سوورەتا الأحزاب

زڤرین بۆ سەرەکیێ
هەژمارا ئایەتان - 73
1

يٰ٘اَيُّهَا النَّبِيُّ اتَّقِ اللّٰهَ وَلَا تُطِعِ الْكٰفِرِيْنَ وَالْمُنٰفِقِيْنَ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر تو به‌رده‌وامییێ ل سه‌ر ته‌قوايێ بكه‌ وپێگيرییێ ب فه‌رمانێن خودێ بكه‌، وتو گوهدارییا كافر ودوڕوییان نه‌كه‌. هندى خودێ‌یه‌ ب هه‌ر تشته‌كى يێ پڕزانايه‌، و د كار وڕێڤه‌برنێ دا يێ كاربنه‌جهـ بوويه‌.

2

وَّاتَّبِعْ مَا يُوْحٰ٘ي اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وتو دويكه‌فتنا وێ بكه‌ يا بۆ ته‌ ب وه‌حى ژ نك خودايێ ته‌ هاتى ژ كيتاب وسوننه‌تێ، هندى خودێ‌یه‌ ب هه‌مى كارێ هه‌وه‌ يێ ئاگه‌هداره‌ ودێ هه‌وه‌ سه‌را جـزا ده‌ت.

3

وَّتَوَكَّلْ عَلَي اللّٰهِ وَكَفٰي بِاللّٰهِ وَكِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

وتو خۆ بهێله‌ ب هيڤییا خودايێ خۆڤه‌، وهه‌مى كارێ خۆ هلپسێره‌ وى، وئه‌و به‌سه‌ پارێزه‌ر بت بۆ وى يێ خۆ بهێلته‌ ب هيڤییێ ڤه‌ ولێ بزڤڕت.

4

مَا جَعَلَ اللّٰهُ لِرَجُلٍ مِّنْ قَلْبَيْنِ فِيْ جَوْفِهٖ وَمَا جَعَلَ اَزْوَاجَكُمُ الّٰٓــِٔيْ تُظٰهِرُوْنَ مِنْهُنَّ اُمَّهٰتِكُمْ وَمَا جَعَلَ اَدْعِيَآءَكُمْ اَبْنَآءَكُمْ ذٰلِكُمْ قَوْلُكُمْ بِاَفْوَاهِكُمْ وَاللّٰهُ يَقُوْلُ الْحَقَّ وَهُوَ يَهْدِي السَّبِيْلَ

تەفسیرا ساناهی

خودێ دو دل نه‌كرينه‌ د سنگێ چو مرۆڤان دا، وئه‌و ژنێن هه‌وه‌ يێن هوين ل خۆ حه‌رام دكه‌ن ودبێژنێ: تو بۆ من وه‌كى دايكا منى -وئه‌ڤه‌ د جاهليه‌تێ دا ڕه‌نگه‌كێ به‌ردانێ بوو- ئه‌و وه‌كى دايكێن هه‌وه‌ نينن، وخودێ د شريعه‌تى دا ئه‌و زارۆيێن هوين دكه‌نه‌ عه‌يال بۆ خۆ نه‌كرينه‌ عه‌يال بۆ هه‌وه‌، ڤان هه‌ردو مه‌سه‌لان چو ڕاستى بۆ نينه‌، نه‌ ژن ب ڤێ گۆتنێ وه‌كى دايكێ ل سه‌ر مرۆڤى حه‌رام دبت، ونه‌ زارۆك ب ڤى ڕه‌نگى وه‌كى عه‌يالێ مرۆڤى لێ دئێن، ئه‌ڤه‌ گۆتنا ده‌ڤییه‌ وچو ڕاستى بۆ نينه‌، وچو پێ نائێته‌دان، وخودێ ڕاستییێ دبێژت وڕێكا خۆ نيشا خه‌لكى دده‌ت، وبه‌رێ وان دده‌ته‌ سه‌رڕاستییێ.

5

اُدْعُوْهُمْ لِاٰبَآئِهِمْ هُوَ اَقْسَطُ عِنْدَ اللّٰهِ فَاِنْ لَّمْ تَعْلَمُوْ٘ا اٰبَآءَهُمْ فَاِخْوَانُكُمْ فِي الدِّيْنِ وَمَوَالِيْكُمْ وَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ فِيْمَا٘ اَخْطَاْتُمْ بِهٖ وَلٰكِنْ مَّا تَعَمَّدَتْ قُلُوْبُكُمْ وَكَانَ اللّٰهُ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

وى عه‌يالێ هوين بۆ خۆ ب خودان دكه‌ن هوين وان بۆ بابێن وان پال بده‌ن، ئه‌و ل نك خودێ ڕاستتر ودورستتره‌، ڤێجا ئه‌گه‌ر هوين بابێن وان يێن ژ ڕاستى نه‌ناسن هوين ب براينییا دينى يا هه‌وه‌ دگه‌هينته‌ يه‌ك وان باخێڤن، هندى ئه‌ون ئه‌و د دينى دا برايێن هه‌وه‌نه‌ ومه‌ولايێن هه‌ونه‌، وچو گونه‌هـ ل سه‌ر هه‌وه‌ نينه‌ د وى تشتى دا يێ هه‌وه‌ بێ ده‌ستى كرى وهوين خه‌له‌ت بووين، به‌لێ خودێ وێ ل هه‌وه‌ دگرت يا هوين ژ قه‌ستى دكه‌ن. وخودێ گونه‌هـ ژێبر ودلۆڤانكار بوويه‌ بۆ وى يێ تۆبه‌ بكه‌ت.

6

اَلنَّبِيُّ اَوْلٰي بِالْمُؤْمِنِيْنَ مِنْ اَنْفُسِهِمْ وَاَزْوَاجُهٗ٘ اُمَّهٰتُهُمْ وَاُولُوا الْاَرْحَامِ بَعْضُهُمْ اَوْلٰي بِبَعْضٍ فِيْ كِتٰبِ اللّٰهِ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ وَالْمُهٰجِرِيْنَ اِلَّا٘ اَنْ تَفْعَلُوْ٘ا اِلٰ٘ي اَوْلِيٰٓـِٕكُمْ مَّعْرُوْفًا كَانَ ذٰلِكَ فِي الْكِتٰبِ مَسْطُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

موحه‌ممه‌د پێغه‌مبه‌ر -سلاڤ لێ بن- ب خودان باوه‌ران حه‌قتره‌، وئه‌و بۆ وان د مه‌سه‌لێن دين ودنيايێ دا ژ وان خۆ ب خۆ نێزيكتره‌ بۆ وان، وحه‌رامبوونا ژنكێن پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- بۆ وان وه‌كى حه‌رامبوونا دايكێن وانه‌، وچێ نابت پشتى پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- ژنكێن وى بێنه‌ ماره‌كرن. و د شريعه‌تێ خودێ دا بۆ ميراتگرییا د ناڤبه‌را موسلمانان دا مرۆڤاينى ژ باوه‌رییێ ومشه‌ختبوونێ حه‌قتره‌ (و ل ده‌سپێكا ئيسلامێ موسلمانان ب ڕێكا باوه‌رییێ ومشه‌ختبوونێ ميراتگرییا يه‌ك ودو دكر، پاشى ب ئايه‌تا ميراتى ئه‌ڤ حوكمه‌ هاته‌ نه‌سخه‌كرن) ئه‌و تێ نـه‌بت كـو هـويـن -گه‌لی موسلمانان- ب ڕێكا وه‌صيه‌تێ قه‌نجییه‌كێ د گه‌ل مرۆڤێن خۆ يێن نه‌ميراتگر بكه‌ن، ئه‌ڤ حوكمێ ژێگۆتى د له‌وحێ پاراستى دا يێ داناى ونڤيسى بوويه‌, ڤێجا فه‌ره‌ ل سه‌ر هه‌وه‌ هوين كارى پێ بكه‌ن. وئه‌ڤ ئايه‌ته‌ هندێ دگه‌هينت كو واجبه‌ ل سه‌ر موسلمانى پتر حه‌ز ژ پێغه‌مبه‌رى بكه‌ت ژ خۆ ب خۆ ژى، وب دورستى گوهدارییا وى بكه‌ت، وڕێزێ ل دايكێن موسلمانان بگرت، وئه‌و هندێ دگه‌هينت كو هه‌چییێ گۆتنه‌كا كرێت د ده‌ر حه‌قا وان دا بێژت دێ زيانێ ل خۆ كه‌ت.

7

وَاِذْ اَخَذْنَا مِنَ النَّبِيّٖنَ مِيْثَاقَهُمْ وَمِنْكَ وَمِنْ نُّوْحٍ وَّاِبْرٰهِيْمَ وَمُوْسٰي وَعِيْسَي ابْنِ مَرْيَمَ وَاَخَذْنَا مِنْهُمْ مِّيْثَاقًا غَلِيْظًا

تەفسیرا ساناهی

وتو به‌حس بكه‌ ده‌مێ مه‌ په‌يمانا موكم ژ پێغه‌مبه‌ران وه‌رگرتى كو ئه‌و په‌ياما مه‌ بگه‌هينن، ومه‌ په‌يمان ژ ته‌ و ژ نووحى وئيبراهيمى ومووساى وعيسايێ كوڕێ مه‌ريه‌مێ وه‌رگرت، ومه‌ په‌يمانا موكم ژ وان وه‌گرت كو په‌ياما مه‌ بگه‌هينن.

8

لِّيَسْــَٔلَ الصّٰدِقِيْنَ عَنْ صِدْقِهِمْ وَاَعَدَّ لِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابًا اَلِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

(خودێ ئه‌و په‌يمان ژ پێغه‌مبه‌ران وه‌رگرت) دا ئه‌و پسيارێ ژ پێغه‌مبه‌ران بكه‌ت كانێ ملله‌تێن وان چ به‌رسڤ دايه‌ وان، ڤێجا دا خودێ به‌حه‌شتێ بكه‌ته‌ جزايێ خودان باوه‌ران، ووى عه‌زابه‌كا دژوار د جه‌هنه‌مێ دا بۆ كافران ل ڕۆژا قيامه‌تێ ئاماده‌كرییه‌.

9

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اذْكُرُوْا نِعْمَةَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ اِذْ جَآءَتْكُمْ جُنُوْدٌ فَاَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيْحًا وَّجُنُوْدًا لَّمْ تَرَوْهَا وَكَانَ اللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

گه‌لی خودان باوه‌ران هوين وێ قه‌نجییا خودێ ل بيرا خۆ بينن يا وى ل (مه‌دينێ) د گه‌ل هه‌وه‌ كرى ده‌مێ غه‌زايا ئه‌حزاب -كو غه‌زايا خه‌نده‌كێ بوو-، ده‌مێ بوتپه‌رێسان ژ ده‌رڤه‌ى (مه‌دينێ) ب سه‌ر هه‌وه‌ دا گرتى، وجوهى ودوڕییان ژى ل (مه‌دينێ) وده‌ور وبه‌رێن وێ، ڤێجا وان دۆر ل هه‌وه‌ گرت، ئينا مه‌ بايه‌كێ دژوار ب سه‌ر وان پارتان دا هنارت خيڤه‌تێن وان هلكێشان وقازانێن وان هاڤێتـن، ومه‌ هنده‌ك ملياكه‌ت ژ عه‌سمانى فڕێكرنه‌ وان هه‌وه‌ ئه‌و نه‌دديتـن، ئينا ترس كه‌فته‌ دلێن وان. وخودێ ب كارێ هوين دكه‌ن يێ بينه‌ر بوويه‌.

10

اِذْ جَآءُوْكُمْ مِّنْ فَوْقِكُمْ وَمِنْ اَسْفَلَ مِنْكُمْ وَاِذْ زَاغَتِ الْاَبْصَارُ وَبَلَغَتِ الْقُلُوْبُ الْحَنَاجِرَ وَتَظُنُّوْنَ بِاللّٰهِ الظُّنُوْنَا

تەفسیرا ساناهی

هوين ل بيرا خۆ بينن ده‌مێ ئه‌و ژ لايێ د سه‌ر هه‌وه‌ دا ل ژۆرییا نهالێ ل لايێ ڕۆژهه‌لاتێ هاتينه‌ هه‌وه‌، و ژ لايێ دبن هه‌وه‌ ژى دا ل ژێرییا نهالێ ل لايێ ڕۆژئاڤايێ هاتين، وده‌مێ ژ مه‌نده‌هۆشییان دا چاڤ زل بووين، ودل ژ ترسان دا گه‌هشتينه‌ گه‌روییێ، وهزرێن خه‌له‌ت هه‌وه‌ ژ خودێ دكرن يا ژ هه‌وه‌ڤه‌ ئه‌و دينێ خۆ ب سه‌ر نائێخت، وپه‌يڤا خۆ بلند ناكه‌ت.

11

هُنَالِكَ ابْتُلِيَ الْمُؤْمِنُوْنَ وَزُلْزِلُوْا زِلْزَالًا شَدِيْدًا

تەفسیرا ساناهی

ل وى ده‌مێ به‌رته‌نگ ونه‌خۆش باوه‌رییا خودان باوه‌ران هاته‌ جه‌ڕباندن وئه‌و هاتنه‌ ڤاڤارتن، ويێ خودان باوه‌ر ژ يێ دوڕى هاته‌ جوداكرن، وئه‌و ب ترس ودودلییێ ب ڕه‌نگه‌كێ دژوار هاتنه‌ هژاندن.

12

وَاِذْ يَقُوْلُ الْمُنٰفِقُوْنَ وَالَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌ مَّا وَعَدَنَا اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗ٘ اِلَّا غُرُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

وده‌مێ دوڕوى وئه‌وێن گومان د دلی دا گۆتى: خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ژ خاپاندنێ وگۆتنه‌كا ژ قه‌ستا پێڤه‌تر ب چو تشتى سۆز نه‌دايه‌ مه‌، ڤێجا باوه‌ر ژێ نه‌كه‌ن.

13

وَاِذْ قَالَتْ طَّآئِفَةٌ مِّنْهُمْ يٰ٘اَهْلَ يَثْرِبَ لَا مُقَامَ لَكُمْ فَارْجِعُوْا وَيَسْتَاْذِنُ فَرِيْقٌ مِّنْهُمُ النَّبِيَّ يَقُوْلُوْنَ اِنَّ بُيُوْتَنَا عَوْرَةٌ وَمَا هِيَ بِعَوْرَةٍ اِنْ يُّرِيْدُوْنَ اِلَّا فِرَارًا

تەفسیرا ساناهی

وتو بيرا خۆ ل وێ گۆتنێ بينه‌ڤه‌ يا ده‌سته‌كه‌كێ ژ دوروِییان گۆتییه‌ خودان باوه‌ران ژ خه‌لكێ (مه‌دينێ): ئه‌ى خه‌لكێ يه‌ثربێ (وئه‌و ناڤێ مه‌دينێ يێ كه‌ڤنه‌) چو جهـ بۆ هه‌وه‌ د شه‌ڕه‌كێ ب زيان دا نينه‌، ڤێجا هوين بزڤڕنه‌ د مالێن خۆ دا ل مه‌دينێ، وده‌سته‌كه‌كا دى ژ دوڕوییان ده‌ستويرییێ ژ پێغه‌مبه‌رى دخوازن كو ئه‌و بزڤڕنه‌ مالێن خۆ ب هێجه‌تا هندێ كو مالێن وان دبه‌رداينه‌، ڤێجا ئه‌و ژێ دترسن، وئه‌و ب خۆ نه‌ دبه‌رداينه‌، هه‌ما وان دڤێت ئه‌و ب وێ هێجه‌تێ ژ شه‌ڕى بڕه‌ڤن.

14

وَلَوْ دُخِلَتْ عَلَيْهِمْ مِّنْ اَقْطَارِهَا ثُمَّ سُئِلُوا الْفِتْنَةَ لَاٰتَوْهَا وَمَا تَلَبَّثُوْا بِهَا٘ اِلَّا يَسِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر له‌شكه‌رێ ئه‌حزابان ژ هه‌مى لايان ڤه‌ بێته‌ د مه‌دينێ دا، پاشى داخواز ژ ڤان دوڕوییان بێته‌كرن كو ئه‌و شركێ ب خودێ بكه‌ن و ژ ئيسلامێ لێڤه‌ ببن، ئه‌و د گاڤێ دا دێ وێ چه‌ندێ كه‌ن، وده‌ليڤه‌يه‌كێ خۆ ژ شركێ گيرۆ ناكه‌ن.

15

وَلَقَدْ كَانُوْا عَاهَدُوا اللّٰهَ مِنْ قَبْلُ لَا يُوَلُّوْنَ الْاَدْبَارَ وَكَانَ عَهْدُ اللّٰهِ مَسْــُٔوْلًا

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى ڤان دوڕوییان به‌رى شه‌ڕێ خه‌نده‌كێ ل سه‌ر ده‌ستێ پێغه‌مبه‌رى سۆز دابوو خودێ كو ئه‌گه‌ر بوو شه‌ڕ ئه‌و نه‌ڕه‌ڤن ئه‌گه‌ر ئه‌و هاتنه‌ داخوازكرن، به‌لێ وان سۆزا خۆ ب جهـ نه‌ئينا، وخودێ دێ حسێبێ سه‌را وێ چه‌ندێ د گه‌ل وان كه‌ت، وسۆزا خودێ جهێ پسيارێیه‌، وحسێب سه‌را هه‌يه‌.

16

قُلْ لَّنْ يَّنْفَعَكُمُ الْفِرَارُ اِنْ فَرَرْتُمْ مِّنَ الْمَوْتِ اَوِ الْقَتْلِ وَاِذًا لَّا تُمَتَّعُوْنَ اِلَّا قَلِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: ڕه‌ڤينا ژ شه‌ڕى ژ ترسێن مرنێ وكوشتنێ دا چو مفاى ناگه‌هينته‌ هه‌وه‌؛ چونكى ئه‌ڤ چه‌نده‌ ئه‌جه‌لێ هه‌وه‌ پاشڤه‌ نابه‌ت، وئه‌گه‌ر هوين ڕه‌ڤيـن ژى هوين د ڤێ دنيايێ دا هند دێ مينن هندى بۆ هه‌وه‌ هاتییه‌ نڤيسين، وئه‌و ل به‌ر ئاخره‌تێ ده‌مه‌كێ گه‌له‌كێ كێمه‌.

17

قُلْ مَنْ ذَا الَّذِيْ يَعْصِمُكُمْ مِّنَ اللّٰهِ اِنْ اَرَادَ بِكُمْ سُوْٓءًا اَوْ اَرَادَ بِكُمْ رَحْمَةً وَلَا يَجِدُوْنَ لَهُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلِيًّا وَّلَا نَصِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ وان: ئه‌و كییه‌ دێ هه‌وه‌ ژ خودێ پارێزت، يان عه‌زابا وى ژ هه‌وه‌ لا ده‌ت، ئه‌گه‌ر وى خرابییه‌ك بۆ هه‌وه‌ ڤيا، يان ژى ئه‌گه‌ر وى ڤيا دلۆڤانییه‌كێ ب هه‌وه‌ ببه‌ت، نێ ئه‌وه‌ يێ دده‌ت ودستينت ومفاى وزيانێ دگه‌هينت؟ وئه‌ڤ دوڕوییه‌ ژبلی خودێ سه‌ركاره‌ك وپشته‌ڤانه‌كى بۆ خۆ نابينن پشتا وان بگرت.

18

قَدْ يَعْلَمُ اللّٰهُ الْمُعَوِّقِيْنَ مِنْكُمْ وَالْقَآئِلِيْنَ لِاِخْوَانِهِمْ هَلُمَّ اِلَيْنَا وَلَا يَاْتُوْنَ الْبَاْسَ اِلَّا قَلِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

هندى خودێ‌یه‌ وان دناست يێن خه‌لكى ژ جيهادا د ڕێكا خودێ دا پاشڤه‌ دبه‌ن، وئه‌وێن دبێژنه‌ برايێن خۆ: وه‌رن بگه‌هنه‌ مه‌، وموحه‌ممه‌دى بهێلن، و د گه‌ل وى ده‌رنه‌كه‌ڤنه‌ چو شه‌ڕان؛ چونكى ئه‌م دترسيـن هوين ژى د گه‌ل وى تێ بچن، و د گه‌ل ڤێ پاشڤه‌برنێ ئه‌و ب خۆ ژى -ئه‌گه‌ر بۆ ڕيمه‌تى وترسێ نه‌بت- كێم جاران نه‌بت ئه‌و نائێنه‌ شه‌ڕى.

19

اَشِحَّةً عَلَيْكُمْ فَاِذَا جَآءَ الْخَوْفُ رَاَيْتَهُمْ يَنْظُرُوْنَ اِلَيْكَ تَدُوْرُ اَعْيُنُهُمْ كَالَّذِيْ يُغْشٰي عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِ فَاِذَا ذَهَبَ الْخَوْفُ سَلَقُوْكُمْ بِاَلْسِنَةٍ حِدَادٍ اَشِحَّةً عَلَي الْخَيْرِ اُولٰٓئِكَ لَمْ يُؤْمِنُوْا فَاَحْبَطَ اللّٰهُ اَعْمَالَهُمْ وَكَانَ ذٰلِكَ عَلَي اللّٰهِ يَسِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

ژ به‌ر دوژمنى ودل ڕه‌شییا وان ئه‌و ب مال وجان وڤيانێ چڕيكییێ د گه‌ل هه‌وه‌ دكه‌ن؛ چونكى ئه‌و حه‌ز ژ ژينێ دكه‌ن ووان مرن نه‌ڤێت، ڤێجا ئه‌گه‌ر بوو شه‌ڕ ئه‌و ژ مرنێ ددترسن وتو دێ وان بينى ئه‌و به‌رێ خۆ دده‌نه‌ ته‌، و ژ ترسێن كوشتنێ دا چاڤێن وان د سه‌رى دا دزڤڕن وه‌كى وى يێ دكه‌فته‌ به‌ر مرنێ، وئه‌گه‌ر شه‌ڕ نه‌ما وترس چوو ئه‌و ب ئه‌زمانێن خۆ يێن تيژ هه‌وه‌ دئاخێڤن، و ل ده‌مێ لێكڤه‌كرنا ده‌سكه‌فتییان تو دێ بينى ئه‌و دحه‌سويد وچڕيكن، ئه‌وان ب دلێن خۆ باوه‌رى نه‌ئينايه‌، ڤێجا خودێ خێرا كريارێن وان پويچكر، وئه‌و ل سه‌ر خودێ يا ب ساناهى بوويه‌.

20

يَحْسَبُوْنَ الْاَحْزَابَ لَمْ يَذْهَبُوْا وَاِنْ يَّاْتِ الْاَحْزَابُ يَوَدُّوْا لَوْ اَنَّهُمْ بَادُوْنَ فِي الْاَعْرَابِ يَسْاَلُوْنَ عَنْ اَنْۣبَآئِكُمْ وَلَوْ كَانُوْا فِيْكُمْ مَّا قٰتَلُوْ٘ا اِلَّا قَلِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

دوڕوى هزر دكه‌ن كو ئه‌و پارتێن ل هه‌وه‌ داجڕياين وخودێ ب كرێتترين ڕه‌نگ تێبرين نه‌چووينه‌؛ ژ به‌ر هندى هند ئه‌و دترسن، وئه‌گه‌ر ئه‌و پارت جاره‌كا دى بزڤڕنه‌ (مه‌دينێ) ئه‌ڤ دوڕوییه‌ دێ حه‌ز كه‌ن كو ئه‌و ل ده‌شتێ بان د ناڤ كۆچه‌راتێن عه‌ره‌بان دا و ل (مه‌دينێ) نه‌بانه‌، و ژ دوير ڤه‌ وان پسيارا سه‌ح وسوییێن هه‌وه‌ كربا، وئه‌گه‌ر ئه‌و د ناڤ هه‌وه‌ دا بانه‌ كێمه‌كێ تێ نه‌بت وان شه‌ڕ د گه‌ل هه‌وه‌ نه‌دكر؛ چونكى ئه‌و زێده‌ زێده‌ دترسينۆك ولاوازن.

21

لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِيْ رَسُوْلِ اللّٰهِ اُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَنْ كَانَ يَرْجُوا اللّٰهَ وَالْيَوْمَ الْاٰخِرَ وَذَكَرَ اللّٰهَ كَثِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

ب ڕاستى بۆ هه‌وه‌ -گه‌لی خودان باوه‌ران- د گۆتن وكريار وسه‌روبه‌رێ پێغه‌مبه‌رێ خودێ دا -سلاڤ لێ بن- چاڤلێكرنه‌كا باش هه‌بوويه‌ هوين چاڤ لێ بكه‌ن، ڤێجا هوين پێگيرییێ ب ڕێبازا وى بكه‌ن، وهه‌ما ئه‌و پێگيرییێ ب سوننه‌تا وى دكه‌ت يێ ژ خودێ وڕۆژا دويماهییێ يێ ب هيڤى بت، وگه‌له‌ك زكرێ خودێ كربت وداخوازا ژێبرنا گونه‌هان ژێ كربت، وشوكرا وى ل سه‌ر هه‌مى حالان كربت.

22

وَلَمَّا رَاَ الْمُؤْمِنُوْنَ الْاَحْزَابَ قَالُوْا هٰذَا مَا وَعَدَنَا اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗ وَصَدَقَ اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗ وَمَا زَادَهُمْ اِلَّا٘ اِيْمَانًا وَّتَسْلِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

وده‌مێ خودان باوه‌ران ئه‌و پارت ديتيـن يێن كو ل دۆر (مه‌دينێ) كۆم بووين، بيرا وان هاته‌ڤه‌ كو ده‌مێ سه‌ركه‌فتنێ يێ نێزيك بووى، له‌و وان گۆت: ئه‌ڤه‌يه‌ يا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى سۆز پێ دايه‌ مه‌ ژ ته‌نگاڤییێ وسه‌ركه‌فتنێ، وخودێ سۆزا خۆ ب جهـ ئينا، وپێغه‌مبه‌رێ وى ڕاستى گۆت، وديتنا وان پارتان ژ باوه‌رییێ وخۆ ته‌سليمكرنا بۆ قه‌ده‌را خودێ پێڤه‌تر تشته‌ك ل وان زێده‌ نه‌كر.

23

مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ رِجَالٌ صَدَقُوْا مَا عَاهَدُوا اللّٰهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَّنْ قَضٰي نَحْبَهٗ وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّنْتَظِرُ وَمَا بَدَّلُوْا تَبْدِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

ژ خودان باوه‌ران هنده‌ك زه‌لام هه‌نه‌ په‌يمانا خودێ پێك ئينايه‌، وصه‌بر ل سه‌ر نه‌خۆشییێ وته‌نگاڤییێ وكرنا شه‌ڕى كێشايه‌: ڤێجا ژ وان هه‌يه‌ يێ نه‌زرا خۆ ب جهـ ئيناى، و د ڕێكا خودێ دا شه‌هيدبووى، و ژ وان هه‌يه‌ يێ چاڤه‌رێیێ يه‌ك ژ دو باشییان: ب سه‌ركه‌ڤت يان شه‌هيد ببت، ووان وه‌كى دوڕوییان په‌يمانا خودێ نه‌گوهاڕت ونه‌شكاند.

24

لِّيَجْزِيَ اللّٰهُ الصّٰدِقِيْنَ بِصِدْقِهِمْ وَيُعَذِّبَ الْمُنٰفِقِيْنَ اِنْ شَآءَ اَوْ يَتُوْبَ عَلَيْهِمْ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

دا خودێ جزايێ ڕاستگۆيان بده‌تێ ژ به‌ر ڕاستگۆيى وصه‌بركێشانا وان وئه‌ڤه‌ خودان باوه‌رن، ودا ئه‌و دوڕوییان عه‌زاب بده‌ت -ئه‌گه‌ر وى ڤيا وان عه‌زاب بده‌ت- كو به‌رێ وان نه‌ده‌ته‌ تۆبا دورست به‌رى مرنێ، حه‌تا ئه‌و ل سه‌ر كوفرێ بـمرن، وهێژاى ئاگرى ببـن، يان ژى دا ئه‌و به‌رێ وان بده‌ته‌ تۆبه‌كرنێ وتۆبا وان قه‌بويل بكه‌ت، هندى خودێ‌یه‌ گونه‌هـ ژێبرێ وان بوويه‌ يێن زۆردارى ل خۆ كرى ئه‌گه‌ر وان تۆبه‌ كر، ويێ دلۆڤانكار بوويه‌ ب وان؛ چونكى به‌رێ وان دا تۆبێ.

25

وَرَدَّ اللّٰهُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِغَيْظِهِمْ لَمْ يَنَالُوْا خَيْرًا وَكَفَي اللّٰهُ الْمُؤْمِنِيْنَ الْقِتَالَ وَكَانَ اللّٰهُ قَوِيًّا عَزِيْزًا

تەفسیرا ساناهی

وخودێ پارتێن كوفرێ شه‌رمزار ودل ب كيـن ژ (مه‌دينێ) ڤه‌گه‌ڕاندن، نه‌ چو خێرێن دنيايێ ونه‌ چو خێرێن ئاخره‌تێ ب ده‌ست وان كه‌فتن، وخودێ ئه‌و ئه‌گه‌ر په‌يدا كرن يێن شه‌ڕى ژ خودان باوه‌ران پاشڤه‌ لێدده‌ن. وخودێ هێزدارێ زال بوويه‌، كه‌س د ملكێ وى دا نه‌شێتێ.

26

وَاَنْزَلَ الَّذِيْنَ ظَاهَرُوْهُمْ مِّنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ مِنْ صَيَاصِيْهِمْ وَقَذَفَ فِيْ قُلُوْبِهِمُ الرُّعْبَ فَرِيْقًا تَقْتُلُوْنَ وَتَاْسِرُوْنَ فَرِيْقًا

تەفسیرا ساناهی

وخودێ جوهییێن قوره‌يضییان ژ جهێن وان ده‌رێخستـن؛ چونكى وان پشتا ئه‌حزابان د شه‌ڕێ موسلمانان دا گرت بوو، وخودێ سه‌هم هاڤێته‌ دلێن وان ڤێجا ئه‌و شكه‌ستـن، هوين ده‌سته‌كه‌كێ ژ وان دكوژن، وده‌سته‌كه‌كا دى ئێخسير دكه‌ن.

27

وَاَوْرَثَكُمْ اَرْضَهُمْ وَدِيَارَهُمْ وَاَمْوَالَهُمْ وَاَرْضًا لَّمْ تَطَــُٔوْهَا وَكَانَ اللّٰهُ عَلٰي كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وخودێ عه‌ردێ وان ومال وملكێ وان وه‌كى چه‌ك وته‌رش وبيستانێن وان دانه‌ هه‌وه‌ -گه‌لی خودان باوه‌ران- وعه‌رده‌كێ دى ژى دا هه‌وه‌ يێ به‌رى هنگى هوين نه‌دشيان پێ لێ دانن؛ چونكى ل به‌ر هه‌وه‌ يێ ئاسێ بوو. وخودێ ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كى يێ خودان شيان بوويه‌، تشته‌ك وى بێزار ناكه‌ت.

28

يٰ٘اَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِّاَزْوَاجِكَ اِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا وَزِيْنَتَهَا فَتَعَالَيْنَ اُمَتِّعْكُنَّ وَاُسَرِّحْكُنَّ سَرَاحًا جَمِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر تو بێژه‌ وان ژنكێن خۆ يێن ل ته‌ كۆمبووين، وداخوازا زێده‌كرنا نه‌فه‌قێ ژ ته‌ دكه‌ن: ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ ژينا دنيايێ وخه‌ملا وێ دڤێت وه‌رن دا ئه‌ز هنده‌كێ ژ وى مالێ دنيايێ يێ ل نك من هه‌ى بده‌مه‌ هه‌وه‌، وبێ زيانه‌ك بگه‌هته‌ هه‌وه‌ ئه‌ز دێ هه‌وه‌ به‌رده‌م.

29

وَاِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَالدَّارَ الْاٰخِرَةَ فَاِنَّ اللّٰهَ اَعَدَّ لِلْمُحْسِنٰتِ مِنْكُنَّ اَجْرًا عَظِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر هه‌وه‌ ڕازيبوونا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى دڤێت وئه‌و تشتێ خودێ ل ئاخره‌تێ بۆ هه‌وه‌ ئاماده‌كرى، هوين صه‌برێ ل سه‌ر حالێ خۆ بكێشن، وگوهدارییا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى بكه‌ن، هندى خودێ‌یه‌ بۆ يێن قه‌نج ژ هه‌وه‌ خێره‌كا مه‌زن ئاماده‌كرییه‌. (ووان خـودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى وئـه‌وا خـودێ بۆ وان ل ئاخره‌تـێ ئاماده‌كرى هلبژارت).

30

يٰنِسَآءَ النَّبِيِّ مَنْ يَّاْتِ مِنْكُنَّ بِفَاحِشَةٍ مُّبَيِّنَةٍ يُّضٰعَفْ لَهَا الْعَذَابُ ضِعْفَيْنِ وَكَانَ ذٰلِكَ عَلَي اللّٰهِ يَسِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى ژنكێن پێغه‌مبه‌رى هه‌چییا ژ هه‌وه‌ كرێتییه‌كا ئاشكه‌را بكه‌ت دوقات عه‌زاب دێ بۆ ئێته‌دان. وچونكى بها ومه‌رته‌با وان يا بلنده‌، يا د جهێ خۆ دا بوو جزايێ گونه‌ها ئه‌و بكه‌ن ژى مه‌زنتر بت؛ دا ئه‌و وپێغه‌مبه‌ر -سلاڤ لێ بن- پاراستى بمينن. وئه‌و جزادان ل سه‌ر خودێ يا ب ساناهى بوويه‌.

31

وَمَنْ يَّقْنُتْ مِنْكُنَّ لِلّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ وَتَعْمَلْ صَالِحًا نُّؤْتِهَا٘ اَجْرَهَا مَرَّتَيْنِ وَاَعْتَدْنَا لَهَا رِزْقًا كَرِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

وهه‌چییا ژ هه‌وه‌ گوهدارییا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى بكه‌ت، وكارى ب فه‌رمانا خودێ بكه‌ت، ئه‌م دێ دوقات خێرا كارێ وان ده‌ينێ، ومه‌ ڕزقه‌كێ ب قه‌در -كو به‌حه‌شته‌- بۆ وێ ئاماده‌كرییه‌.

32

يٰنِسَآءَ النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَاَحَدٍ مِّنَ النِّسَآءِ اِنِ اتَّقَيْتُنَّ فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِيْ فِيْ قَلْبِهٖ مَرَضٌ وَّقُلْنَ قَوْلًا مَّعْرُوْفًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى ژنكێن پێغه‌مبه‌رى هوين د قه‌در وقيمه‌تى دا نه‌ وه‌كى ژنكێن دينه‌، ئه‌گه‌ر هوين ژ خودێ دترسن وته‌قوا وى دكه‌ن هوين ب گۆتنه‌كا وه‌سا نه‌رم ونازك د گه‌ل بيانییان نه‌ئاخڤن كو وان كه‌سێن دلێن وان تشته‌كێ نه‌باش تێدا هه‌بت ببه‌نه‌ خرابییێ، وئه‌ڤه‌ تۆره‌يه‌كێ واجبه‌ ل سه‌ر هه‌ر ژنه‌كا باوه‌رى ب خودێ وڕۆژا قيامه‌تێ هه‌بت، وهوين گۆتنه‌كا دوير ژ گومانێ وخرابییێ بێژن.

33

وَقَرْنَ فِيْ بُيُوْتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْاُوْلٰي وَاَقِمْنَ الصَّلٰوةَ وَاٰتِيْنَ الزَّكٰوةَ وَاَطِعْنَ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ اِنَّمَا يُرِيْدُ اللّٰهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ اَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وهوين د مالێن خۆ دا ڕوينن، وئه‌گه‌ر بۆ كاره‌كێ پێتڤى نه‌بت ژ مالێن خۆ ده‌رنه‌كه‌ڤن، وهوين خه‌ملا خۆ به‌رچاڤ نه‌كه‌ن، وه‌كى ل ده‌مێ جاهليه‌تا يه‌كێ به‌رى هاتنا ئيسلامێ ژنان دكر، ووه‌كى گه‌له‌ك ژن ل ڤى ده‌مى ژى دكه‌ن: كو خۆ ڕويس وڕسوا دكه‌ن، ودئێنه‌ بـه‌رچـاڤێن خه‌لكى. وهوين نڤێژێ ب دورستى و ل ده‌مێن وان بكه‌ن، وزه‌كاتێ وه‌كى خودێ گۆتى بده‌ن، وگوهدارییا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى بكه‌ن، هه‌ما خودێ ئه‌ڤ شيره‌ته‌ ل هه‌وه‌ كر؛ دا هه‌وه‌ پاقژ وبژوين بكه‌ت، وپيسییێ وخرابییێ ژ هه‌وه‌ بنه‌مالا پێغه‌مبه‌رى -كو ژن ودوونده‌ها وییه‌ سلاڤ لێ بن- دوير بكه‌ت، ودا نه‌فسێن هه‌وه‌ زێده‌ پاقژ بكه‌ت.

34

وَاذْكُرْنَ مَا يُتْلٰي فِيْ بُيُوْتِكُنَّ مِنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ وَالْحِكْمَةِ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ لَطِيْفًا خَبِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وهوين بيرا خۆ ل وێ قورئانێ وحه‌ديسا پێغه‌مبه‌رى بينن ئه‌وا د مالێن هه‌وه‌ دا دئێته‌ خواندن، وكارى پێ بكه‌ن، و ب دورستى بهايێ وێ بزانن، وئه‌و ژ قه‌نجییێن خودێ‌یه‌ ل سه‌ر هه‌وه‌، هندى خودێ‌یه‌ قه‌نجى ل هه‌وه‌ كرییه‌ كو مالێن هه‌وه‌ كرينه‌ ئه‌و جهـ يێن ئايه‌ت وسوننه‌ت لێ دئێته‌ خواندن، ويێ شاره‌زا بوويه‌ ب هه‌وه‌ كو هوين بۆ پێغه‌مبه‌رێ خۆ هلبژارتين.

35

اِنَّ الْمُسْلِمِيْنَ وَالْمُسْلِمٰتِ وَالْمُؤْمِنِيْنَ وَالْمُؤْمِنٰتِ وَالْقٰنِتِيْنَ وَالْقٰنِتٰتِ وَالصّٰدِقِيْنَ وَالصّٰدِقٰتِ وَالصّٰبِرِيْنَ وَالصّٰبِرٰتِ وَالْخٰشِعِيْنَ وَالْخٰشِعٰتِ وَالْمُتَصَدِّقِيْنَ وَالْمُتَصَدِّقٰتِ وَالصَّآئِمِيْنَ وَالصّٰٓئِمٰتِ وَالْحٰفِظِيْنَ فُرُوْجَهُمْ وَالْحٰفِظٰتِ وَالذّٰكِرِيْنَ اللّٰهَ كَثِيْرًا وَّالذّٰكِرٰتِ اَعَدَّ اللّٰهُ لَهُمْ مَّغْفِرَةً وَّاَجْرًا عَظِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌و زه‌لام وژنكن يێن خۆ ب ده‌ست ئه‌مرێ خودێ ڤه‌ به‌رداى، ويێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى، ويێن گوهدارییا خودێ كرى، ويێن د گۆتنێن خۆ دا دڕاستگۆ، ويێن صه‌برێ ل سه‌ر ئه‌مرێ خودێ ونه‌خۆشییان دكێشن، ويێن ژ خودێ دترسن، ويێن خێركه‌ر، ويێن ڕۆژيگر، ويێن نامويسا خۆ ژ كرێتییێ دپارێزن، ويێن ب دل وئه‌زمانى خودێ ل بيرا خۆ دئينن، خودێ گونه‌هـ ژێبرن وخێره‌كا مه‌زن، كو به‌حه‌شته‌، بۆ ڤان ئاماده‌ كرییه‌.

36

وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَّلَا مُؤْمِنَةٍ اِذَا قَضَي اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗ٘ اَمْرًا اَنْ يَّكُوْنَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ اَمْرِهِمْ وَمَنْ يَّعْصِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ فَقَدْ ضَلَّ ضَلٰلًا مُّبِيْنًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى حوكمه‌ك دا، چێ نابت بۆ مێره‌كێ خودان باوه‌ر يان ژنه‌كا خودان باوه‌ر كو ب وى حوكمى نه‌كه‌ت، وحوكمه‌كێ دى بۆ خۆ هلبژێرت. وهه‌چییێ گوهدارییا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى نه‌كه‌ت ب ڕاستى ئه‌و ژ ڕێكا دورست دوير كه‌فت دويركه‌فتنه‌كا ئاشكه‌را.

37

وَاِذْ تَقُوْلُ لِلَّذِيْ٘ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِ وَاَنْعَمْتَ عَلَيْهِ اَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَاتَّقِ اللّٰهَ وَتُخْفِيْ فِيْ نَفْسِكَ مَا اللّٰهُ مُبْدِيْهِ وَتَخْشَي النَّاسَ وَاللّٰهُ اَحَقُّ اَنْ تَخْشٰىهُ فَلَمَّا قَضٰي زَيْدٌ مِّنْهَا وَطَرًا زَوَّجْنٰكَهَا لِكَيْ لَا يَكُوْنَ عَلَي الْمُؤْمِنِيْنَ حَرَجٌ فِيْ٘ اَزْوَاجِ اَدْعِيَآئِهِمْ اِذَا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَرًا وَكَانَ اَمْرُ اللّٰهِ مَفْعُوْلًا

تەفسیرا ساناهی

وده‌مێ ته‌ دگۆته‌ وى يێ خودێ قه‌نجى ب ئيسلامێ د گه‌ل كرى -كو زه‌يدێ كوڕێ حارثه‌يه‌ ئه‌وێ پێغه‌مبه‌رى ئازاكرى وكرییه‌ كوڕێ خۆ- وته‌ قه‌نجى ب ئازادكرنێ د گه‌ل كرى: ئه‌ى زه‌يد ژنا خۆ زه‌ينه‌با كچا جه‌حشى بگره‌ وبه‌رنه‌ده‌، وته‌قوا خودێ بكه‌، وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- وى تشتى د دلێ خۆ دا ڤه‌دشێرى يێ خودێ بۆ ته‌ ب ڕێكا وه‌حییێ هنارتى كو زه‌يد دێ ژنا خۆ به‌رده‌ت وتو دێ وێ ماره‌كه‌ى، وخودێ دێ وێ ئاشكه‌را كه‌ت يا تو ڤه‌دشێرى، وتو ژ دوڕوییان دترسى كو ئه‌و بێژن: موحه‌ممه‌دى ژنا كوڕێ خۆ ماره‌كر، وخودێ هێژاتره‌ كو تو ژێ بترسى، ڤێجا ده‌مێ زه‌يدى پێتڤییا خۆ پێ قه‌تاندى، وئه‌و به‌رداى، وعددێن وێ ب دويماهى هاتين، مه‌ ئه‌و ل ته‌ ماره‌كر؛ دا تو ببییه‌ جهێ چاڤلێكرنێ د مه‌سه‌لا ڕاكرنا ڤى عه‌ده‌تى دا كو چێ نابت زه‌لام ژنا كوڕێ خۆ يێ (ته‌به‌نى) يێ ماره‌ بكه‌ت ئه‌گه‌ر هاته‌ به‌ردان، ودا چو گونه‌هـ وته‌نگاڤى ل سه‌ر خودان باوه‌ران نه‌مينت كو ئه‌و ژنێن وان كوڕێن خۆ ماره‌ بكه‌ن يێن وان ب خودانكرين ئه‌گه‌ر ئه‌و هاتنه‌ به‌ردان. وكارێ خودێ يێ كرى بوويه‌، چو مانع وئاسته‌نگ بۆ نابن.

38

مَا كَانَ عَلَي النَّبِيِّ مِنْ حَرَجٍ فِيْمَا فَرَضَ اللّٰهُ لَهٗ سُنَّةَ اللّٰهِ فِي الَّذِيْنَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَكَانَ اَمْرُ اللّٰهِ قَدَرًا مَّقْدُوْرَا

تەفسیرا ساناهی

چو گونه‌هـ ل سه‌ر موحه‌ممه‌د پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- نه‌بوويه‌ د وى تشتى دا يێ خودێ بۆ وى حه‌لال كرى كو ژنا وى ماره‌ بكه‌ت يێ وى ب خودان كرى پشتى هاتییه‌ به‌ردان، وه‌كى وى بۆ پێغه‌مبه‌رێن به‌رى وى حه‌لال كرى، سوننه‌تا خودێ‌یه‌ د وان دا يێن به‌رێ چووين، وكارێ خودێ قه‌ده‌ره‌كا پێكهاتى بوويه‌ دڤێت هه‌ر بێت.

39

اِۨلَّذِيْنَ يُبَلِّغُوْنَ رِسٰلٰتِ اللّٰهِ وَيَخْشَوْنَهٗ وَلَا يَخْشَوْنَ اَحَدًا اِلَّا اللّٰهَ وَكَفٰي بِاللّٰهِ حَسِيْبًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن په‌يامێن خودێ دگه‌هيننه‌ مرۆڤان، و ژ خودێ ب تنێ دترسن، و ژبلی وى ژ كه‌سێ دى ناترسن. وخودێ به‌سه‌ حسێبێ د گه‌ل به‌نییێن خۆ بكه‌ت سه‌را هه‌مى كريارێن وان، وزێره‌ڤان بت ل سه‌ر وان.

40

مَا كَانَ مُحَمَّدٌ اَبَا٘ اَحَدٍ مِّنْ رِّجَالِكُمْ وَلٰكِنْ رَّسُوْلَ اللّٰهِ وَخَاتَمَ النَّبِيّٖنَ وَكَانَ اللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

موحه‌ممه‌د بابێ چو زه‌لامێن هه‌وه‌ نه‌بوو، به‌لێ ئه‌و پێغه‌مبه‌رێ خودێ‌یه‌ ودويماهییێ پێغه‌مبه‌رانه‌، ڤێجا پشتى وى حه‌تا ڕۆژا قيامه‌تێ چو پێغه‌مبه‌رينى نابت. وخودێ ب هه‌ر تشته‌كى ژ كريارێن هه‌وه‌ يێ پڕزانا بوويه‌، چو ل به‌ر وى به‌رزه‌ نابت.

41

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اذْكُرُوا اللّٰهَ ذِكْرًا كَثِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى گه‌لی ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رى كرى، هوين ب دل وئه‌زمانێ خۆ گه‌له‌ك خودێ ل بيرا خۆ بينن، و ل هه‌مى ده‌مێن خۆ هوين زكرێ وى بكه‌ن.

42

وَّسَبِّحُوْهُ بُكْرَةً وَّاَصِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

ل سپێده‌ وئێڤاران، وپشتى نڤێژێن فه‌ر، و ل ده‌مێ ته‌نگاڤییان، هندى ئه‌ڤ چه‌نده‌يه‌ عيباده‌ته‌كێ دورسته‌، به‌رێ خودانى دده‌ته‌ ڤيانا خودێ، وئه‌زمانێ وى ژ گونه‌هان دپارێزت، وهاريكارییا وى ل سه‌ر خێرێ دكه‌ت.

43

هُوَ الَّذِيْ يُصَلِّيْ عَلَيْكُمْ وَمَلٰٓئِكَتُهٗ لِيُخْرِجَكُمْ مِّنَ الظُّلُمٰتِ اِلَي النُّوْرِ وَكَانَ بِالْمُؤْمِنِيْنَ رَحِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وه‌ يێ دلۆڤانییێ ب هه‌وه‌ دبه‌ت ومه‌دحێن هه‌وه‌ دكه‌ت وفريشته‌يێن وى ژى دوعايان بۆ هه‌وه‌ دكه‌ن؛ دا ئه‌و هه‌وه‌ ژ تارییێن نه‌زانينێ وبه‌رزه‌بوونێ ده‌ربێخته‌ ڕۆناهییا ئيسلامێ، وئه‌و ل دنيايێ وئاخره‌تێ ب خودان باوه‌ران يێ دلۆڤانكار بوويه‌، وان عه‌زاب ناده‌ت هندى ئه‌و گوهدارییا وى بكه‌ن.

44

تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهٗ سَلٰمٌ وَّاَعَدَّ لَهُمْ اَجْرًا كَرِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

سلاڤا ڤان خودان باوه‌ران ژ خودێ د به‌حه‌شتێ دا ده‌مێ ئه‌و دچنه‌ ديدارا وى سلاڤ وته‌ناهییا ژ عه‌زابا خودێ‌یه‌، ووى خێره‌كا باش بۆ وان ئاماده‌كرییه‌، كو به‌حه‌شته‌.

45

يٰ٘اَيُّهَا النَّبِيُّ اِنَّا٘ اَرْسَلْنٰكَ شَاهِدًا وَّمُبَشِّرًا وَّنَذِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر هندى ئه‌مين مه‌ تو يێ هنارتى دا تو ب گه‌هاندنا په‌يامێ ببییه‌ شاهد ل سه‌ر ئوممه‌تا خۆ، ودا مزگينییێ ب دلۆڤانییێ وبه‌حه‌شتێ بده‌يه‌ خودان باوه‌ران ژ وان، وگونه‌هكار ودره‌وپێكه‌ران ژ ئاگرى بترسينى.

46

وَّدَاعِيًا اِلَي اللّٰهِ بِاِذْنِهٖ وَسِرَاجًا مُّنِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

ودا تو ب فه‌رمانا خودێ ببییه‌ گازيكه‌ر بۆ ته‌وحيد وپه‌رستنا وى ب تنێ، وچرايه‌كێ گه‌ش بۆ وى يێ ته‌ بۆ خۆ بكه‌ته‌ ڕۆناهى، ڤێجا ئه‌و ڕێكا تو پێ هاتى وه‌كى ڕۆژێ يا گه‌شه‌، ژ ڕكداران پێڤه‌تر كه‌س كوفرێ پێ ناكه‌ت.

47

وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِيْنَ بِاَنَّ لَهُمْ مِّنَ اللّٰهِ فَضْلًا كَبِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- مزگينییێ بده‌ خودان باوه‌ران كو خێره‌كا مه‌زن ژ خودێ بۆ وان هه‌يه‌، كو باغێن به‌حه‌شتێنه‌.

48

وَلَا تُطِعِ الْكٰفِرِيْنَ وَالْمُنٰفِقِيْنَ وَدَعْ اَذٰىهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَي اللّٰهِ وَكَفٰي بِاللّٰهِ وَكِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- گوهدارییا كافر ودوڕوییان نه‌كه‌ وپشت بده‌ نه‌خۆشییا وان، وئه‌و چه‌نده‌ بلا ته‌ ژ گه‌هاندنا په‌يامێ پاشڤه‌نه‌به‌ت، و د هه‌مى كارێن خۆ دا تو خۆ بهێله‌ ب هيڤییا خودێ ڤه‌ وبلا ته‌ باوه‌رى پێ هه‌بت؛ چونكى ئه‌و تێرا ته‌ هه‌يه‌ هه‌ر تشته‌كى ژ كارێ دنيايێ وئاخره‌تێ ل به‌ر ته‌ سڤك بكه‌ت.

49

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْ٘ا اِذَا نَكَحْتُمُ الْمُؤْمِنٰتِ ثُمَّ طَلَّقْتُمُوْهُنَّ مِنْ قَبْلِ اَنْ تَمَسُّوْهُنَّ فَمَا لَكُمْ عَلَيْهِنَّ مِنْ عِدَّةٍ تَعْتَدُّوْنَهَا فَمَتِّعُوْهُنَّ وَسَرِّحُوْهُنَّ سَرَاحًا جَمِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى گه‌لی ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى وكار ب شريعه‌تێ وى كرى، ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ ژن ماره‌كرن وبه‌رى هوين بچنه‌ نك هه‌وه‌ ئه‌و به‌ردان، هه‌وه‌ چو عدده‌ (ده‌مێن خۆگرتنێ) ل سه‌ر وان نينن، ڤێجا هوين هنده‌كێ ژ مالێ خۆ -ل دويڤ شيانا خۆ- بده‌نێ دا دلێن وان نه‌شكێن، وهوين ب به‌ردانه‌كا جوان وان بـه‌رده‌ن، بێى نه‌خۆشییه‌كێ يان زيانه‌كێ بگه‌هيننێ.

50

يٰ٘اَيُّهَا النَّبِيُّ اِنَّا٘ اَحْلَلْنَا لَكَ اَزْوَاجَكَ الّٰتِيْ٘ اٰتَيْتَ اُجُوْرَهُنَّ وَمَا مَلَكَتْ يَمِيْنُكَ مِمَّا٘ اَفَآءَ اللّٰهُ عَلَيْكَ وَبَنٰتِ عَمِّكَ وَبَنٰتِ عَمّٰتِكَ وَبَنٰتِ خَالِكَ وَبَنٰتِ خٰلٰتِكَ الّٰتِيْ هَاجَرْنَ مَعَكَ وَامْرَاَةً مُّؤْمِنَةً اِنْ وَّهَبَتْ نَفْسَهَا لِلنَّبِيِّ اِنْ اَرَادَ النَّبِيُّ اَنْ يَّسْتَنْكِحَهَا خَالِصَةً لَّكَ مِنْ دُوْنِ الْمُؤْمِنِيْنَ قَدْ عَلِمْنَا مَا فَرَضْنَا عَلَيْهِمْ فِيْ٘ اَزْوَاجِهِمْ وَمَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُمْ لِكَيْلَا يَكُوْنَ عَلَيْكَ حَرَجٌ وَكَانَ اللّٰهُ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر هندى ئه‌ميـن مه‌ ژنێن ته‌ يێن ته‌ مه‌هرا وان دايێ بۆ ته‌ حه‌لالكرينه‌، ومه‌ ئه‌و جارییه‌ ژى بۆ ته‌ حه‌لالكرينه‌ يێن ل بن ده‌ستێ ته‌، ژ وان يێن خودێ قه‌نجى پێ ل ته‌كرى، ومه‌ ماره‌كرنا دۆتمام وكچ مه‌ت وكچ خال وكچ خاله‌تێن ته‌ ژى يێن د گه‌ل ته‌ مشه‌خت بووين بۆ ته‌ حه‌لالكرییه‌، ومه‌ ماره‌كرنا وێ ژنێ ژى بۆ ته‌ حه‌لالكرییه‌ يا بێ مه‌هر شوى ب ته‌ دكه‌ت، ئه‌گه‌ر ته‌ بڤێت وێ بۆ خۆ ماره‌ بكه‌ى، وبۆ كه‌سێ دى ژبلی ته‌ چێ نابت ژنه‌كێ بێ مه‌هر ماره‌ بكه‌ت. ب ڕاستى مه‌ دايه‌ زانينێ كو د مه‌سه‌لا ژن ئينانێ وجارییان دا مه‌ ل سه‌ر خودان باوه‌ران فه‌ركرییه‌ كو ئه‌و ژ چار ژنان زێده‌تر چو يێن دى نه‌ئينن، وهندى وان بڤێت جارییه‌ دورسته‌، وكو ژ شه‌رتێن ماره‌كرنییه‌ وه‌لییێ ژنێ يێ ڕازى بت ومه‌هر وشاهد هه‌بن، به‌لێ د ڤێ چه‌ندێ دا ده‌ستويرى مه‌ دايه‌ ته‌، وچه‌نده‌كێ ژ خه‌لكى پتر مه‌ بۆ ته‌ به‌رفه‌ره كر؛ دا چو ته‌نگاڤى ل سه‌ر ته‌ نه‌بت ئه‌گه‌ر ته‌ هنده‌كێن ژ ڤى ڕه‌نگى ماره‌ كربن. وخودێ گونه‌هـ ژێبرێ گونه‌هێن به‌نییێن خۆ يێن خودان باوه‌ر بوويه‌، ويێ دلۆڤانكار بوويه‌ ب وان كو ل سه‌ر وان دكه‌ته‌ به‌رفره‌هى.

51

تُرْجِيْ مَنْ تَشَآءُ مِنْهُنَّ وَتُــْٔوِيْ٘ اِلَيْكَ مَنْ تَشَآءُ وَمَنِ ابْتَغَيْتَ مِمَّنْ عَزَلْتَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكَ ذٰلِكَ اَدْنٰ٘ي اَنْ تَقَرَّ اَعْيُنُهُنَّ وَلَا يَحْزَنَّ وَيَرْضَيْنَ بِمَا٘ اٰتَيْتَهُنَّ كُلُّهُنَّ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ مَا فِيْ قُلُوْبِكُمْ وَكَانَ اللّٰهُ عَلِيْمًا حَلِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

هه‌چییا ته‌ بڤێت ژ ژنكێن خۆ تو مانا ل نك وێ پاشدا بێخه‌، ويا ته‌ بڤێت تو بمينه‌ ل نك، وهه‌چییا ته‌ بڤێت بمينییه‌ ل نك ژ وان يێن ته‌ پاشدا ئێخستيـن، چو گونه‌هـ د وێ چه‌ندێ دا ل سه‌ر ته‌ نينه‌، دانا ڤى حه‌قى د هلبژارتنێ دا بۆ ته‌ نێزيكتره‌ كو كه‌يفا وان پێ بێت وئه‌و ژێ ب خه‌م نه‌كه‌ڤن، وئه‌و هه‌مى ب وێ ڕازى ببـن يا تو بۆ ددانى، وخودێ دزانت كو دلێن زه‌لامان مه‌يلێ بۆ هنده‌ك ژنكان دكه‌ن وبۆ هنده‌كان ناكه‌ن. وخودێ یێ پڕزانا بوويه‌ ب وى تشتێ د دلان دا، يێ ئارام بوويه‌ له‌زێ د عه‌زابدانا وى دا ناكه‌ت يێ بێ ئه‌مرییا وى دكه‌ت.

52

لَا يَحِلُّ لَكَ النِّسَآءُ مِنْۣ بَعْدُ وَلَا٘ اَنْ تَبَدَّلَ بِهِنَّ مِنْ اَزْوَاجٍ وَّلَوْ اَعْجَبَكَ حُسْنُهُنَّ اِلَّا مَا مَلَكَتْ يَمِيْنُكَ وَكَانَ اللّٰهُ عَلٰي كُلِّ شَيْءٍ رَّقِيْبًا

تەفسیرا ساناهی

پشتى ڤان ژنێن ته‌ ئيناين ئێدى چو ژنێن دى بۆ ته‌ دحه‌لال نينن، وئه‌وێن مه‌ بۆ ته‌ حه‌لالكرين (ئه‌وێن به‌حسێ وان د ئايه‌تا بۆرى دا يا ژماره‌(50) ژ ڤێ سووره‌تێ هاتییه‌كرن)، وئه‌و ژنێن ل نك ته‌ ژ وان يێن به‌حس ژێ هاتییه‌ كرن بۆ ته‌ حه‌لال نينه‌ تو ژ نوكه‌ وێڤه‌ وان به‌رده‌ى وهنده‌كێن دى ل شوينێ بينى، ئه‌گه‌ر خۆ جوانییا وان يا ب دلێ ته‌ ژى بت، وئينانا ژنه‌كا دى بێى تو يه‌ك ژ وان به‌رده‌ى بۆ ته‌ دورسته‌، وئه‌و جارییێن ل بن ده‌ستێ ته‌ يا ته‌ بڤێت ژ وان ئه‌و بۆ ته‌ يا حه‌لاله‌. وخودێ ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كى زێره‌ڤان بوويه‌، زانينا تشته‌كى ل وى به‌رزه‌ نابت.

53

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَدْخُلُوْا بُيُوْتَ النَّبِيِّ اِلَّا٘ اَنْ يُّؤْذَنَ لَكُمْ اِلٰي طَعَامٍ غَيْرَ نٰظِرِيْنَ اِنٰىهُ وَلٰكِنْ اِذَا دُعِيْتُمْ فَادْخُلُوْا فَاِذَا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوْا وَلَا مُسْتَاْنِسِيْنَ لِحَدِيْثٍ اِنَّ ذٰلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ فَيَسْتَحْيٖ مِنْكُمْ وَاللّٰهُ لَا يَسْتَحْيٖ مِنَ الْحَقِّ وَاِذَا سَاَلْتُمُوْهُنَّ مَتَاعًا فَسْــَٔلُوْهُنَّ مِنْ وَّرَآءِ حِجَابٍ ذٰلِكُمْ اَطْهَرُ لِقُلُوْبِكُمْ وَقُلُوْبِهِنَّ وَمَا كَانَ لَكُمْ اَنْ تُؤْذُوْا رَسُوْلَ اللّٰهِ وَلَا٘ اَنْ تَنْكِحُوْ٘ا اَزْوَاجَهٗ مِنْۣ بَعْدِهٖ٘ اَبَدًا اِنَّ ذٰلِكُمْ كَانَ عِنْدَ اللّٰهِ عَظِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى گه‌لی ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى وگوهدارییا وى كرى هوين نه‌چنه‌ د مالێن پێغه‌مبه‌رى ڤه‌ وه‌سا تێ نه‌بت ئه‌و ده‌ستويرییێ بۆ خوارنه‌كێ بده‌ته‌ هه‌وه‌ بێى هوين خۆ ل لێنانا وێ خوارنێ بگرن، به‌لێ ئه‌گه‌ر هوين هاتنه‌ گازيكرن هه‌ڕنه‌ ژۆر، وئه‌گه‌ر هه‌وه‌ خوارن خوار ده‌ركه‌ڤن وخۆ ل هيڤییا سوحبه‌تێ نه‌گرن؛ چونكى مانا هه‌وه‌ پێغه‌مبه‌رى دئێشينت، وئه‌و شه‌رم دكه‌ت هه‌وه‌ ده‌ربێخت هه‌رچه‌نده‌ ئه‌و حه‌قێ وییه‌ ژى، وخودێ ژ دياركرنا ڕاستییێ شه‌رم ناكه‌ت. وئه‌گه‌ر هه‌وه‌ پسيارا تشته‌كى ژ ژنكێن پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- كر هوين ل پشت په‌رده‌يه‌كى پسيارێ ژێ بكه‌ن؛ چونكى ئه‌و بۆ دلێن هه‌وه‌ وبۆ دلێن وان ژى پاقژتره‌ ژ وان هزرێن دكه‌ڤنه‌ سه‌ر دلێن ژنكان وزه‌لامان؛ وچونكى ديتن دبته‌ ده‌رگه‌هێ فتنێ، ونابت بۆ هه‌وه‌ كو هوين پێغه‌مبه‌رێ خودێ بێشينن، يان ژنێن وى پشتى مرنا وى ماره‌ بكه‌ن قه‌ت وقه‌ت؛ چونكى ئه‌و دايكێن هه‌وه‌نه‌، وچێ نابت بۆ زه‌لامى دايكا خۆ ماره‌ بكه‌ت، هندى ئێشاندنا هه‌وه‌يه‌ بۆ پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- وماره‌كرنا ژنێن وى پشتى وى ل نك خودێ گونه‌هه‌كا مه‌زنه‌. (وئوممه‌تا وى ئه‌ڤ ئه‌مره‌ ب جهـ ئينا، وخۆ ژ وى تشتى دا پاش يێ خودێ ئه‌و ژێ داينه‌ پاش).

54

اِنْ تُبْدُوْا شَيْــًٔا اَوْ تُخْفُوْهُ فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌گه‌ر هوين تشته‌كى ل سه‌ر ئه‌زمانێ خۆ ئاشكه‌را بكه‌ن -گه‌لی مرۆڤان- ژ وى تشتێ پێغه‌مبه‌ر پێ دئێشت يێ خودێ هوين ژێ داينه‌ پاش، يان ژى هوين وى تشتى د دلێن خۆ دا ڤه‌شێرن، هندى خودێ‌یه‌ ب وى تشتى يێ پڕزانايه‌ يێ هوين د دلێن خۆ دا ڤه‌دشێرن ويێ هوين ئاشكه‌را دكه‌ن، وئه‌و دێ هه‌وه‌ سه‌را جزا ده‌ت.

55

لَا جُنَاحَ عَلَيْهِنَّ فِيْ٘ اٰبَآئِهِنَّ وَلَا٘ اَبْنَآئِهِنَّ وَلَا٘ اِخْوَانِهِنَّ وَلَا٘ اَبْنَآءِ اِخْوَانِهِنَّ وَلَا٘ اَبْنَآءِ اَخَوٰتِهِنَّ وَلَا نِسَآئِهِنَّ وَلَا مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُنَّ وَاتَّقِيْنَ اللّٰهَ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلٰي كُلِّ شَيْءٍ شَهِيْدًا

تەفسیرا ساناهی

چو گونه‌هـ ل سه‌ر ژنان نينه‌ كو ئه‌و ل نك بابێن خۆ وكوڕێن خۆ وبرايێن خۆ وبرازايێن خۆ وخوارزايێن خۆ وژنكێن خودان باوه‌ر وبه‌نییێن خۆ خۆ په‌رده‌پۆش نه‌كه‌ن؛ چونكى ئه‌و گه‌له‌ك دهه‌وجه‌ى خزمه‌تا وانه‌. وهوين -گه‌لی ژنكان- ژ خودێ بترسن وپێ ل وان توخويبان يێن وى بۆ هه‌وه‌ داناين نه‌دانن، كو هندێ ژ خه‌ملا خۆ ئاشكه‌را بكه‌ن يا بۆ هه‌وه‌ چێ نه‌بت هوين ئاشكه‌را بكه‌ن، يان ژى حيجابا خۆ ل نك وان بدانن يێن بۆ هه‌وه‌ دورست نه‌بت هوين ل نك بدانن. هندى خودێ‌یه‌ ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كى شاهد بوويه‌، كريارێن به‌نییێن خۆ يێن ئاشكه‌را وڤه‌شارتى دبينت، ودێ وان سه‌را جزا ده‌ت.

56

اِنَّ اللّٰهَ وَمَلٰٓئِكَتَهٗ يُصَلُّوْنَ عَلَي النَّبِيِّ يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا صَلُّوْا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوْا تَسْلِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

هندى خودێ‌یه‌ ل نك ملياكه‌تێن نێزيك مه‌دحێن پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- دكه‌ت، وفريشته‌يێن وى ژى مه‌دحێن پێغه‌مبه‌رى دكه‌ن ودوعايان بۆ دكه‌ن، ئه‌ى گه‌لی ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى وكار ب شريعه‌تێ وى كرى، هوين -بۆ قه‌درگرتن- سلاڤان بده‌نه‌ سه‌ر پێغه‌مبه‌رێ خودێ ودوعايان بۆ وى بكه‌ن، وسلاڤدانا ل سه‌ر پێغه‌مبه‌رى وه‌كى د سوننه‌تێ دا هاتى ب ڤى ڕه‌نگییه‌: (اللهم صل علی محمد وعلی آل محمد، كما صليت علی آل إبراهيم، إنك حميد مجيد، اللهم بارك علی محمد وعلی آل محمد، كما باركت علی آل إبراهيم إنك حميد مجيد).

57

اِنَّ الَّذِيْنَ يُؤْذُوْنَ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ لَعَنَهُمُ اللّٰهُ فِي الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ وَاَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا مُّهِيْنًا

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن ب شركێ وگونه‌هان نه‌خۆشییێ دگه‌هيننه‌ خودێ و ب گۆتن وكريارێن سه‌قه‌ت نه‌خۆشییێ دگه‌هيننه‌ پێغه‌مبه‌رێ خودێ، خودێ د دنيايێ وئاخره‌تێ دا ئه‌و ژ هه‌مى خێران يێن دويركرين، و ل ئاخره‌تێ بۆ وان عه‌زابه‌كا ئه‌و پێ بشكێن وڕه‌زيل ببـن ئاماده‌كرییه‌.

58

وَالَّذِيْنَ يُؤْذُوْنَ الْمُؤْمِنِيْنَ وَالْمُؤْمِنٰتِ بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوْا فَقَدِ احْتَمَلُوْا بُهْتَانًا وَّاِثْمًا مُّبِيْنًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن مێر وژنێن خودان باوه‌ر ب گۆتنه‌كێ يان ب كرياره‌كێ دئێشينن بێى كو وان گونه‌هه‌ك كربت، ب ڕاستى ئه‌و كرێتترين دره‌و وبێ به‌ختییه‌ وان كرى، ووان گونه‌هه‌كا كرێتییا وێ ئاشكه‌را يا سه‌رى دكێشته‌ عه‌زابا ئاخره‌تێ هلگرت.

59

يٰ٘اَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِّاَزْوَاجِكَ وَبَنٰتِكَ وَنِسَآءِ الْمُؤْمِنِيْنَ يُدْنِيْنَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيْبِهِنَّ ذٰلِكَ اَدْنٰ٘ي اَنْ يُّعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللّٰهُ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر تو بێژه‌ ژنێن خۆ وكچێن خۆ وژنێن خودان باوه‌ران: بلا ئه‌و پێچێن خۆ ب سه‌ر سه‌رێ خۆ ودێمێ خۆ دا به‌رده‌ن؛ دا سه‌ر ودێم وبه‌رسنگێن خۆ ڤه‌شێرن؛ چونكى ئه‌ڤ چه‌نده‌ نێزيكتره‌ كو ئه‌و ب ستاره‌يیێ بێنه‌ ناسين، ودا ئه‌و به‌رهنگارى چو نه‌خۆشى وئێشانان نه‌بن. وخودێ گونه‌هـ ژێبرێ دلۆڤانكار بوويه‌ كو وى گونه‌هێن بۆرى بۆ هه‌وه‌ ژێ برين، و ب دياركرنا حه‌لالی وحه‌رامى دلۆڤانى ب هه‌وه‌ برى.

60

لَئِنْ لَّمْ يَنْتَهِ الْمُنٰفِقُوْنَ وَالَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌ وَّالْمُرْجِفُوْنَ فِي الْمَدِيْنَةِ لَنُغْرِيَنَّكَ بِهِمْ ثُمَّ لَا يُجَاوِرُوْنَكَ فِيْهَا٘ اِلَّا قَلِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن كوفرێ د دل دا ڤه‌دشێرن وئيمانێ ئاشكه‌را دكه‌ن وئه‌وێن گومان د دلی دا، وئه‌وێن ده‌نگ وباسێن دره‌و ل باژێرێ پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- به‌لاڤ دكه‌ن، ئه‌گه‌ر ئه‌و خرابى وكرێتییێن خۆ به‌س نه‌كه‌ن، ئه‌م دێ ته‌ ب وان ڕا به‌رده‌ين، پاشى كێمه‌كێ تێ نه‌بت ئه‌و د گه‌ل ته‌ ناميننه‌ د (مه‌دينێ) دا.

61

مَّلْعُوْنِيْنَ اَيْنَمَا ثُقِفُوْ٘ا اُخِذُوْا وَقُتِّلُوْا تَقْتِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و ژ ڕه‌حما خودێ دده‌ركرينه‌، هه‌ر جهه‌كێ ئه‌و لێ بێنه‌ ديتن بلا بێنه‌ گرتن وكوشتن هندى ئه‌و ل سه‌ر نفاقێ وكارێ به‌لاڤكرنا ده‌نگ وباسێن دره‌و د ناڤ موسلمانان دا بـمينن.

62

سُنَّةَ اللّٰهِ فِي الَّذِيْنَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللّٰهِ تَبْدِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

سوننه‌تا خودێ وڕێكا وى د دوڕوییێن وان ملله‌تێن بۆرى دا ئه‌وه‌ ئه‌و -ل چى جهێ لێ بن- بێنه‌ گرتن وكوشتن، وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- چو گوهۆڕينان بۆ ڕێكا خودێ نابينى.

63

يَسْــَٔلُكَ النَّاسُ عَنِ السَّاعَةِ قُلْ اِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللّٰهِ وَمَا يُدْرِيْكَ لَعَلَّ السَّاعَةَ تَكُوْنُ قَرِيْبًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى موحه‌ممه‌د خه‌لك ژ بێ باوه‌رى پسيارا ده‌مێ قيامه‌تێ ژ ته‌ دكه‌ن، تو بێژه‌ وان: هه‌ما زانينا ده‌مێ قيامه‌تێ ل نك خودێ‌یه‌، وتو چ دزانى به‌لكى ده‌مێ وێ يێ نێزيك بت؟ چونكى هه‌ر تشته‌كێ بێت يێ نێزيكه‌.

64

اِنَّ اللّٰهَ لَعَنَ الْكٰفِرِيْنَ وَاَعَدَّ لَهُمْ سَعِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

هندى خودێ‌یه‌ ل دنيايێ وئاخره‌تێ كافر يێن ژ دلۆڤانییا خۆ ده‌رێخستيـن، ووى ل ئاخره‌تێ ئاگره‌كێ هلكرى وزێده‌ شارياى بۆ وان يێ ئاماده‌كرى.

65

خٰلِدِيْنَ فِيْهَا٘ اَبَدًا لَا يَجِدُوْنَ وَلِيًّا وَّلَا نَصِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

هه‌ر وهه‌ر ئه‌و دێ تێدا بن، ئه‌و چو سه‌ركار وپشته‌ڤانان بۆ خۆ نابينن به‌ڕه‌ڤانییێ ژ وان بكه‌ن، يان پشته‌ڤانییا وان بكه‌ن، ووان ژ ئاگرى بيننه‌ ده‌ر.

66

يَوْمَ تُقَلَّبُ وُجُوْهُهُمْ فِي النَّارِ يَقُوْلُوْنَ يٰلَيْتَنَا٘ اَطَعْنَا اللّٰهَ وَاَطَعْنَا الرَّسُوْلَا

تەفسیرا ساناهی

ڕۆژا ڕوییێن كافران د ئاگرى دا دئێنه‌ وه‌رگێڕان ژ په‌شێمانى ئه‌و دبێژن: وه‌ى خوزى مه‌ د دنيايێ دا گوهدارییا خودێ وگوهدارییا پێغه‌مبه‌رێ وى كربا، دا ئه‌م ژ خه‌لكێ به‌حه‌شتێ باين.

67

وَقَالُوْا رَبَّنَا٘ اِنَّا٘ اَطَعْنَا سَادَتَنَا وَكُبَرَآءَنَا فَاَضَلُّوْنَا السَّبِيْلَا

تەفسیرا ساناهی

وكافران ل ڕۆژا قيامه‌تێ گۆت: خودايێ مه‌ هندى ئه‌م بووين مه‌ گوهدارییا ڕێبه‌ر ومه‌زنێن خۆ د كوفر وسه‌رداچوونێ دا كربوو، ڤێجا وان به‌رێ مه‌ ژ ڕێكا باوه‌رییێ وهيدايه‌تێ وه‌رگێڕا.

68

رَبَّنَا٘ اٰتِهِمْ ضِعْفَيْنِ مِنَ الْعَذَابِ وَالْعَنْهُمْ لَعْنًا كَبِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

خودايێ مه‌ تو دوقات هندى عه‌زابا مه‌ وان عه‌زاب بده‌، وتو ب دژوارى وان ژ دلۆڤانییا خۆ بێ بار بكه‌. وئه‌ڤه‌ ده‌ليله‌ كو گوهدارییا يه‌كێ دى ژبلی خودێ د بێ ئه‌مرییا خودێ دا، غه‌زه‌با خودێ ب سه‌ر مرۆڤى دا دئينت، وكو هه‌ردو يێ دويكه‌فتنێ دكه‌ت ويێ دويكه‌فتن بۆ دئێته‌كرن دێ د عه‌زابێ دا دپشكدار بن، ڤێجا بلا موسلمان يێ هشيارى خۆ بت.

69

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَكُوْنُوْا كَالَّذِيْنَ اٰذَوْا مُوْسٰي فَبَرَّاَهُ اللّٰهُ مِمَّا قَالُوْا وَكَانَ عِنْدَ اللّٰهِ وَجِيْهًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى گه‌لی ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رێ وى كرى هوين ب چو گۆتن وكرياران پێغه‌مبه‌رى نه‌ئێشينن، وهوين وه‌كى وان نه‌بن يێن پێغه‌مبه‌رێ خودێ مووسا ئێشاندى، ڤێجا خودێ ئه‌و ژ وێ دره‌وێ به‌رى كر يا وان د ده‌ر حه‌قا وى دا گۆتى، وئه‌و ل نك خودێ يێ ب قه‌در وقيمه‌ت بوويه‌.

70

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَقُوْلُوْا قَوْلًا سَدِيْدًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى گه‌لی ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رى كرى، هوين ته‌قوا خودێ بكه‌ن و ژ وى بترسن وبێ ئه‌مرییا وى نه‌كه‌ن، دا هێژاى عه‌زابا وى نه‌بن، وهوين د هه‌مى حالان دا گۆتنه‌كا ڕاست ودورست يا دوير ژ دره‌وێ بێژن.

71

يُّصْلِحْ لَكُمْ اَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوْبَكُمْ وَمَنْ يُّطِعِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌گه‌ر هوين ته‌قوا خودێ بكه‌ن وگۆتنه‌كا ڕاست ودورست بێژن خودێ كارێن هه‌وه‌ دێ بۆ هه‌وه‌ چاك كه‌ت، وگونه‌هێن هه‌وه‌ بۆ هه‌وه‌ ژێ به‌ت. وهه‌چییێ گوهدارییا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى د فه‌رمانێن وان دا بكه‌ت ب ڕاستى ئـه‌و ب سه‌ركه‌فتنه‌كا مه‌زن د دنيايێ وئاخره‌تێ دا ب سه‌ركه‌فت.

72

اِنَّا عَرَضْنَا الْاَمَانَةَ عَلَي السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَالْجِبَالِ فَاَبَيْنَ اَنْ يَّحْمِلْنَهَا وَاَشْفَقْنَ مِنْهَا وَحَمَلَهَا الْاِنْسَانُ اِنَّهٗ كَانَ ظَلُوْمًا جَهُوْلًا

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ميـن مه‌ ئيمانه‌ت -يێ كو خودێ ئێخستییه‌ د ستويێ مرۆڤێن موكه‌لله‌ف دا ژ ئه‌مر ونه‌هییان- بۆ عه‌سـمانان وعه‌ردى وچيايان پێشكێش كر، به‌لێ ئه‌و ل به‌ر نه‌هاتن كو وى هلگرن، وئه‌و ترسان ب دورستى ژ ده‌ر حه‌قى ده‌رنه‌كه‌ڤن، ومرۆڤى ئه‌و هلگرت و د سه‌ر لاوازییا خۆ ڕا پێگيرى پێ كر، هندى ئه‌وه‌ ئه‌و بۆ خۆ گه‌له‌كێ زۆردار ونه‌زان بوو.

73

لِّيُعَذِّبَ اللّٰهُ الْمُنٰفِقِيْنَ وَالْمُنٰفِقٰتِ وَالْمُشْرِكِيْنَ وَالْمُشْرِكٰتِ وَيَتُوْبَ اللّٰهُ عَلَي الْمُؤْمِنِيْنَ وَالْمُؤْمِنٰتِ وَكَانَ اللّٰهُ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

(وهلگرتنا مرۆڤى بۆ ئێمانه‌تى) بۆ هندێیه‌ دا خودێ وان مێر وژنێن دوڕوى يێن ئيسلامێ ئاشكه‌را دكه‌ن وكوفرێ ڤه‌دشێرن، ومێر وژنێن بوتپه‌رێس عه‌زاب بده‌ت، ودا خودێ تۆبێ بدانته‌ سه‌ر مێر وژنێن خودان باوه‌ر وگونه‌هێن وان ڤه‌شێرت ووان عه‌زاب نه‌ده‌ت. وخودێ بۆ به‌نییێن خۆ يێن تۆبه‌كه‌ر باش گونه‌هـ ژێبر بوويه‌، وب وان يێ دلۆڤانكار بوويه‌.