب تنێ بكه‌ن، ڤێجا هێشتا هوين د ژينا وى دا د وێ دا ب گومان كه‌فتن يا ئه‌و بۆ هه‌وه‌ پێ هاتى، حه‌تا ده‌مێ ئه‌و مرى گومان وشركا هه‌وه‌ زێده‌تر لێ هات، وهه‌وه‌ گۆت: پشتى وى خودێ چو پێغه‌مبه‌ران ناهنێرت، هه‌ر كه‌سه‌كێ پێ ل توخويبان بدانت و د ته‌وحيدا خودێ دا بكه‌فته‌ گومانێ خودێ ب ڤى ڕه‌نگى وى د سه‌ر دا دبه‌ت، وبه‌رێ وى ناده‌ته‌ هيدايه‌تێ.

35

اِۨلَّذِيْنَ يُجَادِلُوْنَ فِيْ٘ اٰيٰتِ اللّٰهِ بِغَيْرِ سُلْطٰنٍ اَتٰىهُمْ كَبُرَ مَقْتًا عِنْدَ اللّٰهِ وَعِنْدَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا كَذٰلِكَ يَطْبَعُ اللّٰهُ عَلٰي كُلِّ قَلْبِ مُتَكَبِّرٍ جَبَّارٍ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن بێ زانين هه‌ڤڕكییێ د ئايه‌ت وده‌ليلێن خودێ دا دكه‌ن؛ دا وان پويچ بكه‌ن، هه‌ڤڕكییا وان ل نك خودێ و ل نك خودان باوه‌ران تشته‌كێ زێده‌ كرێته‌، ڤێجا كانێ چاوا خودێ خه‌تم ل دلێن ڤان هه‌ڤڕكان دايه‌ دا هيدايه‌ت نه‌چته‌ تێدا وه‌سا خودێ خه‌تمێ ل دلێ هه‌ر خۆمه‌زنكه‌رێ كوته‌ككار دده‌ت يێ كو خۆ ژ باوه‌رى ئينانا ب ته‌وحيدا خودێ مه‌زنتر دبينت، وگه‌له‌ك زۆردارییێ دكه‌ت.

36

وَقَالَ فِرْعَوْنُ يٰهَامٰنُ ابْنِ لِيْ صَرْحًا لَّعَلِّيْ٘ اَبْلُغُ الْاَسْبَابَ

تەفسیرا ساناهی

وفيرعه‌ونى پێخه‌مه‌ت دره‌وين ده‌رێخستنا مووساى د گازییا وى دا گۆت: ئه‌ى هامان تو ئاڤاهییه‌كێ مه‌زن بۆ من ئاڤا بكه‌؛ دا به‌لكى ئه‌ز پێ بگه‌همه‌ ده‌رگه‌هێ عه‌سمانان.

37

اَسْبَابَ السَّمٰوٰتِ فَاَطَّلِعَ اِلٰ٘ي اِلٰهِ مُوْسٰي وَاِنِّيْ لَاَظُنُّهٗ كَاذِبًا وَكَذٰلِكَ زُيِّنَ لِفِرْعَوْنَ سُوْٓءُ عَمَلِهٖ وَصُدَّ عَنِ السَّبِيْلِ وَمَا كَيْدُ فِرْعَوْنَ اِلَّا فِيْ تَبَابٍ

تەفسیرا ساناهی

ده‌رگه‌هێ عه‌سمانان وئه‌و ڕێكێن من دگه‌هيننێ، ڤێجا دا ئه‌ز ب چاڤێن خۆ به‌رێ خۆ بده‌مه‌ خودايێ مووساى، وهندى ئه‌زم ئه‌ز هزر دكه‌م مووسا د ڤێ گۆتنا خۆ دا يێ دره‌وينه‌ كو مه‌ خودايه‌كێ هه‌ى، وكو ئه‌و يێ ل عه‌سمانان، و ب ڤى ڕه‌نگى كارێ فيرعه‌ونى يێ خراب ل به‌ر وى هاته‌ خه‌ملاندن ڤێجا وى ديت ئه‌و يێ تازه‌يه‌، وبه‌رێ وى ژ ڕێكا حه‌قییێ هاته‌ پاشڤه‌برن؛ ژ به‌ر وێ نه‌حه‌قییا ل به‌ر هاتییه‌ خه‌ملاندن، وئه‌و فه‌ند وفێلا فيرعه‌ونى گێڕاى دا خه‌لكى وه‌ تێ بگه‌هينت كو ئه‌و يێ حه‌قه‌ ومووسا يێ نه‌حه‌قه‌ ژ زيان وتێچوونێ پێڤه‌تر تشته‌ك نه‌بوو، د دنيايێ وئاخره‌تێ دا ژ به‌خت ڕه‌شییێ پێڤه‌تر ئه‌و تشته‌ك نه‌بوو.

38

وَقَالَ الَّذِيْ٘ اٰمَنَ يٰقَوْمِ اتَّبِعُوْنِ اَهْدِكُمْ سَبِيْلَ الرَّشَادِ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێ باوه‌رى ئيناى دوباره‌ شيره‌ت ل ملله‌تێ خۆ كر وگۆت: ئه‌ى ملله‌تێ من هوين دويكه‌فتنا من بكه‌ن ئه‌ز دێ به‌رێ هـه‌وه‌ ده‌مه‌ ڕێكا ڕاست ودورست.

39

يٰقَوْمِ اِنَّمَا هٰذِهِ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا مَتَاعٌ وَّاِنَّ الْاٰخِرَةَ هِيَ دَارُ الْقَرَارِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى ملله‌تێ من هندى ئه‌ڤ ژينا دنيايێیه‌ ژينه‌كا به‌روه‌خته‌ مرۆڤ كێمه‌كێ خۆشییێ تێدا دبه‌ت، پاشى ئه‌و پويچ دبت ونامينت، ڤێجا هوين خۆ پێ پشت گه‌رم نه‌كه‌ن، وهندى ئاخره‌ته‌ ب وان خۆشییێن تێدا هه‌ين ئه‌وه‌ جهێ لێ ئاكنجيبوونێ، ڤێجا هوين دلێ خۆ ببه‌نێ، وكارێ چاك بكه‌ن يێ هه‌وه‌ ل وێرێ كه‌يفخۆش بكه‌ت.

40

مَنْ عَمِلَ سَيِّئَةً فَلَا يُجْزٰ٘ي اِلَّا مِثْلَهَا وَمَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّنْ ذَكَرٍ اَوْ اُنْثٰي وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَاُولٰٓئِكَ يَدْخُلُوْنَ الْجَنَّةَ يُرْزَقُوْنَ فِيْهَا بِغَيْرِ حِسَابٍ

تەفسیرا ساناهی

هه‌چییێ د ژينا خۆ دا بێ ئه‌مرییا خودێ بكه‌ت وبه‌رێ خۆ ژ هيدايه‌تێ وه‌رگێڕت، ل ئاخره‌تێ جـزايـه‌كـێ ل دويـڤ گونه‌ها وى دێ بۆ وى ئێته‌دان، وهه‌چییێ گوهدارییا خودێ بكه‌ت وكاره‌كێ چاك بكه‌ت وپێگيرییێ ب فه‌رمانا وى بكه‌ت، مێر بت يان ژن بت، وئه‌وى باوه‌رى ب خودێ هه‌بت، ئه‌و دێ چنه‌ د به‌حه‌شتێ دا، خودێ ژ خۆشى وفێقى وبه‌رهه‌مێ وێ بێ هژمار ڕزقـى دێ ده‌ته‌ وان.

41

وَيٰقَوْمِ مَا لِيْ٘ اَدْعُوْكُمْ اِلَي النَّجٰوةِ وَتَدْعُوْنَنِيْ٘ اِلَي النَّارِ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ى ملله‌تێ من چاوا ئه‌ز به‌رێ هه‌وه‌ بده‌مه‌ باوه‌رییا ب خودێ ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رێ وى مووساى، كو گازییه‌كه‌ به‌رێ هه‌وه‌ دده‌ته‌ به‌حه‌شتێ وهه‌وه‌ ژ ئاگرى دوير دكه‌ت، وهوين به‌رێ من دده‌نه‌ كاره‌كى سه‌رى دكێشته‌ عه‌زابا خودێ وچوونا د ئاگرى دا؟

42

تَدْعُوْنَنِيْ لِاَكْفُرَ بِاللّٰهِ وَاُشْرِكَ بِهٖ مَا لَيْسَ لِيْ بِهٖ عِلْمٌ وَّاَنَا اَدْعُوْكُمْ اِلَي الْعَزِيْزِ الْغَفَّارِ

تەفسیرا ساناهی

هوين به‌رێ من دده‌نه‌ كوفرا ب خودێ، ودا ئه‌ز وى تشتى بۆ وى بكه‌مه‌ شريك يێ من چو زانيـن پێ نه‌هه‌ى كو ئه‌و هێژاى په‌رستنێ‌یه ‌-وئه‌ڤه‌ مه‌زنترين وكرێتترين گونه‌هه‌- وئه‌ز به‌رێ هه‌وه‌ دده‌مه‌ وێ ڕێكێ يا مرۆڤى دگه‌هينته‌ وى خودايێ د تولڤه‌كرنا خۆ دا يێ زال، ويێ پڕگونه‌هـ ژێبر بۆ وى يێ پشتى گونه‌هێ تۆبه‌ دكه‌ت.

43

لَا جَرَمَ اَنَّمَا تَدْعُوْنَنِيْ٘ اِلَيْهِ لَيْسَ لَهٗ دَعْوَةٌ فِي الدُّنْيَا وَلَا فِي الْاٰخِرَةِ وَاَنَّ مَرَدَّنَا٘ اِلَي اللّٰهِ وَاَنَّ الْمُسْرِفِيْنَ هُمْ اَصْحٰبُ النَّارِ

تەفسیرا ساناهی

ب ڕاستى ئه‌و گازییا هوين به‌رێ من دده‌نێ نه‌ يا هه‌ژى هندێیه‌ گازى بۆ بێته‌كرن، و ژ كێماسى وبێزارییا وێ ئه‌و نه‌ يا هندێیه‌ مرۆڤ نه‌ د دنيايێ دا ونه‌ د ئاخره‌تێ دا قه‌ست كه‌تێ، وهوين بزانن كو دويماهییا هه‌مى چێكرییان بۆ نك خودێ‌یه‌، وئه‌و جزايێ هه‌ر يه‌كى ل دويڤ كريارا وى دده‌تێ، وكو ئه‌وێن پێ ل توخويبان داناى وگونه‌هـ وكوفر وخوين ڕێتن كرى ئه‌و خودانێن ئاگرينه‌.

44

فَسَتَذْكُرُوْنَ مَا٘ اَقُوْلُ لَكُمْ وَاُفَوِّضُ اَمْرِيْ٘ اِلَي اللّٰهِ اِنَّ اللّٰهَ بَصِيْرٌۣ بِالْعِبَادِ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ وى ئه‌و شيره‌ت كرين ووان گوهدارییا وى نه‌كرى وى گۆته‌ وان: پاشى هوين دێ ل بيرا خۆ ئينن كو من هوين شيره‌ت كربوون، وپاشى هوين دێ په‌شێمان بن به‌لێ ل وى ده‌مێ په‌شێمانى چو مفاى نه‌ده‌ت، وئه‌ز هه‌وارێن خۆ دگه‌هينمه‌ خودێ، وخۆ ب وى دپارێزم، وخۆ دهێلمه‌ ب هيڤییا خودێ ڤه‌. هندى خودێ‌یه‌ ئه‌و ب حالێ به‌نییان يێ بينه‌ره‌، وئه‌و دزانت كانێ ئه‌و هه‌ژى چ جزاينه‌، تشته‌ك ل به‌ر وى به‌رزه‌ نابت.

45

فَوَقٰىهُ اللّٰهُ سَيِّاٰتِ مَا مَكَرُوْا وَحَاقَ بِاٰلِ فِرْعَوْنَ سُوْٓءُ الْعَذَابِ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا خودێ ئه‌و زه‌لامێ خودان باوه‌ر ژ خرابییا فه‌ندو فێلا فيرعه‌ونى وده‌سته‌كا وى پاراست، وخرابییا عه‌زابێ هاته‌ سه‌رێ وان ده‌مێ خودێ ئه‌و هه‌مى خه‌ندقاندين.

46

اَلنَّارُ يُعْرَضُوْنَ عَلَيْهَا غُدُوًّا وَّعَشِيًّا وَيَوْمَ تَقُوْمُ السَّاعَةُ اَدْخِلُوْ٘ا اٰلَ فِرْعَوْنَ اَشَدَّ الْعَذَابِ

تەفسیرا ساناهی

ل سه‌رى ئه‌و هاتنه‌ خه‌ندقاندن، ومرن، پاشى ئه‌و د گۆڕێن خۆ دا ب ئاگرى دێ ئێنه‌ عه‌زابدان، حه‌تا ڕۆژا قيامه‌تێ سپێده‌ وئێڤاران ئه‌و بۆ ئاگرى دئێنه‌ پێشكێشكرن، وڕۆژا قيامه‌ت ڕادبت هوين فيرعه‌ونییان بكه‌نه‌ د ئاگرى دا؛ ژ به‌ر وان خرابییێن وان دكرن. وئه‌ڤ ئايه‌ته‌ ده‌ليله‌كێ سه‌ره‌كییه‌ ل سه‌ر هه‌بوونا عه‌زابێ د گۆڕى دا.

47

وَاِذْ يَتَحَآجُّوْنَ فِي النَّارِ فَيَقُوْلُ الضُّعَفٰٓؤُا لِلَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْ٘ا اِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعًا فَهَلْ اَنْتُمْ مُّغْنُوْنَ عَنَّا نَصِيْبًا مِّنَ النَّارِ

تەفسیرا ساناهی

وده‌مێ خه‌لكێ ئاگرى ب هه‌ڤڕكى دچن، وهنده‌ك ژ وان گازندێ ژ هنده‌كان دكه‌ن، ڤێجا ده‌مێ دويكه‌فتى هێجه‌تێ بۆ خۆ دبينن به‌رانبه‌ر وان سه‌رۆك ومه‌زنان يێن خرابى ل به‌ر وان شرين كرى، ووان چاڤ لێكرى ودويكه‌فتنا وان كرى، وئه‌و دبێژنێ: ئه‌رێ هوين باره‌كى ژ ئاگرى دێ ژ مه‌ ده‌نه‌ پاش وهنده‌ك عه‌زابێ ژ مـه‌ هـلـگرن؟

48

قَالَ الَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْ٘ا اِنَّا كُلٌّ فِيْهَا٘ اِنَّ اللّٰهَ قَدْ حَكَمَ بَيْنَ الْعِبَادِ

تەفسیرا ساناهی

سه‌رۆكێن خۆمه‌زنكه‌ر دا بێزارییا خۆ ئاشكه‌را بكه‌ن دبێژن: ئه‌م تشته‌كى ژ عه‌زابا ئاگرى ژ هه‌وه‌ هل ناگرين، وئه‌م هه‌مى يێن تێدا، كه‌س ژ مه‌ ژێ ڕزگار نابت، هندى خودێ‌یه‌ ب پيڤانه‌كا عادل عه‌زاب د ناڤبه‌را مـه‌ دا لێكڤه‌كرییه‌.

49

وَقَالَ الَّذِيْنَ فِي النَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ ادْعُوْا رَبَّكُمْ يُخَفِّفْ عَنَّا يَوْمًا مِّنَ الْعَذَابِ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و خۆمه‌زنكه‌ر ولاوازێن د ئاگرى دا دبێژنه‌ ده‌رگه‌هڤانێن جه‌هنه‌مێ: هوين دوعايان ژ خودايێ خۆ بكه‌ن دا ئه‌و ڕۆژه‌كا ب تنێ ژ عه‌زابێ ل سه‌ر مه‌ سڤك بكه‌ت؛ به‌لكى ئه‌م پيچه‌كێ ڕحه‌ت ببيـن.

50

قَالُوْ٘ا اَوَلَمْ تَكُ تَاْتِيْكُمْ رُسُلُكُمْ بِالْبَيِّنٰتِ قَالُوْا بَلٰي قَالُوْا فَادْعُوْا وَمَا دُعٰٓؤُا الْكٰفِرِيْنَ اِلَّا فِيْ ضَلٰلٍ

تەفسیرا ساناهی

زه‌بانییێن جه‌هنه‌مێ بۆ پاشڤه‌برن گۆته‌ وان: ئه‌ڤ دوعاكرنه‌ چو مفاى ناگه‌هينته‌ هه‌وه‌، ئه‌رێ ما پێغه‌مبه‌رێن هه‌وه‌ ب نيشانێن ئاشكه‌را ڤه‌ ژ نك خودێ بۆ هه‌وه‌ نه‌هاتبوون ڤێجا هه‌وه‌ باوه‌رى پێ نه‌ئينا؟ ئينا وان ئعتراف ب ڤێ چه‌ندێ كر وگۆت: به‌لێ، ڤێجا زه‌بانییێن جه‌هنه‌مێ خۆ ژ وان به‌رى كر، وگۆتن: ئه‌م دوعا ومه‌هده‌رێ بۆ هه‌وه‌ ناكه‌ين، وهوين ب خۆ دوعايان بۆ خۆ بكه‌ن، به‌لێ چو مفا دڤێ دوعاكرنا هه‌وه‌ دا نينه‌؛ چونكى هوين دكافر بوون. ودوعايێن كافران د به‌رزه‌ بوونێ دانه‌ ونائێنه‌ قه‌بويلكرن.

51

اِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنَا وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فِي الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ يَقُوْمُ الْاَشْهَادُ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌مين ئه‌م پێغه‌مبه‌رێن خۆ وئه‌وێن دويكه‌فتنا وان ژى كرى ژ خودان باوه‌ران د ژينا وان يا دنيايێ دا ب سه‌ر دئێخين، وئه‌م پشته‌ڤانییا وان دكه‌ين دژى وان يێن نه‌خۆشى گه‌هاندییێ، وڕۆژا قيامه‌تێ ژى، ڕۆژا ملياكه‌ت وپێغه‌مبه‌ر وخودان باوه‌ر شاهده‌يیێ ل سه‌ر وان ملله‌تان دده‌ن يێن باوه‌رى ب پێغه‌مبه‌رێن خۆ نه‌ئيناى، ڤێجا ئه‌و شاهده‌يیێ دده‌ن كو پێغه‌مبه‌ران په‌يامێن خودايێ خۆ گه‌هاند بوون، وملله‌تێن وان ئه‌و دره‌وين ده‌رێخست بوون.

52

يَوْمَ لَا يَنْفَعُ الظّٰلِمِيْنَ مَعْذِرَتُهُمْ وَلَهُمُ اللَّعْنَةُ وَلَهُمْ سُوْٓءُ الدَّارِ

تەفسیرا ساناهی

ڕۆژا حسێبێ ڤه‌خواستنا عوزران چو مفاى ناگه‌هينته‌ وان كافران يێن پێ ل توخويبێن خودێ داناى وپێغه‌مبه‌ر دره‌وين ده‌رێخستيـن، وده‌رێخستنا ژ ڕه‌حما خودێ بارا وانه‌، وخانییێ خراب ل ئاخره‌تێ، كو ئاگره‌، بۆ وان هه‌يه‌.

53

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَي الْهُدٰي وَاَوْرَثْنَا بَنِيْ٘ اِسْرَآءِيْلَ الْكِتٰبَ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ ئه‌و دابوو مووساى يا به‌رێ مرۆڤى دده‌ته‌ حه‌قییێ ژ ته‌ورات وموعجزه‌يان، ومه‌ وه‌سا چێكربوو كو ئسرائيلی ده‌سته‌ك ل دويڤ ده‌سته‌كى ميراتگرییا ته‌وراتێ بكه‌ن.

54

هُدًي وَّذِكْرٰي لِاُولِي الْاَلْبَابِ

تەفسیرا ساناهی

ڕێنيشادان بۆ هيدايه‌تێ، وشيره‌ت بۆ خودانێن عه‌قلێ دورست.

55

فَاصْبِرْ اِنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّاسْتَغْفِرْ لِذَنْۣبِكَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ بِالْعَشِيِّ وَالْاِبْكَارِ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا -تو ئه‌ى موحه‌ممه‌د- صه‌برێ ل سه‌ر نه‌خۆشییا بوتپه‌رێسان بكێشه‌؛ چونكى مه‌ سۆز يا دايه‌ ته‌ كو په‌يڤا ته‌ بلند بكه‌ين، وسۆزا مه‌ هه‌ر دێ ب جهـ ئێت، وتو داخوازا ژێبرنا گونه‌هان بۆ خۆ بكه‌، وبه‌رده‌وام ل سه‌ر ته‌سبيح وپاككرنا خودايێ خۆ ل سپێده‌ وئێڤاران بمينه‌.

56

اِنَّ الَّذِيْنَ يُجَادِلُوْنَ فِيْ٘ اٰيٰتِ اللّٰهِ بِغَيْرِ سُلْطٰنٍ اَتٰىهُمْ اِنْ فِيْ صُدُوْرِهِمْ اِلَّا كِبْرٌ مَّا هُمْ بِبَالِغِيْهِ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ اِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْبَصِيْرُ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن هه‌ڤڕكییێ د ئايه‌تێن خودێ ونيشانێن شيانا وى دا دكه‌ن، وبێ ده‌ليل نيشانێن ئاشكه‌را ونه‌حه‌قییێ تێكه‌لی يه‌ك دكه‌ن، هه‌ما د سنگێن ڤان دا ب تنێ مه‌زنییه‌ك هه‌يه‌ به‌رێ وان دده‌ته‌ ده‌روين ده‌رێخستنا ته‌، وحه‌سويدى برنا ب وێ قه‌نجییا خودێ د گه‌ل ته‌ كرى، يا كو ئه‌و ناگه‌هنێ، ڤێجا تو خۆ ب خودێ ژ خرابییا وان بپارێزه‌؛ چونكى ئه‌و گوهدێرێ گۆتنێن وانه‌، و ب كريارێن وان يێ بينه‌ره‌.

57

لَخَلْقُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ اَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

نێ ئافراندنا عه‌سمانان وعه‌ردى ژ ئافراندنا مرۆڤان وڕاكرنا وان يا پشتى مرنێ مه‌زنتره‌، به‌لێ پترییا مرۆڤان نزانن كو ئافراندنا ڤان هه‌مییان ل به‌ر خودێ يا ب ساناهییه‌.

58

وَمَا يَسْتَوِي الْاَعْمٰي وَالْبَصِيْرُ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ وَلَا الْمُسِيْٓءُ قَلِيْلًا مَّا تَتَذَكَّرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ويێ كۆره‌ ويێ ب چاڤ وه‌كى يه‌ك نابن، وهه‌ر وه‌سا ئه‌و خودان باوه‌رێن ب هيدايه‌تا خودێ دئێنه‌ سه‌ر ڕێ وباوه‌رییێ ب ته‌وحيدا خودێ دئينن، ئه‌و وئه‌و كافرێن باوه‌رییێ ب نيشانێن وى يێن ئاشكه‌را نه‌ئينن وه‌كى يه‌ك نابن، كێمه‌كێ هوين -گه‌لی مرۆڤان- بيرا خۆ ل ده‌ليلێن خودێ دئينن، ووجه‌كێ بۆ خۆ ژێ دگرن.

59

اِنَّ السَّاعَةَ لَاٰتِيَةٌ لَّا رَيْبَ فِيْهَا وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يُؤْمِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى ڕۆژا قيامه‌تێیه‌ -وه‌كى پێغه‌مبه‌ران گۆتى- هه‌ر دێ ئێت وچو گومان تێدا نينه‌، ڤێجا هوين باوه‌رییێ پێ بينن، به‌لێ پترییا مرۆڤان باورییێ ب هاتنا وێ نائينن، وكارى بۆ ناكه‌ن.

60

وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُوْنِيْ٘ اَسْتَجِبْ لَكُمْ اِنَّ الَّذِيْنَ يَسْتَكْبِرُوْنَ عَنْ عِبَادَتِيْ سَيَدْخُلُوْنَ جَهَنَّمَ دٰخِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وخودايێ هه‌وه‌ -گه‌لی عيباده‌تكه‌ران- گۆت: هوين دوعايان ژ من ب تنێ بكه‌ن وعيباده‌تێ من بكه‌ن ئه‌ز دێ د به‌رسڤا هه‌وه‌ ئێم، هندى ئه‌ون يێن خۆ ژ باوه‌رى ئينانا ب په‌رستنا من ب تنێ مه‌زنتر لێ دكه‌ن، ئه‌و ب ڕه‌زيلی وشه‌رمزارى ڤه‌ دێ چنه‌ جه‌هنه‌مێ.

61

اَللّٰهُ الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ لِتَسْكُنُوْا فِيْهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِرًا اِنَّ اللّٰهَ لَذُوْ فَضْلٍ عَلَي النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ب تنێ خودێ‌یه‌ يێ شه‌ڤ بۆ هه‌وه‌ داى؛ دا هوين تێدا ڤه‌حه‌ويێن، وڕحه‌ت ببن، ووى ڕۆژ روهن كر؛ دا هوين ژيارا خۆ تێدا ب ڕێڤه‌ببه‌ن. هندى خودێ‌یه‌ يێ خودان قه‌نجییه‌ ل سه‌ر مرۆڤان، به‌لێ پترییا وان ب گوهدانێ شوكرا وى ناكه‌ن.

62

ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ لَا٘ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ فَاَنّٰي تُؤْفَكُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێ ئه‌ڤ قه‌نجییه‌ د گه‌ل هه‌وه‌ كرين ئه‌وه‌ خودايێ هه‌وه‌ يێ هه‌مى تشت ئافراندين، ژ وى پێڤه‌تر چو خودايێن دى يێن هێژاى په‌رستنێ نينن، ڤێجا چاوا هوين به‌رێ خۆ ژ باوه‌رى ئينانا ب وى وه‌ردگێڕن، وهوين په‌رستنا هنده‌ك صه‌نه‌مان دكه‌ن، پشتى نيشانێن وى بۆ هه‌وه‌ ئاشكه‌را بووين؟

63

كَذٰلِكَ يُؤْفَكُ الَّذِيْنَ كَانُوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ يَجْحَدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا كانێ چاوا به‌رێ هه‌وه‌ ژ حه‌قییێ هاته‌ وه‌رگێڕان وهه‌وه‌ دره‌و پێ كر، وه‌سا به‌رێ وان ژى ژ حه‌قییێ وباوه‌رییێ دئێته‌ وه‌رگێڕان يێن كوفرێ ب ئايه‌تێن خودێ دكه‌ن.

64

اَللّٰهُ الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الْاَرْضَ قَرَارًا وَّالسَّمَآءَ بِنَآءً وَّصَوَّرَكُمْ فَاَحْسَنَ صُوَرَكُمْ وَرَزَقَكُمْ مِّنَ الطَّيِّبٰتِ ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْ فَتَبٰرَكَ اللّٰهُ رَبُّ الْعٰلَمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

خودێ ئه‌وه‌ يێ عه‌رد بۆ هه‌وه‌ داى؛ دا هوين ل سه‌ر ئاكنجى ببن، ووى ژيانا ل سه‌ر عه‌ردى بۆ هه‌وه‌ ب ساناهى ئێخست، ووى عه‌سمان بۆ عه‌ردى كره‌ بان، وئه‌و نيشانێن ڕێكێ نيشا خه‌لكى دده‌ن وى ل عه‌سمانى به‌لاڤ كرن، ووى د باشترين ڕه‌نگ وسه‌روبه‌رى دا هوين ئافراندن، و ب ڕزقه‌كێ حه‌لال وپاقژ وخوارن وڤه‌خوارنێن شرين وى قه‌نجى د گه‌ل هه‌وه‌ كر، ئه‌وێ ئه‌ڤ هه‌مى قه‌نجییه‌ د گه‌ل هه‌وه‌ كرين ئه‌وه‌ خودايێ هه‌وه‌، ڤێجا خێر وبه‌ره‌كه‌تێن وى دبه‌رفره‌هـ بن، وئه‌و يێ پاك وپيرۆز بت، وئه‌و خودايێ هه‌مى چێكرییانه‌.

65

هُوَ الْحَيُّ لَا٘ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ فَادْعُوْهُ مُخْلِصِيْنَ لَهُ الدِّيْنَ اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وه‌ خودايێ زێندى، يێ ژينا تمام وته‌كووز هه‌ى ژ وى پێڤه‌تر چو خودايێن ڕاست نينن، ڤێجا هوين دوعايێ ژ وى بكه‌ن وعيباده‌تێ وى ب تنێ بكه‌ن، و ژ دل گوهدارییا وى بكه‌ن. حه‌مدا تمام وسوپاسى بۆ وى بت ئه‌وه‌ خواديێ هه‌مى چێكرییان.

66

قُلْ اِنِّيْ نُهِيْتُ اَنْ اَعْبُدَ الَّذِيْنَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ لَمَّا جَآءَنِيَ الْبَيِّنٰتُ مِنْ رَّبِّيْ وَاُمِرْتُ اَنْ اُسْلِمَ لِرَبِّ الْعٰلَمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ بوتپه‌رێسێن ملله‌تێ خۆ: هندى ئه‌زم ئه‌زێ ژ هندێ هاتيمه‌ پاشڤه‌برن كو ئه‌ز په‌رستنا وان تشتان بكه‌م يێن ژبلی خودێ هوين گازى دكه‌نێ، ده‌مێ ئايه‌تێن ئاشكه‌را ژ خودايێ من بۆ من هاتين، ووى فه‌رمان ل من كرییه‌ كو ئه‌ز خۆ ب ده‌ست وى ڤه‌ به‌رده‌م و ب دورستى گوهدارییا خودايێ هه‌مى چێكرییان بكه‌م.

67

هُوَ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُّطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوْ٘ا اَشُدَّكُمْ ثُمَّ لِتَكُوْنُوْا شُيُوْخًا وَمِنْكُمْ مَّنْ يُّتَوَفّٰي مِنْ قَبْلُ وَلِتَبْلُغُوْ٘ا اَجَلًا مُّسَمًّي وَّلَعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وه‌ ئه‌و خودايێ بابێ هه‌وه‌ ئاده‌م ژ ئاخێ ئافراندى، پاشى وى ب شيانا خۆ هوين ژ چپكه‌كێ ئافراندن، پاشى پشتى هنگى هوين دبنه‌ خوينه‌كا هشك، پاشى هوين د مالبچويكى دا د گه‌له‌ك قويناغان ڕا دبۆرن، حه‌تا هوين په‌يدا دبن ودبنه‌ زارۆك، پاشى له‌شێ هه‌وه‌ ب هێز دكه‌ڤت حه‌تا هوين پير دبن، و ژ هه‌و هه‌يه‌ يێ به‌رى هنگى دمرت، ودا هوين ب ڤان قويناغان بگه‌هنه‌ وى ده‌مێ ده‌سنيشانكرى يێ بۆ هه‌وه‌ ل نك وى هاتییه‌ نڤيسيـن، ودا به‌لكى هوين د ده‌ليلێن خودێ بگه‌هن، وهزرا خۆ د ئايه‌تێن وى دا بكه‌ن، وبزانن كو ژبلی وى چو خودا نينن وێ چه‌ندێ بكه‌ن، وكو ئه‌وه‌ يێ دڤێت په‌رستن بۆ وى ب تنێ بت.

68

هُوَ الَّذِيْ يُحْيٖ وَيُمِيْتُ فَاِذَا قَضٰ٘ي اَمْرًا فَاِنَّمَا يَقُوْلُ لَهٗ كُنْ فَيَكُوْنُ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و ب تنێ‌یه‌ يێ ژينێ ومرنێ دده‌ت، ڤێجا ئه‌گه‌ر وى تشته‌ك ڤيا هه‌ما ئه‌و دبێژتێ: (ببه‌)، وئه‌و دبت، كه‌سه‌ك حوكمێ وى نازڤڕينت.

69

اَلَمْ تَرَ اِلَي الَّذِيْنَ يُجَادِلُوْنَ فِيْ٘ اٰيٰتِ اللّٰهِ اَنّٰي يُصْرَفُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ما تو ژ ڤان دره‌وپێكه‌ران مه‌نده‌هۆش نابى ئه‌وێن هه‌ڤڕكییێ د وان ئايه‌تێن خودێ دا دكه‌ن يێن ته‌وحيد وشيانا خودێ ئاشكه‌را دكه‌ن، ئه‌رێ چاوا د گه‌ل ڕاستییا وان ئايه‌تان ئه‌و به‌رێ خۆ ژێ وه‌ردگێڕن؟ وپشتى ئاشـكـه‌راكرنـا تمام ئـه‌و كيڤه‌ به‌رێ خۆ دده‌ن؟

70

الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِالْكِتٰبِ وَبِمَا٘ اَرْسَلْنَا بِهٖ رُسُلَنَا فَسَوْفَ يَعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤه‌نه‌ یێن دره‌و ب قورئانێ وكيتابێن عه‌سمانى كرى يێن كو خودێ بۆ پێغه‌مبه‌رێن خۆ ئيناينه‌ خوارێ، ڤێجا پاشى ئه‌و دره‌وپێكه‌ر دويماهییا دره‌وپێكرنا خۆ دێ زانن .

71

اِذِ الْاَغْلٰلُ فِيْ٘ اَعْنَاقِهِمْ وَالسَّلٰسِلُ يُسْحَبُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ده‌مێ قه‌يد د گه‌رده‌نێن وان دا دئێنه‌ دانان وزنجير د پییێن وان دا، وزه‌بانییێن عه‌زابێ د ئاڤا زێده‌ كه‌لاندى دا وان دكێشن.

72

فِي الْحَمِيْمِ ثُمَّ فِي النَّارِ يُسْجَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

پاشى ئاگرێ جه‌هنه‌مێ ب وان دئێته‌ هلكرن.

73

ثُمَّ قِيْلَ لَهُمْ اَيْنَ مَا كُنْتُمْ تُشْرِكُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

پاشى بۆ پاشڤه‌برن د ڤى حالێ نه‌خۆش دا بۆ وان هاته‌ گۆتن: كانێ ئه‌و خوداوه‌ندێن ژبلی خودێ هه‌وه‌ په‌رستـن بۆ دكر؟

74

مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ قَالُوْا ضَلُّوْا عَنَّا بَلْ لَّمْ نَكُنْ نَّدْعُوْا مِنْ قَبْلُ شَيْــًٔا كَذٰلِكَ يُضِلُّ اللّٰهُ الْكٰفِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

پا دێ دوعايان ژێ بكه‌ن؛ دا ئه‌و -ئه‌گه‌ر بشێن- هه‌وه‌ ژ ڤێ به‌لايا ب سه‌ر هه‌وه‌ دا هاتى ڕزگار بكه‌ن، دره‌وپێكه‌ران گۆت: ئه‌و ل مه‌ به‌رزه‌ بوون، ووان ب تشته‌كى مفا نه‌گه‌هانده‌ مه‌، وئه‌و ئعترافێ دكه‌ن كو ئه‌و د نه‌زانينێ دا بوون، وكو په‌رستنا وان كرى يا پويچ بوو وچو نه‌ئينا، وكانێ چاوا خودێ ڤان د سه‌ر دا دبه‌ت يێن د دنيايێ دا په‌رستـن بۆ وان خوداوه‌ندان كرى يێن كو د جه‌هنه‌مێ دا ل به‌ر وان به‌رزه‌ دبن، وه‌سا خودێ كافران ژى د سه‌ر دا دبه‌ت.

75

ذٰلِكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَفْرَحُوْنَ فِي الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَبِمَا كُنْتُمْ تَمْرَحُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و عه‌زابا هه‌ يا كو ب سه‌رێ هه‌وه‌ هاتى هه‌ما ژ به‌ر غافلبوونا هه‌وه‌ يا د دنيايێ دا بوو، ده‌مێ هه‌وه‌ كه‌يف ب وان گونه‌هان دهات يێن هه‌وه‌ دكرن، و ژ به‌ر وێ هێڕبوون وخۆمه‌زنكرن وزێده‌گاڤییا هه‌وه‌ ل سه‌ر به‌نییێن خودێ دكر.

76

اُدْخُلُوْ٘ا اَبْوَابَ جَهَنَّمَ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا فَبِئْسَ مَثْوَي الْمُتَكَبِّرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ژ به‌ر وێ كوفرا هه‌وه‌ ب خودێ كرى هوين د ده‌رگه‌هێن جه‌هنه‌مێ ڕا هه‌ڕنه‌ ژۆر وهه‌ر تێدا بمينن، وجه‌هنه‌م چ پيسه‌ جهه‌ بۆ وان يێن د دنيايێ دا خۆ ژ خودێ مه‌زنتر دديت.

77

فَاصْبِرْ اِنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ فَاِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِيْ نَعِدُهُمْ اَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَاِلَيْنَا يُرْجَعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا تو صه‌برێ بكێشه‌، وبه‌رده‌وامییێ ل سه‌ر ڕێكا خۆ بكه‌، هندى سۆزا خودێ‌یه‌ حه‌قییه‌، وئه‌و دێ سۆزا خۆ بۆ ته‌ ب جهـ ئينت، ڤێجا يان هێشتا تو يێ ساخ ئه‌م دێ هنده‌كێ ژ وێ عه‌زابێ يا ئه‌م ژڤانى پێ دده‌ينه‌ كافران نيشا ته‌ ده‌ين، يان ژى ئه‌م دێ ته‌ مرينيـن، به‌رى ئه‌و عه‌زاب ب سه‌رێ وان بێت، ڤێجا زڤڕينا وان ل ڕۆژا قيامه‌تێ بۆ نك مه‌يه‌، وئه‌م دێ عه‌زابه‌كا دژوار سه‌را كوفرا وان ده‌ينێ.

78

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا رُسُلًا مِّنْ قَبْلِكَ مِنْهُمْ مَّنْ قَصَصْنَا عَلَيْكَ وَمِنْهُمْ مَّنْ لَّمْ نَقْصُصْ عَلَيْكَ وَمَا كَانَ لِرَسُوْلٍ اَنْ يَّاْتِيَ بِاٰيَةٍ اِلَّا بِاِذْنِ اللّٰهِ فَاِذَا جَآءَ اَمْرُ اللّٰهِ قُضِيَ بِالْحَقِّ وَخَسِرَ هُنَالِكَ الْمُبْطِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ به‌رى ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- گه‌له‌ك پێغه‌مبه‌ر بۆ ملله‌تێن وان هنارتينه‌؛ دا به‌رێ وان بده‌نه‌ دينێ خودێ، وصه‌برێ ل سه‌ر نه‌خۆشییا وان بكێشن: ژ وان هه‌يه‌ يێ مه‌ بۆ ته‌ به‌حسێ وى كرى، و ژ وان هه‌يه‌ يێ مه‌ بۆ ته‌ به‌حسێ وى نه‌كرى، وفه‌رمان ل وان هه‌مییان هاتبووكرن كو ئه‌و وه‌حییا خودێ بگه‌هينن. ونه‌بوويه‌ بۆ يه‌ك ژ وان كو بێى ده‌ستويرییا خودێ ئايه‌ته‌كێ بينت، ڤێجا ئه‌گه‌ر فه‌رمانا خودێ ب عه‌زابدانا بوتپه‌رێسان هات حوكم ب حه‌قییێ د ناڤبه‌را پێغه‌مبه‌ر ودره‌وپێكه‌ران دا دێ ئێته‌كرن، و ل وێرێ نه‌حه‌ق دێ دزيانكار بن؛ ژ به‌ر شرك ودره‌وا وان ژ كيسێ خودێ كرى.

79

اَللّٰهُ الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الْاَنْعَامَ لِتَرْكَبُوْا مِنْهَا وَمِنْهَا تَاْكُلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

خودێ‌یه‌ يێ حه‌يوان بۆ هه‌وه‌ داين؛ دا هوين مفاى ژێ ببينن: ژ سوياربوون وخوارن.

80

وَلَكُمْ فِيْهَا مَنَافِعُ وَلِتَبْلُغُوْا عَلَيْهَا حَاجَةً فِيْ صُدُوْرِكُمْ وَعَلَيْهَا وَعَلَي الْفُلْكِ تُحْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌مى ڕه‌نگێن دى يێن مفاى، ودا هوين بارێن خۆ پێ بگه‌هيننه‌ وان وه‌لاتێن دلێ هه‌وه‌ دخوازت، وهوين ل سه‌ر ڤان حه‌يوانان ل هشكاتى دئێنه‌ ڕاكرن، و د ده‌ريايێ دا هوين ل سه‌ر گه‌مییێ دئێنه‌ هلگرتن.

81

وَيُرِيْكُمْ اٰيٰتِهٖ فَاَيَّ اٰيٰتِ اللّٰهِ تُنْكِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وخودێ ئايه‌تێن خۆ يێن گه‌له‌ك وئاشكه‌را نيشا هه‌وه‌ دده‌ت، ڤێجا هوين كوفرێ ب كيژ ئايه‌تێن وى دكه‌ن، وهوين باوه‌رییێ پێ نائينن؟

82

اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِي الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَانُوْ٘ا اَكْثَرَ مِنْهُمْ وَاَشَدَّ قُوَّةً وَّاٰثَارًا فِي الْاَرْضِ فَمَا٘ اَغْنٰي عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ما ئه‌ڤ بوتپه‌رێسه‌ ل عه‌ردى نه‌گه‌ڕياينه‌ وهزرا خۆ د دويماهییا ملله‌تێن دره‌وپێكه‌رێن به‌رى خۆ دا نه‌كرییه‌، كانێ دويماهییا وان چ بوو؟ وهژمارا ڤان ملله‌تێن به‌رى وان پتر بوو وشوينوارێن وان ژى ل عه‌ردى ژ ئاڤاهى وكارگه‌هـ وبيستانان دمشه‌تر بوون، ڤێجا ئه‌و تشتێ وان ب ده‌ست خۆڤه‌ دئينا چو مفا نه‌گه‌هانده‌ وان ده‌مێ عه‌زابا خودێ ب سه‌ر دا هاتى.

83

فَلَمَّا جَآءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ فَرِحُوْا بِمَا عِنْدَهُمْ مِّنَ الْعِلْمِ وَحَاقَ بِهِمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ پێغه‌مبه‌ر ب ده‌ليلێن ئاشكه‌را ڤه‌ بۆ ڤان ملله‌تێن دره‌وپێكه‌ر هاتين، وان ملله‌تان ژ نه‌زانين كه‌يف ب وێ زانينا هه‌ڤدژ د گه‌ل په‌ياما پێغه‌مبه‌ران ئه‌وا ل نك وان هه‌ى هات، وئه‌و عه‌زاب ب سه‌رێ وان هات يان كو وان بۆ تڕانه‌پێكرن له‌ز ل هاتنا وێ دكر. وئه‌ڤ ئايه‌ته‌ نيشانه‌ كو هه‌ر زانينه‌كا دژى ئيسلامێ بت، يان ئيسلامێ كێم بكه‌ت وگومانێ بێخته‌ د ڕاستییا وێ دا، ئه‌و يا دورست نينه‌ ويێ باوه‌رییێ ژى پێ بينت نابته‌ ژ دويكه‌فتییێن موحه‌ممه‌دى -سلاڤ لێ بن-.

84

فَلَمَّا رَاَوْا بَاْسَنَا قَالُوْ٘ا اٰمَنَّا بِاللّٰهِ وَحْدَهٗ وَكَفَرْنَا بِمَا كُنَّا بِهٖ مُشْرِكِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ وان عه‌زابا مه‌ ديتى وان ئعتراف كر ل وى ده‌مێ ئعتراف چو مفاى نه‌ده‌ت، ووان گۆت: مه‌ باوه‌رى ب خودێ ب تنێ ئينا، وئه‌م كوفرێ ب وێ دكه‌ين يا مه‌ شرك پێ كرى.

85

فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ اِيْمَانُهُمْ لَمَّا رَاَوْا بَاْسَنَا سُنَّتَ اللّٰهِ الَّتِيْ قَدْ خَلَتْ فِيْ عِبَادِهٖ وَخَسِرَ هُنَالِكَ الْكٰفِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا باوه‌رییا وان مفا نه‌گه‌هانده‌ وان ده‌مێ وان عه‌زابا مه‌ ديتى؛ چونكى ئه‌و باوه‌رییه‌كا ژ مه‌جبوورى بوو، ونه‌ يا ژ دل بوو، ڕێك وڕێبازا خودێ‌یه‌ يا وى د ناڤ هه‌مى ملله‌تان دا داناى كو باوه‌رییا پشتى عه‌زابێ چو مفاى ناگه‌هينته‌ خودانى، وده‌مێ عه‌زاب هاتى ئه‌وێن كوفر ب خودايێ خۆ كرى تێچوون.