سوورەتا آل عمران

زڤرین بۆ سەرەکیێ
هەژمارا ئایەتان - 200
1

الٓمَّٓ

تەفسیرا ساناهی

( الم ) ئه‌ڤ حه‌رفه‌ ويێن وه‌كى وان ژ حه‌رفێن كه‌ركرى ل سه‌رێن سووره‌تان، خودێ دزانت كانێ وى چ مراد پـێ هه‌يه‌، وئيشاره‌ته‌ك بۆ ئعجازا قورئانێ تێدا هه‌يه‌؛ چونكى قه‌بخوازییا بوتپه‌رێسان یا پـێ هاتییه‌كرن، وئه‌و نه‌شيان به‌رسڤێ بده‌ن، وئه‌و قورئان يا پێكهاتییه‌ ژ وان حه‌رفێن زمانێ عه‌ره‌بان ژێ پێك دئێت. ڤێجا نـه‌شيانا عه‌ره‌بان كو قورئانه‌كا وه‌كى وێ بينن -هه‌ر چه‌نده‌ ب ده‌ڤ وئه‌زمانترين وڕه‌هوانترين مرۆڤ ئه‌ون- نيشانا هندێ يه‌ كو قورئان ژ لايێ خودێ ڤه‌ هاتییه‌، وئه‌و نه‌ ژ نك موحه‌ممه‌دى يه‌ سلاڤ لێ بن..

2

اللّٰهُ لَا٘ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّوْمُ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وه‌ خودێ، ژ وى پێڤه‌تر چو خودايێن ب حه‌ق نينن په‌رستن بۆ بێته‌كرن، ژينه‌كا پێكهاتى وه‌كى هێژاى وى بۆ وى هه‌يه‌، ب كرنا هه‌ر تشته‌كى يێ ڕابوويییه‌.

3

نَزَّلَ عَلَيْكَ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَاَنْزَلَ التَّوْرٰىةَ وَالْاِنْجِيْلَ

تەفسیرا ساناهی

وى قورئانا چو گومان تێدا نه‌هه‌ى ب حه‌قى بۆ ته‌ ئينايه‌ خوارێ، كيتاب وپێغه‌مبه‌رێن به‌رى خۆ ڕاستگۆ ده‌رتێخت، وبه‌رى ئينانه‌خوارا قورئانێ وى ته‌ورات وئنجيل ژى ئينابوونه‌ خوارێ

4

مِنْ قَبْلُ هُدًي لِّلنَّاسِ وَاَنْزَلَ الْفُرْقَانَ اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيْدٌ وَاللّٰهُ عَزِيْزٌ ذُو انْتِقَامٍ

تەفسیرا ساناهی

دا به‌رێ ته‌قواداران پێ بده‌ته‌ باوه‌رییێ وتشتێ مفايێ دين ودنيايا وان تێدا، ووى ئه‌و تشت ئيناخوارێ يێ حه‌قییێ ژ نه‌حه‌قییێ جودا دكه‌ت. هندى ئه‌ون يێن باوه‌رى ب وان ئايه‌تێن خودێ يێن هاتينه ‌خوارێ نه‌ئيناى، عه‌زابه‌كا مه‌زن بۆ وان هه‌يه‌. وخودێ يێ زاله‌ كه‌س نه‌شێتێ، تۆلێ ژ وى دستينت يێ باوه‌رییێ ب نيشانێن وى نه‌ئينت.

5

اِنَّ اللّٰهَ لَا يَخْفٰي عَلَيْهِ شَيْءٌ فِي الْاَرْضِ وَلَا فِي السَّمَآءِ

تەفسیرا ساناهی

هندى خودێ‌یه‌ زانينا وى دۆر ل هه‌مى چێكرییان گرتییه‌، چو تشت نه‌ ل عه‌ردى ونه‌ ل عه‌سمانى ل به‌ر وى به‌رزه‌ نابت، يێ هوير بت يان يێ گر بت.

6

هُوَ الَّذِيْ يُصَوِّرُكُمْ فِي الْاَرْحَامِ كَيْفَ يَشَآءُ لَا٘ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و ب تنێ‌یه‌ يێ هه‌وه‌ د مالبچويكان دا دئافرينت، وه‌كى وى دڤێت، نێر يان مێ، جوان يان كرێت، كه‌يفخۆش يان خه‌مگين، ژ وى پێڤه‌تر چو خودايێن ب حه‌ق نينن په‌رستن بۆ بێته‌كرن، ئه‌وه‌ زالێ كه‌س نه‌شێتێ، يێ كاربنه‌جهه د هه‌مى كار وكريارێن خۆ دا.

7

هُوَ الَّذِيْ٘ اَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتٰبَ مِنْهُ اٰيٰتٌ مُّحْكَمٰتٌ هُنَّ اُمُّ الْكِتٰبِ وَاُخَرُ مُتَشٰبِهٰتٌ فَاَمَّا الَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُوْنَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَآءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغَآءَ تَاْوِيْلِهٖ وَمَا يَعْلَمُ تَاْوِيْلَهٗ٘ اِلَّا اللّٰهُ وَالرّٰسِخُوْنَ فِي الْعِلْمِ يَقُوْلُوْنَ اٰمَنَّا بِهٖ كُلٌّ مِّنْ عِنْدِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ اِلَّا٘ اُولُوا الْاَلْبَابِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و ب تنێ‌یه‌ يێ قورئان بۆ ته‌ ئينايه ‌خوارێ: هنده‌ك ئايه‌ت ژێ د بنه‌جهـ وڕامان ئاشكه‌رانه‌، ئه‌ون بناخه‌يێ كيتابێ يێ كو ل ده‌مێ تێك ئالزییێ دڤێت لێ زڤڕين بۆ بێته‌كرن، وهنده‌ك ئايه‌تێن دى ژێ نه‌ دئاشكه‌رانه‌ پتر ژ ڕامانه‌كێ ژێ دچت، وڕامانا وان ئاشكه‌را نابت حه‌تا نه‌ئێنه‌ دانان ب ڕه‌خ وان ڤه‌ يێن ئاشكه‌را، ڤێجا خودانێن مه‌ژییێن نساخ وسه‌رداچووى، ژ به‌ر دلێ وان يێ خراب دويچوونا ڤان ئايه‌تێن نه‌ئاشكه‌را دكه‌ن، دا ل به‌ر خه‌لكى به‌رزه‌كه‌ن، ووان دسه‌ردا ببه‌ن، ودا وه‌سا وه‌ربادانێ بێخنێ كو ل دويڤ بۆچوونێن وان يێن نه‌حه‌ق بچن. و ژ خودێ پێڤه‌تر كه‌س ڕامانا ڤان ئايه‌تان نزانت. ويێن موكم د زانينێ دا دبێژن: مه‌ باوه‌رى ب ڤێ قورئانێ هه‌يه‌، ئه‌و هه‌مى ژ نك خودايێ مه‌ و ل سه‌ر ئه‌زمانێ پێغه‌مبه‌رێ وى -سلاڤ لێ بن- بۆ مه‌ هاتییه‌، وئه‌و تشتێ نه‌ئاشكه‌را ژێ دداننه‌ د گه‌ل يێ ئاشكه‌را، وهه‌ما ئه‌و ب دورستى د ڕامانان دگه‌هن وبيرا خۆ لێ دئيننه‌ڤه‌ يێن خودان عه‌قلێن دورست.

8

رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوْبَنَا بَعْدَ اِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَّدُنْكَ رَحْمَةً اِنَّكَ اَنْتَ الْوَهَّابُ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و دبێژن: خودايێ مه‌ يێ ته‌ منه‌ت ل مه‌ كرى وبه‌رێ مه‌ دايه‌ دينێ خۆ تو دلێن مه‌ دسه‌ردا نه‌به‌، و ژ قه‌نجییا خۆ تو دلۆڤانییه‌كا بـه‌رفره‌هـ بده‌مه‌، هندى تويى تو پڕ قه‌نجییێ دده‌ى: دان وقه‌نجییا ته‌ گه‌له‌كه‌، هه‌چییێ ته‌ بڤێت بێ هژمار تو دده‌يێ.

9

رَبَّنَا٘ اِنَّكَ جَامِعُ النَّاسِ لِيَوْمٍ لَّا رَيْبَ فِيْهِ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُخْلِفُ الْمِيْعَادَ

تەفسیرا ساناهی

خودايێ مه‌ ئه‌م شاهده‌يییێ دده‌ين ومه‌ باوه‌رى هه‌يه‌ كو تو مرۆڤـان بۆ ڕۆژه‌كا گۆمان تێدانه‌ كو ڕۆژا قيامه‌تێ‌یه‌ دێ كۆم كه‌ى، هندى تويى تو ل سۆزا خۆ لێڤه‌نابى يا ته‌ دايه‌ به‌نییێن خۆ.

10

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ اَمْوَالُهُمْ وَلَا٘ اَوْلَادُهُمْ مِّنَ اللّٰهِ شَيْــًٔا وَاُولٰٓئِكَ هُمْ وَقُوْدُ النَّارِ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن كافرى ب حه‌قییێ كرى وباوه‌رى پێ نه‌ئيناى، نه‌ مالێ وان ونه‌ عه‌يالێ وان ب تشته‌كى مفايێ وان ژ عه‌زابا خودێ ناده‌ن ئه‌گه‌ر ئه‌و د دنيايێ دا ب سه‌ر وان دا هات، يان ل ئاخره‌تێ گه‌هشته‌ وان، وئه‌وێن هه‌نه‌ ل ڕۆژا قيامه‌تێ دبنه‌ ئه‌و تشتێ ئاگر پێ هل دبت.

11

كَدَاْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوْبِهِمْ وَاللّٰهُ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

تەفسیرا ساناهی

مه‌ته‌لا ڤان كافرێن باوه‌رییێ ب وێ نه‌ئينن يا بۆ وان هاتییه‌ خوارێ وه‌كى مه‌ته‌لا فرعه‌ونییان ووان كافـرێـن به‌رى وانه‌، وان دره‌و ب ئايه‌تێن خودێ يێن ئاشكه‌را كر، ڤێجا وى ژ به‌ر گونه‌هێن وان خودێ له‌ز د جزادانا وان دا كر. وخودێ يێ عه‌زاب دژواره‌ د گه‌ل وى يێ پێ كافر ببت وپێغه‌مبه‌رێ وى دره‌وين ده‌ربێخت.

12

قُلْ لِّلَّذِيْنَ كَفَرُوْا سَتُغْلَبُوْنَ وَتُحْشَرُوْنَ اِلٰي جَهَنَّمَ وَبِئْسَ الْمِهَادُ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى موحه‌ممه‌د تو بێژه‌ وان جوهییان وئه‌وێن سه‌ركه‌فتنا ته‌ ل (به‌درێ) ب چو ڤه‌ نه‌گرتى: هوين د دنيايێ دا دێ ئێنه ‌شكاندن و ل سه‌ر كوفرێ دێ مرن، وبۆ ئاگرێ جه‌هنه‌مێ دێ ئێنه‌ كۆمكرن؛ دا ئه‌و بۆ هه‌وه‌ ببته‌ جهـ، وپيسه‌ جهه‌ ئه‌و.

13

قَدْ كَانَ لَكُمْ اٰيَةٌ فِيْ فِئَتَيْنِ الْتَقَتَا فِئَةٌ تُقَاتِلُ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَاُخْرٰي كَافِرَةٌ يَّرَوْنَهُمْ مِّثْلَيْهِمْ رَاْيَ الْعَيْنِ وَاللّٰهُ يُؤَيِّدُ بِنَصْرِهٖ مَنْ يَّشَآءُ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَعِبْرَةً لِّاُولِي الْاَبْصَارِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى جوهییێن خۆمه‌زنكه‌ر وڕكۆ ب ڕاستى نيشانه‌كا مه‌زن بۆ هه‌وه‌ د دو كۆمان دا يێن كو ل به‌درێ گه‌هشتينه‌ يه‌ك هه‌بوو: كۆمه‌كێ، كو موحه‌ممه‌د وهه‌ڤالێن وى بوون، شه‌ڕ د ڕێكا خودێ دا دكر، و كۆمه‌كا دى يا كافر ب خودێ، شه‌ڕ د ڕێكا نه‌حه‌قییێ دا دكر، ب ديتنا چاڤان وان ئه‌و دوجاركى هندى وان دديتـن، وخودێ ئه‌و چه‌نده‌ كره‌ ئه‌گه‌را سه‌ركه‌فتنا موسلمانان ل سه‌ر وان. وهه‌چى به‌نییێ خودێ ئه‌و بڤێت ئه‌و ب سه‌ركه‌فتنا خۆ پشته‌ڤانییا وى دكه‌ت. هندى ئه‌و چه‌نده‌يه‌ يا كو چێبووى عيبره‌ته‌كا مه‌زنه‌ بۆ خودان ديتنان هه‌يه‌ ئه‌وێن حوكمێ خودێ دزانن.

14

زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوٰتِ مِنَ النِّسَآءِ وَالْبَنِيْنَ وَالْقَنَاطِيْرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالْاَنْعَامِ وَالْحَرْثِ ذٰلِكَ مَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَاللّٰهُ عِنْدَهٗ حُسْنُ الْمَاٰبِ

تەفسیرا ساناهی

ڤيانا دلچوونان ژ ژن وكوڕان، ومالێ گه‌له‌ك ژ زێڕ وزيڤان، و ژ ده‌وارێن جوان، وحێشتر وچێل وته‌رش وكه‌والان، وعه‌ردێ بۆ چاندنێ هاتییه‌ ده‌سنيشاكرن، ل به‌ر مرۆڤان يا هاتییه‌ خه‌ملاندن، وئه‌وا هه‌ خۆشییا ژينا دنيايـییه‌ يا نه‌مينت. و ل نك خودێ خێر وجهێ باشێ زڤڕينێ -كو به‌حه‌شته-‌ هه‌يه‌.

15

قُلْ اَؤُنَبِّئُكُمْ بِخَيْرٍ مِّنْ ذٰلِكُمْ لِلَّذِيْنَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنّٰتٌ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا وَاَزْوَاجٌ مُّطَهَّرَةٌ وَّرِضْوَانٌ مِّنَ اللّٰهِ وَاللّٰهُ بَصِيْرٌۣ بِالْعِبَادِ

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌: ئه‌رێ ئه‌ز بۆ هه‌وه‌ وێ يا چێتر ژ ڤێ ئه‌وا ل به‌ر مرۆڤان هاتییه‌ شرينكرن بێژم، بۆ وى يێ ته‌قوا خودێ بكه‌ت و ژ جزادانا وى بترست كو به‌حشتێن ڕويبار د بن خانى وداروبارێن وان دا دچن هه‌نه‌، هه‌ر دێ تێدا مينن، وژنێن پاقژ ژ هه‌مى پيساتییان بۆ وان تێدا هه‌نه‌، ويا ژ ڤێ مه‌زنتر بۆ وان تێدا هه‌ى: كو ڕازيبوونا خودێ‌یه‌. وخودێ ب هه‌مى به‌نییێن خۆ يێ ئاگه‌هداره‌، ب حالێ وان يێ زانايه‌، وئه‌و دێ جزايێ وان سه‌را وێ چه‌ندێ ده‌ت.

16

اَلَّذِيْنَ يَقُوْلُوْنَ رَبَّنَا٘ اِنَّنَا٘ اٰمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَا وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن دبێژن: خودايێ مه‌، هندى ئه‌مين مه‌ باوه‌رى ئينايه‌، ڤێجا تو گونه‌هێن مه‌ بۆ مه‌ ژێ ببه‌، ومه‌ ژ عه‌زابا ئاگرى بپارێزه‌.

17

اَلصّٰبِرِيْنَ وَالصّٰدِقِيْنَ وَالْقٰنِتِيْنَ وَالْمُنْفِقِيْنَ وَالْمُسْتَغْفِرِيْنَ بِالْاَسْحَارِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و ئه‌ون يێن ژ سالۆخه‌تێ وانه‌ ئه‌و ل سه‌ر كرنا عيباده‌تى وخۆ دويركرنا ژ گونه‌هان و ل سه‌ر وان نه‌خۆشییێن ب قه‌ده‌را خودێ دگه‌هنێ دبێهن فره‌هن ، وئه‌و د گۆن وكريارێن خۆ دا د ڕاستگۆنه‌، و ب تمامى عيباده‌تى دكه‌ن، وئاشكه‌را وڤه‌شارتى خێران دده‌ن، و ل دويماهییا شه‌ڤان داخوازا ژێبرنا گونه‌هان بۆ خۆ دكه‌ن؛ چونكى ل وى ده‌مى پتر يا به‌رهزره‌ كو دوعا بێنه‌ وه‌رگرتن.

18

شَهِدَ اللّٰهُ اَنَّهٗ لَا٘ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ وَالْمَلٰٓئِكَةُ وَاُولُوا الْعِلْمِ قَآئِمًاۣ بِالْقِسْطِ لَا٘ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ

تەفسیرا ساناهی

خودێ شاهده‌يى دايه‌ كو ئه‌و ب تنێ خودايه‌، ووى شاهده‌يییا فريشته‌ وزانايان ژى دا د گه‌ل شاهده‌ییا خۆ، ل سه‌ر مه‌زنترين تشتێ شاهده‌يى بۆ دئێته‌دان: كو ته‌وحيد وپێ ڕابوونا وییه‌ ب دادییێ، ژ وى پێڤه‌تر چو خودا نينن، يێ زاله‌ چو تشته‌كێ وى بڤێت ل به‌ر وى ئاسێ نابت، د گۆتن وكريارێن خۆ دا يێ كاربنه‌جهه‌.

19

اِنَّ الدِّيْنَ عِنْدَ اللّٰهِ الْاِسْلَامُ وَمَا اخْتَلَفَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ اِلَّا مِنْۣ بَعْدِ مَا جَآءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْيًاۣ بَيْنَهُمْ وَمَنْ يَّكْفُرْ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ فَاِنَّ اللّٰهَ سَرِيْعُ الْحِسَابِ

تەفسیرا ساناهی

هندى دينه‌ يێ خودێ بۆ به‌نییێن خۆ پێ ڕازى بووى وپێغه‌مبه‌رێن خۆ پێ هنارتين، و ژبلى وى ب چو دينێن دى ڕازى نابت ئيسلامه‌، وئيسلام ئه‌وه‌ مرۆڤ عيباده‌تى بۆ خودێ ب تنێ بكه‌ت وخۆ ته‌سليمى وى بكه‌ت، ودويچوونا پێغه‌مبه‌ران بكه‌ت. وئه‌وێن كيتاب بۆ هاتى ژ جوهى وفه‌لان ب خيلاف نه‌چوون، ونه‌بوونه‌ پارت وده‌سته‌كێن لێككه‌فتى حه‌تا ب هنارتنا پێغه‌مبه‌ران وئينانه ‌خوارا كيتابان هێجه‌ت بۆ وان نه‌ماى؛ ژ به‌ر چاڤ پێ نه‌ڕابوون وداخوازكرنا وان بۆ دنيايێ. وهه‌چییێ باوه‌رییێ ب وان ئايه‌تێن خودێ نه‌ئينت يێن هاتينه‌خوارێ وخوداينییا وى ئاشكه‌را دكه‌ن.. هندى خودێ‌یه‌ حسێبا وى يا ب له‌زه‌، وئه‌و سه‌را كارێ وان دكر دێ جزايێ وان ده‌ت.

20

فَاِنْ حَآجُّوْكَ فَقُلْ اَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلّٰهِ وَمَنِ اتَّبَعَنِ وَقُلْ لِّلَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ وَالْاُمِّيّٖنَ ءَاَسْلَمْتُمْ فَاِنْ اَسْلَمُوْا فَقَدِ اهْتَدَوْا وَاِنْ تَوَلَّوْا فَاِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلٰغُ وَاللّٰهُ بَصِيْرٌۣ بِالْعِبَادِ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ئه‌گه‌ر خودانێن كيتابێ هـه‌ڤـڕكى د گه‌ل ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- د ته‌وحيدێ دا كر پشتى ته‌ چو هێجه‌ت بۆ وان نه‌هێلاين، تو بێژه‌ وان: من به‌رێ خۆ يێ دايه‌ خودێ ب تنێ وئه‌ز كه‌سێ بۆ وى ناكه‌مه‌ هه‌ڤپشك، هه‌ر وه‌سـا هه‌چییێ دويكه‌فتنا من كرى ژ خودان باوه‌ران، وان ژى به‌رێ خۆ دايه‌ خودێ ب تنێ، وتو بێژه‌ وان وبێژه‌ بوتپه‌رێسێن عه‌ره‌بان وكافرێن دى: ئه‌گه‌ر هوين موسلمان ببن هوين دێ ل سه‌ر حه‌قییێ وڕێكا ڕاست بن، وئه‌گه‌ر هوين پشت بده‌ن حسێبا هه‌وه‌ دێ ل سه‌ر خودێ بت، وهه‌ما يا ل سه‌ر من گه‌هاندنه‌، ومن حه‌قى گه‌هانده‌ هه‌وه‌ وچو هێجه‌ت بۆ هه‌وه‌ نه‌هێلان. وخودێ ب به‌نییان يێ بينه‌ره‌، تشته‌ك ژ كارێ وان ل به‌ر وى به‌رزه‌ نابت.

21

اِنَّ الَّذِيْنَ يَكْفُرُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَيَقْتُلُوْنَ النَّبِيّٖنَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَّيَقْتُلُوْنَ الَّذِيْنَ يَاْمُرُوْنَ بِالْقِسْطِ مِنَ النَّاسِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ اَلِيْمٍ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن كافرییێ ب ئايه‌تێن ئاشكه‌را دكه‌ن و ب وێ يا پێغه‌مبه‌ر پێ هاتين، وپێغه‌مبه‌رێن خودێ ژ زۆردارى وبێ حه‌ق دكوژن، ووان دكوژن يێن فه‌رمانێ ب دادییێ ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌ران دكه‌ن، تو مزگينییێ ب عه‌زابه‌كا ب ئێش بده‌ وان.

22

اُولٰٓئِكَ الَّذِيْنَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ وَمَا لَهُمْ مِّنْ نّٰصِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و ئه‌ون يێن كريارێن وان د دنيايێ وئاخره‌تێ دا پويچ بووين، ڤێجا كرياره‌ك ژ وان نائێته‌ قه‌بويلكرن، وچو پشته‌ڤانه‌ك بۆ وان نابت وان ژ عه‌زابا خودێ بپارێزت.

23

اَلَمْ تَرَ اِلَي الَّذِيْنَ اُوْتُوْا نَصِيْبًا مِّنَ الْكِتٰبِ يُدْعَوْنَ اِلٰي كِتٰبِ اللّٰهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ يَتَوَلّٰي فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ وَهُمْ مُّعْرِضُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ما ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ژ حالێ ڤان جوهییان عه‌جێبتر ديتییه‌ ئه‌وێن خودێ باره‌ك ژ كيتابێ دايێ ڤێجا وان زانى كو ئه‌وا بۆ ته‌ هاتى حه‌قییه‌، ئه‌و بۆ وێ يا د كيتابا خودێ دا -كو قورئانه- هاتى دئێنه‌ گازيكرن دا حوكمى د ناڤبه‌را وان دا بكه‌ت، ڤێجا ئه‌گه‌ر ئه‌و ل دويڤ دلێ وان نه‌بت بارا پتر ژ وان حوكمێ خودێ قه‌بويل ناكه‌ن؛ چونكى ژ عه‌ده‌تێ وانه‌ ئه‌و پشتا خۆ دده‌نه‌ حه‌قییێ.

24

ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ قَالُوْا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ اِلَّا٘ اَيَّامًا مَّعْدُوْدٰتٍ وَّغَرَّهُمْ فِيْ دِيْنِهِمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و پشتدانا وان بۆ حه‌قییێ ژ ئه‌گه‌را وێ باوه‌رییا خرابه‌ ئه‌وا ل نك كيتابییان هه‌ى؛ كو هنده‌ك ڕۆژێن كێم تێ نه‌بن ئه‌و نائێنه‌ عه‌زابدان، وئه‌ڤ باوه‌رییه‌ يه‌ ئه‌و ل سه‌ر خودێ بسته‌كرين كو سڤكییێ ب دينێ وى بكه‌ن، و ل سه‌ر دينێ خۆ يێ پويچ يێ وان خۆ پێ خاپاندى به‌رده‌وام بمينن.

25

فَكَيْفَ اِذَا جَمَعْنٰهُمْ لِيَوْمٍ لَّا رَيْبَ فِيْهِ وَوُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَّا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا حالێ وان دێ يێ چاوا بت ئه‌گه‌ر خودێ ل ڕۆژه‌كا گۆمان تێدانه‌ -كو ڕۆژا قيامه‌تێ‌یه- ئه‌و كۆمكرن دا حسێبێ د گه‌ل وان بكه‌ت، وهه‌ر يه‌كى جزايێ خۆ ل دويڤ كريارا خۆ وه‌رگرت، وزۆردارى ل وان نائێته‌كرن.

26

قُلِ اللّٰهُمَّ مٰلِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَآءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَآءُ وَتُعِزُّ مَنْ تَشَآءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشَآءُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ اِنَّكَ عَلٰي كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د-دوعايێ ژ خودايێ خۆ بكه‌ وبێژه‌: ئه‌ى خودانێ ملكى هه‌مییێ، تويى يێ ته‌ بڤێت ژ به‌نییێن خۆ تو ملكى ومالـى ومه‌زنییێ د عه‌ردى دا دده‌يێ، وتو ملكى ژ وى دستينى يێ ته‌ بڤێت، ويێ ته‌ بڤێت تو ل دنيايێ وئاخره‌تێ سه‌رفه‌راز دكه‌ى، ويێ ته‌ بڤێت تو ڕه‌زيل دكه‌ى، خێر د ده‌ستێ ته‌ دايه‌، هندى تويى تو ب تنێ ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كى يێ خودان شيانى. وئه‌ڤ ئايه‌ته‌ هندێ دگه‌هينت كو خودێ ده‌ست هه‌يه‌ ب ڕه‌نگه‌كێ بابه‌تى وى بت.

27

تُوْلِجُ الَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَتُوْلِجُ النَّهَارَ فِي الَّيْلِ وَتُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَتَرْزُقُ مَنْ تَشَآءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

تەفسیرا ساناهی

و ژ نيشانێن شيانا ته‌يه‌ تو شه‌ڤێ تێكه‌لى ڕۆژێ دكه‌ى، وڕۆژێ تێكه‌لـى شه‌ڤێ دكه‌ى، ڤێجا ئه‌ڤه‌ درێژ دبت ويا دى كورت دبت، وتو يێ زێندى ژ يێ مرى دئينيه‌ده‌ر، وه‌كى ده‌رێخستنا شينكاتى ژ دندكێ، وخودان باوه‌رى ژ كافرى، وتو يێ مرى ژ يێ زێندى دئينيه‌ده‌ر، وه‌كى ده‌رێخستنا هێكێ ژ مريشكێ، وهه‌چییێ ته‌ بڤێت ژ به‌نییێن خۆ بێ هژمار تو ڕزقى دده‌يێ.

28

لَا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُوْنَ الْكٰفِرِيْنَ اَوْلِيَآءَ مِنْ دُوْنِ الْمُؤْمِنِيْنَ وَمَنْ يَّفْعَلْ ذٰلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللّٰهِ فِيْ شَيْءٍ اِلَّا٘ اَنْ تَتَّقُوْا مِنْهُمْ تُقٰىةً وَيُحَذِّرُكُمُ اللّٰهُ نَفْسَهٗ وَاِلَي اللّٰهِ الْمَصِيْرُ

تەفسیرا ساناهی

خودێ خودان باوه‌ران پاشڤه‌لێدده‌ت كو ب ڤيان وپشته‌ڤانییێ كافران بۆ خۆ بكه‌نه‌ سه‌ركار، وخودان باوه‌ران بهێلن، وهه‌چییێ وان بۆ خۆ بكه‌ته‌ سه‌ركار ئه‌و ژ خودێ يێ به‌رییه‌، وخودێ ژى ژ وى يێ به‌رییه‌، ئه‌و تێ نه‌بت كو هوين د لاواز بن وبترسن هنگى خودێ ده‌ستويرى دايه‌ كو هه‌ڤالينییا وان بكه‌ن دا خۆ ژێ بكڕن، حه‌تا هوين ب هێز دكه‌ڤن، وخودێ هه‌وه‌ ژ خۆ دترسينت، ڤێجا ته‌قوایا وى بكه‌ن وژێ بترسن. وزڤڕينا هه‌مى چێكرییان بۆ حسێبێ وجزادانێ بۆ نك خودێ ب تنێ‌یه‌.

29

قُلْ اِنْ تُخْفُوْا مَا فِيْ صُدُوْرِكُمْ اَوْ تُبْدُوْهُ يَعْلَمْهُ اللّٰهُ وَيَعْلَمُ مَا فِي السَّمٰوٰتِ وَمَا فِي الْاَرْضِ وَاللّٰهُ عَلٰي كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى موحه‌ممه‌د تو بێژه‌ خودان باوه‌ران: ئه‌گه‌ر هوين وێ يا د سنگێ هه‌وه‌ دا ژ ڤيان ودۆستينى وپشته‌ڤانییا كافران ڤه‌شێرن يان هوين ئاشكه‌را بكه‌ن تشته‌ك ژ وێ ل خودێ نائێته‌ ڤه‌شارتن، چونكى زانينا وى دۆرا ل هه‌ر تشته‌كێ ل عه‌سمانان وهه‌ر تشته‌كێ ل عه‌ردى گرتى، وشيانا ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كى وى هه‌يه‌.

30

يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُّحْضَرًا وَّمَا عَمِلَتْ مِنْ سُوْٓءٍ تَوَدُّ لَوْ اَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهٗ٘ اَمَدًاۣ بَعِيْدًا وَيُحَذِّرُكُمُ اللّٰهُ نَفْسَهٗ وَاللّٰهُ رَءُوْفٌۣ بِالْعِبَادِ

تەفسیرا ساناهی

ڕۆژا قيامه‌تێ ده‌مێ هه‌ر نه‌فسه‌ك هه‌چى خێره‌كا كربت ل به‌را خۆ ئاماده‌ دبينت دا جزايێ وێ پێ بێته‌دان، وهه‌چى خرابییه‌كا كربت ژى ل به‌را خۆ دبينت، ڤێجا حه‌ز دكه‌ت ئه‌گه‌ر د ناڤبه‌را وێ وڤى كارى دا ده‌مه‌كێ دوير هه‌با. ڤێجا هوين بۆ ڤێ ڕۆژێ خۆ ئاماده‌ بكه‌ن، و ژ گرتنا خودايێ ب هێز بترسن. و د گه‌ل كو عه‌زابا خودێ يا دژواره‌ ژى به‌لێ ئه‌و ب به‌نییێن خۆ يێ مهره‌بانه‌.

31

قُلْ اِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّوْنَ اللّٰهَ فَاتَّبِعُوْنِيْ يُحْبِبْكُمُ اللّٰهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوْبَكُمْ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌: ئه‌گه‌ر ڕاسته‌ هه‌وه‌ خودێ دڤێت هوين دويكه‌فتنا من بكه‌ن، خودێ ژى دێ هوين ڤێن، وگونه‌هێن هه‌وه‌ دێ ژێ به‌ت، چونكى خودێ گونه‌هـ ژێبرێ گونه‌هێن به‌نییێن خۆيه‌، ب وان يێ دلۆڤانكاره‌. وئه‌ڤ ئايه‌ته‌ حوكمى ب هندێ دكه‌ت كو هه‌ر كه‌سێ بێژت: من خودێ دڤێت ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رێ وى ب دورستى نه‌كه‌ت، ئه‌و د ڤێ گۆتنا خۆ دا يێ دره‌وينه‌، وئه‌و ڕاست نابێژت حه‌تا ب دورستى دويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رى نه‌كه‌ت.

32

قُلْ اَطِيْعُوا اللّٰهَ وَالرَّسُوْلَ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْكٰفِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

بێژه‌: هوين گوهدارییا خودێ وپێغه‌مبه‌رى بكه‌ن، ڤێجا ئه‌گه‌ر وان پشتا خۆ دا ته‌، وهه‌ر مانه‌ ل سه‌ر كوفرا خۆ، ئه‌و د هێژاى ڤيانا خودێ نابن، چونكى هندى خودێ‌یه‌ حه‌ز ژ كافران ناكه‌ت.

33

اِنَّ اللّٰهَ اصْطَفٰ٘ي اٰدَمَ وَنُوْحًا وَّاٰلَ اِبْرٰهِيْمَ وَاٰلَ عِمْرٰنَ عَلَي الْعٰلَمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى خودێ‌یه‌ ئاده‌م ونوح وبنه‌مالا ئيبراهيمى وبنه‌مالا عيمرانى هلبژارت بوون، وئه‌و كربوونه‌ چێترينێ خه‌لكێ زه‌مانێ وان.

34

ذُرِّيَّةًۣ بَعْضُهَا مِنْۣ بَعْضٍ وَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و زنجيره‌كا پاقژا به‌رده‌وامن ل سه‌ر ئيخلاصا بۆ خودێ وته‌وحيدا وى، وخودێ گوهـ ل گۆتنێن به‌نیێن خۆ دبت، و ب كريارێن وان يێ زانايه‌.

35

اِذْ قَالَتِ امْرَاَتُ عِمْرٰنَ رَبِّ اِنِّيْ نَذَرْتُ لَكَ مَا فِيْ بَطْنِيْ مُحَرَّرًا فَتَقَبَّلْ مِنِّيْ اِنَّكَ اَنْتَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى موحه‌ممه‌د؛ تو به‌حسێ ژنكا عيمرانى بكه‌ ده‌مێ پشتى ب حه‌مله‌ كه‌فتى گۆتى: ئه‌ى خودا، ئه‌و تشتێ د زكێ من دا من بۆ ته‌ ب تنێ يێ نه‌زركرى، دا خزمه‌تا (به‌يتولمه‌قدسێ) بكه‌ت، ڤێجا تو وى ژ من قه‌بويل بكه‌، هندى تويى ته‌ ب تنێ گوهـ ل دوعايا من هه‌يه‌، وتو ب ئنيه‌تا من يێ زانايى.

36

فَلَمَّا وَضَعَتْهَا قَالَتْ رَبِّ اِنِّيْ وَضَعْتُهَا٘ اُنْثٰي وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا وَضَعَتْ وَلَيْسَ الذَّكَرُ كَالْاُنْثٰي وَاِنِّيْ سَمَّيْتُهَا مَرْيَمَ وَاِنِّيْ٘ اُعِيْذُهَا بِكَ وَذُرِّيَّتَهَا مِنَ الشَّيْطٰنِ الرَّجِيْمِ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ ژڤانێ وێ هاتى ووێ بچويكێ خۆ داناى، وێ گۆت: خودايێ من بچويكێ من ده‌ركه‌ت كچ وئه‌و ب كێر خزمه‌تا (به‌يتولمه‌قدسێ) نائێت -وخودێ زاناتره‌ ب تشتێ وێ داناى، وئه‌و دزانت كو دێ وێ ل پاشه‌ڕۆژێ سه‌نگا خۆ هه‌بت- ووێ گۆت: ويێ نێر ئه‌وێ من بۆ خزمه‌تێ دڤيا وه‌كى يا مێ نينه‌ د ڤێ چه‌ندێ دا؛ چونكى يێ نێر بۆ خزمه‌تێ يێ ب هێزتره‌ وپتر دشێت پێ ڕاببت، ومن ناڤێ وێ كره‌ مه‌ريه‌م، ومن ئه‌و ودوونده‌ها وێ ب ته‌ پاراستییه‌ ژ شه‌يتانێ دويركرى ژ ڕه‌حما ته‌.

37

فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُوْلٍ حَسَنٍ وَّاَنْۣبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَّكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا قَالَ يٰمَرْيَمُ اَنّٰي لَكِ هٰذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ اِنَّ اللّٰهَ يَرْزُقُ مَنْ يَّشَآءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

تەفسیرا ساناهی

ئينا خودێ د به‌رسڤا دوعايا وێ هات ونه‌زرا وێ جوان ژێ قه‌بويلكر، وئه‌وى په‌روه‌رده‌كرنا كچا وێ مه‌ريه‌مێ ب خۆڤه‌ گرت وئه‌و شينكر شينكره‌كا باش، وزه‌كه‌ريا كره‌ كه‌فيلێ وێ، وئه‌وى ئه‌و بره‌ نك خۆ ل وى جهێ ئه‌وى عيباده‌ت لێ دكر، وهه‌ر جاره‌كا ئه‌و ب سه‌ر وێ ڤه‌ هاتبا ژۆر ڕزقه‌كێ خۆش ل نك وێ دديت، ئينا دگۆتێ: ئه‌ى مه‌ريه‌م ئه‌ڤ ڕزقێ باش بۆ ته‌ ژ كيڤه‌ هاتییه‌؟ وێ دگۆت: ئه‌و ڕزق ژ نك خودێ‌یه‌، هندى خودێ‌یه‌ هه‌چییێ بڤێت ژ به‌نییێن خۆ ڕزقه‌كێ بێ حسێب دده‌تێ.

38

هُنَالِكَ دَعَا زَكَرِيَّا رَبَّهٗ قَالَ رَبِّ هَبْ لِيْ مِنْ لَّدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً اِنَّكَ سَمِيْعُ الدُّعَآءِ

تەفسیرا ساناهی

ده‌مێ زه‌كه‌رياى ديتى خودێ ژ ڕزقێ خۆ چه‌ند قه‌نجى ل مه‌ريه‌مێ كرينه‌ قه‌ستا خودايێ خۆ كر وگۆت: ئه‌ى خودايێ من تو ژ نك خۆ كوڕه‌كێ چاك وپيرۆز بده‌ من، هندى تويى ته‌ گوهـ ل وى دبت يێ دوعايێ ژ ته‌ دكه‌ت.

39

فَنَادَتْهُ الْمَلٰٓئِكَةُ وَهُوَ قَآئِمٌ يُّصَلِّيْ فِي الْمِحْرَابِ اَنَّ اللّٰهَ يُبَشِّرُكَ بِيَحْيٰي مُصَدِّقًاۣ بِكَلِمَةٍ مِّنَ اللّٰهِ وَسَيِّدًا وَّحَصُوْرًا وَّنَبِيًّا مِّنَ الصّٰلِحِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وده‌مێ ئه‌و به‌رانبه‌ر خودێ ل جهێ نڤێژێ يێ ڕاوه‌ستاى دوعايان دكه‌ت فريشته‌يان گازيكره‌ وى: هندى خودێ‌یه‌ مزگينییه‌كا ته‌ كه‌يف پێ بێت دده‌ته‌ ته‌، كو ته‌ كوڕه‌ك ب ناڤێ يه‌حيا دێ هه‌بت، ئه‌و دێ باوه‌رییێ ب وێ په‌يڤا ژ خودێ -كو عيسايێ كوڕێ مه‌ريه‌مێ‌یه- ئينت، ويه‌حيا د ناڤ ملله‌تێ خۆ دا دێ بته‌ سه‌روه‌ره‌ك، جهه‌كێ بالا وبلند دێ وى هه‌بت، وئه‌و يێ پاراستییه‌ ژ گونه‌هـ ودلچوونێن خراب، وئه‌و دێ پێغه‌مبه‌ره‌كێ ژ چاكان بت ژ وان يێن گه‌هشتينه‌ كولۆڤانكا چاكییێ.

40

قَالَ رَبِّ اَنّٰي يَكُوْنُ لِيْ غُلٰمٌ وَّقَدْ بَلَغَنِيَ الْكِبَرُ وَامْرَاَتِيْ عَاقِرٌ قَالَ كَذٰلِكَ اللّٰهُ يَفْعَلُ مَا يَشَآءُ

تەفسیرا ساناهی

زه‌كه‌رياى ژ كه‌يف ومه‌نده‌هۆشییان دا گۆت: خودايێ من چاوا دێ من كوڕه‌ك هه‌بت وپيراتى يا گه‌هشتییه‌ من وژنكا من بچويك نابن؟ وى گۆت: وه‌سايه‌ تشتێ خودێ بڤێت دكه‌ت بلا يێ عه‌جێب ونه‌عه‌ده‌تى بت.

41

قَالَ رَبِّ اجْعَلْ لِّيْ٘ اٰيَةً قَالَ اٰيَتُكَ اَلَّا تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلٰثَةَ اَيَّامٍ اِلَّا رَمْزًا وَاذْكُرْ رَّبَّكَ كَثِيْرًا وَّسَبِّحْ بِالْعَشِيِّ وَالْاِبْكَارِ

تەفسیرا ساناهی

زه‌كه‌رياى گۆت: خودايێ من نيشانه‌كێ بۆ من بدانه‌ كو ئه‌ز پێ بزانم من كوڕه‌ك دێ هه‌بت؛ دا من كه‌يف پێ بێت ومزگينى بگه‌هته‌ من، وى گۆت: نيشانا ته‌ خواستى ئه‌وه‌ سێ ڕۆژان تو نه‌ شێى خه‌لكى باخێڤى ب تنێ ب ئيشاره‌تان نه‌بت، هه‌ر چه‌نده‌ تو يێ ساخله‌مى ژى، و ل ڤى ده‌مى تو خودايێ خۆ گه‌له‌ك ل بيرا خۆ بينه‌، وتو ل ئێڤار وسپێده‌يان نڤێژان بۆ وى بكه‌.

42

وَاِذْ قَالَتِ الْمَلٰٓئِكَةُ يٰمَرْيَمُ اِنَّ اللّٰهَ اصْطَفٰىكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفٰىكِ عَلٰي نِسَآءِ الْعٰلَمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ل بيرا خۆ بينه‌ ده‌مێ فريشته‌يان گۆتى: ئه‌ى مه‌ريه‌م هندى خودێ‌یه‌ تو بۆ گوهدارییا خۆ يا هلبژارتى و ژ ڕه‌وشتێن كێم يا پاقژكرى، و د ناڤبه‌را ژنكێن سه‌ر ده‌مێ ته‌ هه‌مییان دا تو يا هلبژارتى.

43

يٰمَرْيَمُ اقْنُتِيْ لِرَبِّكِ وَاسْجُدِيْ وَارْكَعِيْ مَعَ الرّٰكِعِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى مه‌ريه‌م به‌رده‌وام گوهدارییا خودايێ خۆ بكه‌، و ب ترس وخۆشكاندن ڤه‌ ڕابه‌، ووه‌ك سوپاسى بۆ خودێ ژ به‌ر قه‌نجییێن وى د گه‌ل ته‌ كرين تو د گه‌ل نڤێژكه‌ران خۆ بۆ وى بچه‌مينه‌.

44

ذٰلِكَ مِنْ اَنْۣبَآءِ الْغَيْبِ نُوْحِيْهِ اِلَيْكَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ اِذْ يُلْقُوْنَ اَقْلَامَهُمْ اَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ اِذْ يَخْتَصِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤا مه‌ بۆ ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ڤه‌گێـڕاى ژ ده‌نگ وباسێن نه‌به‌رچاڤن يێن خودێ ب وه‌حى بۆ ته‌ هنارتين، چونكى تو ل نك وان نه‌بووى ده‌مێ ئه‌و د كه‌فاله‌تا مه‌ريه‌مێ دا ژێك جودا بووين كانێ كى ژ وان هێژاتره‌ پێ ڕاببت، وئه‌و ب هه‌ڤڕكى چووين، ووان ب هاڤێتنا قه‌له‌مێن خۆ پشك هاڤێتى، ڤێجا پشك بۆ زه‌كه‌رياى -سلاڤ لێ بن- ده‌ركه‌فتى، وئه‌و ب كه‌فاله‌تا وێ ڕابووى.

45

اِذْ قَالَتِ الْمَلٰٓئِكَةُ يٰمَرْيَمُ اِنَّ اللّٰهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِّنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيْحُ عِيْسَي ابْنُ مَرْيَمَ وَجِيْهًا فِي الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى پێغه‌مبه‌رێ خودێ- ل وێرێ نه‌بووى ده‌مێ فريشته‌يان گۆتى: ئه‌ى مه‌ريه‌م هندى خودێ‌یه‌ مزگينییێ ب بوونا كوڕه‌كى دده‌ته‌ ته‌ هه‌بوونا وى ب په‌يڤه‌كا ژ نك خودێ‌یه‌، ئانه‌كۆ دێ بێژتێ: (ببه‌)، وئه‌و دێ بت، ناڤێ وى مه‌سيح عيسايێ كوڕێ مه‌ريه‌مێ‌یه‌، ل دنيايێ وئاخره‌تێ يێ پێشكێشه‌، و ژ وانه‌ يێن ل ڕۆژا قيامه‌تێ نێزيكى خودێ.

46

وَيُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَهْلًا وَّمِنَ الصّٰلِحِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و پشتى دبت د پێچكێ دا دێ د گه‌ل مرۆڤان ئاخڤت، وهــه‌ر وه‌سـا ده‌مێ ئه‌و يێ پير ئه‌و ب وه‌حییا خودێ د گه‌ل وان دئاخڤت. وئه‌ڤه‌ ئاخفتنا پێغه‌مبه‌راتییێ وڕێنيشادانێ‌یه‌، وئه‌و د گۆتن وكريارا خۆ دا ژ چاك وقه‌نجيكاران دئێته‌ هژمارتن.

47

قَالَتْ رَبِّ اَنّٰي يَكُوْنُ لِيْ وَلَدٌ وَّلَمْ يَمْسَسْنِيْ بَشَرٌ قَالَ كَذٰلِكِ اللّٰهُ يَخْلُقُ مَا يَشَآءُ اِذَا قَضٰ٘ي اَمْرًا فَاِنَّمَا يَقُوْلُ لَهٗ كُنْ فَيَكُوْنُ

تەفسیرا ساناهی

مه‌ريه‌م ژ ڤى كارى مه‌نده‌هۆش ما وگۆت: چاوا دێ من كوڕه‌ك هه‌بت ونه‌ ئه‌زا شويكريمه‌ ونه‌ ئه‌ز ژ خرابامه‌؟ فريشته‌ى گۆتێ: ئه‌ڤ كاره‌ يێ بۆ ته‌ چێ دبت تشته‌كێ ب زه‌حمه‌ت نينه‌ ل به‌ر خودايێ خودان شيان، يێ كو تشتێ وى بڤێت ئه‌و ژ چوننه‌يێ دده‌ت، ڤێجا ئه‌گه‌ر وى تشته‌ك ڤيا هه‌ما دێ بێژتێ: (ببه‌) ئه‌و دێ بت.

48

وَيُعَلِّمُهُ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْرٰىةَ وَالْاِنْجِيْلَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و دێ وى فێرى نڤيسين وكاربـنـه‌جهییا د گۆتن وكرياران دا كه‌ت، وفێرى وێ ته‌وراتا خودێ بۆ مووساى -سلاڤ لێ بن- هنارتى، ووێ ئنجيلا بۆ وى هاتییه‌ خوارێ كه‌ت.

49

وَرَسُوْلًا اِلٰي بَنِيْ٘ اِسْرَآءِيْلَ اَنِّيْ قَدْ جِئْتُكُمْ بِاٰيَةٍ مِّنْ رَّبِّكُمْ اَنِّيْ٘ اَخْلُقُ لَكُمْ مِّنَ الطِّيْنِ كَهَيْــَٔةِ الطَّيْرِ فَاَنْفُخُ فِيْهِ فَيَكُوْنُ طَيْرًاۣ بِاِذْنِ اللّٰهِ وَاُبْرِئُ الْاَكْمَهَ وَالْاَبْرَصَ وَاُحْيِ الْمَوْتٰي بِاِذْنِ اللّٰهِ وَاُنَبِّئُكُمْ بِمَا تَاْكُلُوْنَ وَمَا تَدَّخِرُوْنَ فِيْ بُيُوْتِكُمْ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ودێ وى بۆ ئسرائيلییان كه‌ته‌ پێغه‌مبه‌ر، وئه‌و دێ بێژته‌ وان: ئه‌ز ب نيشانه‌كا ژ لايێ خودايێ هه‌وه‌ ڤه‌ بۆ هه‌وه‌ هاتيمه‌ كو ئه‌ز پێغه‌مبه‌رم، ئه‌و ژى ئه‌ڤه‌يه‌ ئه‌ز ژ ته‌قنێ وه‌كى په‌يكه‌رێ ته‌يرى بۆ هه‌وه‌ چێ دكه‌م، و پف دكه‌مێ ڤێجا ب ئانه‌هییا خودێ ئه‌و دبته‌ ته‌يره‌كێ دورست، وئه‌وێ د زكماك دا يێ كۆره‌ بت ئه‌ز چێ دكه‌م، ويێ گوڕى ئه‌ز ساخ دكه‌م، و ب ئانه‌هییا خودێ ئه‌ز مرییان زێندى دكه‌م، وئه‌ز وى تشتى بۆ هه‌وه‌ دبێژم يێ هوين ل مالێن خۆ دخۆن وبۆ خۆ هل دگرن ژ خوارنێ. هندى ئه‌ڤ كارێن مه‌زنن يێن مرۆڤ نه‌شێن بكه‌ن نيشانا هندێنه‌ كو ئه‌ز پێغه‌مبه‌رێ خودێمه‌، ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ باوه‌رى ب ئايه‌ت ونيشانێن خودێ هه‌بت، وهوين باوه‌رییێ ب ته‌وحيدا وى بينن.

50

وَمُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْرٰىةِ وَلِاُحِلَّ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِيْ حُرِّمَ عَلَيْكُمْ وَجِئْتُكُمْ بِاٰيَةٍ مِّنْ رَّبِّكُمْ فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوْنِ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ز بۆ هه‌وه‌ يێ هاتيم دا وێ ئه‌وا د ته‌وراتێ دا هاتى ڕاست ده‌ربێخم، ودا ب وه‌حییا خودێ ئه‌ز هنده‌كێ ژ وێ يا خودێ ل سه‌ر هه‌وه‌ حه‌رام كرى وه‌ك سڤككرن ودلۆڤانى ژ خودێ بۆ هه‌وه‌ حه‌لال بكه‌م، وئه‌ز ب نيشانه‌كا ژ لايێ خودايێ هه‌وه‌ ڤه‌ ل سه‌ر ڕاستییا گۆتنا ئه‌ز دبێژمه‌ هه‌وه‌ يێ بۆ هه‌وه‌ هاتيم، ڤێجا ته‌قوا خودێ بكه‌ن وبێ ئه‌مرییا وى نه‌كه‌ن، وگوهدارییا من بكه‌ن د وى تشتى دا يێ ئه‌ز ژ خودێ دگه‌هينمه‌ هه‌وه‌.

51

اِنَّ اللّٰهَ رَبِّيْ وَرَبُّكُمْ فَاعْبُدُوْهُ هٰذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌و خودايه‌ يێ ئه‌ز دوعايان ژ وى ب تنێ دكه‌م خودايێ من وخودايێ هه‌وه‌يه‌، ڤێجا هوين عه‌بدينییا وى بكه‌ن، وئه‌ز وهوين د عه‌بدينییا وى دا وه‌كى يه‌كين، وئه‌ڤه‌يه‌ ڕێكا ڕاست يا چو چه‌پ وچوير تێدا نه‌هه‌ين.

52

فَلَمَّا٘ اَحَسَّ عِيْسٰي مِنْهُمُ الْكُفْرَ قَالَ مَنْ اَنْصَارِيْ٘ اِلَي اللّٰهِ قَالَ الْحَوَارِيُّوْنَ نَحْنُ اَنْصَارُ اللّٰهِ اٰمَنَّا بِاللّٰهِ وَاشْهَدْ بِاَنَّا مُسْلِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ عيساى هه‌ست كرى كو ئه‌و ل سه‌ر كافرییا خۆ دێ د به‌رده‌وام بن وى د ناڤ هه‌ڤالێن خۆ يێن نێزيك دا گۆت: كى دێ د گه‌ل من بت بۆ پشته‌ڤانییا دينێ خودێ؟ هه‌ڤالێن عيساى يێن بژاره‌ گۆت: ئه‌مين پشته‌ڤان وگازيكه‌رێن دينێ خودێ، مه‌ باوه‌رى ب خودێ ئينايه‌ ودويكه‌فتنا ته‌ كرییه‌، وتو ئه‌ى عيسا شاهده‌يییێ بۆ مه‌ بده‌ كو مه‌ ب ته‌وحيدێ وگوهدارییێ خۆ ته‌سليمى خودێ كرییه‌.

53

رَبَّنَا٘ اٰمَنَّا بِمَا٘ اَنْزَلْتَ وَاتَّبَعْنَا الرَّسُوْلَ فَاكْتُبْنَا مَعَ الشّٰهِدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

خودايێ مه‌ مه‌ باوه‌رى ب وێ ئينا يا ته‌ ژ ئنجيلێ هنارتى، ومه‌ دويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رێ ته‌ عيساى كرییه‌، ڤێجا تو مه‌ بكه‌ ژ وان يێن شاهده‌يى ب ته‌وحيدێ بۆ ته‌ و ب پێغه‌مبه‌رينییێ بۆ پێغه‌مبه‌رێن ته‌ داين.

54

وَمَكَرُوْا وَمَكَرَ اللّٰهُ وَاللّٰهُ خَيْرُ الْمٰكِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن كافر بووين ژ ئسرائيلییان فێلبازى وپيلان دژى عيساى گێڕان، ووان ئه‌و هنارتێ يێ كو ب كوشتنا وى ڕاببت، ڤێجا خودێ يه‌ك ژ وان يێن جهێ وى نيشا وان داى وه‌كى عيساى لێ كر ڤێجا وان ئه‌و گرت وكوشت وهلاويست، ويا ژ وان ڤه‌ ئه‌و عيسايه‌ وخــودێ ژ هه‌مى فێلبازان چێتره‌. و د ڤێ چه‌ندێ دا نيشان هه‌يه‌ كو (مه‌كر - فێلبازى) سالۆخه‌ته‌كه‌ ژ سالۆخه‌تێن خودێ به‌لێ ب ڕه‌نگه‌كێ بابه‌تى وى بت؛ چونكى فێلا وى ب حه‌قییه‌، وبه‌رانبه‌ر فێلا فێلبازانه‌.

55

اِذْ قَالَ اللّٰهُ يٰعِيْسٰ٘ي اِنِّيْ مُتَوَفِّيْكَ وَرَافِعُكَ اِلَيَّ وَمُطَهِّرُكَ مِنَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَجَاعِلُ الَّذِيْنَ اتَّبَعُوْكَ فَوْقَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْ٘ا اِلٰي يَوْمِ الْقِيٰمَةِ ثُمَّ اِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَاَحْكُمُ بَيْنَكُمْ فِيْمَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ده‌مێ خودێ گۆتییه‌ عيساى: ئه‌ز دێ ته‌ ژ عه‌ردى ڕاكه‌م بێى نه‌خۆشییه‌ك بگه‌هته‌ ته‌، ودێ ته‌ ب له‌شى وڕحێ ڤه‌ ب نك خۆ ڤه‌ بلند كه‌م، ودێ ته‌ ژ وان يێن كافرى ب ته‌ كرى ڕزگاركه‌م، وئه‌وێن دويكه‌فتنا ته‌ كرى ئانه‌كۆ هاتينه‌ سه‌ر دينێ ته‌ وباوه‌رى ب وێ ئيناى يا تو پێ هاتى د ده‌رحه‌قا مزگينيدانا ب موحه‌ممه‌دى دا -سلاڤ لێ بن- وپشتى هنارتنا وى باوه‌رى ب وى ئینای وكار ب شريعه‌تێ وى كرى، حه‌تا ڕۆژا ڕابوونێ ئه‌ز دێ وان ب سه‌ر وان ئێخم يێن باوه‌رى نه‌ئيناى، پاشى زڤڕينا هه‌وه‌ هه‌مییان ل ڕۆژا حسێبێ دێ بۆ نك من بت، ڤێجا ئه‌ز دێ حوكمى د ناڤبه‌را هه‌وه‌ دا كه‌م د وى تشتى دا يێ هوين تێدا ژێك جودا بووين.

56

فَاَمَّا الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فَاُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا شَدِيْدًا فِي الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ وَمَا لَهُمْ مِّنْ نّٰصِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا هندى ئه‌ون يێن باوه‌رى نه‌ئيناى، ئه‌ز دێ وان ب عه‌‌زابه‌كا دژوار ل دنيايێ وئاخره‌تێ عه‌زاب ده‌م، وچو پشته‌ڤانه‌ك وان نابت.

57

وَاَمَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ فَيُوَفِّيْهِمْ اُجُوْرَهُمْ وَاللّٰهُ لَا يُحِبُّ الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێن وى ئيناى وكريارێن چاك كرين، خودێ جزايێ خێرێن وان ب تمامى دێ ده‌تێ بێ كێمكرن. وخودێ حه‌ز ژ زۆرداران ناكه‌ت.

58

ذٰلِكَ نَتْلُوْهُ عَلَيْكَ مِنَ الْاٰيٰتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيْمِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤا هه‌ يا ئه‌م بۆ ته‌ دبێژين، ژ ئايه‌تێن ئاشكه‌رايه‌ ل سه‌ر ڕاستییا پێغه‌مبه‌رينییا ته‌، و ل سه‌ر ڕاستییا قورئانێ ئه‌وا حه‌قییێ ونه‌حه‌قییێ ژێك جودا دكه‌ت.

59

اِنَّ مَثَلَ عِيْسٰي عِنْدَ اللّٰهِ كَمَثَلِ اٰدَمَ خَلَقَهٗ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهٗ كُنْ فَيَكُوْنُ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئافراندنا عيسايه‌ بێ باب ل نك خودێ وه‌كى مه‌ته‌لا ئافراندنا ئاده‌مییه‌ بێ باب وداى؛ چونكى وى ئه‌و ژ ئاخا عه‌ردى ئافراند، پاشى گۆتێ: (ببه‌ مرۆڤ) ئينا ئه‌و بوويێ. ڤێجا گۆتنا كو عيسا خودێ‌یه‌ چونكى باب نينه‌ گۆتنه‌كا ژ قه‌ستايه‌؛ چونكى ئاده‌م ژى يێ بێ باب ودايه‌، وهه‌مى يێ ل وێ باوه‌رێ كو ئه‌و به‌نییه‌كه‌ ژ به‌نییێن خودێ.

60

اَلْحَقُّ مِنْ رَّبِّكَ فَلَا تَكُنْ مِّنَ الْمُمْتَرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

حه‌قى يا چو گومان تێدا نه‌هه‌ى ژ خودايێ ته‌ بۆ ته‌ هاتییه‌، ڤێجا تو ژ يێن دودل نه‌به‌.

61

فَمَنْ حَآجَّكَ فِيْهِ مِنْۣ بَعْدِ مَا جَآءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ اَبْنَآءَنَا وَاَبْنَآءَكُمْ وَنِسَآءَنَا وَنِسَآءَكُمْ وَاَنْفُسَنَا وَاَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَّعْنَتَ اللّٰهِ عَلَي الْكٰذِبِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا پشتى ئه‌ڤ زانينه‌ د ده‌رحه‌قا عيسايێ كوڕێ مه‌ريه‌مێ دا بۆ ته‌ هاتى -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- هه‌چییێ هه‌ڤڕكییێ د گه‌ل ته‌ بكه‌ت، تو بێژه‌ وان: وه‌رن دا كوڕێن خۆ وكوڕێن هه‌وه‌، وژنێن خۆ وژنێن هه‌وه‌، وخۆ ب خۆ و هه‌وه‌ ب خۆ ئاماده‌ بكه‌ين، پاشى دا هه‌واركه‌ينه‌ خودێ كو عه‌زاب وله‌عنه‌تا خۆ بدانته‌ سه‌ر دره‌وينان، يێن به‌رده‌وامییێ ل سه‌ر هه‌ڤڕكییا خۆ دكه‌ن.

62

اِنَّ هٰذَا لَهُوَ الْقَصَصُ الْحَقُّ وَمَا مِنْ اِلٰهٍ اِلَّا اللّٰهُ وَاِنَّ اللّٰهَ لَهُوَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ڤه‌يه‌ يا من بۆ ته‌ گۆتى ژ به‌حسێ عيساى ئه‌وه‌ به‌حسێ ڕاست ودورست يێ گومان تێدا نه‌هه‌ى، و ژ خودێ پێڤه‌تر چو خودايێن هێژاى په‌رستنێ نينن، وهندى خودێ‌یه‌ ئه‌وه‌ يێ زال د ملكێ خۆ دا، يێ كاربنه‌جهه‌ د كار وڕێڤه‌برنێ دا.

63

فَاِنْ تَوَلَّوْا فَاِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌۣ بِالْمُفْسِدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ئه‌گه‌ر وان گوهدارییا ته‌ نه‌كر وباوه‌رى ب ته‌ نه‌ئينا ئه‌و ئه‌ون يێن خرابكار، وخودێ ب وان يێ زانايه‌، ودێ وان سه‌را وێ چه‌ندێ جزا ده‌ت.

64

قُلْ يٰ٘اَهْلَ الْكِتٰبِ تَعَالَوْا اِلٰي كَلِمَةٍ سَوَآءٍۣ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ اَلَّا نَعْبُدَ اِلَّا اللّٰهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهٖ شَيْــًٔا وَّلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا اَرْبَابًا مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُوْلُوا اشْهَدُوْا بِاَنَّا مُسْلِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ خودانێن كيتابێ: وه‌رن دا ئه‌م وهوين پێكڤه‌ پێگيرییێ ب په‌يڤه‌كا ڕاست ودورست بكه‌ين: كو عه‌بدينییا خودێ ب تنێ بكه‌ين، وچو تشته‌كى ژ صه‌نه‌م وخاچ وخوداوه‌ندان بۆ وى نه‌كه‌ينه‌ هه‌ڤپشك، وهنده‌ك ژ مه‌ هنده‌كان ژ بلى خودێ بۆ خۆ نه‌كه‌نه‌ خودا. ڤێجا ئه‌گه‌ر وان پشت ددا ڤێ گازییا باش، هوين -گه‌لى خودان باوه‌ران- بێژنه‌ وان: هوين شاهده‌يییێ بۆ مه‌ بده‌ن كو ئه‌م موسلمانين مه‌ عيباده‌ت ب تنێ بۆ خودايێ خۆ كرییه‌. وگازيكرن بۆ ڤێ په‌يڤا ڕاست كانێ چاوا بۆ جوهى وفه‌لان دئێته‌ ئاراسته‌كرن وه‌سا بۆ يێن وه‌كى وان ژى دئێته‌ ئاراسته‌كرن.

65

يٰ٘اَهْلَ الْكِتٰبِ لِمَ تُحَآجُّوْنَ فِيْ٘ اِبْرٰهِيْمَ وَمَا٘ اُنْزِلَتِ التَّوْرٰىةُ وَالْاِنْجِيْلُ اِلَّا مِنْۣ بَعْدِهٖ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

گه‌لى خودانێن كيتابێن هاتينه‌ خوارێ ژ جوهى وفه‌لان، چاوا هه‌ر يه‌ك ژ هه‌وه‌ هه‌ڤڕكییێ د ده‌رحه‌قا ئيبراهيمى دا دكه‌ت كو ئه‌و ژ هه‌وه‌ بوو، وته‌ورات وئنجيل پشتى وى يێن هاتينه‌ خوارێ؟ ئه‌رێ ما هوين خه‌له‌تییا گۆتنا خۆ نزانن ده‌مێ هوين دبێژن: ئيبراهيم جوهى بوو يان فه‌له‌ بوو، وهوين دزانن كو جوهياتى وفه‌لاتى پشتى وى ب زه‌مانه‌كى يێن په‌يدا بووين؟

66

هٰ٘اَنْتُمْ هٰ٘ؤُلَآءِ حَاجَجْتُمْ فِيْمَا لَكُمْ بِهٖ عِلْمٌ فَلِمَ تُحَآجُّوْنَ فِيْمَا لَيْسَ لَكُمْ بِهٖ عِلْمٌ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ وَاَنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ها ئه‌ڤه‌ هه‌وه‌ هه‌ڤڕكییا پێغه‌مبه‌رى د وى تشتى دا كر يێ هه‌وه‌ زانين پێ هه‌ى ژ مه‌سه‌لا دينێ خۆ، ژ تشتێ هه‌وه‌ باوه‌رى ب ڕاستییا وى هه‌ى د كيتابێن خۆ دا، ڤێجا بۆچى هوين هه‌ڤڕكییێ د وى تشتى دا دكه‌ن يێ هه‌وه‌ زانين پێ نه‌هه‌ى ژ مه‌سه‌لا ئيبراهيمى؟ وكار چه‌ند دڤه‌شارتى بن خودێ پێ دزانت، وهوين نزانن.

67

مَا كَانَ اِبْرٰهِيْمُ يَهُوْدِيًّا وَّلَا نَصْرَانِيًّا وَّلٰكِنْ كَانَ حَنِيْفًا مُّسْلِمًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئيبراهيم نه‌جوهى بوو ونه‌فه‌له‌ بوو، چونكى جوهياتى وفه‌لاتى پشتى وى يێن په‌يدا بووين، به‌لێ ئه‌و دويكه‌فتییێ فه‌رمانا خودێ بوو، وى خۆ ته‌سليمى خودايێ خۆ كربوو، وئه‌و ژ بوتپه‌رێسان نه‌بوو.

68

اِنَّ اَوْلَي النَّاسِ بِاِبْرٰهِيْمَ لَلَّذِيْنَ اتَّبَعُوْهُ وَهٰذَا النَّبِيُّ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَاللّٰهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى حه‌قترينێ مرۆڤانه‌ ب ئيبراهيمى، ئه‌ون يێن باوه‌رى ب وى وپه‌ياما وى ئيناى ودويكه‌فتنا وى ل سه‌ر دينێ وى كرى، وئه‌ڤ پێغه‌مبه‌ره‌يه‌ كو موحه‌ممه‌ده‌ وئه‌وێن باوه‌رى ب وى ئيناى. وخودێ خودان وسه‌ركارێ وان خودان باوه‌رانه‌ يێن دويچوونا شريعه‌تێ وى دكه‌ن.

69

وَدَّتْ طَّآئِفَةٌ مِّنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ لَوْ يُضِلُّوْنَكُمْ وَمَا يُضِلُّوْنَ اِلَّا٘ اَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ده‌سته‌كه‌ك ژ جوهى وفه‌لان هيڤى دكه‌ن كو هه‌وه‌ د سه‌ر ئيسلامێ دا ببه‌ن، وئه‌و ژ خۆ ودويكه‌فتییێن خۆ پێڤه‌تر كه‌سێ د سه‌ر دا نابه‌ن، وئه‌و وێ نزانن وپێ ناحه‌سن.

70

يٰ٘اَهْلَ الْكِتٰبِ لِمَ تَكْفُرُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَاَنْتُمْ تَشْهَدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

گه‌لى خودانێن ته‌وراتێ وئنجيلێ بۆچى هوين كافرییێ ب وان ئايه‌تێن خودێ دكه‌ن يێن وى د كيتابێن هه‌وه‌ دا بۆ پێغه‌مبه‌رێن خۆ ئيناينه‌ خوارێ، وتێدا هاتییه‌ كو موحه‌ممه‌د ئه‌و پێغه‌مبه‌ره‌ يێ چاڤه‌ڕێ‌یى بۆ دئێته‌كرن، وكو تشتێ ئه‌و پێ هاتى حه‌قییه‌، وهوين شاهده‌يییێ ب وێ چه‌ندێ دده‌ن؟

71

يٰ٘اَهْلَ الْكِتٰبِ لِمَ تَلْبِسُوْنَ الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُوْنَ الْحَقَّ وَاَنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

گه‌لى خودانێن ته‌وراتێ وئنجيلێ بۆچى هوين د كيتابێن خۆ دا حه‌قییێ تێكه‌لى وێ نه‌حه‌قییێ دكه‌ن يا هه‌وه‌ ب ده‌ستێ خۆ نڤيسى، وهوين وان سالۆخه‌تێن موحه‌ممه‌دى يێن تێدا هاتين وكو دينێ وى يێ حه‌قه‌ ڤه‌دشێرن، وهوين وێ چه‌ندێ دزانن؟

72

وَقَالَتْ طَّآئِفَةٌ مِّنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ اٰمِنُوْا بِالَّذِيْ٘ اُنْزِلَ عَلَي الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَجْهَ النَّهَارِ وَاكْفُرُوْ٘ا اٰخِرَهٗ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وكۆمه‌كێ ژ خودانێن كيتابێ ژ جوهییان گۆت: ل سـه‌رێ ڕۆژێ باوه‌رییێ ب وێ بينن يا كو ل سه‌ر خودان باوه‌ران هاتییه‌ خوارێ، و ل دويماهییا ڕۆژێ كافر ببن؛ دا به‌لكى ئه‌و د دينێ خۆ دا بكه‌ڤنه‌ گومانێ، وژێ لێڤه‌ ببن.

73

وَلَا تُؤْمِنُوْ٘ا اِلَّا لِمَنْ تَبِعَ دِيْنَكُمْ قُلْ اِنَّ الْهُدٰي هُدَي اللّٰهِ اَنْ يُّؤْتٰ٘ي اَحَدٌ مِّثْلَ مَا٘ اُوْتِيْتُمْ اَوْ يُحَآجُّوْكُمْ عِنْدَ رَبِّكُمْ قُلْ اِنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللّٰهِ يُؤْتِيْهِ مَنْ يَّشَآءُ وَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

وهوين باوه‌رییێ ب كه‌سێ نه‌ئينن ب تنێ ب وى نه‌بت يێ دويكه‌فتنا دينێ هه‌وه‌ كرى وبوويه‌ جوهى، تو بێژه‌ وان: هندى ڕێنيشادانا بۆ باوه‌رییا دورسته‌ ڕێنيشادانا خودێ‌یه‌. ووان دگۆت: ئه‌و زانينا ل نك هه‌وه‌ هه‌ى بۆ موسلمانان نه‌بێژن نه‌كو ئه‌و وێ بۆ خۆ ژ هه‌وه‌ بگرن، ڤێجا ئه‌و ژى د وێ چه‌ندێ دا وه‌كى هه‌وه‌ لێ بێن، وئه‌و ژ هه‌وه‌ چێتر لێ بێن، يان ژى ئه‌و وێ بۆ خۆ ل نك خودايێ هه‌وه‌ بكه‌نه‌ هێجه‌ت وپێ بشێنه‌ هه‌وه‌. تو بێژه‌ وان: هندى دان وقه‌نجى وهه‌مى كارن ب ده‌ستێ خودێنه‌ و ب فه‌رمانا وينه‌، ئه‌و دده‌ته‌ وى يێ وى بڤێت ژ وان يێن باوه‌رى ب وى وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى. وخودێ فره‌هێ زانايه‌، وى ب زانين ودانا خۆ هه‌مى چێكرییێن خۆ يێن هێژاى قه‌نجییێن وى ڤه‌گرتينه‌.

74

يَّخْتَصُّ بِرَحْمَتِهٖ مَنْ يَّشَآءُ وَاللّٰهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيْمِ

تەفسیرا ساناهی

هندى خودێ‌یه‌ يێ وى بڤێت ژ به‌نییێن خۆ ب پێغه‌مبه‌رينییێ ونيشادانا شريعه‌تێن پێكهاتيتر تايبه‌ت دكه‌ت. وخودێ خودانێ سه‌راتى وقه‌نجییا مه‌زنه‌.

75

وَمِنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ مَنْ اِنْ تَاْمَنْهُ بِقِنْطَارٍ يُّؤَدِّهٖ٘ اِلَيْكَ وَمِنْهُمْ مَّنْ اِنْ تَاْمَنْهُ بِدِيْنَارٍ لَّا يُؤَدِّهٖ٘ اِلَيْكَ اِلَّا مَا دُمْتَ عَلَيْهِ قَآئِمًا ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ قَالُوْا لَيْسَ عَلَيْنَا فِي الْاُمِّيّٖنَ سَبِيْلٌ وَيَقُوْلُوْنَ عَلَي اللّٰهِ الْكَذِبَ وَهُمْ يَعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ژ خودانێن كيتابێ ژ جوهییان هه‌يه‌ يێ ئه‌گه‌ر تو ماله‌كێ مه‌زن بده‌يه‌ ڤێ دێ ل ته‌ زڤڕينت بێ خيانه‌تێ بكه‌ت، و ژ وان هه‌يه‌ يێ ئه‌گه‌ر تو ديناره‌كا ب تنێ بده‌يه‌ ڤێ ل ته‌ نازڤڕينت ئه‌گه‌ر تو خۆ پێڤه‌ نه‌وه‌ستينى. وئه‌گه‌را ڤێ چه‌ندێ باوه‌رییا وان يا خرابه‌ يا كو وه‌ ل وان دكه‌ت ئه‌و مالێ عه‌ره‌بان بێ حه‌ق بۆ خۆ حه‌لال بكه‌ن، وبێژن: چو گونه‌هـ د خوارنا مالێ وان دا بۆ مه‌ نينه‌؛ چونكى خودێ بۆ مه‌ يـێ حه‌لال كرى. وئه‌ڤه‌ دره‌وه‌كه‌ ئه‌و ژ كيسێ خودێ دكه‌ن، ئه‌و ب ده‌ڤێ خۆ دبێژن، وئه‌و دزانن كو ئه‌و ددره‌وينن.

76

بَلٰي مَنْ اَوْفٰي بِعَهْدِهٖ وَاتَّقٰي فَاِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

به‌لێ مه‌سه‌له‌ وه‌ نينه‌ وه‌كى ئه‌ڤ دره‌وينه‌ دبێژن، چونكى هندى مرۆڤێ ب ته‌قوايه‌ ئه‌وه‌ يێ وێ سۆزا خۆ بجهـ بينت يا وى دايه‌ خودێ وه‌كى زڤڕاندنا ئێمانه‌تى وباوه‌رى ئينانا ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى وپێگيرییا ب ڕێ وشريعه‌تێ وى، و ژ خودێ بترست وفـه‌رمانێن وى ب جهـ بينت. وخودێ حه‌ز ژ ته‌قواداران دكه‌ت.

77

اِنَّ الَّذِيْنَ يَشْتَرُوْنَ بِعَهْدِ اللّٰهِ وَاَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيْلًا اُولٰٓئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْاٰخِرَةِ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللّٰهُ وَلَا يَنْظُرُ اِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ وَلَا يُزَكِّيْهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن په‌يمانا خودێ وئه‌و شيره‌تا وى يا د وان كيتابان دا هاتى يێن وى بۆ پێغه‌مبه‌رێن خۆ هنارتين، ب بهايه‌كێ كێم وبێ خێر ژ په‌رتالێ دنيايێ دگوهۆڕن، ئه‌و ل ئاخره‌تێ د بێ بارن ژ خێرێ، وخودێ د گه‌ل وان نائاخڤت ب وێ ئاخفتنا وان كه‌يف پێ بێت، و ل ڕۆژا ڕابوونێ ب چاڤێ دلۆڤانییێ به‌رێ خۆ ناده‌ته‌ وان، ووان ژ قڕێژا گونه‌هێ وكوفرێ پاقژ ناكه‌ت، وعه‌زابه‌كا ب ئێش بۆ وان هه‌يه‌.

78

وَاِنَّ مِنْهُمْ لَفَرِيْقًا يَّلْوٗنَ اَلْسِنَتَهُمْ بِالْكِتٰبِ لِتَحْسَبُوْهُ مِنَ الْكِتٰبِ وَمَا هُوَ مِنَ الْكِتٰبِ وَيَقُوْلُوْنَ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ وَمَا هُوَ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ وَيَقُوْلُوْنَ عَلَي اللّٰهِ الْكَذِبَ وَهُمْ يَعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ژ جوهییان كۆمه‌ك هه‌يه‌ وه‌ربادانێ دئێخنه‌ گۆتنێ، وئاخفتنا خودێ دگوهۆڕن؛ دا خه‌لكى وه‌سا تێ بگه‌هينن كو ئه‌ڤه‌ ژ گۆتنا خودێ‌یه‌، كو ته‌وراته‌، وئه‌و ب خۆ نه‌ ژ وێ يه‌، وئه‌و دبێژن: ئه‌ڤه‌ ژ نك خودێ‌یه‌ وى ب وه‌حى بۆ پێغه‌مبه‌رێ خۆ مووساى هنارتییه‌، وئه‌و ب خۆ نه‌ ژ نك خودێ‌یه‌، وئه‌و ژ به‌ر دنيايا خۆ دره‌وێ ل سه‌ر ناڤێ خودێ دكـه‌ن، وئه‌و دزانن كو ئه‌و ددره‌وينن.

79

مَا كَانَ لِبَشَرٍ اَنْ يُّؤْتِيَهُ اللّٰهُ الْكِتٰبَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ ثُمَّ يَقُوْلَ لِلنَّاسِ كُوْنُوْا عِبَادًا لِّيْ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلٰكِنْ كُوْنُوْا رَبّٰنِيّٖنَ بِمَا كُنْتُمْ تُعَلِّمُوْنَ الْكِتٰبَ وَبِمَا كُنْتُمْ تَدْرُسُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

نه‌بوويه‌ بۆ مرۆڤه‌كى كو خودێ كيتابا خۆ بۆ بينته‌ خوارێ و د ناڤبه‌را خه‌لكى دا بكه‌ته‌ حه‌كه‌م وبۆ پێغه‌مبه‌رينییێ هلبژێرت، پاشى ئه‌و بێژته‌ مرۆڤان: هوين من بپه‌رێسن ژبلى خودێ، به‌لكى ئه‌و دبێژت: ببنه‌ تێگه‌هشتییێن زانا ب تشتێ هوين ژ وه‌حییا خودێ نيشا خه‌لكى دده‌ن، و ب تشتێ هوين ب تێگه‌هشتن وزانين ژێ دده‌نه‌ خواندن.

80

وَلَا يَاْمُرَكُمْ اَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلٰٓئِكَةَ وَالنَّبِيّٖنَ اَرْبَابًا اَيَاْمُرُكُمْ بِالْكُفْرِ بَعْدَ اِذْ اَنْتُمْ مُّسْلِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ونه‌بوويه‌ بۆ يه‌ك ژ وان فه‌رمانێ ل هه‌وه‌ بكه‌ت كو هوين فريشته‌ وپێغه‌مبه‌ران بۆ خۆ بكه‌نه‌ خودا و ژبلى خودێ په‌رستنێ بۆ بكه‌ن. ئه‌رێ -گه‌لى مرۆڤان- ما تشته‌كێ به‌رعه‌قله‌ ئه‌و فه‌رمانێ ب كوفرێ ل هه‌وه‌ بكه‌ت پشتى كو هوين بووينه‌ موسلمان وهه‌وه‌ خۆ ته‌سليمى خودێ كرى؟

81

وَاِذْ اَخَذَ اللّٰهُ مِيْثَاقَ النَّبِيّٖنَ لَمَا٘ اٰتَيْتُكُمْ مِّنْ كِتٰبٍ وَّحِكْمَةٍ ثُمَّ جَآءَكُمْ رَسُوْلٌ مُّصَدِّقٌ لِّمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهٖ وَلَتَنْصُرُنَّهٗ قَالَ ءَاَقْرَرْتُمْ وَاَخَذْتُمْ عَلٰي ذٰلِكُمْ اِصْرِيْ قَالُوْ٘ا اَقْرَرْنَا قَالَ فَاشْهَدُوْا وَاَنَا مَعَكُمْ مِّنَ الشّٰهِدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ل بيرا خۆ بينه‌ ده‌مێ خودێ په‌يمانا موكم ژ هه‌مى پێغه‌مبه‌ران وه‌رگرتى: ئه‌گه‌ر من كيتاب وكاربنه‌جهى دا هه‌وه‌، پاشى پێغه‌مبه‌ره‌ك ژ نك من بۆ هه‌وه‌ هات، ڕاستگۆيییا وێ يا د گه‌ل هه‌وه‌ ديار بكه‌ت، هوين دێ باوه‌رییێ پێ ئينن وپشته‌ڤانییا وى كه‌ن. ڤێجا هه‌وه‌ ئه‌و په‌يمان بنه‌جهـ كر وئعتراف پێ كر؟ وان گۆت: مه‌ ئعتراف كر، وى گۆت: پا دێ هنده‌ك ژ هه‌وه‌ بلا شاهده‌يییێ ل سه‌ر هنده‌كان بده‌ن، وشاهده‌يییێ بۆ ئوممه‌تێن خۆ ژى ب ڤێ چه‌ندێ بده‌ن، وئه‌ز د گه‌ل هه‌وه‌ ژ شاهدانم ل سه‌ر هه‌وه‌ و ل سه‌ر وان. وئه‌ڤ چه‌نده‌ هندێ دگه‌هينت كو خودێ په‌يمان ژ هه‌ر پێغه‌مبه‌ره‌كى وه‌رگرتییه‌ كو باوه‌رییێ ب موحه‌ممه‌دى -سلاڤ لێ بن- بينت، وپه‌يمان ب وێ چه‌ندێ ژ ملله‌تێن پێغه‌مبه‌ران وه‌رگرتییه‌.

82

فَمَنْ تَوَلّٰي بَعْدَ ذٰلِكَ فَاُولٰٓئِكَ هُمُ الْفٰسِقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا هه‌چییێ پشتى ڤێ ئاشكه‌راكرنێ وڤێ په‌يمانا خودێ ژ پێغه‌مبه‌رێن خۆ وه‌رگرتى پشت بده‌ته‌ گازییا ئيسلامێ، ئه‌و ئه‌ون يێن ژ دينێ خودێ وگوهدارییا وى ده‌ركه‌فتين.

83

اَفَغَيْرَ دِيْنِ اللّٰهِ يَبْغُوْنَ وَلَهٗ٘ اَسْلَمَ مَنْ فِي السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ طَوْعًا وَّكَرْهًا وَّاِلَيْهِ يُرْجَعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ما ئه‌وان سه‌رداچوويێن هه‌ ژ خودانێن كيتابێ دينه‌كێ دى ژ بلى يێ خودێ -كو ئيسلامه‌ يا خودێ موحه‌ممه‌د سلاڤ لێ بن پێ هنارتى- دڤێت؟ د گه‌ل كو هه‌ر تشته‌كێ ل عه‌سمانان و ل عه‌ردى خۆ ب ده‌ست خودێ ڤه‌ به‌ردايه‌ ژ دل -وه‌كى خودان باوه‌ران- يان ب كوته‌كى -وه‌كى كافران- ل ده‌مێ وان چو ڕێكێن دى نه‌بن، هه‌ر وه‌سا هه‌مى چێكرییان خۆ بۆ وى چه‌ماندییه‌، وڕۆژا ژڤان پێ هاتییه‌ دان ئه‌و بۆ نك وى دێ زڤڕن، ڤێجا ئه‌و جزايێ هه‌ر يه‌كى ل دويڤ كريارا وى دێ ده‌تێ. وئه‌ڤه‌ ترساندنه‌كه‌ ژ خودێ بۆ خه‌لكى كو كه‌س ب دينه‌كێ دى ژبلى ئيسلامێ نه‌زڤڕته‌ نك وى.

84

قُلْ اٰمَنَّا بِاللّٰهِ وَمَا٘ اُنْزِلَ عَلَيْنَا وَمَا٘ اُنْزِلَ عَلٰ٘ي اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْمٰعِيْلَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَ وَالْاَسْبَاطِ وَمَا٘ اُوْتِيَ مُوْسٰي وَعِيْسٰي وَالنَّبِيُّوْنَ مِنْ رَّبِّهِمْ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ اَحَدٍ مِّنْهُمْ وَنَحْنُ لَهٗ مُسْلِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ وان: مه‌ باوه‌رى ب خودێ ئينايه‌ وگوهدارى كرییه‌، ڤێجا ژ وى پێڤه‌تر مه‌ چو خودا نينن، و ژبلى وى ئه‌م په‌رستنا كه‌سێ دى ناكه‌ين، ومه‌ باوه‌رى ب وێ وه‌حییێ ئينايه‌ يا خودێ ل سه‌ر مه‌ ئينايه‌ خوارێ، و ب وێ يا ل سه‌ر خۆشتڤییێ خودێ ئيبراهيمى، وهه‌ر دو كوڕێن وى ئيسماعيلى وئيسحاقى، ونه‌ڤییێ وى يه‌عقووبێ كوڕێ ئيسحاقى، هاتییه‌ خوارێ، و ب وێ يا ل سه‌ر ئه‌سباتان هاتییه‌ خوارێ -وئه‌و ئه‌و پێغه‌مبه‌ر بوون يێن د ناڤ هه‌ر دووازده‌ ئويجاخێن ئسرائيلییان دا ژ عه‌يالێ يه‌عقووبى هاتينه‌ هنارتن- و ب وێ يا بۆ مووساى وعيساى ژ ته‌وراتێ وئنجيلێ هاتییه‌ خوارێ، و ب وێ يا خودێ بۆ پێغه‌مبه‌رێن خۆ ئينايه‌ خوارێ، ئه‌م باوه‌رییێ ب وێ هه‌مییێ دئينين، وچو جوداهییێ نائێخينه‌ د ناڤبه‌را يه‌ك ژ وان دا، وئه‌م د فه‌رمانا وى ب تنێ داينه‌، گوهدارییا وى دكه‌ين، وشاهده‌يی‌یێ ب خوداينییێ وپه‌رستنێ بۆ وى دده‌ين.

85

وَمَنْ يَّبْتَغِ غَيْرَ الْاِسْلَامِ دِيْنًا فَلَنْ يُّقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الْاٰخِرَةِ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌چییێ دينه‌كى ژبلى ئيسلامێ داخواز بكه‌ت، وئيسلام ئه‌وه‌ مرۆڤ ب ته‌وحيدێ وگوهدارییێ خۆ ته‌سليمى خودێ بكه‌ت، وباوه‌ری‌یێ ب پێغه‌مبه‌رێ دويماهییێ موحه‌ممه‌دى -سلاڤ لێ بن- بينت، ودويچوونا وى بكه‌ت، وڤه‌شارتى وئاشكه‌را ئه‌و بڤێت، ئه‌و دين ژ وى نائێته‌ قه‌بويلكرن، وئه‌و ل ئاخره‌تێ ژ زيانكارانه‌ ئه‌وێن پشك وبارێن خۆ ژ ده‌ست داين.

86

كَيْفَ يَهْدِي اللّٰهُ قَوْمًا كَفَرُوْا بَعْدَ اِيْمَانِهِمْ وَشَهِدُوْ٘ا اَنَّ الرَّسُوْلَ حَقٌّ وَّجَآءَهُمُ الْبَيِّنٰتُ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

چاوا خودێ به‌رێ ملله‌ته‌كێ كافرى كرى دێ ده‌ته‌ باوه‌رییێ پشتى وان باوه‌رى ئيناى، وشاهده‌يى داى كو موحه‌ممه‌د -سلاڤ لێ بن- يێ حه‌قه‌ وتشتێ ئه‌و پێ هاتى ڕاستی‌یه‌، ونيشان وئايه‌ت ل سه‌ر وێ چه‌ندێ ژ نك خودێ بۆ وان هاتين؟ وخودێ به‌رێ ملله‌تێ زۆردار ناده‌ته‌ ڕاستییێ ودورستییێ.

87

اُولٰٓئِكَ جَزَآؤُهُمْ اَنَّ عَلَيْهِمْ لَعْنَةَ اللّٰهِ وَالْمَلٰٓئِكَةِ وَالنَّاسِ اَجْمَعِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و زۆردارێن هه‌ جزايێ وان ئه‌وه‌ له‌عنه‌تا خودێ ويا فريشته‌ ومرۆڤان هه‌مییان ل سه‌ر وانه‌، ڤێجا ئه‌و ژ دلۆڤانییا خودێ دده‌ركرينه‌.

88

خٰلِدِيْنَ فِيْهَا لَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْظَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هه‌ر وهه‌ر دێ د ئاگرى دا بن، عه‌زاب ژ سه‌ر وان نائێته‌ ڕاكرن دا ئه‌و پيچه‌كێ بێهنا خۆ بده‌ن، و ژ وان نائێته‌ پاشڤه‌ هێلان ژ به‌ر هێجه‌ته‌كا ئه‌و بۆ خۆ بگرن.

89

اِلَّا الَّذِيْنَ تَابُوْا مِنْۣ بَعْدِ ذٰلِكَ وَاَصْلَحُوْا فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و تێ نه‌بن يێن پشتى كوفر وزۆردارییا خۆ لێڤه‌بووين و ب تۆبه‌كا دورست ل خودايێ خۆ زڤڕين، وتشتێ وان خراب كرى ب تۆبا خۆ چاك بكه‌ن، هندى خودێ‌یه‌ وێ قه‌بويل دكه‌ت، چونكى ئه‌و گونه‌هـ ژێبرێ گونه‌هێن به‌نی‌یێن خۆيه‌، دلۆڤانی‌یێ ب وان دبه‌ت.

90

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بَعْدَ اِيْمَانِهِمْ ثُمَّ ازْدَادُوْا كُفْرًا لَّنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَاُولٰٓئِكَ هُمُ الضَّآلُّوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن پشتى باوه‌رییا خۆ كافربووين وحه‌تا مرين به‌رده‌وام ل سه‌ر كوفرێ ماين، تۆبا وان ل به‌ر مرنێ نائێته‌ قه‌بويلكرن، وئه‌و ئه‌ون يێن ڕێ به‌رزه‌كرى.

91

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَمَاتُوْا وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يُّقْبَلَ مِنْ اَحَدِهِمْ مِّلْءُ الْاَرْضِ ذَهَبًا وَّلَوِ افْتَدٰي بِهٖ اُولٰٓئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ وَّمَا لَهُمْ مِّنْ نّٰصِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن كافرى ب پێغه‌مبه‌رينییا موحه‌ممه‌دى -سلاڤ لێ بن- كرى، و ل سه‌ر كوفرا ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى مرين، ل ڕۆژا قيامه‌تێ ژ يه‌ك ژ وان تژى عه‌ردى زێـڕ نائێته‌ وه‌رگرتن؛ دا خۆ پێ ژ عه‌زابا خودێ بكڕت، ئه‌گه‌ر خۆ ب ڕاستى ئه‌و خۆ پێ بكڕت ژى. ئه‌وان عه‌زابه‌كا ب ئێش بۆ هه‌يه‌، وكه‌سه‌ك نينه‌ وان ژ عه‌زابا خودێ ڕزگار بكه‌ت.

92

لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتّٰي تُنْفِقُوْا مِمَّا تُحِبُّوْنَ وَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ شَيْءٍ فَاِنَّ اللّٰهَ بِهٖ عَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

حه‌تا هوين خێرێ ژ وى تشتى نه‌ده‌ن يێ هه‌وه‌ بڤێت هوين ناگه‌هنه‌ به‌حه‌شتێ، وهه‌ر تشته‌كێ هوين ب خێر بده‌ن يێ كێم بت يان گه‌له‌ك بت خودێ پێ دزانت، وئه‌و جزايێ هه‌ر خێركه‌ره‌كى ل دويڤ كارێ وى كرى دێ ده‌تێ.

93

كُلُّ الطَّعَامِ كَانَ حِلًّا لِّبَنِيْ٘ اِسْرَآءِيْلَ اِلَّا مَا حَرَّمَ اِسْرَآءِيْلُ عَلٰي نَفْسِهٖ مِنْ قَبْلِ اَنْ تُنَزَّلَ التَّوْرٰىةُ قُلْ فَاْتُوْا بِالتَّوْرٰىةِ فَاتْلُوْهَا٘ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

هه‌مى خوارنێن پاقژ بۆ عه‌يالێن يه‌عقووبى دحه‌لال بوون ئه‌و تێ نه‌بت يا يه‌عقووبى ژ به‌ر نساخییه‌كێ ل سه‌ر خۆ حه‌رام كرى، ئه‌ڤه‌ به‌رى ته‌ورات بێته‌ خوارێ. تو بێژه‌ وان: كانێ ته‌وراتێ بينن، وتشتێ تێدا هاتى بخوينن ئه‌گه‌ر هوين ڕاست دبێژن كو خودێ د ته‌وراتێ دا ئه‌و تشتێ حه‌رامكرى يێ يه‌عقووبى ل سه‌ر خۆ حه‌رامكرى.

94

فَمَنِ افْتَرٰي عَلَي اللّٰهِ الْكَذِبَ مِنْۣ بَعْدِ ذٰلِكَ فَاُولٰٓئِكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا هه‌چییێ دره‌وێ ل سه‌ر ناڤێ خودێ بكه‌ت، ئه‌و ئه‌ون يێن زۆردار يێن دره‌وێ ژ كيسێ خودێ دكه‌ن.

95

قُلْ صَدَقَ اللّٰهُ فَاتَّبِعُوْا مِلَّةَ اِبْرٰهِيْمَ حَنِيْفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: خودێ ڕاست دبێژت د وى تشتى دا يێ وى گۆتى، ڤێجا ئه‌گه‌ر هوين ڕاست دبێژن كو هوين ژ خۆشتڤییێ خودێ ئيبراهيمينه‌ دێ ل دويڤ شريعه‌تێ وى يێ خودێ ل سه‌ر ئه‌زمانێ موحه‌ممه‌دى داناى هه‌ڕن، وئيبراهيم ئه‌و بوو يێ د ته‌وحيد وپه‌رستنا خودێ دا چو شريك بۆ وى نه‌ددانان.

96

اِنَّ اَوَّلَ بَيْتٍ وُّضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِيْ بِبَكَّةَ مُبٰرَكًا وَّهُدًي لِّلْعٰلَمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى يه‌كه‌مين ماله‌ بۆ عه‌بدينییا خودێ ل سه‌ر عه‌ردى هاتییه‌ دانان مالا خودێ يا حه‌رامه‌ ئه‌وا ل مه‌كه‌هێ، وئه‌ڤ ماله‌ يا پيرۆزه‌ خێر لێ دئێنه‌ زێده‌كرن، وره‌حم لێ دبارت، و د به‌رێخۆدانا وێ دا ل ده‌مێ نڤێژێ، وقه‌ستكرنا وێ ل ده‌مێ حه‌جێ وعومرێ، چاكى وڕێ نيشان بۆ مرۆڤان هه‌نه‌.

97

فِيْهِ اٰيٰتٌۣ بَيِّنٰتٌ مَّقَامُ اِبْرٰهِيْمَ وَمَنْ دَخَلَهٗ كَانَ اٰمِنًا وَلِلّٰهِ عَلَي النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ اِلَيْهِ سَبِيْلًا وَمَنْ كَفَرَ فَاِنَّ اللّٰهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعٰلَمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

د ڤێ به‌يتێ دا نيشانێن ئاشكه‌را هه‌نه‌ كو ئه‌و ژ ئاڤاكرنا ئيبراهيمییه‌، ژ وان: جهێ ئيبراهيمى كو ئه‌و كه‌ڤره‌ يێ ئه‌و ل سه‌ر ڕادوه‌ستا ده‌مێ وى وكوڕێ وى ئيسماعيلى ئاڤاهییێ كه‌عبێ بلند دكر، و هه‌چییێ بچته‌ د وێ به‌يتێ ڤه‌ ئه‌وێ ئه‌مينه‌ كه‌س نه‌خۆشییێ ناگه‌هينتێ. وخودێ ل سه‌ر مرۆڤێ شيان هه‌بن ل هه‌چى جهێ ئه‌و لێ بت قه‌ستكرنا ڤێ مالێ فه‌ركرییه‌ بۆ كرنا حه‌جێ. وهه‌چییێ باوه‌رییێ ب فه‌ربوونا حه‌جێ نه‌ئينت ئه‌و كافره‌، وخودێ يێ ده‌وله‌مه‌نده‌ چو مننه‌ت ب وى وحه‌جا وى وكارێ وى نينه‌.

98

قُلْ يٰ٘اَهْلَ الْكِتٰبِ لِمَ تَكْفُرُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَاللّٰهُ شَهِيْدٌ عَلٰي مَا تَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى موحه‌ممه‌د تو بێژه‌ خودانێن كيتابێ: بۆچى هوين كافرییێ ب وان نيشانێن خودێ دكه‌ن ئه‌وێن هندێ دگه‌هينن كو ئيسلام دينێ خودێ‌یه‌، وهوين وان ده‌ليلێن د كتێبێن هه‌وه‌ دا هاتين ل سه‌ر وێ چه‌ندێ ڤه‌دشێرن، وهوين دزانن؟ وخودێ شاهده‌ ل سه‌ر تشتێ هوين دكه‌ن.

99

قُلْ يٰ٘اَهْلَ الْكِتٰبِ لِمَ تَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ مَنْ اٰمَنَ تَبْغُوْنَهَا عِوَجًا وَّاَنْتُمْ شُهَدَآءُ وَمَا اللّٰهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: بۆچى هوين به‌رێ وى ژ ئيسلامێ وه‌ردگێڕن يێ بڤێت بێته‌ تێدا هه‌وه‌ دڤێت وى ژ ڕێكا دورست لاده‌ن، وهوين دزانن يا ئه‌ز پێ هاتيم حه‌قییه‌؟ وخودێ يێ بێ ئاگه‌هـ نينه‌ ژ وى كارێ هوين دكه‌ن.

100

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْ٘ا اِنْ تُطِيْعُوْا فَرِيْقًا مِّنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ يَرُدُّوْكُمْ بَعْدَ اِيْمَانِكُمْ كٰفِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى، ئه‌گه‌ر هوين گوهدارییا ده‌سته‌كه‌كێ ژ جوهى وفه‌لان بكه‌ن يێن خودێ ته‌ورات وئنجيل بۆ هنارتى، ئه‌و دێ هه‌وه‌ د سه‌ر دا به‌ن، وگومانێ بۆ هه‌وه‌ ئێخنه‌ د دينێ هه‌وه‌ دا؛ دا پشتى هه‌وه‌ باوه‌رى ب حه‌قییێ ئيناى هوين بزڤڕن پێ كافر ببن، ڤێجا ژ وان ئێمن نه‌بن ل سه‌ر دينێ خۆ، و ب گۆتنا وان نه‌كه‌ن.

101

وَكَيْفَ تَكْفُرُوْنَ وَاَنْتُمْ تُتْلٰي عَلَيْكُمْ اٰيٰتُ اللّٰهِ وَفِيْكُمْ رَسُوْلُهٗ وَمَنْ يَّعْتَصِمْ بِاللّٰهِ فَقَدْ هُدِيَ اِلٰي صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

تەفسیرا ساناهی

وچاوا هوين دێ كافر بن ب خودێ، وئايه‌تێن قورئانێ بۆ هه‌وه‌ دئێنه‌ خواندن، وپێغه‌مبه‌رێ وى د ناڤ هه‌وه‌ دا هه‌يه‌ وان ئايه‌تان دگه‌هينته‌ هه‌وه‌؟ وهه‌چییێ خۆ بهێلته‌ ب هيڤییا خودێ ڤه‌، وخۆ ب قورئانێ وسوننه‌تێ ڤه‌ بگرت ئه‌و به‌رێ وى هاته‌ دان بۆ رێكه‌كا ئاشكه‌را، ومه‌نهه‌جه‌كێ ڕاست.

102

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ حَقَّ تُقٰتِهٖ وَلَا تَمُوْتُنَّ اِلَّا وَاَنْتُمْ مُّسْلِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى، ب دورستى هوين ژ خودێ بترسن: وه‌سا كو هوين گوهدارییا وى بكه‌ن وبێ ئه‌مرییا وى نه‌كه‌ن، وشوكرا وى بكه‌ن وكافرییێ پێ نه‌كه‌ن، و ل بيرا خۆ بينن و ژ بير نه‌كه‌ن، وبه‌رده‌وام خۆ ب ئيسلاما خۆ ڤه‌ بگرن حه‌تا هوين دمرن؛ دا هوين بگه‌هنه‌ خودێ وهوين دموسلمان.

103

وَاعْتَصِمُوْا بِحَبْلِ اللّٰهِ جَمِيْعًا وَّلَا تَفَرَّقُوْا وَاذْكُرُوْا نِعْمَتَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ اِذْ كُنْتُمْ اَعْدَآءً فَاَلَّفَ بَيْنَ قُلُوْبِكُمْ فَاَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهٖ٘ اِخْوَانًا وَكُنْتُمْ عَلٰي شَفَا حُفْرَةٍ مِّنَ النَّارِ فَاَنْقَذَكُمْ مِّنْهَا كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمْ اٰيٰتِهٖ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهوين هه‌مى خۆ ب كيتابا خودايێ خۆ وسوننه‌تا پێغه‌مبه‌رێ وى ڤه‌ بگرن، ووى تشتێ دبته‌ ئه‌گه‌را ژێكڤه‌بوونا هه‌وه‌ هوين نه‌كه‌ن. وقه‌نجییه‌كا مه‌زن يا خودێ د گه‌ل هه‌وه‌ كرى ل بيرا خۆ بينن: كو هوين به‌رى ئيسلامێ نه‌يارێن يه‌ك ودو بوون، ئينا خودێ دلێن هه‌وه‌ ل سه‌ر ڤيانا خۆ وڤيانا پێغه‌مبه‌رێ خۆ كۆمكرن، وڤيانا هه‌وه‌ هاڤێته‌ دلێن يه‌ك ودو، ڤێجا هوين -ژ قه‌نجییا وى- بوونه‌ برايێن خۆشتڤى، وهوين ل سه‌ر لێڤا ئاگرێ جه‌هنه‌مێ بوون، ئينا وى به‌رێ هه‌وه‌ دا ئيسلامێ وهوين ژ ئاگرى ڕزگاركرن. وكانێ چاوا خودێ ڕێنيشانێن باوه‌رییا دورست بۆ هه‌وه‌ ئاشكه‌را كرن وه‌سا هه‌ر تشته‌كێ مفايێ هه‌وه‌ تێدا هه‌بت ئه‌و بۆ هه‌وه‌ ئاشكه‌را دكه‌ت؛ دا به‌رێ هه‌وه‌ بكه‌فته‌ ڕێكا ڕاست، وهوين لێ بچن، وژێ به‌رزه‌ نه‌ بن.

104

وَلْتَكُنْ مِّنْكُمْ اُمَّةٌ يَّدْعُوْنَ اِلَي الْخَيْرِ وَيَاْمُرُوْنَ بِالْمَعْرُوْفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَاُولٰٓئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وبلا ده‌سته‌كه‌ك ژ هه‌وه‌ هه‌بت به‌رێ خه‌لكى بده‌ته‌ خێرێ وفه‌رمانێ ب باشییێ بكه‌ت، وپاشڤه‌لێدانا ژ خرابییێ بكه‌ت، وئه‌و ئه‌ون يێن ب گه‌هشتنا به‌حه‌شتێن خۆش ب سه‌ردكه‌ڤن.

105

وَلَا تَكُوْنُوْا كَالَّذِيْنَ تَفَرَّقُوْا وَاخْتَلَفُوْا مِنْۣ بَعْدِ مَا جَآءَهُمُ الْبَيِّنٰتُ وَاُولٰٓئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

وهوين وه‌كى وان كتابییان نه‌بن يێن دوژمناتى ونه‌ڤيان كه‌فتییه‌ ناڤبه‌را وان ڤێجا ل سه‌ر كۆم وپارتان لێكڤه‌بووين، و د بناخه‌يێن دينێ خۆ دا ژێك جودابووين پشتى حه‌قى بۆ ئاشكه‌را بووى، وئه‌و ئه‌ون يێن هێژاى عه‌زابه‌كا مه‌زنا ب ئێش بووين.

106

يَّوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوْهٌ وَّتَسْوَدُّ وُجُوْهٌ فَاَمَّا الَّذِيْنَ اسْوَدَّتْ وُجُوْهُهُمْ اَكَفَرْتُمْ بَعْدَ اِيْمَانِكُمْ فَذُوْقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڕۆژا قيامه‌تێ ڕوییێن دلخۆشان يێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى، وكار ب فه‌رمانا وى كرى سپى دبن، وڕوییێن شه‌رمزاران يێن باوه‌رى ب پێغه‌مبه‌رێ وى نه‌ئيناى، وگوهدارییا فه‌رمانا وى نه‌كرى ڕه‌ش دبن. ڤێجا هندى ئه‌ون يێن ڕوى ڕه‌ش دبن، دێ بۆ وان ئێته‌ گۆتن: ئه‌رێ پشتى هه‌وه‌ باوه‌رى ئيناى هوين كافربوون، وهه‌وه‌ پێش باوه‌رییێ ڤه‌ كافرى هلبژارت؟ پا دێ هوين ژ به‌ر كوفرا خۆ تام بكه‌نه‌ عه‌زابێ.

107

وَاَمَّا الَّذِيْنَ ابْيَضَّتْ وُجُوْهُهُمْ فَفِيْ رَحْمَةِ اللّٰهِ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهندى ئه‌ون يێن ڕوییێن وان ب خۆشییێ و ب وێ مزگينییا خێرێ يا بۆ وان هاتییه‌ دان سپى بووين، ئه‌و يێن د به‌حه‌شتا خودێ دا، وئه‌و هه‌ر وهه‌ر دێ تێدا مينن، چو جاران ژێ ده‌رناكه‌ڤن.

108

تِلْكَ اٰيٰتُ اللّٰهِ نَتْلُوْهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ وَمَا اللّٰهُ يُرِيْدُ ظُلْمًا لِّلْعٰلَمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤه‌ ئايه‌تێن خودێ يێن ئاشكه‌رانه‌، ئه‌م ب ڕاستى ودورستى بۆ ته‌ دخوينين. وخودێ زۆردارییێ ل كه‌سێ ژ به‌نییێن خۆ ناكه‌ت، وچويێ ژ كارێ وان ژى كێم ناكه‌ت؛ چونكى ئه‌وه‌ حاكمێ عادل يێ زۆردارییێ ناكه‌ت.

109

وَلِلّٰهِ مَا فِي السَّمٰوٰتِ وَمَا فِي الْاَرْضِ وَاِلَي اللّٰهِ تُرْجَعُ الْاُمُوْرُ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌ر تشته‌كێ ل عه‌سمانان وهه‌ر تشته‌كێ ل عه‌ردى يێ خودێ‌یه‌، ئه‌و ملكێ وى ب تنێ‌یه‌ وئه‌وه‌ وان چێ دكه‌ت و ب ڕێڤه‌ دبه‌ت، ودويماهییا هه‌مى چێكرییان بۆ نك وى دزڤڕت، ڤێجا ئه‌و هه‌ر يه‌كى ل دويڤ حه‌قێ وى جزا دده‌ت.

110

كُنْتُمْ خَيْرَ اُمَّةٍ اُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَاْمُرُوْنَ بِالْمَعْرُوْفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَتُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَلَوْ اٰمَنَ اَهْلُ الْكِتٰبِ لَكَانَ خَيْرًا لَّهُمْ مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُوْنَ وَاَكْثَرُهُمُ الْفٰسِقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى ئوممه‌تا موحه‌ممه‌دى هوين چێترين ئوممه‌تن و ب مفاترين مرۆڤن بۆ مرۆڤان، هوين فه‌رمانێ ب باشییێ دكه‌ن، وباشى ئه‌وه‌ يا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى فه‌رمان پێ كرى، وهوين پاشڤه‌لێدانا ژ خرابییێ دكه‌ن، وخرابى ئه‌وه‌ يا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى هوين ژێ داينه‌ پاش، وهوين باوه‌رییێ ب خودێ دئينن باوه‌رییه‌كا دورست يا كريار د گه‌ل دا. وئه‌گه‌ر خودانێن كيتابێ ژ جوهى وفه‌لان باوه‌رى ب موحه‌ممه‌دى و ب وى تشتێ ئه‌و پێ هاتى ئينابا وه‌كى هه‌وه‌ باوه‌رى ئيناى، ل دنيايێ وئاخره‌تێ دا بۆ وان چێتر بت، ژ وان هه‌نه‌ يێن باوه‌رى ب په‌ياما موحه‌ممه‌دى ئيناى وكار پێ كرى، وئه‌و دكێمن، وپترییا وان ئه‌ون يێن دسه‌ردا چووين و ژ دينێ خودێ ده‌ركه‌فتين.

111

لَنْ يَّضُرُّوْكُمْ اِلَّا٘ اَذًي وَاِنْ يُّقَاتِلُوْكُمْ يُوَلُّوْكُمُ الْاَدْبَارَ ثُمَّ لَا يُنْصَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و سه‌رداچوويێن هه‌ ژ كيتابییان چ زيانێ ناگه‌هيننه‌ هه‌وه‌، ئه‌و تێ نه‌بت ئه‌و هنده‌ك نه‌خۆشییێ بگه‌هيننه‌ هه‌وه‌ ب گۆتنا هنده‌ك په‌يڤێن شركێ وكوفرێ، وئه‌گه‌ر ئه‌و شه‌رێ هه‌وه‌ بكه‌ن ئه‌و دێ ئێنه‌ شكاندن، ودێ ڕه‌ڤن پشتا خۆ ده‌نه‌ هه‌وه‌، پاشى ب چو ڕه‌نگان ئه‌و نائێنه‌ ب سه‌رێخستن.

112

ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ اَيْنَ مَا ثُقِفُوْ٘ا اِلَّا بِحَبْلٍ مِّنَ اللّٰهِ وَحَبْلٍ مِّنَ النَّاسِ وَبَآءُوْ بِغَضَبٍ مِّنَ اللّٰهِ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الْمَسْكَنَةُ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَانُوْا يَكْفُرُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَيَقْتُلُوْنَ الْاَنْۣبِيَآءَ بِغَيْرِ حَقٍّ ذٰلِكَ بِمَا عَصَوْا وَّكَانُوْا يَعْتَدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

خودێ سه‌رشۆرى وشه‌رمزارى كره‌ كاره‌كێ ب جوهییان ڤه‌ نيسياى وئه‌و ژ وان ڤه‌ نابت، چى جهێ ئه‌و لێ بن ئه‌و د ڕه‌زيل وبێ بهانه‌، وه‌سا تێ نه‌بت ئه‌و خۆ ب په‌يمانه‌كا ژ لايێ خودێ ڤه‌ وپه‌يمانه‌كا ژ لايێ مرۆڤان ڤه‌ بگرن كو خۆ ومالێ خۆ پێ بپارێزن، وئه‌ڤه‌ هنگییه‌ ده‌مێ ئه‌و دكه‌ڤنه‌ د بن ئه‌حكامێن ئيسلامێ ڤه‌ وزێڕه‌سه‌رییێ دده‌ن، وئه‌و ب غه‌زه‌به‌كا ژ نك خودێ ڤه‌ يا ئه‌و ژ هه‌ژى زڤڕين، وشه‌رمزارى ل سه‌ر وان هاته‌دانان، ڤێجا تو مرۆڤێ جوهى نابينى ئه‌گه‌ر ژ خودان باوه‌رى نه‌ترست؛ ئه‌ڤه‌ خودێ د گه‌ل وان كر ژ به‌ر كوفرا وان ب خودێ، وپێ لێدانا وان بۆ توخويبێن وى، وكوشتنا وان بۆ پێغه‌مبه‌ران ژ زۆردارى وته‌عدايى، وهه‌ما ب تنێ كرنا وان بۆ گونه‌هان وپێ لێدانا وان بۆ توخويبێن خودێ ئه‌و ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ بسته‌كرن.

113

لَيْسُوْا سَوَآءً مِنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ اُمَّةٌ قَآئِمَةٌ يَّتْلُوْنَ اٰيٰتِ اللّٰهِ اٰنَآءَ الَّيْلِ وَهُمْ يَسْجُدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

خودانێن كيتابێ هه‌مى وه‌كى يه‌ك نينن، ژ وان كۆمه‌ك هه‌يه‌ دسه‌رڕاستن ل سه‌ر ئه‌مرێ خودێ وباوه‌رییێ ب پێغه‌مبه‌رێ وى دئينن، ب شه‌ڤ ڕادبن ئايه‌تێن قورئانێ دخوينن، وئه‌و د نڤێژێن خۆ دا هاوارێن خۆ دگه‌هيننه‌ خودێ.

114

يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَيَاْمُرُوْنَ بِالْمَعْرُوْفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُسَارِعُوْنَ فِي الْخَيْرٰتِ وَاُولٰٓئِكَ مِنَ الصّٰلِحِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و باوه‌رییێ ب خودێ وڕۆژا دويماهییێ دئينن، وفه‌رمانێ ب باشییێ هه‌مییێ دكه‌ن، وپاشڤه‌لێدانێ ژ خرابییێ هه‌مییێ دكه‌ن، وله‌زێ د كرنا خێرێ دا دكه‌ن، وئه‌و ژ به‌نییێن خودێ يێن چاكن.

115

وَمَا يَفْعَلُوْا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُّكْفَرُوْهُ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌۣ بِالْمُتَّقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌ر خێره‌كا ئه‌ڤ ده‌سته‌كا خودان باوه‌ر بكه‌ت يا كێم بت يان ژى يا گه‌له‌ك بت ئه‌و ل نك خودێ به‌رزه‌ نابت، وخودێ يێ زانايه‌ ب وان ته‌قوادارێن پێخه‌مه‌ت ڕازيبوونا خودێ باشى كرين وخۆ ژ حه‌رامییان داينه‌ پاش.

116

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ اَمْوَالُهُمْ وَلَا٘ اَوْلَادُهُمْ مِّنَ اللّٰهِ شَيْــًٔا وَاُولٰٓئِكَ اَصْحٰبُ النَّارِ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن كوفر كرى، نه‌ مالێ وان ونه‌ عه‌يالێ وان عه‌زابا خودێ ژ وان پاشڤه‌ لێ ناده‌ت نه‌ ل دنيايێ ونه‌ ل ئاخره‌تێ، وئه‌ون خودانێن ئاگرى يێن هه‌رده‌م تێدا، وچو جاران ژێ ده‌رناكه‌ڤن.

117

مَثَلُ مَا يُنْفِقُوْنَ فِيْ هٰذِهِ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا كَمَثَلِ رِيْحٍ فِيْهَا صِرٌّ اَصَابَتْ حَرْثَ قَوْمٍ ظَلَمُوْ٘ا اَنْفُسَهُمْ فَاَهْلَكَتْهُ وَمَا ظَلَمَهُمُ اللّٰهُ وَلٰكِنْ اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

مه‌ته‌لا وى مالى يێ كافر د ڤێ ژينا دنيايێ دا دكه‌نه‌ خێر وهيڤییا خێرێ يا ئه‌و دخوازن، وه‌كى مه‌ته‌لا وى هڕه‌بايه‌ يێ سڕه‌كا دژوار د گه‌ل دا و ب سه‌ر شينكاتییێ وان دا گرتى يێن ژێ ب هيڤى، و ژ به‌ر گونه‌هێن وان وى هڕه‌باى تشته‌ك ژێ نه‌هێلاى. وئه‌و كافرێن هه‌ ل ئاخره‌تێ چو خێرێ نابينن، وخودێ ب وێ چه‌ندێ زۆردارى ل وان نه‌كرییه‌، به‌لكى وان ب كوفر ونه‌گوهدارییا خۆ زۆردارى ل خۆ دكر.

118

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوْا بِطَانَةً مِّنْ دُوْنِكُمْ لَا يَاْلُوْنَكُمْ خَبَالًا وَدُّوْا مَا عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَآءُ مِنْ اَفْوَاهِهِمْ وَمَا تُخْفِيْ صُدُوْرُهُمْ اَكْبَرُ قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْاٰيٰتِ اِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى گه‌لى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى هوين ژبلى خودان باوه‌ران چو كافران بۆ خۆ نه‌كه‌نه‌ دۆست وسه‌ركار، نهێنییێن خۆ بۆ بێژن، چونكى ئه‌و سستییێ د خرابكرنا حالێ هه‌وه‌ دا ناكه‌ن، وان كه‌يف ب ئه‌وى تشتى دئێت يێ نه‌خۆشى وزيانا هه‌وه‌ تێدا، ونه‌ڤيانا وان يا دژوار ژ گوتنا ده‌ڤێن وان يا ئاشكه‌رايه‌، ونه‌ڤيانا وان بۆ هه‌وه‌ ئه‌وا د سنگێن وان دا ڤه‌شارتى پتر ومه‌زنتره‌. ب ڕاستى مه‌ نيشان وهێجه‌ت بۆ هه‌وه‌ ئاشكه‌راكرن؛ دا وجه‌كێ بۆ خۆ ژێ بگرن، ئه‌گه‌ر هوين د گۆتن وشيره‌تا خودێ بگه‌هن.

119

هٰ٘اَنْتُمْ اُولَآءِ تُحِبُّوْنَهُمْ وَلَا يُحِبُّوْنَكُمْ وَتُؤْمِنُوْنَ بِالْكِتٰبِ كُلِّهٖ وَاِذَا لَقُوْكُمْ قَالُوْ٘ا اٰمَنَّا وَاِذَا خَلَوْا عَضُّوْا عَلَيْكُمُ الْاَنَامِلَ مِنَ الْغَيْظِ قُلْ مُوْتُوْا بِغَيْظِكُمْ اِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌۣ بِذَاتِ الصُّدُوْرِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤه‌ نيشانا خه‌له‌تییا هه‌وه‌يه‌ كو هوين حه‌ز ژ وان بكه‌ن، چونكى هوين حه‌ز ژ وان دكه‌ن وقه‌نجییێ د گه‌ل وان دكه‌ن، وئه‌و حه‌ز ژ هه‌وه‌ ناكه‌ن ونه‌ڤيان ودوژمناتییا هه‌وه‌ دكه‌ن، وهوين باوه‌رییێ ب هه‌مى كيتابێن هاتينه‌ خوارێ دئينن وكيتابا وان يه‌ك ژ وانه‌، وئه‌و باوه‌رییێ ب كيتابا هه‌وه‌ نائينن، ڤێجا چاوا هوين حه‌ز ژ وان دكه‌ن؟ وئه‌گه‌ر ئه‌و هاتنه‌ نك هه‌وه‌ ژ منافقى ئه‌و دێ بێژن: مه‌ باوه‌رى ئينايه‌، وئه‌گه‌ر مانه‌ ب تنێ د گه‌ل يه‌ك ودو خه‌م وقه‌هرا خۆ ئاشكه‌را دكه‌ن، و ژ كه‌ربان دا تبلێن خۆ دده‌نه‌ به‌ر له‌قان، ده‌مێ ئه‌و هه‌وه‌ دبينن هوين حه‌ز ژ يه‌ك ودو دكه‌ن وهوين يه‌ك بيروڕانه‌، وئيسلام يا ب هێزه‌، وئه‌و ژ به‌ر ئيسلامێ دڕه‌زيلن. تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ وان: ژ كه‌رب وكينا خۆ دا بمرن. هندى خودێ‌یه‌ ب تشتێ ڤه‌شارتى د سنگان دا يێ ئاگه‌هداره‌، وجزايێ هه‌ر كه‌سه‌كى ل دويڤ كريارا وى دێ ده‌تێ.

120

اِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَاِنْ تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَّفْرَحُوْا بِهَا وَاِنْ تَصْبِرُوْا وَتَتَّقُوْا لَا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْــًٔا اِنَّ اللّٰهَ بِمَا يَعْمَلُوْنَ مُحِيْطٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌گه‌ر باشییه‌ك ژ سه‌ركه‌فتنه‌كێ يان مفايه‌كى گه‌هشته‌ هه‌وه‌ ئه‌و پێ ب خه‌م دكه‌ڤن، وئه‌گه‌ر نه‌خۆشییه‌ك ژ شكه‌ستنه‌كێ يان كێمبوونا مال ومرۆڤ وده‌رامه‌تى گه‌هشته‌ هه‌وه‌ كه‌يفا وان پێ دئێت، وئه‌گه‌ر هوين بێهنا خۆ فره‌هـ بكه‌ن ل سه‌ر وێ نه‌خۆشییا دگه‌هته‌ هه‌وه‌، وته‌قوا خودێ د وى تشتى دا بكه‌ن يێ وى فه‌رمان پێ ل هه‌وه‌ كرى، نه‌خۆشییا فێلبازییا وان زيانێ ناگه‌هينته‌ هه‌وه‌. وخودێ دۆرا ل وى هه‌مى كارى گرتى يێ ئه‌و كافر دكه‌ن.

121

وَاِذْ غَدَوْتَ مِنْ اَهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِيْنَ مَقَاعِدَ لِلْقِتَالِ وَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ل بيرا خۆ بينه‌ ده‌مێ تو ژ مالا خۆ ده‌ركه‌فتى كارێ شه‌ڕى ته‌ كرى، دا ڕێزێن صه‌حابییێن خۆ دورست بكه‌ى، وهه‌ر يه‌كى جهێ وى بۆ ده‌ستنيشان بكه‌ى بۆ كرنا شه‌ڕێ كافران ل (ئوحودێ). وخودێ گوهدێرێ پڕزانايه‌.

122

اِذْ هَمَّتْ طَّآئِفَتٰنِ مِنْكُمْ اَنْ تَفْشَلَا وَاللّٰهُ وَلِيُّهُمَا وَعَلَي اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ده‌مێ دلێ به‌نى سه‌له‌مه‌ وبه‌نى حارثییان چوويێ د گه‌ل سه‌رۆكێ خۆ يێ منافق عه‌بدللايێ كوڕێ ئوبه‌ى بزڤڕن؛ ژ ترسێن شه‌ڕێ د گه‌ل دوژمنى دا، به‌لێ خودێ ئه‌و پاراستن، وئه‌و د گه‌ل ته‌ مان ووان دا ڕێ وخۆ هێلا ب هيڤییا خودێ ڤه‌. وخودان باوه‌ر بلا خۆ بهێلنه‌ ب هيڤییا خودێ ب تنێ ڤه‌.

123

وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ اللّٰهُ بِبَدْرٍ وَّاَنْتُمْ اَذِلَّةٌ فَاتَّقُوا اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى خودێ هوين ل (به‌درێ) ب سه‌ر دوژمنێن هه‌وه‌ يێن بوتپه‌رێس ئێخستبوون د گه‌ل كو هژمار وچه‌كێ هه‌وه‌ يێ كێم ژى بوو، ڤێجا هوين ژ خودێ بترسن وپێگيرییێ ب فه‌رمانێن وى بكه‌ن؛ دا به‌لكى هوين سوپاسییا وى ل سه‌ر قه‌نجییێن وى بكه‌ن.

124

اِذْ تَقُوْلُ لِلْمُؤْمِنِيْنَ اَلَنْ يَّكْفِيَكُمْ اَنْ يُّمِدَّكُمْ رَبُّكُمْ بِثَلٰثَةِ اٰلٰفٍ مِّنَ الْمَلٰٓئِكَةِ مُنْزَلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ده‌مێ ته‌ دگۆته‌ هه‌ڤالێن خۆ: ئه‌رێ ما هاريكارییا خودايێ هه‌وه‌ تێرا هه‌وه‌ ناكه‌ت كو ئه‌و ب سێ هزار فريشته‌يێن ژ عه‌سمانى بێنه‌ خوارێ هاريكارییا هه‌وه‌ بكه‌ت، دا هه‌وه‌ موكم بكه‌ن، وشه‌ڕى بۆ هه‌وه‌ بكه‌ن؟

125

بَلٰ٘ي اِنْ تَصْبِرُوْا وَتَتَّقُوْا وَيَاْتُوْكُمْ مِّنْ فَوْرِهِمْ هٰذَا يُمْدِدْكُمْ رَبُّكُمْ بِخَمْسَةِ اٰلٰفٍ مِّنَ الْمَلٰٓئِكَةِ مُسَوِّمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

به‌لێ ئه‌ڤ هاريكارییه‌ تێرا هه‌وه‌ هه‌يه‌. ومزگينییه‌كا دى ژى بۆ هه‌وه‌ هه‌يه‌: ئه‌گه‌ر هوين ل سه‌ر شه‌ڕێ د گه‌ل دوژمنى بێهنا خۆ فره‌هـ بكه‌ن وته‌قوا خودێ ب گوهدارییا فه‌رمانێن وى بكه‌ن، وئه‌و د ڤێ ده‌ليڤه‌يا خۆ دا ب له‌ز بێنه‌ هه‌وه‌، هزر بكه‌ن دێ هه‌وه‌ برينن، خودێ ب پێنچ هزاران ژ فريشته‌يێن نيشانكرى، دێ هاريكارییا هه‌وه‌ كه‌ت.

126

وَمَا جَعَلَهُ اللّٰهُ اِلَّا بُشْرٰي لَكُمْ وَلِتَطْمَئِنَّ قُلُوْبُكُمْ بِهٖ وَمَا النَّصْرُ اِلَّا مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ الْعَزِيْزِ الْحَكِيْمِ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ڤ هاريكرنا هه‌وه‌ ب فريشته‌يان ب تنێ ژ به‌ر هندێ بوويه‌ دا خودێ وێ بۆ هه‌وه‌ بكه‌ته‌ مزگينى ودا دلێن هه‌وه‌ پێ موكم ببن، وكه‌يفخۆش ببن ب وێ سۆزا خودێ دايێ. وسه‌ركه‌فتن هه‌ما ب تنێ ژ نك خودايێ زاله‌، يێ د گۆتن وكريارێن خۆ دا كاربنه‌جه.

127

لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْ٘ا اَوْ يَكْبِتَهُمْ فَيَنْقَلِبُوْا خَآئِبِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وسه‌ركه‌فتنا هه‌وه‌ ل (به‌درێ) بۆ هندێ بوو دا هنده‌ك كافر ب كوشتنێ تێ بچن، ودا ئه‌وێن ژ كوشتنێ قورتال بووين ژى ب خه‌م وكۆڤان ڤه‌ بزڤڕن وبێن ته‌نگ ببن، وسه‌رشۆڕى وشه‌رمزارییا وان ئاشكه‌را ببت.

128

لَيْسَ لَكَ مِنَ الْاَمْرِ شَيْءٌ اَوْ يَتُوْبَ عَلَيْهِمْ اَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَاِنَّهُمْ ظٰلِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى موحه‌ممه‌د د كارێ به‌نییان دا چو تشته‌ك د ده‌ستێ ته‌ دا نينه‌، وبه‌لكى هنده‌ك ژ ڤان يێن شه‌ڕێ ته‌ كرى دلێ وان بۆ ئيسلامێ ڤه‌ببت وموسلمان ببن، ڤێجا خودێ تۆبێ بدانته‌ سه‌ر وان. وئه‌وی عه‌زاب بده‌ت یێ بمينته‌ ل سه‌ر كوفرا خۆ.

129

وَلِلّٰهِ مَا فِي السَّمٰوٰتِ وَمَا فِي الْاَرْضِ يَغْفِرُ لِمَنْ يَّشَآءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَّشَآءُ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌ر تشته‌كێ ل عه‌سمانان وهه‌ر تشته‌كێ ل عه‌ردى يێ خودێ ب تنێ‌یه‌، يێ وى بڤێت ئه‌و گونه‌هێن وى بۆ ژێ دبه‌ت، ويێ وى بڤێت ئه‌و وى عه‌زاب دده‌ت. وخودێ گونه‌هـ ژێبرێ دلۆڤانكاره‌.

130

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَاْكُلُوا الرِّبٰ٘وا اَضْعَافًا مُّضٰعَفَةً وَاتَّقُوا اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى خۆ ژ هه‌مى ڕه‌نگێن ربايێ بده‌نه‌ پاش، وده‌مێ هوين قه‌ره‌كى دده‌ن زێده‌يییێ ل سه‌ر سه‌رمالێ خۆ وه‌رنه‌گرن ئه‌گه‌ر خۆ يا كێم ژى بت، ڤێجا پا چاوا ئه‌گه‌ر ئه‌و زێده‌يى ل ده‌مێ زڤڕاندنا قه‌رى هندى دى پتر لێ بێت؟ وهوين ته‌قوایا خودێ بكه‌ن؛ دا به‌لكى هوين ب سه‌ركه‌ڤن.

131

وَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِيْ٘ اُعِدَّتْ لِلْكٰفِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهوين په‌رژانه‌كى بۆ خۆ د ناڤبه‌را خۆ ووى ئاگرى دا بدانن يێ بۆ كافران هـاتییه‌ ئاماده‌كرن.

132

وَاَطِيْعُوا اللّٰهَ وَالرَّسُوْلَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهويـن گوهدارییا خودێ وپێغه‌مبه‌رى بكه‌ن؛ دا به‌لكى ڕه‌حم ب هه‌وه‌ بێته‌برن.

133

وَسَارِعُوْ٘ا اِلٰي مَغْفِرَةٍ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمٰوٰتُ وَالْاَرْضُ اُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهوين ب گوهدارییا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى له‌زێ بكه‌ن دا غه‌فراندنه‌كا مه‌زن ژ نك خودايێ خۆ ب ده‌ست خۆ ڤه‌ بينن، وبه‌حه‌شته‌كا به‌رين، يا فره‌هییا وێ هندى عه‌سمانان وعه‌ردى، خودێ بۆ ته‌قواداران ئاماده‌كرییه‌.

134

الَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ فِي السَّرَّآءِ وَالضَّرَّآءِ وَالْكٰظِمِيْنَ الْغَيْظَ وَالْعَافِيْنَ عَنِ النَّاسِ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن مالێ خۆ ل به‌رفره‌هییێ وته‌نگاڤییێ خه‌رج دكه‌ن، وئه‌وێن ب صه‌بركێشانێ كه‌ربا دلێ خۆ دادكه‌ن، وئه‌گه‌ر شيانه‌ وان يێن زۆردارى لێكرى لێ دبۆرن. وئه‌ڤه‌ ئه‌و قه‌نجییه‌ يا خودێ حه‌ز ژ خودانێن وێ دكه‌ت.

135

وَالَّذِيْنَ اِذَا فَعَلُوْا فَاحِشَةً اَوْ ظَلَمُوْ٘ا اَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللّٰهَ فَاسْتَغْفَرُوْا لِذُنُوْبِهِمْ وَمَنْ يَّغْفِرُ الذُّنُوْبَ اِلَّا اللّٰهُ وَلَمْ يُصِرُّوْا عَلٰي مَا فَعَلُوْا وَهُمْ يَعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن ئه‌گه‌ر گونه‌هه‌كا مه‌زن كر يان ب كرنا گونه‌هه‌كا كێمتر زۆردارى ل خۆ كر، بيرا خۆ ل سۆز وگه‌فا خودێ ئيناڤه‌ ڤێجا ل خودايێ خۆ زڤڕين وتۆبه‌كرن، وداخوازا ژێبرنا گونه‌هان بۆ خۆ ژێ كر، وئه‌و باش دزانن كو ب تنێ خودێ‌یه‌ گونه‌هان ژێ دبه‌ت، له‌و ئه‌و ل سه‌ر گونه‌هێ نامينن، وئه‌و دزانن كو ئه‌گه‌ر وان تۆبه‌كر خودێ تۆبا وان دێ قه‌بويل كه‌ت.

136

اُولٰٓئِكَ جَزَآؤُهُمْ مَّغْفِرَةٌ مِّنْ رَّبِّهِمْ وَجَنّٰتٌ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا وَنِعْمَ اَجْرُ الْعٰمِلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

خودانێن ڤان سالۆخه‌تێن مه‌زن جزايێ وان ئه‌وه‌ خودێ گونه‌هێن وان ڤه‌شێرت، وبه‌حه‌شتێن ئاڤێن هوين د بن داروبار وقه‌سرێن وان دا دچن بۆ وان هه‌نه‌، هه‌روهه‌ر ئه‌و دێ تێدا مينن وژێ ده‌رناكه‌ڤن. وبه‌حه‌شت ولێبۆرينا گونه‌هان چ خۆش جزايه‌ بۆ كاركه‌ران.

137

قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ فَسِيْرُوْا فِي الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

خودێ د گه‌ل خودان باوه‌ران دئاخڤت دا دله‌ى دله‌ى وان بده‌ت ده‌مێ ل ڕۆژا (ئوحودێ) ئه‌و ب سه‌رێ وان هاتى يا ب سه‌رى هاتى كو به‌رى هه‌وه‌ چه‌ند ملله‌ت بۆرينه‌، خودان باوه‌رێن وان ب شه‌ڕێ كافران هاتينه‌ جه‌رباندن ودويماهى بۆ وان بوويه‌، ڤێجا هوين ل عه‌ردى بگه‌ڕن وبه‌رێ خۆ بده‌نێ كانێ دويماهییا ئه‌وان يێن دره‌و ب خودێ وپێغه‌مبه‌ران كرى چاوا بوويه‌.

138

هٰذَا بَيَانٌ لِّلنَّاسِ وَهُدًي وَّمَوْعِظَةٌ لِّلْمُتَّقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤ قورئانه‌ نيشادانه‌كا ئاشكه‌رايه‌ بۆ ڕێكا حه‌ق، وبيرئينانه‌كه‌ دلێن ته‌قواداران ئه‌وێن ژ خودێ دترسن پێ نه‌رم دبن، و به‌حسێ ته‌قواداران ب تايبه‌تى هاته‌كرن؛ چونكى ئه‌ون د ناڤ خه‌لكى دا يێن مفاى بۆ خۆ ژێ دبينن.

139

وَلَا تَهِنُوْا وَلَا تَحْزَنُوْا وَاَنْتُمُ الْاَعْلَوْنَ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهوين -گه‌لى خودان باوه‌ران- ژ شه‌ڕێ دوژمنێ خۆ لاواز نه‌بن، و ژ به‌ر ئه‌وا ل (ئوحودێ) ب سه‌رێ هه‌وه‌ هاتى ب خه‌م نه‌كه‌ڤن، وهوينن يێن سه‌ركه‌فتى ودويماهى بۆ هه‌وه‌يه‌، ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى هه‌يه‌.

140

اِنْ يَّمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِّثْلُهٗ وَتِلْكَ الْاَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللّٰهُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَآءَ وَاللّٰهُ لَا يُحِبُّ الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌گه‌ر ل (ئوحودێ) برينه‌ك يان كوشتنه‌ك گه‌هشتبته‌ هه‌وه‌ -گه‌لى خودان باوه‌ران- ڤێجا ژ به‌ر هندێ هوين ب خه‌م كه‌فتبن، پانێ برينه‌ك وكوشتنه‌كا وه‌كى وێ ل (به‌درێ) گه‌هشتبوو بوتپه‌رێسان ژى. وخودێ ئه‌وان ڕۆژان د ناڤبه‌را مرۆڤان دا دزڤڕينت، جاره‌كێ سه‌ركه‌فتن وجاره‌كا دى شكه‌ستن، ژ به‌ر وێ حكمه‌تا وى د وێ چه‌ندێ دا هه‌ى، كو خودان باوه‌رێ ڕاستگۆ ژ يێ دى ئاشكه‌را ببت، و هنده‌ك ژ هه‌وه‌ ب شه‌هيدبوونێ ب قه‌در بكه‌ڤن. وخودێ حه‌ز ژ وان ناكه‌ت يێن زۆردارى ل خۆ كرى، وخۆ ژ شه‌ڕێ د ڕێكا وى دا دايه‌ پاش.

141

وَلِيُمَحِّصَ اللّٰهُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَيَمْحَقَ الْكٰفِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ڤ شكه‌ستنا ل (ئوحودێ) چێبووى جه‌ڕباندن وڤه‌وژارتنه‌ك بوو بۆ خودان باوه‌ران، وڕزگاركرنه‌ك بوو بۆ وان ژ كافران، وتێبرنه‌ك بوو بۆ كافران.

142

اَمْ حَسِبْتُمْ اَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَعْلَمِ اللّٰهُ الَّذِيْنَ جٰهَدُوْا مِنْكُمْ وَيَعْلَمَ الصّٰبِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى صه‌حابییێن موحه‌ممه‌دى ئه‌رێ هه‌وه‌ هزر دكر كو هوين دێ چنه‌ به‌حه‌شتێ، بێى هوين ب شه‌ڕ وته‌نگاڤییان بێنه‌ جه‌ڕباندن؟ هوين ناچنه‌ به‌حه‌شتێ حه‌تا هوين نه‌ئێنه‌ جه‌ڕباندن، وخودێ جيهادكه‌ران ژ هه‌وه‌ بناست، ووان ژى بناست يێن صه‌برێ ل سه‌ر به‌رگرییا نه‌ياران دكێشن.

143

وَلَقَدْ كُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ مِنْ قَبْلِ اَنْ تَلْقَوْهُ فَقَدْ رَاَيْتُمُوْهُ وَاَنْتُمْ تَنْظُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وب ڕاستى هه‌وه‌ به‌رى شه‌ڕێ (ئوحودێ) خوزى ڕادهێلان كو هوين به‌رانبه‌ر دوژمنى ڕاوه‌ستن؛ دا شه‌ره‌فا جيهادێ وشه‌هيدبوونا د ڕێكا خودێ دا يا برايێن هه‌وه‌ ل (به‌درێ) ب ده‌ست خۆ ڤه‌ ئيناى هوين ژى ب ده‌ست خۆ ڤه‌ بينن، ئه‌ڤه‌ ئه‌وا هه‌وه‌ داخواز دكر بۆ هه‌وه‌ ب جهـ هات، ڤێجا شه‌ڕى بكه‌ن وصه‌برێ بكێشن.

144

وَمَا مُحَمَّدٌ اِلَّا رَسُوْلٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ اَفَا۠ئِنْ مَّاتَ اَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلٰ٘ي اَعْقَابِكُمْ وَمَنْ يَّنْقَلِبْ عَلٰي عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَّضُرَّ اللّٰهَ شَيْــًٔا وَسَيَجْزِي اللّٰهُ الشّٰكِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌ما موحه‌ممه‌د پێغه‌مبه‌ره‌كه‌ وه‌كى پێغه‌مبه‌رێن به‌رى خۆ په‌ياما خودايێ خۆ دگه‌هينت. ئه‌رێ ڤێجا ئه‌گه‌ر ئه‌و ب ڕۆژا خۆ مر، يان ژى هاته‌ كوشتن وه‌كى دوژمنان به‌لاڤ كرى هوين دێ ژ دينێ خۆ زڤڕنه‌ڤه‌، ووێ هێلن يا پێغه‌مبه‌رێ هه‌وه‌ بۆ هه‌وه‌ پێ هاتى؟ وهه‌چییێ ژ هه‌وه‌ ژ دينێ خۆ بزڤڕت ئه‌و ب تشته‌كى زيانێ ناگه‌هينته‌ خودێ، به‌لكى ئه‌و زيانه‌كا مه‌زن دێ گه‌هينته‌ خۆ. وهه‌چییێ ل سه‌ر باوه‌رییێ موكم بمينت وسوپاسییا خودايێ خۆ بكه‌ت، هندى خودێ‌یه‌ باشترين جزاى دێ ده‌ته‌ وى.

145

وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ اَنْ تَمُوْتَ اِلَّا بِاِذْنِ اللّٰهِ كِتٰبًا مُّؤَجَّلًا وَمَنْ يُّرِدْ ثَوَابَ الدُّنْيَا نُؤْتِهٖ مِنْهَا وَمَنْ يُّرِدْ ثَوَابَ الْاٰخِرَةِ نُؤْتِهٖ مِنْهَا وَسَنَجْزِي الشّٰكِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

كه‌سه‌ك نامرت بێى ئانه‌هى وقه‌ده‌را خودێ وحه‌تا وى ده‌مى خلاس دكه‌ت يێ خودێ بۆ وى داناى ونڤيسى نڤيسينه‌كا پاش ئێخستى. وهه‌چییێ ب كارێ خۆ په‌رتالێ دنيايێ بخوازت، ئه‌م دێ وێ بارێ ژێ ده‌ينێ يا مه‌ بۆ وى نڤيسى، ووى چو بار وپشك ل ئاخره‌تێ نابت، وهه‌چییێ ب كارێ خۆ جزايێ خودێ يێ ئاخره‌تى بخوازت ئه‌م دێ وێ ده‌ينێ يا ئه‌و دخوازت، وجزايێ وى ب تمامى ئه‌م دێ ده‌ينێ د گه‌ل وى ڕزقێ د دنيايێ دا بۆ وى هاتییه‌ نڤيسين، چونكى ئه‌ڤه‌ ئه‌وه‌ يێ ب گوهدارى وجيهادا خۆ سوپاسییا مه‌كرى، وئه‌م جزايێ شوكرداران ب باشى دێ ده‌ينێ.

146

وَكَاَيِّنْ مِّنْ نَّبِيٍّ قٰتَلَ مَعَهٗ رِبِّيُّوْنَ كَثِيْرٌ فَمَا وَهَنُوْا لِمَا٘ اَصَابَهُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَمَا ضَعُفُوْا وَمَا اسْتَكَانُوْا وَاللّٰهُ يُحِبُّ الصّٰبِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

گه‌له‌ك پێغه‌مبه‌رێن به‌رێ كۆمێن گه‌له‌ك ژ هه‌ڤالێن وان شه‌ڕ د گه‌ل وان دا كرينه‌، ڤێجا ژ به‌ر وێ برين وكوشتنا گه‌هشتییه‌ وان ئه‌و لاواز نه‌ بووبوون؛ چونكى ئه‌و د ڕێكا خودايێ وان دا بوو، وئه‌و سست نه‌بووبوون، وخۆ بۆ دوژمنى نه‌شكاندبوو، به‌لكى وان صه‌بر ل سه‌ر وێ كێشا يا هاتییه‌ سه‌رێ وان. وخودێ حه‌ز ژ بێهن فره‌هان دكه‌ت.

147

وَمَا كَانَ قَوْلَهُمْ اِلَّا٘ اَنْ قَالُوْا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَا وَاِسْرَافَنَا فِيْ٘ اَمْرِنَا وَثَبِّتْ اَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَي الْقَوْمِ الْكٰفِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وگۆتنا وان بێهن فره‌هان ب تنێ ئه‌و بوويه‌ وان گۆت: خودايێ مه‌ گونه‌هێن مه‌، وئه‌و زێده‌گاڤییا ژ مه‌ ده‌ركه‌فتى د كارێ دينێ مه‌ دا تو بۆ مه‌ ژێ ببه‌، وپییێن مه‌ موكم بكه‌ دا ئه‌م ژ شه‌ڕێ دوژمنێ خۆ نه‌ڕه‌ڤين، ومه‌ ب سه‌ر وان بێخه‌ يێن باوه‌ری نه‌ئيناى.

148

فَاٰتٰىهُمُ اللّٰهُ ثَوَابَ الدُّنْيَا وَحُسْنَ ثَوَابِ الْاٰخِرَةِ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئينا خودێ جزايێ وان د دنيايێ دا وجزايێ باشێ مه‌زن ل ئاخره‌تێ ژى دا وان، وخودێ حه‌ز ژ قه‌نجیكاران دكه‌ت.

149

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْ٘ا اِنْ تُطِيْعُوا الَّذِيْنَ كَفَرُوْا يَرُدُّوْكُمْ عَلٰ٘ي اَعْقَابِكُمْ فَتَنْقَلِبُوْا خٰسِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى گه‌لى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رێ وى كرى ئه‌گه‌ر هوين گوهدارییا وان بكه‌ن يێن كافرى ب خوداينییا من كرى، وباوه‌رى ب پێغه‌مبه‌رێن من نه‌ئيناى ژ جوهى وفه‌لان ومنافق وبوتپه‌رێسان د وى تشتى دا يێ ئه‌و فه‌رمانێ پێ ل هه‌وه‌ دكه‌ن، ئه‌و دێ هه‌وه‌ ژ ڕێكا حه‌ق به‌رزه‌كه‌ن، وهوين دێ ژ دينێ خۆ ده‌ركه‌ڤن، ڤێجا ب زيانا ئاشكه‌را و تێچوونا مسوگه‌ر ڤه‌ هوين دێ زڤڕن.

150

بَلِ اللّٰهُ مَوْلٰىكُمْ وَهُوَ خَيْرُ النّٰصِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و هه‌وه‌ ب سه‌ر نائێخن، به‌لكى خودێ‌یه‌ هه‌وه‌ ب سه‌ردئێخت، وئه‌و باشترين پشته‌ڤانه‌، د گه‌ل وى هه‌وه‌ پێتڤى ب پشته‌ڤانییا كه‌سه‌كێ دى نابت.

151

سَنُلْقِيْ فِيْ قُلُوْبِ الَّذِيْنَ كَفَرُوا الرُّعْبَ بِمَا٘ اَشْرَكُوْا بِاللّٰهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهٖ سُلْطٰنًا وَمَاْوٰىهُمُ النَّارُ وَبِئْسَ مَثْوَي الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌م مه‌زنترين ترس وسه‌همێ دێ هاڤێينه‌ دلێ كافران ژ به‌ر كو وان هنده‌ك خوداوه‌ندێن ژ قه‌ستا بۆ خودێ كرنه‌ هه‌ڤپشك، ووان چو هێجه‌ت وده‌ليل ل سه‌ر هندێ نينن كو ئه‌ڤه‌ د گه‌ل خودێ دهێژاى په‌رستنێنه‌، ڤێجا حالێ وان د دنيايێ دا: ترس وسه‌هما ژ خودان باوه‌رانه‌، وجهێ وان يێ ئه‌و ل ئاخره‌تێ دچنێ ئاگره‌؛ ژ به‌ر زۆردارى ودوژمنكارییا وان، وئه‌ڤ جهه‌ بۆ وان پيسه‌ جهه‌ .

152

وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ اللّٰهُ وَعْدَهٗ٘ اِذْ تَحُسُّوْنَهُمْ بِاِذْنِهٖ حَتّٰ٘ي اِذَا فَشِلْتُمْ وَتَنَازَعْتُمْ فِي الْاَمْرِ وَعَصَيْتُمْ مِّنْۣ بَعْدِ مَا٘ اَرٰىكُمْ مَّا تُحِبُّوْنَ مِنْكُمْ مَّنْ يُّرِيْدُ الدُّنْيَا وَمِنْكُمْ مَّنْ يُّرِيْدُ الْاٰخِرَةَ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ وَلَقَدْ عَفَا عَنْكُمْ وَاللّٰهُ ذُوْ فَضْلٍ عَلَي الْمُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى خودێ په‌يمانا خۆ دگه‌ل هه‌وه‌ كو هه‌وه‌ ب سه‌ربێخت پێك ئينا، ده‌مێ هه‌وه‌ ب ئانه‌هییا وى ل شه‌ڕێ (ئوحودێ) كافر دكوشتن، حه‌تا هوين ترساين و ژ كرنا شه‌ڕى لاواز بووين وهوين د ناڤبه‌را خۆ دا ژێك جودابووين: كانێ ل جهێن خۆ بمينن، يان ژى جهێن خۆ بهێلن وبچن ده‌سكه‌فتییان كۆم بكه‌ن؟ وهه‌وه‌ گوهدارییا پێغه‌مبه‌رێ خۆ نه‌كر ده‌مێ وى فه‌رمان ل هه‌وه‌ كرى كو ب چ حالێ هه‌ى هوين جهێن خۆ نه‌هێلن، هنگى شكه‌ستن كه‌ته‌ ڕێزێن هه‌وه‌ پشتى وى ئه‌و نيشا چاڤێن هه‌وه‌ داى يا هه‌وه‌ حه‌ز ژێ دكر ژ سه‌ركه‌فتنێ، وئاشكه‌را بوو كو هنده‌ك ژ هه‌وه‌ هه‌نه‌ ده‌سكه‌فتى دڤێن، وهنده‌ك ژ هه‌وه‌ هه‌نه‌ ئاخره‌ت دڤێت، پاشى خودێ به‌رێ هه‌وه‌ ژ وان وه‌رگێڕا؛ دا هه‌وه‌ بجه‌ڕبينت، و ب ڕاستى خودێ تۆبه‌ وپه‌شێمانییا هه‌وه‌ زانى له‌و وى هوين عـه‌فـى كــرن، وخــودێ خودان سه‌راتى وقه‌نجییا مه‌زنه‌ ل سه‌ر خودان باوه‌ران.

153

اِذْ تُصْعِدُوْنَ وَلَا تَلْوٗنَ عَلٰ٘ي اَحَدٍ وَّالرَّسُوْلُ يَدْعُوْكُمْ فِيْ٘ اُخْرٰىكُمْ فَاَثَابَكُمْ غَمًّاۣ بِغَمٍّ لِّكَيْلَا تَحْزَنُوْا عَلٰي مَا فَاتَكُمْ وَلَا مَا٘ اَصَابَكُمْ وَاللّٰهُ خَبِيْرٌۣ بِمَا تَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هوين -گه‌لى صه‌حابییێن موحه‌ممه‌دى- ل بيرا خۆ بينن ده‌مێ هوين ژ نه‌يارێن خۆ ڕه‌ڤين وهه‌وه‌ قه‌ستا چياى كرى، وهوين ژ ترس ومه‌نده‌هۆشییێن خۆ دا ل كه‌سێ نه‌ دزڤڕين، وپێغه‌مبه‌رێ خودێ -سلاڤ لێ بن- ل مه‌يدانا شه‌ڕى موكم ما بوو و ل پشت هه‌وه‌ گازى هه‌وه‌ دكر ودگۆت: ئه‌ى به‌نییێن خودێ وه‌رنه‌ نك من، وهه‌وه‌ هاى ژ وى نه‌بوو، ئينا جزايێ هه‌وه‌ ئه‌و بوو خودێ ئێش وته‌نگاڤى وخه‌م ب سه‌ر هه‌وه‌ دا ئينا؛ دا هوين ب خه‌م نه‌كه‌ڤن ل سه‌ر وێ سه‌ركه‌فتن وده‌سكه‌فتییێ نه‌گه‌هشتییه‌ هه‌وه‌، و ل سه‌ر وێ ترس وشكه‌ستنا ب سه‌ر هه‌وه‌ دا هاتى. وخودێ ب هه‌مى كارێ هه‌وه‌ يێ شاره‌زايه‌، تشته‌ك ژێ ل وى نائێته‌ ڤه‌شارتن.

154

ثُمَّ اَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِّنْۣ بَعْدِ الْغَمِّ اَمَنَةً نُّعَاسًا يَّغْشٰي طَآئِفَةً مِّنْكُمْ وَطَآئِفَةٌ قَدْ اَهَمَّتْهُمْ اَنْفُسُهُمْ يَظُنُّوْنَ بِاللّٰهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجَاهِلِيَّةِ يَقُوْلُوْنَ هَلْ لَّنَا مِنَ الْاَمْرِ مِنْ شَيْءٍ قُلْ اِنَّ الْاَمْرَ كُلَّهٗ لِلّٰهِ يُخْفُوْنَ فِيْ٘ اَنْفُسِهِمْ مَّا لَا يُبْدُوْنَ لَكَ يَقُوْلُوْنَ لَوْ كَانَ لَنَا مِنَ الْاَمْرِ شَيْءٌ مَّا قُتِلْنَا هٰهُنَا قُلْ لَّوْ كُنْتُمْ فِيْ بُيُوْتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِيْنَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ اِلٰي مَضَاجِعِهِمْ وَلِيَبْتَلِيَ اللّٰهُ مَا فِيْ صُدُوْرِكُمْ وَلِيُمَحِّصَ مَا فِيْ قُلُوْبِكُمْ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌۣ بِذَاتِ الصُّدُوْرِ

تەفسیرا ساناهی

پاشى پشتى وێ خه‌م ونه‌خۆشییێ وى دلڕحه‌تى وباوه‌رییا ب سۆزا خۆ دا هه‌وه‌، و ژ نيشانێن وێ چه‌ندێ نقرۆسك ب سه‌ر هنده‌ك ژ هه‌وه‌ دا هاتنه‌ خوارێ، وده‌سته‌كه‌كا دى خه‌ما وان ئه‌و بوو ئه‌و خۆ قورتال بكه‌ن، ولاوازى گه‌هشتێ وهه‌ما ب خۆ ب تنێ ڤه‌ موژيل بوون، ووان هزره‌كا خراب ژ خودايێ خۆ، له‌و تو دێ بينى ئه‌و ل سه‌ر ده‌ركه‌فتنا خۆ دپه‌شێمانن، دبێژن: ما د ڤێ ده‌ركه‌فتنێ دا تشته‌ك ب مه‌ هه‌بوو؟ تو بێژه‌ وان: هندى كاره‌ هه‌مى ب خودێ‌یه‌، وئه‌و بوو يێ ده‌ركه‌فتنا هه‌وه‌ وتشتێ هاتییه‌ سه‌رێ هه‌وه‌ بۆ هه‌وه‌ ته‌قديركرى، و ژ كه‌سه‌را ل سه‌ر ده‌ركه‌فتنا ژ بۆ شه‌ڕى ئه‌و وى تشتى د دلێ خۆ دا ڤه‌دشێرن يێ بۆ ته‌ ئاشكه‌را نه‌كه‌ن، ئه‌و دبێژن: ئه‌گه‌ر تشته‌كێ كێم ژى د ڤێ مه‌سه‌لێ دا ب مه‌ با ئه‌م ئه‌ها ل ڤێرێ نه‌دهاتينه‌ كوشتن، تو بێژه‌ وان: مرن ب ده‌ستێ خودێ‌یه‌، وئه‌گه‌ر هوين د مالێن خۆ ژى دا بانه‌، وخودێ حه‌زكربا هوين بمرن، ئه‌وێن كوشتن ل سه‌ر هاتییه‌ نڤيسين دا ده‌ركه‌ڤنه‌ وان جهێن ئه‌و لێ بێنه‌ كوشتن، وخودێ ئه‌ڤ چه‌نده‌ نه‌كر ژ به‌ر هندێ نه‌بت دا وێ گومان ونفاقا د سنگێ هه‌وه‌ دا بجه‌ڕبينت، ودا باشى وپيسى ژێك ڤاڤێر بكه‌ت، ودا ب گۆتن وكريار خودان باوه‌رى ژ منافقى بۆ مرۆڤان ئاشكه‌را بكه‌ت. وخودێ ب وى تشتێ د سنگێ به‌نیێن وى دا هه‌ى يێ شاره‌زايه‌، وتشته‌ك ژ كارێ وان ل به‌ر وى به‌رزه‌ نابت.

155

اِنَّ الَّذِيْنَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَي الْجَمْعٰنِ اِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطٰنُ بِبَعْضِ مَا كَسَبُوْا وَلَقَدْ عَفَا اللّٰهُ عَنْهُمْ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ حَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن ڕه‌ڤين ژ هه‌وه‌ ژ شه‌ڕى ل ڕۆژا خودان باوه‌ر وبوتپه‌رێس گه‌هشتينه‌ يه‌ك ل (ئوحودێ)، هه‌ما ژبه‌ر هنده‌ك گونه‌هێن وان كرين شه‌يتانى ئه‌و ئێخستنه‌ د ڤێ گونه‌هێ دا، وخودێ ل وان بۆرى وئه‌و جزا نه‌دان. هندى خودێ‌یه‌ بۆ گونه‌هكارێن تۆبه‌كه‌ر گونه‌هـ ژێبره‌ ، يێ ئارامه‌ له‌زێ د جزادانا وى دا ناكه‌ت يێ بێ ئه‌مرییا وى بكه‌ت.

156

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَكُوْنُوْا كَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَقَالُوْا لِاِخْوَانِهِمْ اِذَا ضَرَبُوْا فِي الْاَرْضِ اَوْ كَانُوْا غُزًّي لَّوْ كَانُوْا عِنْدَنَا مَا مَاتُوْا وَمَا قُتِلُوْا لِيَجْعَلَ اللّٰهُ ذٰلِكَ حَسْرَةً فِيْ قُلُوْبِهِمْ وَاللّٰهُ يُحْيٖ وَيُمِيْتُ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى وه‌كى وان كافران نه‌بن يێن باوه‌رى ب خودايێ خۆ نه‌ئيناى، هندى ئه‌ون ئه‌و دبێژنه‌ برايێن خۆ ژ كافران ده‌مێ ئه‌و ده‌ردكه‌ڤن ل عه‌ردى دگه‌ڕيێن بۆ كۆمكرنا ڕزقێ خۆ يان ژى د گه‌ل شه‌ڕكه‌ران ده‌ردكه‌ڤنه‌ غه‌زايێ ڤێجا دمرن يان تێنه‌كوشتن: ئه‌گه‌ر ئه‌و ده‌رنه‌كه‌فتبانه‌ وشه‌ڕ نه‌كربا ومابانه‌ ل نك مه‌ ئه‌و نه‌دمرن ونه‌دهاتنه‌ كوشتن. وئه‌ڤ گۆتنه‌ پتر وان دئێشينت وخه‌مێ وكه‌سه‌رێ ل وان زێده‌ دكه‌ت، ڤێجا هندى خودان باوه‌رن دزانن ئه‌ڤ چه‌نده‌ ب قه‌ده‌را خودێ‌یه‌ له‌و خودێ به‌رێ وان دده‌ته‌ هيدايه‌تێ، وموصيبه‌تێ ل سه‌ر وان سڤك دكه‌ت، وخودێ وى دهێلته‌ ساخ يێ وى ژين بۆ حه‌ز كرى ووى دمرينت يێ ئه‌جه‌لێ وى ب دويماهى بێت. وخودێ ب وى هه‌مى كارێ هوين دكه‌ن يێ بينه‌ره‌.

157

وَلَئِنْ قُتِلْتُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ اَوْ مُتُّمْ لَمَغْفِرَةٌ مِّنَ اللّٰهِ وَرَحْمَةٌ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر هوين ل ده‌مێ جيهادا د ڕێكا خودێ دا بێنه‌ كوشتن يان ل ده‌مێ شه‌ڕى هوين بمرن، خودێ گونه‌هێن هه‌وه‌ دێ بۆ هه‌وه‌ ژێ به‌ت، و ب دلۆڤانییه‌كا ژ نك خۆ دێ ره‌حمێ ب هه‌وه‌ به‌ت، وهوين ب گه‌هشتنا به‌حه‌شتێ دێ ب سه‌ركه‌ڤن، وئه‌و چێتره‌ ژ دنيايێ وئه‌و تشتێ خه‌لكێ وێ كۆم دكه‌ت.

158

وَلَئِنْ مُّتُّمْ اَوْ قُتِلْتُمْ لَاِالَي اللّٰهِ تُحْشَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر ژییێ هه‌وه‌ د ڤێ دنيايێ دا ب دويماهى هات، وهوين ل سه‌ر جهێن خۆ مرن، يان هوين ل مه‌يدانا شه‌ڕى هاتنه‌ كوشتن، هوين بۆ نك خودێ ب تنێ دێ ئێنه‌ كۆمكرن، وئه‌و سه‌را كريارێن هه‌وه‌ دێ هه‌وه‌ جزاده‌ت.

159

فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللّٰهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيْظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوْا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الْاَمْرِ فَاِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَي اللّٰهِ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ژ دلۆڤانییا خودێ ب ته‌ وهه‌ڤالێن ته‌ خودێ منه‌ت ل ته‌ كر وتو د گه‌ل وان نه‌رم كرى، وئه‌گه‌ر تو يێ ڕه‌وشت خراب ودل ڕه‌ق باى، دا هه‌ڤالێن ته‌ ژ ته‌ ڤه‌ڕه‌ڤن، ڤێجا تو ل وان نه‌گره‌ ژ به‌ر يا وان ل شه‌ڕێ (ئوحودێ) كرى، وتو داخوازێ ژ خودێ بكه‌ دا گونه‌هێن وان بۆ وان ژێ ببه‌ت، وتو د وان كاران دا يێن هه‌وجه‌يى ب مشێوره‌تێ هه‌بت گۆتنا وان وه‌ربگره‌، وئه‌گه‌ر دلێ ته‌ ل سه‌ر كاره‌كى موكم بوو تو وى كارى بكه‌ وخۆ بهێله‌ ب هيڤییا خودێ ب تنێ ڤه‌، هندى خودێ‌یه‌ حه‌ز ژ وان دكه‌ت يێن خۆ دهێلنه‌ ب هيڤییا وى ڤه‌.

160

اِنْ يَّنْصُرْكُمُ اللّٰهُ فَلَا غَالِبَ لَكُمْ وَاِنْ يَّخْذُلْكُمْ فَمَنْ ذَا الَّذِيْ يَنْصُرُكُمْ مِّنْۣ بَعْدِهٖ وَعَلَي اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌گه‌ر خودێ ب سه‌ركه‌فتن وهاريكارییا خۆ پشته‌ڤانییا هه‌وه‌ بكه‌ت كه‌سه‌ك نينه‌ بشێته‌ هه‌وه‌، وئه‌گه‌ر ئه‌و هه‌وه‌ بشكێنت ئه‌و كییه‌ يێ بشێت هه‌وه‌ ب سه‌ربێخت پشتى وى هوين شكاندين؟ وخودان باوه‌ر بلا خۆ بهێلنه‌ ب هيڤییا خودێ ب تنێ ڤه‌.

161

وَمَا كَانَ لِنَبِيٍّ اَنْ يَّغُلَّ وَمَنْ يَّغْلُلْ يَاْتِ بِمَا غَلَّ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ثُمَّ تُوَفّٰي كُلُّ نَفْسٍ مَّا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ونه‌بوويه‌ بۆ پێغه‌مبه‌ره‌كى خيانه‌تێ ل هه‌ڤالێن خۆ بكه‌ت كو تشته‌كى ژ ده‌سكه‌فتییان بۆ خۆ ببه‌ت، وهه‌چییێ ژ هه‌وه‌ وێ چه‌ندێ بكه‌ت ل ڕۆژا قيامه‌تێ دێ ئێت وى تشتى هلگرت يێ وى برى؛ دا ل پێش چاڤ شه‌رما وى پێ بچت، پاشى هه‌ر يه‌كى جزايێ وى ب تمامى وبێ كێمكرن وزۆردارى دێ بۆ ئێته‌دان.

162

اَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَ اللّٰهِ كَمَنْۣ بَآءَ بِسَخَطٍ مِّنَ اللّٰهِ وَمَاْوٰىهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيْرُ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێ مه‌خسه‌دا وى ڕازيبوونا خودێ بت وه‌كى وى نابت يێ هه‌ر گونه‌هان دكه‌ت، وخودايێ خۆ عێجز بكه‌ت، ڤێجا ژ به‌ر وێ چه‌ندێ خۆ هێژاى ئاكنجيبوونا ل جه‌هنه‌مێ بكه‌ت، وئه‌و چ نه‌خۆش جهێ لێ زڤڕينییه‌!

163

هُمْ دَرَجٰتٌ عِنْدَ اللّٰهِ وَاللّٰهُ بَصِيْرٌۣ بِمَا يَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

خه‌لكێ به‌حه‌شتێ وخه‌لكێ جه‌هنه‌مێ ده‌ره‌جێن وان د وه‌كى يه‌ك نينن. وخودێ ب كريارێن وان يێ بينه‌ره‌ چو ل وى به‌رزه‌ نابت.

164

لَقَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَي الْمُؤْمِنِيْنَ اِذْ بَعَثَ فِيْهِمْ رَسُوْلًا مِّنْ اَنْفُسِهِمْ يَتْلُوْا عَلَيْهِمْ اٰيٰتِهٖ وَيُزَكِّيْهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَ وَاِنْ كَانُوْا مِنْ قَبْلُ لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

تەفسیرا ساناهی

ب ڕاستى خودێ مننه‌ت ل خودان باوه‌رێن عه‌ره‌ب كر؛ كو پێغه‌مبه‌ره‌ك ژ وان ب خۆ د ناڤ وان دا هنارتى، ئايه‌تێن قورئانێ بۆ وان دخوينت، ووان ژ بوتپه‌رێسییێ وڕه‌وشتێن خراب پاقژ دكه‌ت، وقورئانێ وسوننه‌تێ نيشا وان دده‌ت، ئه‌گه‌ر چ ئه‌و به‌رى ڤى پێغه‌مبه‌رى د به‌رزه‌بوون و د بێ فامییه‌كا ئاشكه‌را دا بوون.

165

اَوَ لَمَّا٘ اَصَابَتْكُمْ مُّصِيْبَةٌ قَدْ اَصَبْتُمْ مِّثْلَيْهَا قُلْتُمْ اَنّٰي هٰذَا قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اَنْفُسِكُمْ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰي كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ وده‌مێ به‌لايه‌ك ب سه‌ر هه‌وه‌ دا هات -وئه‌و ئه‌و گرفتارى بوو يا ل ڕۆژا (ئوحودێ) گه‌هشتییه‌ هه‌وه‌- وهه‌وه‌ دو جاركى وه‌كى وێ ب سه‌رێ بوتپه‌رێسان ل ڕۆژا (به‌درێ) ئينابوو، هوين ژ مه‌نده‌هۆشى ڤه‌ دێ بێژن: ئه‌ڤه‌ چاوا چێ دبت وئـــه‌م موسلمانين وپێغه‌مبه‌رێ خــودێ -سلاڤ لێ بن- يێ د ناڤ مه‌ دا وئه‌وێن هه‌ بوتپه‌رێسن؟ تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ وان: ئه‌و ژ نك هه‌وه‌ ب خۆيه‌ ژ ئه‌گه‌را نه‌گوهدارییا هه‌وه‌يه‌ بۆ فه‌رمانا پێغه‌مبه‌رى وچوونا هه‌وه‌ بۆ كۆمكرنا ده‌سكه‌فتییان. هندى خودێ‌یه‌ وێ دكه‌ت يا وى بڤێت ووى حوكمى دكه‌ت يێ ئه‌و حه‌ز بكه‌ت، كه‌س حوكمێ وى ناگوهۆرت.

166

وَمَا٘ اَصَابَكُمْ يَوْمَ الْتَقَي الْجَمْعٰنِ فَبِاِذْنِ اللّٰهِ وَلِيَعْلَمَ الْمُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و برين وكوشتنا ل (ئوحودێ) ل ڕۆژا كۆما خودان باوه‌ران وكۆما بوتپه‌رێسان گه‌هشتينه‌ يه‌ك هاتییه‌ سه‌رێ هه‌وه‌، ل سه‌رى خودان باوه‌ر ب سه‌ركه‌فتين پاشى بوتپه‌رێس، ئه‌و هه‌مى ب قه‌ده‌را خودێ چێ بووبوو، و ژ به‌ر هندێ بوو دا خودێ خودان باوه‌رێن ڕاستگۆ بناست.

167

وَلِيَعْلَمَ الَّذِيْنَ نَافَقُوْا وَقِيْلَ لَهُمْ تَعَالَوْا قَاتِلُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ اَوِ ادْفَعُوْا قَالُوْا لَوْ نَعْلَمُ قِتَالًا لَّاتَّبَعْنٰكُمْ هُمْ لِلْكُفْرِ يَوْمَئِذٍ اَقْرَبُ مِنْهُمْ لِلْاِيْمَانِ يَقُوْلُوْنَ بِاَفْوَاهِهِمْ مَّا لَيْسَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا يَكْتُمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و دا ئه‌و دوڕوییان بناست ئه‌وێن خودێ يا دلێ وان ئاشكه‌راكرى ده‌مێ خودان باوه‌ران گۆتییه‌ وان: وه‌رن د گه‌ل مه‌ شه‌ڕى د ڕێكا خودێ دا بكه‌ن، يان ب زێده‌كرنا هژمارا مه‌ بۆ مه‌ ببنه‌ پشته‌ڤان، وان گۆتى: ئه‌گه‌ر مه‌ زانيبا هوين دێ شه‌ڕێ يه‌كى كه‌ن ئه‌م دا شه‌ڕى د گه‌ل هه‌وه‌ دژى وى كه‌ين، ئه‌و ل ڤێ ڕۆژێ ژ باوه‌رییێ پتر دنێزيكى كافریێنه‌؛ چونكى ئه‌و وى تشتێ نه‌ د دلێ خۆ دا ب ده‌ڤێن خۆ دبێژن. وخودێ ب وێ يا ئه‌و د سنگێن خۆ دا ڤه‌دشێرن زاناتره‌.

168

اَلَّذِيْنَ قَالُوْا لِاِخْوَانِهِمْ وَقَعَدُوْا لَوْ اَطَاعُوْنَا مَا قُتِلُوْا قُلْ فَادْرَءُوْا عَنْ اَنْفُسِكُمُ الْمَوْتَ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن روينشتين وگۆتينه‌ برايێن خۆ يێن ل ڕۆژا (ئوحودێ) د شه‌ڕێ خۆ دا دژى بوتپه‌رێسان د گه‌ل خودان باوه‌ران نه‌خۆشى هاتییه‌ سه‌رى: ئه‌گه‌ر وان گوهدارییا مه‌ كربا ئه‌و نه‌ دهاتنه‌كوشتن. تو بێژه‌ وان: پا دێ مرنێ ژ خۆ دويربێخن ئه‌گه‌ر هوين د گۆتنا خۆ دا دڕاستگۆنه‌.

169

وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِيْنَ قُتِلُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ اَمْوَاتًا بَلْ اَحْيَآءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو هزرنه‌كه‌ كو ئه‌وێن د ڕێكا خودێ دا هاتينه‌ كوشتن دمرينه‌ ب چو ناحه‌سن، به‌لكى ئه‌و د ژينه‌كا به‌رزه‌خى دا دزێندينه‌ ل نك خودايێ خۆ، ڕزقێ وان د به‌حه‌شتێ دا بۆ وان دئێته‌ دان، وئه‌و يێن د خۆشییان دا.

170

فَرِحِيْنَ بِمَا٘ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ وَيَسْتَبْشِرُوْنَ بِالَّذِيْنَ لَمْ يَلْحَقُوْا بِهِمْ مِّنْ خَلْفِهِمْ اَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و دكه‌يفخۆشن ب وێ منه‌تا خودێ ل وان كرى، و ژ قه‌نجییا خۆ يا مه‌زن وكه‌ره‌ما خۆ يا به‌رفره‌هـ دايێ، ووان كه‌يف ب برايێن خۆ يێن موجاهد دئێت ئه‌وێن وان ل پشت خۆ هێلاينه‌ ل دنيايێ؛ دا ئه‌و ژى ب وێ سه‌ركه‌فتنێ ب سه‌ركه‌ڤن يا ئه‌و پێ سه‌ركه‌فتين، ژ به‌ر كو ئه‌و دزانن هندى ئه‌ون ئه‌و ژى دێ گه‌هنه‌ وێ خێرێ يا ئه‌و گه‌هشتينێ، ئه‌گه‌ر ئه‌و ژى د ڕێكا خودێ دا هاتنه‌ كوشتن، وكو چو ترس ل سه‌ر وان د وى تشتى دا يێ ل ئاخره‌تێ دئێته‌ ڕێكا وان نينه‌، وئه‌و ب خه‌م ناكه‌ڤن ل سه‌ر وێ بارا نه‌گه‌هشتییه‌ وان ژ دنيايێ.

171

يَسْتَبْشِرُوْنَ بِنِعْمَةٍ مِّنَ اللّٰهِ وَفَضْلٍ وَّاَنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و د كه‌يفه‌كا مه‌زن دانه‌ ژ به‌ر وان قه‌نجییێن خودێ يێن بۆ وان هاتينه‌ دان، وكو خودێ خێرا وان يێن باوه‌رى ب وى ئيناى به‌رزه‌ ناكه‌ت، به‌لكى ژ قه‌نجییا خۆ بۆ وان ب خودان دكه‌ت ومه‌زن دكه‌ت.

172

اَلَّذِيْنَ اسْتَجَابُوْا لِلّٰهِ وَالرَّسُوْلِ مِنْۣ بَعْدِ مَا٘ اَصَابَهُمُ الْقَرْحُ لِلَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا مِنْهُمْ وَاتَّقَوْا اَجْرٌ عَظِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن د گازییا خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وى هاتين و ل دويڤ بوتپه‌رێسان ده‌ركه‌فتينه‌ (حمراء الأسد) پشتى ئه‌و ل شه‌ڕێ (ئوحودێ) شكه‌ستين د گه‌ل كو ئێش وبرين كه‌فتبوونه‌ له‌شێ وان، بۆ ئه‌وێن قه‌نجى كرى ژ وان وته‌قواداران خێره‌كا مه‌زن هه‌يه‌.

173

اَلَّذِيْنَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ اِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوْا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ اِيْمَانًا وَّقَالُوْا حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكِيْلُ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و ئه‌ون يێن هنده‌كان گۆتیێ: ئه‌بوو سفيان‌ وئه‌وێن د گه‌ل دا يێن كۆم بووينه‌ڤه‌ وڤێ جارێ دێ ئێن هه‌وه‌ برينن، ڤێجا هوين ژ وان بترسن، به‌لێ ڤێ ترساندنێ باوه‌رییا وان ب سۆزا خودێ پتر لێ كر، وڤێ چه‌ندێ ئه‌و سست نه‌كرن، وئه‌و چوونه‌ وى جهێ خودێ حه‌زكرى، وگۆتن: خودێ تێرا مه‌ هه‌يه‌ وئه‌و چێترين وه‌كيله‌.

174

فَانْقَلَبُوْا بِنِعْمَةٍ مِّنَ اللّٰهِ وَفَضْلٍ لَّمْ يَمْسَسْهُمْ سُوْٓءٌ وَّاتَّبَعُوْا رِضْوَانَ اللّٰهِ وَاللّٰهُ ذُوْ فَضْلٍ عَظِيْمٍ

تەفسیرا ساناهی

ئينا ئه‌و ژ (حمراء الأسد) زڤڕينه‌ (مه‌دينێ) ب قه‌نجییه‌كێ ڤه‌ ژ نك خودێ وسه‌راتیێ ڤه‌ وكو جهێ وان يێ بلنده‌، وباوه‌رییا وان پتر لێ هات، ووان دوژمنێن خودێ ڕه‌زيل كرن، وئه‌و ژ كوشتنێ وشه‌ڕى هاتنه‌ پاراستن، ووان ب گوهدارییا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى دويكه‌فتنا ڕازيبوونا وى كر. وخودێ خودانێ قه‌نجییه‌كا مه‌زنه‌ ل سه‌ر وان و ل سه‌ر خه‌لكێ دى.

175

اِنَّمَا ذٰلِكُمُ الشَّيْطٰنُ يُخَوِّفُ اَوْلِيَآءَهٗ فَلَا تَخَافُوْهُمْ وَخَافُوْنِ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

هه‌ما شه‌يتانه‌ هه‌وه‌ د ڤێ چه‌ندێ دا سست دكه‌ت، وئه‌و يێ هاتى دا هه‌وه‌ ب پشته‌ڤانێن خۆ بترسينت، ڤێجا هوين ژ بوتپه‌رێسان نه‌ترسن؛ چونكى ئه‌و دلاوازن ووان چو پشته‌ڤان نينن، وهوين ب گوهدارییا من ژ من بترسن ئه‌گه‌ر هوین دخودان‌ باوه‌رن.

176

وَلَا يَحْزُنْكَ الَّذِيْنَ يُسَارِعُوْنَ فِي الْكُفْرِ اِنَّهُمْ لَنْ يَّضُرُّوا اللّٰهَ شَيْــًٔا يُرِيْدُ اللّٰهُ اَلَّا يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّا فِي الْاٰخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و كافرێن هه‌ ب له‌زكرنا خۆ د كافری وسه‌رداچوونێ دا بلا ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ب خه‌م نه‌ئێخن، هندى ئه‌ون ئه‌و ب وێ چه‌ندێ چو زيانێ ناگه‌هيننه‌ خودێ، خودێ دڤێت چو خێرێ ل ئاخره‌تێ نه‌ده‌ته‌ وان؛ چونكى وان پشت دابوو گازییا ڕاست، وعه‌زابه‌كا دژوار بۆ وان هه‌يه‌.

177

اِنَّ الَّذِيْنَ اشْتَرَوُا الْكُفْرَ بِالْاِيْمَانِ لَنْ يَّضُرُّوا اللّٰهَ شَيْــًٔا وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن باوه‌رى ب كوفرێ گوهارتى ئه‌و ب تشته‌كى زيانێ ناگه‌هيننه‌ هه‌وه‌، به‌لكى زيانا كارێ وان بۆ وان ب خۆ دزڤڕت، وعه‌زابه‌كا ب ئێش بۆ وان ل ئاخره‌تێ هه‌يه‌.

178

وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْ٘ا اَنَّمَا نُمْلِيْ لَهُمْ خَيْرٌ لِّاَنْفُسِهِمْ اِنَّمَا نُمْلِيْ لَهُمْ لِيَزْدَادُوْ٘ا اِثْمًا وَلَهُمْ عَذَابٌ مُّهِيْنٌ

تەفسیرا ساناهی

وكافر بلا هزر نه‌كه‌ن ئه‌گه‌ر مه‌ ژیێ وان درێژكر، وخۆشیێن دنيايێ دانه‌ وان، ومه‌ ئه‌و ب كوفر وگونه‌هێن وان نه‌گرتن، ئه‌و وان ب وێ چه‌ندێ خێر گه‌هانده‌ خۆ، به‌لكى ئه‌م مرن وعه‌زابا وان ڤه‌دهێلين؛ دا ئه‌و پتر زۆردارییێ وسه‌رداچوونێ بكه‌ن، وعه‌زابه‌كا وان بشكێنت بۆ وان هه‌يه‌.

179

مَا كَانَ اللّٰهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِيْنَ عَلٰي مَا٘ اَنْتُمْ عَلَيْهِ حَتّٰي يَمِيْزَ الْخَبِيْثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَي الْغَيْبِ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ يَجْتَبِيْ مِنْ رُّسُلِهٖ مَنْ يَّشَآءُ فَاٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَرُسُلِهٖ وَاِنْ تُؤْمِنُوْا وَتَتَّقُوْا فَلَكُمْ اَجْرٌ عَظِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

نه‌بوويه‌ خودێ هـه‌وه‌ -ئه‌ى ئه‌وێن هه‌وه‌ باوه‌رى ب خودێ ئيناى ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رێ وى كرى- ب ڤى ڕه‌نگێ هوين ل سه‌ر كو خودان باوه‌ر ومنافق دژێك جودا نه‌بن بهێلت حه‌تا ئه‌و پيسى ژ پاقژى ڤاڤێرت، ڤێجا دا منافق ژ خودان باوه‌رى بێته‌ جوداكرن. ونه‌ ژ كاربنه‌جهییا خودێ‌یه‌ -گه‌لى خودان باوه‌ران- كو ئه‌و هه‌وه‌ ب وى تشتێ نه‌به‌رچاڤ ژ كارێ به‌نییێن خۆ يێ ئه‌و پێ دزانت ئاگه‌هدار بكه‌ت، دا هوين خودان باوه‌رى ژ وان ژ منافقى ڤاڤێرن، به‌لكى ئه‌و ب گرفتارى وته‌نگاڤییان وان ئاشكه‌را دكه‌ت، به‌لێ پا خودێ ژ پێغه‌مبه‌رێن خۆ وى يێ وى بڤێت دهلبژێرت وهنده‌ك غه‌يبا د دلێ وان منافقان دا ب ڕێكا وه‌حییێ بۆ وى پێغه‌مبه‌رى دبێژت، ڤێجا هوين باوه‌رییێ ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى بينن، وئه‌گه‌ر هوين باوه‌رییه‌كا دورست بينن وته‌قوا خودايێ خۆ بكه‌ن، خێره‌كا مه‌زن بۆ هه‌وه‌ ل نك خودێ هه‌يه‌.

180

وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِيْنَ يَبْخَلُوْنَ بِمَا٘ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ هُوَ خَيْرًا لَّهُمْ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَّهُمْ سَيُطَوَّقُوْنَ مَا بَخِلُوْا بِهٖ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ وَلِلّٰهِ مِيْرَاثُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن قه‌لسیێ ب وى تشتێ خودێ ژقه‌نجییا خۆ دايێ دكه‌ن بلا هزر نه‌كه‌ن ئه‌ڤ قه‌لسییه‌ بۆ وان باشه‌، به‌لكى ئه‌و خرابییه‌ بۆ وان؛ چونكى ئه‌ڤ ماله‌ يێ وان كۆمكرى ل ڕۆژا ڕابوونێ دێ بته‌ تۆكه‌ك كه‌فته‌ ستويێ وان. وخودايێ مه‌زنه‌ خودانێ ملكى، وئه‌وه‌ يێ پشتى نه‌مانا خه‌لكى هه‌مییێ دمينت، وئه‌و ب هه‌مى كريارێن هه‌وه‌ يێ شاره‌زايه‌، وئه‌و دێ جزايێ هه‌ر يه‌كى ل دويڤ حه‌قێ وى ده‌تێ.

181

لَقَدْ سَمِعَ اللّٰهُ قَوْلَ الَّذِيْنَ قَالُوْ٘ا اِنَّ اللّٰهَ فَقِيْرٌ وَّنَحْنُ اَغْنِيَآءُ سَنَكْتُبُ مَا قَالُوْا وَقَتْلَهُمُ الْاَنْۣبِيَآءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَّنَقُوْلُ ذُوْقُوْا عَذَابَ الْحَرِيْقِ

تەفسیرا ساناهی

ب ڕاستى خودێ گوهـ ل گۆتنا وان جوهییان بوو ئه‌وێن گۆتين: هندى خودێ‌یه‌ فه‌قيرێ به‌ر ده‌ستێ مه‌يه‌ مالێ مه‌ ب قه‌ر ژ مه‌ دخوازت، وئه‌م دزه‌نگينين. ئه‌ڤێ گۆتنا وان گۆتى ئه‌م دێ نڤيسين، وئه‌م دێ نڤيسين كو ئه‌و پێ دڕازينه‌ ده‌مێ بابێن وان ژ زۆردارى وته‌عدايى پێغه‌مبه‌رێن خودێ كوشتين، وئه‌م ل ئاخره‌تێ وان ب ڤێ چه‌ندێ دێ گرين، ودێ بێژينه‌ وان ده‌مێ ئه‌و د ئاگرى دا دئێنه‌ عـه‌زابدان: تام بكه‌نه‌ عه‌زابا ئاگرێ سۆژه‌ك.

182

ذٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْكُمْ وَاَنَّ اللّٰهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِيْدِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤ عه‌زابا دژوار ژ به‌ر وان گۆتن وكريار وباوه‌ریێن ب گونه‌هـ بوو يێن هه‌وه‌ د دنيايێ دا دكرن، وهندى خودێ‌یه‌ پڕ زۆردارێ به‌نییان نينه‌.

183

اَلَّذِيْنَ قَالُوْ٘ا اِنَّ اللّٰهَ عَهِدَ اِلَيْنَا٘ اَلَّا نُؤْمِنَ لِرَسُوْلٍ حَتّٰي يَاْتِيَنَا بِقُرْبَانٍ تَاْكُلُهُ النَّارُ قُلْ قَدْ جَآءَكُمْ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِيْ بِالْبَيِّنٰتِ وَبِالَّذِيْ قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوْهُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و جوهییێن هه‌ ده‌مێ بۆ ئيسلامێ هاتينه‌ گازيكرن وان گۆت: هندى خودێ‌یه‌ د ته‌وراتێ دا شيره‌ت ل مه‌ كرییه‌ كو ئه‌م باوه‌رییێ ب وى نه‌ئينين يێ بێت بێژته‌ مه‌: ئه‌ز پێغه‌مبه‌ره‌كم ژ نك خودێ، حه‌تا خێره‌كێ بۆ مه‌ نه‌ئينت خۆ پێ نێزيكى خودێ بكه‌ت، ڤێجا ئاگره‌ك ژ عه‌سمانى بێت وێ خێرێ بسۆژت. تو بێژه‌ وان: هوين د ڤێ گۆتنا خۆ دا ددره‌وينن؛ چونكى به‌رى من پێغه‌مبه‌ر ب نيشانێن ئاشكه‌را ل سه‌ر ڕاستگۆییا وان، و ب وێ يا هه‌وه‌ گۆتى بۆ بابێن هه‌وه‌ هاتبوون، ڤێجا پا بۆچى بابێن هه‌وه‌ ئه‌و پێغه‌مبه‌ر كوشتن ئه‌گه‌ر هوين د گۆتنا خۆ دا دڕاستگۆنه‌؟

184

فَاِنْ كَذَّبُوْكَ فَقَدْ كُذِّبَ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِكَ جَآءُوْ بِالْبَيِّنٰتِ وَالزُّبُرِ وَالْكِتٰبِ الْمُنِيْرِ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ئه‌گه‌ر وان تو دره‌وين ده‌رێخستى، ب ڕاستى دره‌وكه‌ران گه‌له‌ك پێغه‌مبه‌ر به‌رى ته‌ دره‌وين ده‌رێخست بوون، ئه‌و پێغه‌مبه‌ر ب نيشانێن ئاشكه‌را وهێجه‌تێن گه‌ش و ب كتابێن عه‌سمانى يێن كو ڕۆناهينه‌ تارییان ڕادكه‌ن بۆ ملله‌تێن خۆ هاتبوون.

185

كُلُّ نَفْسٍ ذَآئِقَةُ الْمَوْتِ وَاِنَّمَا تُوَفَّوْنَ اُجُوْرَكُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَاُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ وَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا٘ اِلَّا مَتَاعُ الْغُرُوْرِ

تەفسیرا ساناهی

هه‌ر نه‌فسه‌ك دڤێت تام بكه‌ته‌ مرنێ، ب ڤێ چه‌ندێ هه‌مى خه‌لك دێ زڤڕنه‌ نك خودايێ خۆ؛ دا ئه‌و حسێبێ د گه‌ل وان بكه‌ت. وهه‌ما خێرێن هه‌وه‌ ل دويڤ كريارێن هه‌وه‌ ب تمامى وبێ كيماسى ل ڕۆژا ڕابوونێ دێ بۆ هه‌وه‌ ئێنه‌دان، ڤێجا هه‌چییێ خودايێ وى قه‌درێ وى بگرت ووى ژ ئاگرى ڕزگار بكه‌ت وببه‌ته‌ به‌حه‌شتێ ئه‌و گه‌هشته‌ وێ يا وى ڤياى. وژينا دنيايێ هه‌ما ب تنێ خۆشییه‌كا به‌روه‌خته‌، ڤێجا هوين پێ نه‌ئێنه‌ خاپاندن.

186

لَتُبْلَوُنَّ فِيْ٘ اَمْوَالِكُمْ وَاَنْفُسِكُمْ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْ٘ا اَذًي كَثِيْرًا وَاِنْ تَصْبِرُوْا وَتَتَّقُوْا فَاِنَّ ذٰلِكَ مِنْ عَزْمِ الْاُمُوْرِ

تەفسیرا ساناهی

هوين -گه‌لى خودان باوه‌ران- ب مالێ هه‌وه‌ دێ ئێنه‌ جه‌رباندن ب ده‌رێخستنا نه‌فه‌قه‌يێن فه‌ر وسوننه‌ت، و ب وان گرفتارییێن ب سه‌ر دا دئێن، وهوين د نه‌فسێن هه‌وه‌ ژى دا دێ ئێنه‌ جه‌رباندن ب وان عيباده‌تێن ل سه‌ر هه‌وه‌ هاتينه‌ فه‌ركرن، و ب وان برين وكوشتن ومرنا خۆشتڤیێن هه‌وه‌ يێن ب سه‌رێ هه‌وه‌ دئێن؛ وئه‌ڤه‌ ژ به‌ر هندێ‌يه‌ دا خودان باوه‌رێ ڕاستگۆ ژ يێن دى ئاشكه‌را ببت. وهه‌وه‌ ژ جوهى وفه‌لان وبوتپه‌رێسان دێ گوهـ ل گه‌له‌ك ژ وان تشتان بت يێن هه‌وه‌ پێ نه‌خۆش دبت ژ په‌يڤێن شركێ وهاڤێتنا دينێ هه‌وه‌. وئه‌گه‌ر هوين -گه‌لى خودان باوه‌ران- بێهنا خۆ ل سه‌ر وێ چه‌ندێ فره‌هـ بكه‌ن، وته‌قوا خودێ بكه‌ن ب پێگيرییا فه‌رمانێن وى، ئه‌و ژ كارێن موكمه‌ يێن كو دڤێت مرۆڤ بكه‌ت، وله‌زێ تێدا بكه‌ت.

187

وَاِذْ اَخَذَ اللّٰهُ مِيْثَاقَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ لَتُبَيِّنُنَّهٗ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُوْنَهٗ فَنَبَذُوْهُ وَرَآءَ ظُهُوْرِهِمْ وَاشْتَرَوْا بِهٖ ثَمَنًا قَلِيْلًا فَبِئْسَ مَا يَشْتَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ل بيرا خۆ بينه‌ ده‌مێ خودێ په‌يمانا موكم ژ وان ستاندى يێن كو كيتاب بۆ هاتى ژ جوهى وفه‌لان، ته‌ورات بۆ جوهییان وئنجيل بۆ فه‌لان؛ دا ئه‌و كارى پێ بكه‌ن، وتشتێ تێدا هاتى بۆ مرۆڤان ديار بكه‌ن، ووێ چه‌ندێ نه‌ڤه‌شێرن، ئينا وان په‌يمان شكاند وپێگيرى پێ نه‌كر، وبهايه‌كێ كێم به‌رانبه‌ر ڤه‌شارتنا حه‌قییێ وده‌ستێڤه‌دانا كيتابێ وه‌رگرت، ڤێجا چ پيسه‌ كڕينه‌ وان كرى، كو په‌يمان به‌رزه‌كرى، وكيتاب گوهاڕتى.

188

لَا تَحْسَبَنَّ الَّذِيْنَ يَفْرَحُوْنَ بِمَا٘ اَتَوْا وَّيُحِبُّوْنَ اَنْ يُّحْمَدُوْا بِمَا لَمْ يَفْعَلُوْا فَلَا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفَازَةٍ مِّنَ الْعَذَابِ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

وتو هزر نه‌كه‌ ئه‌وێن كه‌يف ب وان كريارێن كرێت دئێت يێن وان كرين وه‌كى جوهى ودوڕوییان ويێن وه‌كى وان، وئه‌و حه‌ز دكه‌ن خه‌لك په‌سنا وان ب وى تشتێ وان نه‌كرى بده‌ن، تو قه‌ت هزر نه‌كه‌ ئه‌و د دنيايێ دا ژ عه‌زابا خودێ دێ دپاراستى بن، و ل ئاخره‌تێ عه‌زابه‌كا ب ئێش بۆ وان هه‌يه‌. و د ڤێ ئايه‌تێ دا گه‌فه‌كا مه‌زن بۆ هه‌ر يه‌كى هه‌يه‌ يێ كاره‌كێ خراب بكه‌ت وكه‌يف پێ بێت، وبۆ هه‌ر يه‌كێ مه‌دحێن خۆ ب وى تشتى بكه‌ت يێ وى نه‌كرى؛ دا خه‌لك په‌سنێن وى پێ بده‌ن.

189

وَلِلّٰهِ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَاللّٰهُ عَلٰي كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

وملكێ عه‌سمانان وعه‌ردى وهه‌ر تشته‌كێ تێدا هه‌ى يێ خودێ ب تنێ‌یه‌، وخودێ ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كى يێ خودان شيانه‌.

190

اِنَّ فِيْ خَلْقِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَاٰيٰتٍ لِّاُولِي الْاَلْبَابِ

تەفسیرا ساناهی

هندى د ئافراندنا عه‌سمانان وعه‌ردى دايه‌ ب ڕه‌نگه‌كێ نوى وبێ وێنه‌، و د دويڤ يه‌ك هاتنا شه‌ڤێ وڕۆژێ دايه‌، وژێك جودابوونا وان ژ لايێ كورتى ودرێژیێ ڤه‌، نيشانێن مه‌زن ل سه‌ر ته‌وحيدا خودێ هه‌نه‌ بۆ خودان عه‌قلێن ساخله‌م.

191

الَّذِيْنَ يَذْكُرُوْنَ اللّٰهَ قِيٰمًا وَّقُعُوْدًا وَّعَلٰي جُنُوْبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُوْنَ فِيْ خَلْقِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هٰذَا بَاطِلًا سُبْحٰنَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن د هه‌مى حالێن خۆ دا خودێ ل بيرا خۆ دئينن: ژ پییان ڤه‌ و دڕوينشتى و ل سه‌ر ته‌نشتێن خۆ، وئه‌و هزرێن خۆ د ئافراندنا عه‌سمانان وعه‌ردى دا دكه‌ن، ودبێژن: خودايێ مه‌ ته‌ ئه‌ڤه‌ ژ قه‌ستا نه‌ئافراندينه‌، تو ژ وێ چه‌ندێ يێ پاك وپيرۆزى، ڤێجا تو عه‌زابا ئاگرى ژ مه‌ دوير بێخه‌.

192

رَبَّنَا٘ اِنَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ اَخْزَيْتَهٗ وَمَا لِلظّٰلِمِيْنَ مِنْ اَنْصَارٍ

تەفسیرا ساناهی

خودايێ مه‌ تو مه‌ ژ ئاگرى ڕزگار بكه‌، چونكى هندى تويى -ئه‌ى خودا- هه‌چییێ تو ژ به‌ر گونه‌هێن وى وى ببه‌يه‌ ئاگرى ئه‌و ته‌ ئه‌و ڕوى ڕه‌ش وشه‌رمزاركر، وچو پشته‌ڤان بۆ گونه‌هكارێن زۆردار نينن كو عه‌زابا خودێ ل ڕۆژا قيامه‌تێ ژ وان پاشڤه‌ ببه‌ن.

193

رَبَّنَا٘ اِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُّنَادِيْ لِلْاِيْمَانِ اَنْ اٰمِنُوْا بِرَبِّكُمْ فَاٰمَنَّا رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّاٰتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الْاَبْرَارِ

تەفسیرا ساناهی

خودايێ مه‌ هندى ئه‌مين مه‌ گوهـ ل گازيكه‌ره‌كى بوو -كو پێغه‌مبه‌رێ ته‌ موحه‌ممه‌ده‌ سلاڤ لێ بن- وى مرۆڤ گازى دكرن دا باوه‌رییێ ب ته‌ وته‌وحيدا ته‌ بينن، وكارى ب شريعه‌تێ ته‌ بكه‌ن، ئينا ئه‌م د به‌رسڤا گازییا وى هاتين، ومه‌ باوه‌رى ب په‌ياما وى ئينا، ڤێجا تو گونه‌هێن مه‌ ژێ ببه‌، وعه‌يبێن مه‌ ڤه‌شێره‌، ومه‌ ب باشان ڕا بگه‌هينه‌.

194

رَبَّنَا وَاٰتِنَا مَا وَعَدْتَّنَا عَلٰي رُسُلِكَ وَلَا تُخْزِنَا يَوْمَ الْقِيٰمَةِ اِنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيْعَادَ

تەفسیرا ساناهی

خودايێ مه‌ وتو وێ بده‌ مه‌ يا ته‌ ل سه‌ر ئه‌زمانێن پێغه‌مبه‌رێن خۆ په‌يمان پێ دايه‌ مه‌ ژ سه‌ركه‌فتن وته‌وفيق وڕێنيشادانێ، و ل ڕۆژا ڕابوونێ تو مه‌ شه‌رمزار نه‌كه‌، هندى تويى تو يێ مه‌ردى وتو ل په‌يمانا خۆ يا ته‌ دايه‌ به‌نییێن خۆ لێڤه‌ نابى.

195

فَاسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ اَنِّيْ لَا٘ اُضِيْعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِّنْكُمْ مِّنْ ذَكَرٍ اَوْ اُنْثٰي بَعْضُكُمْ مِّنْۣ بَعْضٍ فَالَّذِيْنَ هَاجَرُوْا وَاُخْرِجُوْا مِنْ دِيَارِهِمْ وَاُوْذُوْا فِيْ سَبِيْلِيْ وَقٰتَلُوْا وَقُتِلُوْا لَاُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّاٰتِهِمْ وَلَاُدْخِلَنَّهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ ثَوَابًا مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ وَاللّٰهُ عِنْدَهٗ حُسْنُ الثَّوَابِ

تەفسیرا ساناهی

ئينا خودێ دوعایا وان قه‌بويل كر كو هندى ئه‌وه‌ ئه‌و كارێ چو كاركه‌ره‌كى ژ وان به‌رزه‌ ناكه‌ت، چ يێ نێر بت چ يێ مێ، وئه‌و د براينییا دينى دا و د قه‌بويلكرنا كرياران وجزادانێ دا وه‌كى يه‌كن، ڤێجا ئه‌وێن پێخه‌مه‌ت ڕازيبوونا خودێ مشه‌خت بووين، و ژ وارێن وان هاتينه‌ ده‌رێخستن، و د ڕێكا عه‌بدينییا خودايێ خۆ دا نه‌خۆشى هاتییه‌ سه‌رى، و د رێكا خودێ دا شه‌ڕكرى وپێخه‌مه‌ت بلندكرنا په‌يڤا وى هاتينه‌ كوشتن، خودێ گونه‌هێن وان دێ ڤه‌شێرت، كا چاوا بۆ وان د دنيايێ دا ڤه‌شارت بوون، وئه‌و وان سه‌را جزاناده‌ت، ودێ وان كه‌ته‌ د وان به‌حه‌شتان دا يێن ڕويبار د بن داروبار وقه‌سرێن وان دا دچن، و ل نك خودێ قه‌نجییا باش هه‌يه‌.

196

لَا يَغُرَّنَّكَ تَقَلُّبُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فِي الْبِلَادِ

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ب حالێ كافران نه‌ئێ خاپاندن كو ئه‌و د ژينه‌كا خۆش دا بن، وڕزقه‌كێ به‌رفره‌هـ وان هه‌بت، وبۆ بازرگانییێ ژ جهه‌كى بچنه‌ جهه‌كى، چونكى ل نێزيك ئه‌و هه‌مى دێ ژ ده‌ست وان ده‌ركه‌ڤت، وئه‌و دێ بنه‌ گه‌ره‌وێن كريارێن خۆ يێن خراب.

197

مَتَاعٌ قَلِيْلٌ ثُمَّ مَاْوٰىهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمِهَادُ

تەفسیرا ساناهی

په‌رتالكێ كێمه‌ نامينت، پاشى دويماهییا وان ل ڕۆژا قيامه‌تێ ئاگره‌، وئه‌و چ نه‌ خۆش جهه‌.

198

لٰكِنِ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنّٰتٌ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا نُزُلًا مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ وَمَا عِنْدَ اللّٰهِ خَيْرٌ لِّلْاَبْرَارِ

تەفسیرا ساناهی

به‌لێ ئه‌وێن ژ خودايێ خۆ ترساين، وپێگيرى ب فه‌رمانێن وى كرى، خودێ هنده‌ك به‌حه‌شتێن ڕويبار د بن داروبارێن وان دا دچن بۆ وان ئاماده‌ كرينه‌، ئه‌و مالا وان يا هه‌ر وهه‌ره‌ ژێ ده‌رناكه‌ڤن، وئه‌وا ل نك خودێ بۆ باشان هه‌ى مه‌زنتر وچێتره‌ ژ وان خۆشییێن دنيايێ يێن كافر تێدا.

199

وَاِنَّ مِنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ لَمَنْ يُّؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَمَا٘ اُنْزِلَ اِلَيْكُمْ وَمَا٘ اُنْزِلَ اِلَيْهِمْ خٰشِعِيْنَ لِلّٰهِ لَا يَشْتَرُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ ثَمَنًا قَلِيْلًا اُولٰٓئِكَ لَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ اِنَّ اللّٰهَ سَرِيْعُ الْحِسَابِ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى هنده‌ك ژ كيتابییان هه‌نه‌ باوه‌رییێ ب خودێ دئينن كو خودايه‌كێ ب تنێ‌یه‌ وپه‌رستنا وى ب تنێ دڤێت بێته‌كرن، وباوه‌رییێ ب وێ يا بۆ وان هاتییه‌ خوارێ ژ قورئانێ دئينن، و ب وێ يا بۆ وان هاتییه‌ خوارێ ژ ته‌وراتێ وئنجيلێ ژى، خۆ بۆ خودێ دشكێنن و ژ وى دترسن، ئايه‌تێن خودێ ب په‌رتاله‌كێ كێمێ دنيايێ نافرۆشن، ووى تشتێ خودێ ئينايه‌ خوارێ ناڤه‌شێرن، ووه‌كى كيتابییێن دى وه‌ربادانێ نائێخنێ. بۆ وان خێره‌كا مه‌زن ل نك خودايێ وان هه‌يه‌ ڕۆژا ئه‌و دچنه‌ نك وى، ڤێجا ئه‌و جزايێ وان ب تمامى وبێ كێماسى دێ ده‌ته‌ وان. هندى خودێ‌یه‌ حسێبا وى يا سڤكه‌، هژمارتنا كريارێن هه‌وه‌ وجزادانا هه‌وه‌ سه‌را وان وى بێزار ناكه‌ت.

200

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اصْبِرُوْا وَصَابِرُوْا وَرَابِطُوْا وَاتَّقُوا اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى گه‌لى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى وكار ب شريعه‌تێ وى كرى صه‌برێ ل سه‌ر گوهدانا خودايێ خۆ بكێشن، و ل سه‌ر وێ ته‌نگاڤى ونه‌خۆشییا دئێته‌ سه‌رێ هه‌وه‌، و ل هه‌مبه‌رى دوژمنێن خۆ دبێهن فره‌هـ بن دا ئه‌و ژ هه‌وه‌ د بێهن فره‌هتر نه‌بن، و ل سه‌ر جيهادا د گه‌ل نه‌يارێن من ونه‌يارێن خۆ دبه‌رده‌وام بن، و د هه‌مى حالێن خۆ دا هوين ژ خودێ بترسن؛ ب وێ هيڤییێ كو هوين ل دنيايێ وئاخره‌تێ ڕازيبوونا وى ب ده‌ست خۆ ڤه‌ بينن.