سوورەتا القصص

زڤرین بۆ سەرەکیێ
هەژمارا ئایەتان - 88
1

طٰسٓمّٓ

تەفسیرا ساناهی

(طسم) گۆتن ل سه‌ر ڤان حه‌فێن كه‌ركرى ل سه‌رێ سووره‌تا به‌قه‌ره‌ بۆرییه‌.

2

تِلْكَ اٰيٰتُ الْكِتٰبِ الْمُبِيْنِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤه‌ ئايه‌تێن وێ قورئانێنه‌ يا من بۆ ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ئينايه‌ خوارێ، هه‌ر تشته‌كێ به‌نى هه‌وجه‌ ببنێ ژ كارێ دنيايێ وئاخره‌تێ ئه‌و ئاشكه‌را دكه‌ت.

3

نَتْلُوْا عَلَيْكَ مِنْ نَّبَاِ مُوْسٰي وَفِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌م بۆ ته‌ ژ به‌حسێ مووساى وفيرعه‌ونى خه‌به‌ره‌كێ ڕاست دبێژين بۆ وى ملله‌تێ باوه‌رییێ ب ڤێ قورئانێ دئينت، وباور دكت كو ئه‌و ژ نك خودێ‌یه‌، وكارى پێ دكه‌ت.

4

اِنَّ فِرْعَوْنَ عَلَا فِي الْاَرْضِ وَجَعَلَ اَهْلَهَا شِيَعًا يَّسْتَضْعِفُ طَآئِفَةً مِّنْهُمْ يُذَبِّحُ اَبْنَآءَهُمْ وَيَسْتَحْيٖ نِسَآءَهُمْ اِنَّهٗ كَانَ مِنَ الْمُفْسِدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى فيرعه‌ونه‌ خۆ د عه‌ردى دا مه‌زن كر و د سه‌ردا چوو، ووى خه‌لكێ عه‌ردى كرنه‌ كۆم وده‌سته‌كێن جودا جودا، وى كۆمه‌ك ژ وان لاواز دكر، كو ئسرائيلی بوون، كوڕێن وان ڤه‌دكوشتـن، وژنكێن وان دئێخستنه‌ بن ده‌ستێ خۆ، هندى ئه‌و بوو ئه‌و د عه‌ردى دا ژ خرابكاران بوو.

5

وَنُرِيْدُ اَنْ نَّمُنَّ عَلَي الَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا فِي الْاَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ اَئِمَّةً وَّنَجْعَلَهُمُ الْوٰرِثِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ دڤێت منه‌تێ ل وان بكه‌ين يێن فيرعه‌ونى د عه‌ردى دا لاواز دكرن، ووان بكه‌ينه‌ پێشبه‌ر وسه‌ركێشێن خێرێ، وميراتگرییا عه‌ردى پشتى تێبرنا فيرعه‌ونى وملله‌تێ وى بێخينه‌ د ده‌ستێ وان دا.

6

وَنُمَكِّنَ لَهُمْ فِي الْاَرْضِ وَنُرِيَ فِرْعَوْنَ وَهَامٰنَ وَجُنُوْدَهُمَا مِنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَحْذَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ودا ئه‌م ده‌سهه‌لاتا وان د عه‌ردى دا موكم بكه‌ين، وئه‌م وێ ژ ڤێ ده‌سته‌كا لاواز نيشا فيرعه‌ون وهامان و له‌شكه‌رێ وان بده‌ين يا ئه‌و ژێ دترسان ژ تێبرن ونه‌ما ده‌سهه‌لاتدارییێ، وده‌رێخستنا وان ژ وارێ وان ب ده‌ستێ وى زارۆكى يێ د ناڤ ئسرائيلییان دا په‌يدا بو

7

وَاَوْحَيْنَا٘ اِلٰ٘ي اُمِّ مُوْسٰ٘ي اَنْ اَرْضِعِيْهِ فَاِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَاَلْقِيْهِ فِي الْيَمِّ وَلَا تَخَافِيْ وَلَا تَحْزَنِيْ اِنَّا رَآدُّوْهُ اِلَيْكِ وَجَاعِلُوْهُ مِنَ الْمُرْسَلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ ئێخسته‌ سه‌ر دلێ دايكا مووساى ده‌مێ وێ مووسا بووى وترساى فيرعه‌ون وى ژى وه‌كى كوڕكێن دى يێن ئسرائيلییان ڤه‌كوژت: كو تو ب پشت ڕاستى شيرى بده‌يێ، وئه‌گه‌ر تو ترساى مه‌سه‌لا وى ئاشكه‌را ببت تو وى بكه‌ د سندۆقه‌كێ دا وبهاڤێژه‌ د نيلی دا، بێى تو بترسى كو فيرعه‌ون وملله‌تێ وى وى بكوژن، و ل سه‌ر دويركه‌فتنا وى تو ب خه‌م نه‌كه‌ڤه‌، هندى ئه‌ميـن ئه‌م دێ كوڕێ ته‌ زڤڕينينه‌ نك ته‌ ودێ وى كه‌ينه‌ پێغه‌مبه‌ر.

8

فَالْتَقَطَهٗ٘ اٰلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُوْنَ لَهُمْ عَدُوًّا وَّحَزَنًا اِنَّ فِرْعَوْنَ وَهَامٰنَ وَجُنُوْدَهُمَا كَانُوْا خٰطِـِٕيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئينا وێ ئه‌و كره‌ د سندۆقه‌كێ دا وهاڤێته‌ د نيلی دا، ڤێجا زه‌لامێن فيرعه‌ونى ب سه‌ر وى هلبوون وئه‌و بر، ودويماهییا وى ئه‌و بۆ وان بوو دوژمن وكۆڤان، وتێچوونا وان ل سه‌ر ده‌ستێ وى بوو. هندى فيرعه‌ون وهامان وله‌شكه‌رێ وانه‌ ئه‌و دگونه‌هكار وموشرك بوون.

9

وَقَالَتِ امْرَاَتُ فِرْعَوْنَ قُرَّتُ عَيْنٍ لِّيْ وَلَكَ لَا تَقْتُلُوْهُ عَسٰ٘ي اَنْ يَّنْفَعَنَا٘ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وژنا فيرعه‌ونى گۆته‌ وى: ئه‌ڤ زارۆكه‌ بۆ من وبۆ ته‌ دێ بته‌ جهێ دلـخۆشییێ، هوين وى نه‌كوژن؛ به‌لكى خێره‌ك ژ وى بگه‌هته‌ مه‌ يان ئه‌م وى بكه‌ينه‌ كوڕ بۆ خۆ، وفيرعه‌ونى وبنه‌مالا وى نه‌دزانى كو دويماهییا وان دێ ل سه‌ر ده‌ستێ وى بت.

10

وَاَصْبَحَ فُؤَادُ اُمِّ مُوْسٰي فٰرِغًا اِنْ كَادَتْ لَتُبْدِيْ بِهٖ لَوْلَا٘ اَنْ رَّبَطْنَا عَلٰي قَلْبِهَا لِتَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ودلێ دايكا مووساى وه‌ لێ هات ژبلی خه‌ما مووساى وبه‌حسێ وى ژ هه‌ر تشته‌كێ دى يێ هه‌بت ڤالا بوو، ونێزيك بوو ئه‌و ئاشكه‌را بكه‌ت كو ئه‌و كوڕێ وییه‌ ئه‌گه‌ر مه‌ دلێ وێ موكم نه‌كربا، ڤێجا وێ صه‌بركێشا وئاشكه‌را نه‌كر؛ دا ئه‌و ببته‌ ژ خـودان باوه‌ران يێن باوه‌ر ژ سۆزا خودێ دكه‌ن.

11

وَقَالَتْ لِاُخْتِهٖ قُصِّيْهِ فَبَصُرَتْ بِهٖ عَنْ جُنُبٍ وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ودايكا مووساى-ده‌مێ ئه‌و هاڤێتییه‌ د ده‌ريايێ دا-گۆته‌ خويشكا وى: ل دويڤ وى هه‌ڕه‌ كانێ دێ چ ب سه‌رێ وى ئێت؟ ئينا ئه‌و ل دويڤ چوو و ژ دوير ڤه‌ وێ ئه‌و ديت، وملله‌تێ فيرعه‌ونى نه‌دزانى كو ئه‌و خويشكا وییه‌، وئه‌و يا ل سه‌ح وسوییێن وى دگه‌ڕيێت.

12

وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقَالَتْ هَلْ اَدُلُّكُمْ عَلٰ٘ي اَهْلِ بَيْتٍ يَّكْفُلُوْنَهٗ لَكُمْ وَهُمْ لَهٗ نٰصِحُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ ل سه‌ر مووساى حه‌رامكر ئه‌و شيرێ ژنكه‌كێ بخۆت حه‌تا ئه‌م وى نه‌زڤڕينينه‌ نك دايكا وى، ئينا خويشكا وى گۆت: ئه‌رێ ئه‌ز ماله‌كێ نيشا هه‌وه‌ بده‌م كو ئه‌و وى باش ب خودان بكه‌ن وشيرى بـده‌نـێ، و د گه‌ل ب ڕه‌حم بن؟ ئه‌و ب گۆتنا وێ ڕازى بوون.

13

فَرَدَدْنٰهُ اِلٰ٘ي اُمِّهٖ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ وَلِتَعْلَمَ اَنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا مه‌ مووسا زڤڕانده‌ نك دايكا وى؛ دا چاڤێن وێ پێ روهن ببن، ومه‌ سۆزا خۆ بۆ ب جهـ ئينا؛ چونكى مووسا ب سلامه‌تى زڤڕى نك وێ، ودا ئه‌و ژ دويركه‌فتنا وى ب خه‌م نه‌كه‌ڤت، ودا ئه‌و بزانت هندى سۆزا خودێ‌یه‌ يا ڕاسته‌ ده‌مێ سۆز دايه‌ وێ كو ئه‌و دێ وى زڤڕينت ووى كه‌ته‌ ژ پێغه‌مبه‌ران، هندى خودێ‌یه‌ ل سۆزا خۆ لێڤه‌ نابت، به‌لێ پترییا بوتپه‌رێسان نزانن كو سۆزا خودێ يا ڕاسته‌.

14

وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗ وَاسْتَوٰ٘ي اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًا وَكَذٰلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وده‌مێ ئه‌و گه‌هشتى و ب هێز كه‌فتى وعه‌قلێ وى تـمام بووى، مه‌ كاربنه‌جهى وزانين دايێ كو ئه‌و حوكمێن شه‌رعى پێ بزانت، وكانێ چاوا مه‌ جزايێ مووساى دايێ سه‌را گوهدارى وقه‌نجییا وى هه‌ر وه‌سا ئه‌م جزايێ هه‌ر يه‌كێ قه‌نجییێ بكه‌ت ژ به‌نییێن خۆ دده‌ينێ.

15

وَدَخَلَ الْمَدِيْنَةَ عَلٰي حِيْنِ غَفْلَةٍ مِّنْ اَهْلِهَا فَوَجَدَ فِيْهَا رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلٰنِ هٰذَا مِنْ شِيْعَتِهٖ وَهٰذَا مِنْ عَدُوِّهٖ فَاسْتَغَاثَهُ الَّذِيْ مِنْ شِيْعَتِهٖ عَلَي الَّذِيْ مِنْ عَدُوِّهٖ فَوَكَزَهٗ مُوْسٰي فَقَضٰي عَلَيْهِ قَالَ هٰذَا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطٰنِ اِنَّهٗ عَدُوٌّ مُّضِلٌّ مُّبِيْنٌ

تەفسیرا ساناهی

ومووسا ب دزى ڤه‌ هاته‌ د باژێرى دا ل وى ده‌مێ خه‌لكێ باژێرى يێ بێ ئاگه‌هـ، وى دو زه‌لام ل باژێرى ديتن وان شه‌رێ يه‌ك ودو دكر: يه‌ك ژ وان ژ ملله‌تێ مووساى بوو ژ ئسرائيلیان، ويێ دى ژ ملله‌تێ فيرعه‌ونى بوو، ئه‌وێ ژ ملله‌تێ مووساى داخوازا هاريكارییێ ژ مووساى كر دژى نه‌يارێ خۆ، ئينا مووساى كولمه‌ك لێ دا ئه‌و د گاڤێ دا مر، مووساى ده‌مێ ئه‌و كوشتى گۆت: ئه‌ڤه‌ ژ پالدانا شه‌يتانى بوو، ئه‌وى كه‌ربێن من ڤه‌كرن حه‌تا من كولم دانايێ وئه‌و مرى، هندى شه‌يتانه‌ بۆ عه‌يالێ ئاده‌مى دوژمنه‌، وان ژ ڕێكا ڕاست لادده‌ت، ونه‌ياره‌تییا وى بۆ وان يا ئاشكه‌رايه‌. وئه‌ڤ كارێ مووساى به‌رى پێغه‌مبه‌رينییێ بوو.

16

قَالَ رَبِّ اِنِّيْ ظَلَمْتُ نَفْسِيْ فَاغْفِرْ لِيْ فَغَفَرَ لَهٗ اِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

تەفسیرا ساناهی

مووساى گۆت: خودايێ من، من زۆردارى ل نه‌فسا خۆ كر ب كوشتنا وێ نه‌فسا ته‌ فه‌رمان ب كوشتنا وێ ل من نه‌كرى ڤێجا تو وێ گونه‌هێ بۆ من ژێ ببه‌، ئينا خودێ ئه‌و بۆ وى ژێ بر. هندى خودێ‌یه‌ باش گونه‌هـ ژێبرێ گونه‌هێن به‌نییێن خۆيه‌، يێ دلۆڤانكاره‌ ب وان.

17

قَالَ رَبِّ بِمَا٘ اَنْعَمْتَ عَلَيَّ فَلَنْ اَكُوْنَ ظَهِيْرًا لِّلْمُجْرِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

مووساى گۆت: خودايێ من ژ به‌ر وێ قه‌نجییا ته‌ د گه‌ل من كرى ب وه‌رگرتنا تۆبێ وگونه‌هـ ژێبرنێ وقه‌نجییێن مه‌زن، ئێدى ئه‌ز بۆ كه‌سێ نابمه‌ پشته‌ڤانێ گونه‌هـ وتاوانا وى.

18

فَاَصْبَحَ فِي الْمَدِيْنَةِ خَآئِفًا يَّتَرَقَّبُ فَاِذَا الَّذِي اسْتَنْصَرَهٗ بِالْاَمْسِ يَسْتَصْرِخُهٗ قَالَ لَهٗ مُوْسٰ٘ي اِنَّكَ لَغَوِيٌّ مُّبِيْنٌ

تەفسیرا ساناهی

ئينا مووسا ل باژێرى ب ترس كه‌فت وگـوهێ وى مـا ل خه‌لكى كانێ دێ چ به‌حسێ وى وكوشتییێ وى كه‌ن، ڤێجا وى هند ديت هه‌ڤالێ وى يێ دوهى يێ شه‌ڕێ قبتییه‌كێ دى دكه‌ت، وجاره‌كا دى يێ هاريكارییێ ژێ دخوازت، مووساى گۆته‌ وى: هندى تويى تو مرۆڤه‌كێ زێده‌ دسه‌رداچوويى وبه‌رزه‌يیا ته‌ يا ئاشكه‌رايه‌.

19

فَلَمَّا٘ اَنْ اَرَادَ اَنْ يَّبْطِشَ بِالَّذِيْ هُوَ عَدُوٌّ لَّهُمَا قَالَ يٰمُوْسٰ٘ي اَتُرِيْدُ اَنْ تَقْتُلَنِيْ كَمَا قَتَلْتَ نَفْسًاۣ بِالْاَمْسِ اِنْ تُرِيْدُ اِلَّا٘ اَنْ تَكُوْنَ جَبَّارًا فِي الْاَرْضِ وَمَا تُرِيْدُ اَنْ تَكُوْنَ مِنَ الْمُصْلِحِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ مووساى ڤياى دربه‌كى ل زه‌لامێ قبتى بده‌ت، وى گۆتێ: ئه‌رێ ته‌ دڤێت من ژى بكوژى وه‌كى دوهى ته‌ يه‌كێ دى كوشتى؟ هه‌ما ته‌ دڤێت د عه‌ردى دا ببيه‌ زڕته‌كه‌كێ كوته‌ككار، وته‌ نه‌ڤێت تو ژ وان بى يێن چاكییێ د ناڤبه‌را خه‌لكى دا دكه‌ن.

20

وَجَآءَ رَجُلٌ مِّنْ اَقْصَا الْمَدِيْنَةِ يَسْعٰي قَالَ يٰمُوْسٰ٘ي اِنَّ الْمَلَاَ يَاْتَمِرُوْنَ بِكَ لِيَقْتُلُوْكَ فَاخْرُجْ اِنِّيْ لَكَ مِنَ النّٰصِحِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وزه‌لامه‌ك ژ دويماهییا باژێرى ب له‌ز هات، وى گۆت: ئه‌ى مووسا هندى مه‌زنێن ملله‌تێ فيرعه‌ونينه‌ یێ دان وستاندنێ دكه‌ن دا ته‌ بكوژن، ڤێجا تو ژ ڤى باژێرى ده‌ركه‌ڤه‌، هندى ئه‌زم ئه‌ز بۆ ته‌ ژ شيره‌تكارانم ودلێ من يێ ب ته‌ڤه‌.

21

فَخَرَجَ مِنْهَا خَآئِفًا يَّتَرَقَّبُ قَالَ رَبِّ نَجِّنِيْ مِنَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئينا موسا ب ترس ڤه‌ ژ باژێرێ فيرعه‌ونى ده‌ركه‌فت گوهێ وى لێ بوو هنده‌ك وى بگرن، ووى دوعا ژ خودێ كر كو ئه‌و وى ژ ملله‌تێ زۆردار ڕزگار بكه‌ت.

22

وَلَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقَآءَ مَدْيَنَ قَالَ عَسٰي رَبِّيْ٘ اَنْ يَّهْدِيَنِيْ سَوَآءَ السَّبِيْلِ

تەفسیرا ساناهی

وده‌مێ مووساى قه‌ستا وه‌لاتێ (مه‌ديه‌ن) كرى وئه‌و ژ بن ده‌سهه‌لاتا فيرعه‌ونى ده‌ركه‌فتى وى گۆت: به‌لكى خودايێ من به‌رێ من بده‌ته‌ چێترين ڕێكێ بۆ (مه‌ديه‌نێ).

23

وَلَمَّا وَرَدَ مَآءَ مَدْيَنَ وَجَدَ عَلَيْهِ اُمَّةً مِّنَ النَّاسِ يَسْقُوْنَ وَوَجَدَ مِنْ دُوْنِهِمُ امْرَاَتَيْنِ تَذُوْدٰنِ قَالَ مَا خَطْبُكُمَا قَالَتَا لَا نَسْقِيْ حَتّٰي يُصْدِرَ الرِّعَآءُ وَاَبُوْنَا شَيْخٌ كَبِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

وده‌مێ ئه‌و گه‌هشتییه‌ سه‌ر ئاڤا (مه‌ديه‌نێ) وى كۆمه‌كا مرۆڤان ل وێرێ ديت وان په‌زێ خۆ ئـاڤ ددا، و ژ وان وێڤه‌تر وى دو ژنك ديتن وان خۆ ژ خه‌لكى ڤه‌ده‌ر كربوو، وپه‌زێ خۆ ئاڤ نه‌ددا؛ چونكى ئه‌و دبێ هێز بوون ووان نه‌دڤيا ململانێ د گه‌ل زه‌لامان بكه‌ن، وبه‌رێ وان لێ بوو حه‌تا په‌زێ خه‌لكى خلاس ببت، دا پاشى ئه‌و ژى په‌زێ خۆ ئاڤ بده‌ن، ڤێجا ده‌مێ مووساى -سلاڤ لێ بن- ئه‌و ب وى ڕه‌نگى ديتين دلێ وى ما ب وان ڤه‌، وگۆتێ: هه‌وه‌ خێره‌؟ وان گۆت: ئه‌م نه‌شێين ململانێ د گه‌ل زه‌لامان بكه‌ين، وحه‌تا خه‌لك ژ ئاڤدانێ خلاس نه‌بت ئه‌م په‌زێ خۆ ئاڤ ناده‌ين، وبابێ مه‌ پيره‌مێره‌كێ ب ناڤ سال ڤه‌چوويی‌یه‌، ئه‌و نه‌شێت په‌زى ئاڤ بده‌ت؛ چونكى يێ مه‌زن وبێ چاره‌يه‌.

24

فَسَقٰي لَهُمَا ثُمَّ تَوَلّٰ٘ي اِلَي الظِّلِّ فَقَالَ رَبِّ اِنِّيْ لِمَا٘ اَنْزَلْتَ اِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

ئينا مووساى په‌زێ وان هه‌ردووان بۆ ئاڤدا، پاشى چوو به‌ر سيبه‌را داره‌كێ وگۆت: خودايێ من هندى ئه‌زم هه‌ر باشییه‌كا تو بگه‌هينییه‌ من هه‌ر چ بت ئه‌ز يێ پێتڤيمه‌. وهنگى ئه‌و گه‌له‌ك يێ برسى بوو.

25

فَجَآءَتْهُ اِحْدٰىهُمَا تَمْشِيْ عَلَي اسْتِحْيَآءٍ قَالَتْ اِنَّ اَبِيْ يَدْعُوْكَ لِيَجْزِيَكَ اَجْرَ مَا سَقَيْتَ لَنَا فَلَمَّا جَآءَهٗ وَقَصَّ عَلَيْهِ الْقَصَصَ قَالَ لَا تَخَفْ نَجَوْتَ مِنَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا يه‌ك ژ وان هه‌ردو ژنكان يێن وى په‌زێ وان ئاڤداى ب شه‌رم ڤه‌ ب نك وى ڤه‌ چوو، وگۆتێ: هندى بابێ منه‌ يێ داخوازا ته‌ دكه‌ت دا كرێیا ئاڤدانا ته‌ بۆ په‌زێ مه‌ بده‌ته‌ ته‌، ئينا مووسا د گه‌ل وێ چوو نك بابێ وێ، وده‌مێ ئه‌و هاتییه‌ نك بابێ وێ ووى چيرۆكا خۆ د گه‌ل فيرعه‌ونى وملله‌تێ وى بۆ ڤه‌گێڕاى، بابێ كچكێ گۆته‌ وى: نه‌ترسه‌ تو ژ ملله‌تێ زۆردار، كو فيرعه‌ون وملله‌تێ وییه‌، ڕزگار بووى؛ وان چو ده‌سهه‌لات ل سه‌ر عه‌ردێ مه‌ نينه‌.

26

قَالَتْ اِحْدٰىهُمَا يٰ٘اَبَتِ اسْتَاْجِرْهُ اِنَّ خَيْرَ مَنِ اسْتَاْجَرْتَ الْقَوِيُّ الْاَمِيْنُ

تەفسیرا ساناهی

يه‌كێ ژ هه‌ردو كچكان گۆته‌ بابێ خۆ: بابۆ وى كرێ بكه‌ دا شڤانییا په‌زێ ته‌ بكه‌ت؛ چونكى شڤانێ ژ هه‌مییان چێتر تو بگرى ئه‌وه‌ يێ ب هێز بت ل سه‌ر پاراستنا په‌زێ ته‌، ويێ ئه‌مين وده‌سپاك بت كو تو ژ خيانه‌تا وى يێ پشت ڕاست بى.

27

قَالَ اِنِّيْ٘ اُرِيْدُ اَنْ اُنْكِحَكَ اِحْدَي ابْنَتَيَّ هٰتَيْنِ عَلٰ٘ي اَنْ تَاْجُرَنِيْ ثَمٰنِيَ حِجَجٍ فَاِنْ اَتْمَمْتَ عَشْرًا فَمِنْ عِنْدِكَ وَمَا٘ اُرِيْدُ اَنْ اَشُقَّ عَلَيْكَ سَتَجِدُنِيْ٘ اِنْ شَآءَ اللّٰهُ مِنَ الصّٰلِحِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

پيره‌مێرى گۆته‌ مووساى: من دڤێت يه‌ك ژ ڤان هه‌ردو كچێن خۆ بده‌مه‌ ته‌، به‌رانبه‌ر هندێ تو هه‌شت سالان شڤانییا په‌زێ من بكه‌ى، ژ خۆ ئه‌گه‌ر ته‌ كرنه‌ ده‌هـ سال ئه‌و قه‌نجییه‌كه‌ ژ نك ته‌، ومن نه‌ڤێت ل سه‌ر ته‌ ب زه‌حمه‌ت بێخم وبكه‌مه‌ ده‌هـ سال، وئه‌گه‌ر خودێ حه‌ز بكه‌ت تو د وه‌فادارى وهه‌ڤالينییێ دا دێ من ژ چاكان بينى.

28

قَالَ ذٰلِكَ بَيْنِيْ وَبَيْنَكَ اَيَّمَا الْاَجَلَيْنِ قَضَيْتُ فَلَا عُدْوَانَ عَلَيَّ وَاللّٰهُ عَلٰي مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ

تەفسیرا ساناهی

مووساى گۆت: ئه‌ڤا هه‌ يا ته‌ گۆتى د ناڤبه‌را من وته‌ دايه‌، هه‌چى ده‌مێ ئه‌ز پێك بينم ژ هه‌ردو ده‌مان ئه‌و من حه‌قێ ته‌ ب دورستى پێك ئينا، وتشته‌كێ زێده‌تر ژ من نائێته‌ خواستـن، وخودێ ل سه‌ر گۆتنا ئه‌م دبێژين وه‌كيله‌، ئه‌و مه‌ دبينت ودزانت كانێ ئه‌م ل سه‌ر چ پێك هاتينه‌.

29

فَلَمَّا قَضٰي مُوْسَي الْاَجَلَ وَسَارَ بِاَهْلِهٖ٘ اٰنَسَ مِنْ جَانِبِ الطُّوْرِ نَارًا قَالَ لِاَهْلِهِ امْكُثُوْ٘ا اِنِّيْ٘ اٰنَسْتُ نَارًا لَّعَلِّيْ٘ اٰتِيْكُمْ مِّنْهَا بِخَبَرٍ اَوْ جَذْوَةٍ مِّنَ النَّارِ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ پێغه‌مبه‌رێ خودێ مووساى -سلاڤ لێ بن- هه‌ر ده‌هـ سالێن شڤانییێ بۆ هه‌ڤالێ خۆ پێك ئيناين، كو ده‌مێ پتر بوو، وئه‌و ب عه‌يال ڤه‌ چوويه‌ (مصرێ) وى ژ لايێ طوورى ڤه‌ ئاگره‌ك ديت، مووساى گۆته‌ بچويكێن خۆ: كا ڕاوه‌ستـن ئه‌زێ ئاگره‌كى ژ لايێ طوورى ڤه‌ دبينم؛ به‌لكى ئه‌ز خه‌به‌ره‌كى بۆ هه‌وه‌ بينم، يان به‌لكى ئه‌ز هنده‌ك ئاگرى بۆ هه‌وه‌ بينم دا هوين خۆ پێ گه‌رم بكه‌ن.

30

فَلَمَّا٘ اَتٰىهَا نُوْدِيَ مِنْ شَاطِئِ الْوَادِ الْاَيْمَنِ فِي الْبُقْعَةِ الْمُبٰرَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ اَنْ يّٰمُوْسٰ٘ي اِنِّيْ٘ اَنَا اللّٰهُ رَبُّ الْعٰلَمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ مووسا هاتییه‌ ئاگرى ژ لايێ نهالێ يێ ڕاستێ ڤه‌ ل پارچه‌يا پيرۆز ژ ڕه‌خێ دارێ خودێ گازى وى كر: ئه‌ى مووسا هندى ئه‌زم ئه‌ز خودێ مه‌ خودايێ هه‌مى چێكرییان.

31

وَاَنْ اَلْقِ عَصَاكَ فَلَمَّا رَاٰهَا تَهْتَزُّ كَاَنَّهَا جَآنٌّ وَّلّٰي مُدْبِرًا وَّلَمْ يُعَقِّبْ يٰمُوْسٰ٘ي اَقْبِلْ وَلَا تَخَفْ اِنَّكَ مِنَ الْاٰمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وكو تو گۆپالێ خۆ بهاڤێژه‌، ئينا مووساى ئه‌و هاڤێت، ڤێجا ئه‌و بوو مار و ب ڕێڤه‌ چوو، ده‌مێ مووساى ديتى ئه‌و ب ڕێڤه‌چووى وه‌كى تيره‌ماره‌كێ ساخ وى پشت ددايێ وژێ ڕه‌ڤى، وئه‌و ل پشت خۆ نه‌زڤڕى، ئينا خودايێ وى گازى كرێ: ئه‌ى مووسا ب نك من ڤه‌ وه‌ره‌ ونه‌ترسه‌؛ چونكى تو ژ وانى يێن ژ هه‌مى نه‌خۆشییان دپشت ڕاست.

32

اُسْلُكْ يَدَكَ فِيْ جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضَآءَ مِنْ غَيْرِ سُوْٓءٍ وَّاضْمُمْ اِلَيْكَ جَنَاحَكَ مِنَ الرَّهْبِ فَذٰنِكَ بُرْهَانٰنِ مِنْ رَّبِّكَ اِلٰي فِرْعَوْنَ وَمَلَا۠ئِهٖ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا فٰسِقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو ده‌ستێ خۆ بكه‌ د به‌ريكا كراسێ خۆ دا وده‌ربێخه‌ دێ ده‌ركه‌ڤت سپى وه‌كى به‌فرێ بێى چو ئێش ونه‌خۆشى لێ بن، وتو ده‌ستێ خۆ ب ته‌نشتا خۆ ڤه‌نه‌ دا ژ ترسێ يێ ته‌نابى، ئه‌ڤ هه‌ردو تشتێن من نيشا ته‌ داين ئه‌ى مووسا: ژ گوهۆڕينا گۆپالی بۆ مارى، وسپيكرنا ده‌ستى بێى نساخییه‌ك لێ بت، دو نيشانن ژ خودايێ ته‌ بۆ فيرعه‌ونى ومه‌زنێن ملله‌تێ وى. هندى فيرعه‌ون ومه‌زنێن ملله‌تێ وى بوون ئه‌و ملله‌ته‌كێ كافر بوون.

33

قَالَ رَبِّ اِنِّيْ قَتَلْتُ مِنْهُمْ نَفْسًا فَاَخَافُ اَنْ يَّقْتُلُوْنِ

تەفسیرا ساناهی

مووساى گۆت: خودايێ من هندى ئه‌زم من مرۆڤه‌ك ژ ملله‌تێ فيرعه‌ونى يێ كوشتى ڤێجا ئه‌ز دترسم ئه‌و ژى من بكوژن.

34

وَاَخِيْ هٰرُوْنُ هُوَ اَفْصَحُ مِنِّيْ لِسَانًا فَاَرْسِلْهُ مَعِيَ رِدْاً يُّصَدِّقُنِيْ٘ اِنِّيْ٘ اَخَافُ اَنْ يُّكَذِّبُوْنِ

تەفسیرا ساناهی

وبرايێ من هاروون ئه‌و ژ من ئه‌زمان ڕه‌هوانتره‌، ڤێجا تو وى ژى د گه‌ل من بهنێره‌ دا ئه‌و من ڕاست ده‌ربێخت، ودا ئه‌و پێش من ڤه‌ وى تشتى بێژت يێ من دڤێت بۆ وان ئاشكه‌را بكه‌م، هندى ئه‌زم ئه‌ز دترسم ئه‌و من دره‌وين ده‌ربێخن ده‌مێ ئه‌ز دبێژمێ: ئه‌ز پێغه‌مبه‌ره‌كم بۆ هـه‌وه‌ هـاتيمه‌ هنارتن.

35

قَالَ سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِاَخِيْكَ وَنَجْعَلُ لَكُمَا سُلْطٰنًا فَلَا يَصِلُوْنَ اِلَيْكُمَا بِاٰيٰتِنَا اَنْتُمَا وَمَنِ اتَّبَعَكُمَا الْغٰلِبُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

خودێ گۆته‌ مووساى: ئه‌م دێ ته‌ ب برايێ ته‌ ب هێز ئێخين، ودێ هێجه‌ته‌كێ ل سه‌ر فيرعه‌ونى وملله‌تێ وى ده‌ينه‌ هه‌وه‌ ڤێجا ئه‌و نه‌شێن چو خرابییێ بگه‌هيننه‌ هه‌وه‌. هوين هه‌ردو -ئه‌ى مووسا وهاروون- وهه‌چییێ باوه‌رى ب هه‌وه‌ ئيناى دێ يێن سه‌ركه‌فتى بن ل سه‌ر فيرعه‌ونى وملله‌تێ وى؛ ژ به‌ر ئايه‌تێن مه‌ وئه‌و حه‌قییا د گه‌ل هه‌وه‌ دا.

36

فَلَمَّا جَآءَهُمْ مُّوْسٰي بِاٰيٰتِنَا بَيِّنٰتٍ قَالُوْا مَا هٰذَا٘ اِلَّا سِحْرٌ مُّفْتَرًي وَّمَا سَمِعْنَا بِهٰذَا فِيْ٘ اٰبَآئِنَا الْاَوَّلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ مووسا بۆ فيرعه‌ونى وملله‌تێ وى ب وان ئايه‌تێن مه‌ يێن ئاشكه‌را هاتى يێن ڕاستییا پێغه‌مبه‌رينییا وى ئاشكه‌را دكه‌ن، وان گۆته‌ مووساى: ئه‌ڤا تو بۆ مه‌ پێ هاتى هه‌ما ب تنێ سێره‌به‌ندییه‌كه‌ ژ دره‌و ونه‌حه‌قى ته‌ يا ژ نك خۆ چێكرى، وئه‌ڤا تو به‌رێ مه‌ دده‌يێ مه‌ ژ پێشییێن خۆ يێن به‌رى مه‌ بۆرين گوهـ لێ نه‌بوويه‌.

37

وَقَالَ مُوْسٰي رَبِّيْ٘ اَعْلَمُ بِمَنْ جَآءَ بِالْهُدٰي مِنْ عِنْدِهٖ وَمَنْ تَكُوْنُ لَهٗ عَاقِبَةُ الدَّارِ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ومووساى گۆته‌ فيرعه‌ونى: خودايێ من ب وى زاناتره‌ يێ ب حه‌قییێ ژ نك وى هاتى، وكانێ دويماهییا باش ل ئاخره‌تێ بـۆ كێیه‌، هــنـدى زۆردارن ب مراد نـاكـه‌ڤـن.

38

وَقَالَ فِرْعَوْنُ يٰ٘اَيُّهَا الْمَلَاُ مَا عَلِمْتُ لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرِيْ فَاَوْقِدْ لِيْ يٰهَامٰنُ عَلَي الطِّيْنِ فَاجْعَلْ لِّيْ صَرْحًا لَّعَلِّيْ٘ اَطَّلِعُ اِلٰ٘ي اِلٰهِ مُوْسٰي وَاِنِّيْ لَاَظُنُّهٗ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وفيرعه‌ونى گۆته‌ مه‌زنێن ملله‌تێ خۆ: گه‌لی مه‌زنان، من -ژبلی خۆ- چو خودايێن دى يێن هێژاى په‌رستنێ بۆ هه‌وه‌ نه‌ناسينه‌، ڤێجا تو -ئه‌ى هامان- ئاگره‌كى بۆ من ل سه‌ر ته‌قنێ هل بكه‌، حه‌تا دشديێت، وتو ئاڤاهییه‌كێ بلند بۆ من ئاڤا بكه‌؛ دا به‌لكى ئه‌ز به‌رێ خۆ بده‌مه‌ وى خودايى يێ مووسا په‌رستنێ بۆ دكه‌ت، وهندى ئـه‌زم ئـه‌ز هزر دكه‌م ئه‌و د گۆتنا خۆ دا ژ دره‌وينانه‌.

39

وَاسْتَكْبَرَ هُوَ وَجُنُوْدُهٗ فِي الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَظَنُّوْ٘ا اَنَّهُمْ اِلَيْنَا لَا يُرْجَعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وفيرعه‌ونى وله‌شكه‌رێ وى بێ حه‌ق خۆ د عه‌ردێ (مصرێ) دا مه‌زنكر وباوه‌رى ب مووساى نه‌ئينا ودويكه‌فتنا وى د وى تشتى دا نه‌كر يێ وى به‌رێ وان دايێ، ووان هزر كر ئه‌و پشتى مرنێ نائێنه‌ ڕاكرن ڤه‌.

40

فَاَخَذْنٰهُ وَجُنُوْدَهٗ فَنَبَذْنٰهُمْ فِي الْيَمِّ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا مه‌ فيرعه‌ون وله‌شكه‌رێ وى گرتن، ومه‌ ئه‌و هه‌مى هاڤێتنه‌ د ده‌ريايێ دا وخه‌ندقاندن، ڤێجا تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- به‌رێ خۆ بدێ كانێ دويماهییا ڤان ئه‌وێن زۆردارى ل خۆ كرى وكوفر ب خودايێ خۆ كرى يا چاوا بوويه‌؟

41

وَجَعَلْنٰهُمْ اَئِمَّةً يَّدْعُوْنَ اِلَي النَّارِ وَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ لَا يُنْصَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ فيرعه‌ون وملله‌تێ وى بۆ ئاگرى كرنه‌ سه‌ركێش، كافر وفاسق چاڤ ل وان دكه‌ن، وڕۆژا قيامه‌تێ ئه‌و نائێنه‌ ب سه‌رێخستـن؛ ژ به‌ر كو وان كوفر كرییه‌ ودره‌و ب پێغه‌مبه‌رێ خودايێ خۆ كرییه‌.

42

وَاَتْبَعْنٰهُمْ فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا لَعْنَةً وَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ هُمْ مِّنَ الْمَقْبُوْحِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ د ڤێ دنيايێ دا غه‌زه‌ب وشه‌رمزارى ژ نك خۆ ب دويڤ فيرعه‌ونى وملله‌تێ وى دا هنارتییه‌، وڕۆژا قيامه‌تێ ئه‌و ژ وانه‌ يێن كريارێن وان دكرێت، ويێن دوير ژ ڕه‌حـما خودێ.

43

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَي الْكِتٰبَ مِنْۣ بَعْدِ مَا٘ اَهْلَكْنَا الْقُرُوْنَ الْاُوْلٰي بَصَآئِرَ لِلنَّاسِ وَهُدًي وَّرَحْمَةً لَّعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ ته‌ورات بۆ مووساى ئينا پشتى كو مه‌ ملله‌تێن به‌رى وى تێ برين -وه‌كى ملله‌تێ نووحى وعادى وثه‌موودى وملله‌تێ لووطى وخودانێن (مه‌ديه‌ن)- د وێ ته‌وراتێ دا وجه‌ك بۆ ئسرائيلیان هه‌بوو، دا ئه‌و به‌رێ خۆ بده‌نێ ومفاى بۆ خۆ ژێ وه‌ربگرن وبزانن كانێ مفايێ وان وزيانا وان د چ دايه‌، ودلۆڤانى بۆ وى تێدا هه‌بوو يێ كارى پێ بكه‌ت ژ وان؛ دا به‌لكى ئه‌و قه‌نجییا خودێ ل سه‌ر خۆ ل بيرا خۆ بينن، وشوكرا وى سه‌را بكه‌ن، وكوفرێ پێ نه‌كه‌ن.

44

وَمَا كُنْتَ بِجَانِبِ الْغَرْبِيِّ اِذْ قَضَيْنَا٘ اِلٰي مُوْسَي الْاَمْرَ وَمَا كُنْتَ مِنَ الشّٰهِدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ل لايێ چياى يێ ڕۆژئاڤايا مووساى نه‌بووى ده‌مێ مه‌ فه‌رمانا خۆ لێ كرى، وتو ژ شاهدێن وێ چه‌ندێ نه‌بووى، حه‌تا بێژن: ئه‌ڤه‌ ب وێ ڕێكێ ته‌ يا زانى.

45

وَلٰكِنَّا٘ اَنْشَاْنَا قُرُوْنًا فَتَطَاوَلَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُ وَمَا كُنْتَ ثَاوِيًا فِيْ٘ اَهْلِ مَدْيَنَ تَتْلُوْا عَلَيْهِمْ اٰيٰتِنَا وَلٰكِنَّا كُنَّا مُرْسِلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

به‌لێ پشتى مووساى مه‌ چه‌ند ملله‌ته‌ك ئافراندن، ئه‌و ده‌مه‌كێ درێژ مان، ڤێجا وان په‌يمانا خودێ ژبيركر، وفه‌رمانا وى هێلا، وتو د ناڤ خه‌لكێ (مه‌ديه‌ن) دا يێ ئاكنجى نه‌بووى كيتابا مه‌ بۆ وان بـخوينى، دا تو سه‌رهاتییا وان بزانى وڤه‌گێڕى، به‌لێ ئه‌و به‌حسێ مووساى يێ تو پێ هاتى وه‌حییه‌، وشاهده‌ ل سه‌ر په‌ياما ته‌.

46

وَمَا كُنْتَ بِجَانِبِ الطُّوْرِ اِذْ نَادَيْنَا وَلٰكِنْ رَّحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَ لِتُنْذِرَ قَوْمًا مَّا٘ اَتٰىهُمْ مِّنْ نَّذِيْرٍ مِّنْ قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ب ڕه‌خ چيايێ طوورى ڤه‌ نه‌بووى ده‌مێ مه‌ گازى مووساى كرى، وته‌ تشته‌ك ژ وێ چه‌ندێ نه‌ديتبوو دا بزانى، به‌لێ مه‌ تو هنارتى دلۆڤانییه‌ك ژ نك خودايێ ته‌؛ دا تو وى ملله‌تى بترسينى يێ به‌رى ته‌ چو پێغه‌مبه‌ر بۆ نه‌هاتين وان بترسينن، دا به‌لكى ئه‌و وێ خێرێ ل بيرا خۆ بينن يا تو بۆ وان پێ هاتى وكارى پێ بكه‌ن، ووێ خرابییێ يا تو وان ژێ پاشڤه‌ دبه‌ى ئه‌و خۆ ژێ دوير بكه‌ن.

47

وَلَوْلَا٘ اَنْ تُصِيْبَهُمْ مُّصِيْبَةٌۣ بِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْهِمْ فَيَقُوْلُوْا رَبَّنَا لَوْلَا٘ اَرْسَلْتَ اِلَيْنَا رَسُوْلًا فَنَتَّبِعَ اٰيٰتِكَ وَنَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر ژ به‌ر كوفرا ڤان كافران ب خودايێ وان عه‌زابه‌ك بگه‌هته‌ وان، ئه‌و دێ بێژن: خودايێ مه‌ بلا ته‌ به‌رى هنگى پێغه‌مبه‌ره‌ك بۆ مه‌ هنارتبا، دا ئه‌م دويكه‌فتنا وان ئايه‌تان كه‌ين يێن ته‌ د كيتابا خۆ دا ئيناينه‌ خوارێ، و ژ وان بين يێن باوه‌رى ب ته‌ ئيناى.

48

فَلَمَّا جَآءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوْا لَوْلَا٘ اُوْتِيَ مِثْلَ مَا٘ اُوْتِيَ مُوْسٰي اَوَلَمْ يَكْفُرُوْا بِمَا٘ اُوْتِيَ مُوْسٰي مِنْ قَبْلُ قَالُوْا سِحْرٰنِ تَظَاهَرَا وَقَالُوْ٘ا اِنَّا بِكُلٍّ كٰفِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ موحه‌ممه‌د بۆ ڤى ملله‌تى هاتى دا وان بترسينت، وان گۆت: بلا ئه‌ڤى ژى يێ بۆ مه‌ هاتییه‌ هنارتن هنده‌ك موعجزه‌ يێن به‌رچاڤ د گه‌ل دا هه‌بان وه‌كى كا چاوا د گه‌ل مووساى هه‌بوون، وكيتابه‌كا ب جاره‌كێ بێته‌ خوارێ بلا د گه‌ل وى با! تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ وان: ئه‌رێ ما جوهییان كوفر ب وێ نه‌كر يا مووسا به‌رێ پێ هاتى؟ ووان د ده‌ر حه‌قا ته‌وراتێ وقورئانێ دا گۆت: ئه‌و دو سێره‌به‌ندينه‌ پشته‌ڤانییا يه‌ك ودو دكه‌ن، ووان گۆت: ئه‌م ب وان هه‌ردووان دكافرين.

49

قُلْ فَاْتُوْا بِكِتٰبٍ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ هُوَ اَهْدٰي مِنْهُمَا٘ اَتَّبِعْهُ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ ڤان: پا دێ هوين كيتابه‌كێ ژ نك خودێ بينن ئه‌و ژ ته‌وراتێ وقورئانێ باشتر بت ئه‌ز دێ دويچوونا وێ كه‌م، ئه‌گه‌ر هوين د گۆتنا خۆ دا دڕاستگۆ بن.

50

فَاِنْ لَّمْ يَسْتَجِيْبُوْا لَكَ فَاعْلَمْ اَنَّمَا يَتَّبِعُوْنَ اَهْوَآءَهُمْ وَمَنْ اَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَوٰىهُ بِغَيْرِ هُدًي مِّنَ اللّٰهِ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ئه‌گه‌ر وان به‌رسڤا ته‌ نه‌دا وكيتاب نه‌ئينا، ووان چو هێجه‌ت نه‌مان، تو بزانه‌ كو هه‌ما ئه‌و دويكه‌فتنا دلچوونێن خۆ دكه‌ن، وكه‌س ژ وى به‌رزه‌تر نينه‌ يێ دويكه‌فتنا دلچوونێن خۆ بكه‌ت بێى وى هيدايه‌ته‌ك ژ نك خودێ هه‌بت. هندى خودێ‌یه‌ به‌رێ وى ملله‌تێ زۆردار ناده‌ته‌ حه‌قییێ يێ بێ ئه‌مرییا خودێ بكه‌ت، وپێ ل توخويبێن وى بدانت.

51

وَلَقَدْ وَصَّلْنَا لَهُمُ الْقَوْلَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ ژ دلۆڤانى قورئان بۆ ملله‌تێ ته‌ يا به‌رفره‌هـ وئاشكه‌راكرى؛ دا به‌لكى ئه‌و بيرا خۆ لێ بيننه‌ڤه‌، وعيبره‌تێ بۆ خۆ ژێ بگرن.

52

اَلَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِهٖ هُمْ بِهٖ يُؤْمِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن به‌رى قورئانێ مه‌ كيتاب دايێ -كو ئه‌و جوهى وفه‌له‌نه‌ يێن گوهاڕتن نه‌كرى- باوه‌رییێ ب قورئانێ وموحه‌ممه‌دى دئينن.

53

وَاِذَا يُتْلٰي عَلَيْهِمْ قَالُوْ٘ا اٰمَنَّا بِهٖ٘ اِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّنَا٘ اِنَّا كُنَّا مِنْ قَبْلِهٖ مُسْلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر ئه‌ڤ قورئانه‌ بۆ وان يێن مه‌ كيتاب دايێ بێته‌ خواندن، ئه‌و دێ بێژن: مه‌ باوه‌رى پێ ئينا، وكار ب تشتێ تێدا كر، هندى ئه‌وه‌ ئه‌و حه‌قییه‌ ژ خواديێ مه‌، هندى ئه‌مين ئه‌م به‌رى هاتنه‌ خوارا وێ دموسلمان وخودێناس بووين؛ چونكى دينێ خودێ‌ یه‌كه‌، كو ئيسلامه‌.

54

اُولٰٓئِكَ يُؤْتَوْنَ اَجْرَهُمْ مَّرَّتَيْنِ بِمَا صَبَرُوْا وَيَدْرَءُوْنَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ وَمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن هه‌ يێن سالۆخه‌تێن وان بۆرين خێرا كارێ وان دوجاركى بۆ وان دئێته‌ دان: ژ به‌ر باوه‌رى ئينانا وان ب كيتابێن وان ب خۆ، و ژ به‌ر باوه‌رى ئينانا وان ب قورئانێ ژى وصه‌برا وان كێشاى، و ژ سالۆخه‌تێن وانه‌ ئه‌و ب باشییێ خرابییێ پاشڤه‌ دبه‌ن، و ژ وى ڕزقێ مه‌ دايێ ئه‌و مالی د ڕێكا خێرێ وباشییێ دا خه‌رج دكه‌ن.

55

وَاِذَا سَمِعُوا اللَّغْوَ اَعْرَضُوْا عَنْهُ وَقَالُوْا لَنَا٘ اَعْمَالُنَا وَلَكُمْ اَعْمَالُكُمْ سَلٰمٌ عَلَيْكُمْ لَا نَبْتَغِي الْجٰهِلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر ڤان گوهـ ل گۆتنه‌كا نه‌حه‌ق ببت گوهێ خۆ ناده‌نێ، ودبێژن: كريارێن مه‌ يێن مه‌نه‌ ئه‌م به‌رێ خۆ ژێ وه‌رناگێڕين، وكريارێن هه‌وه‌ يێن هه‌وه‌نه‌ وگونه‌ها هه‌وه‌ ل سه‌ر هه‌وه‌يه‌، وئه‌م خۆ ب ڕه‌ددا هه‌وه‌ڤه‌ موژيل ناكه‌ين، و ژ خێرێ پێڤه‌تر هه‌وه‌ ژ مه‌ گوهـ ل چو نابت، وئه‌م ل دويڤ نه‌زانينا هه‌وه‌ هه‌وه‌ نائاخێڤين؛ چونكى مه‌ ڕێكا نه‌زانان نه‌ڤێت وئه‌م حه‌ز ژێ ناكه‌ين. وئه‌ڤه‌ باشترين گۆتنه‌ گازيكه‌رێن ڕێكا خودێ بكه‌ن.

56

اِنَّكَ لَا تَهْدِيْ مَنْ اَحْبَبْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَآءُ وَهُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى تويى تو ته‌وفيقا وى بۆ هيدايه‌تێ ناده‌ى يێ ته‌ هيدايه‌تا وى بڤێت، به‌لكى ئه‌و چه‌نده‌ ب ده‌ستێ خودێ‌یه‌ هه‌چییێ وى بڤێت ئه‌و به‌رێ وى بده‌ته‌ ئيمانێ ئه‌و وى ب هيدايه‌ت دئينت، وته‌وفيقا وى دده‌ت، وئه‌و ب وى زاناتره‌ يێ هێژاى هـيـدايـه‌تـێ بـت له‌و وى ب هيدايه‌ت دئينت.

57

وَقَالُوْ٘ا اِنْ نَّتَّبِعِ الْهُدٰي مَعَكَ نُتَخَطَّفْ مِنْ اَرْضِنَا اَوَلَمْ نُمَكِّنْ لَّهُمْ حَرَمًا اٰمِنًا يُّجْبٰ٘ي اِلَيْهِ ثَمَرٰتُ كُلِّ شَيْءٍ رِّزْقًا مِّنْ لَّدُنَّا وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وكافرێن (مه‌كه‌هێ) گۆتن: ئه‌گه‌ر ئه‌م دويكه‌فتنا وێ حه‌قییێ بكه‌ين يا تو بۆ مه‌ پێ هاتى، وخۆ ژ وه‌لی وخوداوه‌ندێن خۆ به‌رى بكه‌ين، ئه‌م ب كوشتن وگرتن وتالانكرنا مالی ژ عه‌ردێ مه‌ دێ ئێينه‌ ڕه‌ڤاندن، ئه‌رێ ما مه‌ ئه‌و ل باژێره‌كێ ته‌نا نه‌داناينه‌، يێ كو مه‌ ل سه‌ر خه‌لكى حه‌رامكرى خوينێ لێ بڕێژن، ژ به‌رێ هه‌ر تشته‌كى دئێته‌ وێرێ؟ ڕزقه‌كه‌ ژ نك مه‌، به‌لێ پترییا ڤان بوتپه‌رێسان بهايێ ڤان قه‌نجییان نزانن، ڤێجا شوكرا وى ناكه‌ن يێ ئه‌ڤ قه‌نجییه‌ د گه‌ل وان كرين وگوهدارییا وى ناكه‌ن.

58

وَكَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍۣ بَطِرَتْ مَعِيْشَتَهَا فَتِلْكَ مَسٰكِنُهُمْ لَمْ تُسْكَنْ مِّنْۣ بَعْدِهِمْ اِلَّا قَلِيْلًا وَكُنَّا نَحْنُ الْوٰرِثِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ گه‌له‌ك گوند تێبرن ده‌مێ ژيارا وان ئه‌و ژ بيرڤه‌ برين وبه‌رێ وان ژ باوه‌رییا ب پێغه‌مبه‌ران وه‌رگێڕاى، ڤێجا كافر بووين و د سه‌ر دا چووين، ڤێجا ئه‌وێن هه‌ جهێن وانه‌ هێشتا پشتى وان كێم جهـ ژ وان تێ نه‌بن ئاڤا نه‌بووينه‌، وئه‌م بووين ميراتگرێن به‌نییان ئه‌م وان دمرينين، پاشى ئه‌و دزڤڕنه‌ نك مه‌، ڤێجا ئه‌م ل دويڤ كريارێن وان وان جزا دده‌ين.

59

وَمَا كَانَ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرٰي حَتّٰي يَبْعَثَ فِيْ٘ اُمِّهَا رَسُوْلًا يَّتْلُوْا عَلَيْهِمْ اٰيٰتِنَا وَمَا كُنَّا مُهْلِكِي الْقُرٰ٘ي اِلَّا وَاَهْلُهَا ظٰلِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ونه‌بوويه‌ كو خودايێ ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ل سه‌ر ده‌مێ ته‌ وان گوندێن ل دۆر (مه‌كه‌هێ) تێ ببه‌ت حه‌تا د ناڤ ماكا وان دا -كو (مه‌كه‌هه‌)- پێغه‌مبه‌ره‌كى نه‌هنێرت، ئايه‌تێن مه‌ بۆ وان بخوينت، ونه‌بوويه‌ كو ئه‌م گوندان تێ ببه‌ين ئه‌گه‌ر مرۆڤێن وان ب كوفر وگونه‌هكارییێ بۆ خۆ دزۆردار نه‌بن، ڤێجا ئه‌و ب وێ چه‌ندێ هێژاى عه‌زابدانێ دبن.

60

وَمَا٘ اُوْتِيْتُمْ مِّنْ شَيْءٍ فَمَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَزِيْنَتُهَا وَمَا عِنْدَ اللّٰهِ خَيْرٌ وَّاَبْقٰي اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌ر تشته‌كێ بۆ هه‌وه‌ هاتییه‌دان -گه‌لی مرۆڤان- ژ مال وعه‌يالی، هه‌ما ئه‌و خۆشییه‌كه‌ هوين د ڤێ دنيايێ دا خۆشییێ پێ دبه‌ن، وخه‌مله‌كه‌ ل به‌ر هه‌وه‌ دئێته‌ شرينكرن، وتشتێ ل نك خودێ بۆ وان هه‌ى يێن گوهدارییا وى دكه‌ن چێتر وبه‌رده‌وامتره‌؛ چونكى ئه‌و هه‌ر وهه‌ر دێ مينت وخلاس نابت، ئه‌رێ ڤێجا ما هه‌وه‌ -ئه‌ى ملله‌تۆ- عه‌قه‌ل نابت هوين هزرێن خۆ پێ بكه‌ن، وباشى وخرابییێ پێ ڤاڤێرن؟

61

اَفَمَنْ وَّعَدْنٰهُ وَعْدًا حَسَنًا فَهُوَ لَاقِيْهِ كَمَنْ مَّتَّعْنٰهُ مَتَاعَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ثُمَّ هُوَ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ مِنَ الْمُحْضَرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ڤێجا هه‌چییێ مه‌ سۆزه‌ك ب به‌حه‌شتێ دايێ ژ به‌نییێن خۆ ژ به‌ر گوهدارییا وى بۆ مه‌، وئه‌و دێ گه‌هته‌ وێ سۆزێ يا بۆ هاتییه‌دان، وه‌كى وییه‌ يێ مه‌ خۆشییا ژينا دنيايێ دايێ، ڤێجا وى خۆشى پێ بر، وخۆشییا به‌روه‌خت ب سه‌ر خۆشییا به‌رده‌وام ئێخست، پاشى ئه‌و ل ڕۆژا قيامه‌تێ دێ ژ وان بت يێن بۆ حسێب وجزاى هاتينه‌ ئاماده‌كرن؟ هه‌ردو ده‌سته‌ك وه‌كى يه‌ك نابن، ڤێجا مرۆڤێ عاقل بلا وێ بۆ خۆ هلبژێرت يا هه‌ژى، كو گوهدارییا خودێ وڕازيبوونا وییه‌.

62

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ اَيْنَ شُرَكَآءِيَ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وڕۆژا خودێ گازى وان دكه‌ت يێن وه‌لی وصه‌نه‌م د دنيايێ دا بۆ وى كرينه‌ شريك، ڤێجا دبێژته‌ وان: كانێ ئه‌و شريكێن هه‌وه‌ ژ دره‌و دگۆت كو ئه‌و شريكێن منن؟

63

قَالَ الَّذِيْنَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ رَبَّنَا هٰ٘ؤُلَآءِ الَّذِيْنَ اَغْوَيْنَا اَغْوَيْنٰهُمْ كَمَا غَوَيْنَا تَبَرَّاْنَا٘ اِلَيْكَ مَا كَانُوْ٘ا اِيَّانَا يَعْبُدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن هێژاى عه‌زابێ بووين، كو گازيكه‌رێن كوفرێنه‌، گۆتن: خودايێ مه‌ ئه‌وێن هه‌نه‌ يێن ئه‌م د سه‌ر دا برين، مه‌ ئه‌و د سه‌ر دا برن وه‌كى ئه‌م د سه‌ر دا چووين، ئه‌م ژ پشته‌ڤانى و ب سه‌رێخستنا وان دبه‌رينه‌، وان په‌رستنا مه‌ نه‌دكر، به‌لكى وان په‌رستنا شه‌يتانان دكر.

64

وَقِيْلَ ادْعُوْا شُرَكَآءَكُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيْبُوْا لَهُمْ وَرَاَوُا الْعَذَابَ لَوْ اَنَّهُمْ كَانُوْا يَهْتَدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ل ڕۆژا قيامه‌تێ بۆ بوتپه‌ێسان هاته‌ گۆتن: گازى وان هه‌ڤپشكێن خۆ بكه‌ن يێن هه‌وه‌ ژبلی خودێ په‌رستن بۆ دكر، ئينا وان گازى وان كر وئه‌و د به‌رسڤا وان نه‌هاتن، ووان عه‌زاب ب چاڤ ديت، ئه‌گه‌ر ئه‌و د دنيايێ دا هاتبانه‌ سه‌ر حه‌قییێ ئه‌و نه‌دهاتنه‌ عه‌زابدان.

65

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ مَاذَا٘ اَجَبْتُمُ الْمُرْسَلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وڕوژا خودێ گازى ڤان بوتپه‌رێسان دكه‌ت، ڤێجا دبێژت: هه‌وه‌ چ به‌رسڤ دابوو پێغه‌مبه‌ران د وى تشتى دا يێ مه‌ ئه‌و بۆ هه‌وه‌ پێ هنارتيـن؟

66

فَعَمِيَتْ عَلَيْهِمُ الْاَنْۣبَآءُ يَوْمَئِذٍ فَهُمْ لَا يَتَسَآءَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئينا چو هێجه‌ت وان نه‌مان، ووان نه‌زانى دێ ب چ تشتى به‌رسڤا خۆ ده‌ن، ڤێجا ئه‌و پسيارێ ژ يه‌ك ودو ناكه‌ن كانێ ئه‌و دێ چ به‌رسڤێ ده‌ن.

67

فَاَمَّا مَنْ تَابَ وَاٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَعَسٰ٘ي اَنْ يَّكُوْنَ مِنَ الْمُفْلِحِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا هه‌چییێ تۆبه‌ بكه‌ت ژ بوتپه‌رێسان، وپه‌رستنا خودێ ب تنێ بكه‌ت، وكارى ب وێ بكه‌ت يا خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى فه‌رمان پێ كرى، ئه‌و ژ وانه‌ يێن ل دنيايێ وئاخره‌تێ دسه‌ركه‌فتى.

68

وَرَبُّكَ يَخْلُقُ مَا يَشَآءُ وَيَخْتَارُ مَا كَانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ سُبْحٰنَ اللّٰهِ وَتَعٰلٰي عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وخودايێ ته‌ وى تشتى دئافرينت يێ وى بڤێت، ووى ژ به‌نییێن خۆ هل دبژێرت يێ وى بڤێت، وكه‌سێ چو كار وهلبژارتن د ده‌ستى دا نينه‌، به‌لكى هه‌ما ئه‌و چه‌نده‌ ب خودێ ب تنێ‌یه‌، يێ پاك وپيرۆز بت ژ شركا وان.

69

وَرَبُّكَ يَعْلَمُ مَا تُكِنُّ صُدُوْرُهُمْ وَمَا يُعْلِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وخودايێ ته‌ دزانت كانێ چ د سنگێن به‌نییێن وى دايه‌ وكانێ ئه‌و چ ئاشكه‌را دكه‌ن.

70

وَهُوَ اللّٰهُ لَا٘ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ لَهُ الْحَمْدُ فِي الْاُوْلٰي وَالْاٰخِرَةِ وَلَهُ الْحُكْمُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وه‌ ئه‌للاهـ يێ ژ وى پێڤه‌تر چو خودايێن ڕاست نينن په‌رستن بۆ بێته‌ كرن، حه‌مد وشوكرا جوان د دنيايێ وئاخره‌تێ دا بۆ وییه‌، وحوكمدارییا د ناڤبه‌را خه‌لكى دا يا وییه‌، وهوين پشتى مرنا خۆ بۆ حسێب وجزايى دێ زڤڕنه‌ نك وى.

71

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَيْكُمُ الَّيْلَ سَرْمَدًا اِلٰي يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَاْتِيْكُمْ بِضِيَآءٍ اَفَلَا تَسْمَعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌: هوين -ئه‌ى گه‌لی مرۆڤان- بێژنه‌ من ئه‌گه‌ر خودێ شه‌ڤێ ل سه‌ر هه‌وه‌ به‌رده‌وام بهێلت حه‌تا ڕوژا قيامه‌تێ، ژبلی خودێ كى هه‌يه‌ ڕۆناهییه‌كێ بده‌ته‌ هه‌وه‌؟ ئه‌رێ ما هه‌وه‌ باش گوهـ لێ نابت؟

72

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَيْكُمُ النَّهَارَ سَرْمَدًا اِلٰي يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَاْتِيْكُمْ بِلَيْلٍ تَسْكُنُوْنَ فِيْهِ اَفَلَا تُبْصِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: بێژنه‌ من ئه‌گه‌ر خودێ ڕۆژێ ل سه‌ر هه‌وه‌ به‌رده‌وام بهێلت حه‌تا ڕۆژا قيامه‌تێ، ژبلی خودێ كى هه‌يه‌ شه‌ڤه‌كێ بۆ هه‌وه‌ بينت هوين تێدا ڤه‌حه‌ويێن وته‌نا ببن؟ ئه‌رێ ما هوين ب چاڤێن خۆ جودابوونا ڕۆژێ وشه‌ڤێ نابينن؟

73

وَمِنْ رَّحْمَتِهٖ جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ لِتَسْكُنُوْا فِيْهِ وَلِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ژ دلۆڤانییا وى ب هه‌وه ‌-گه‌لی مرۆڤان- وى شه‌ڤ وڕۆژ يێن داينه‌ هه‌وه‌ ويێن ژێك جودا كرين، ڤێجا وى ئه‌ڤ شه‌ڤه‌ يا تارى كرى؛ دا هوين لێ ڤه‌حه‌ويێن وله‌شێن هه‌وه‌ تێدا ته‌نا ببن، ووى ڕۆژ بۆ هه‌وه‌ يا ڕوهن كرى؛ دا هوين تێدا ل به‌ر ڕزقێ خۆ بگه‌ڕيێن، ودا هوين شوكرا وى بكه‌ن سه‌را قه‌نجییێن وى د گه‌ل هه‌وه‌ كرين.

74

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ اَيْنَ شُرَكَآءِيَ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وڕۆژا خودێ گازى ڤان بوتپه‌رێسان دكه‌ت، ودبێژت: كانێ هه‌ڤپشكێن من يێن هه‌وه‌ د دنيايێ دا ژ دره‌و دگۆت كو ئه‌و شريكێن منن؟

75

وَنَزَعْنَا مِنْ كُلِّ اُمَّةٍ شَهِيْدًا فَقُلْنَا هَاتُوْا بُرْهَانَكُمْ فَعَلِمُوْ٘ا اَنَّ الْحَقَّ لِلّٰهِ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ژ ناڤ هه‌ر ملله‌ته‌كى ژ وان ملله‌تێن دره‌وپێكه‌ر مه‌ شاهده‌ك ئيناده‌ر؛ دا شاهده‌يێ ل سه‌ر وێ شركا وان بده‌ت يا وان د دنيايێ دا كرى ووێ ده‌روين ده‌رێخستنا وان د گه‌ل پێغه‌مبه‌رێن خۆ كرى، ڤێجا مه‌ گۆته‌ وان ملله‌تان يێن ده‌رو ب وێ كرى يا پێغه‌مبه‌رێن وان پێ ژ نك خودێ هاتين: كانێ هێجه‌تا خۆ ل سه‌ر وێ شركێ بينن يا هوين دكه‌ن، ڤێجا وان هنگى زانى كو هێجه‌تا ڕاست يا خودێ‌یه‌ ل سه‌ر وان، وكو حه‌قى بۆ خودێ‌یه‌، وتشتێ وان دره‌و پێ ل خودايێ خۆ دكر چوو، وچو مفا نه‌گه‌هانده‌ وان، به‌لكى زيان گه‌هانده‌ وان وئه‌و برنه‌ ئاگرێ جه‌هنه‌مێ.

76

اِنَّ قَارُوْنَ كَانَ مِنْ قَوْمِ مُوْسٰي فَبَغٰي عَلَيْهِمْ وَاٰتَيْنٰهُ مِنَ الْكُنُوْزِ مَا٘ اِنَّ مَفَاتِحَهٗ لَتَنُوْٓاُ بِالْعُصْبَةِ اُولِي الْقُوَّةِ اِذْ قَالَ لَهٗ قَوْمُهٗ لَا تَفْرَحْ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْفَرِحِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى قاروونه‌ ئه‌و ژ ملله‌تێ مووساى بوو -سلاڤ لێ بن- ڤێجا ئه‌و د سه‌ر پییێ خۆ دا چوو ووى خۆ ل سه‌ر وان مه‌زن كر، و مه‌ ژ گه‌نجينه‌يێن مالی تشته‌كێ مه‌زن دابوو وى، حه‌تا وێ ده‌ره‌جێ هژماره‌كا مرۆڤێن ب هێز نه‌دشيان به‌س كليلێن گه‌نجينه‌يێن وى هلگرن، ده‌مێ ملله‌تێ وى گۆتییه‌ وى: كه‌يفا خۆ ب وى مالی نه‌ئينه‌ يێ ته‌ هه‌ى، هندى خودێ‌یه‌ حه‌ز ژ وان ناكه‌ت يێن به‌تران دبن وشوكرا وى نه‌كه‌ن سه‌را قه‌نجییێن وى.

77

وَابْتَغِ فِيْمَا٘ اٰتٰىكَ اللّٰهُ الدَّارَ الْاٰخِرَةَ وَلَا تَنْسَ نَصِيْبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَاَحْسِنْ كَمَا٘ اَحْسَنَ اللّٰهُ اِلَيْكَ وَلَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الْاَرْضِ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو ب وى مالێ خودێ دايه‌ ته‌ خێرا ئاخره‌تێ بۆ خۆ بخوازه‌، كو د دنيايێ دا گوهدارییا خودێ بكه‌، وتو بارا خۆ ژ دنيايێ ژى ژ بير نه‌كه‌، كو خۆشییێ ب تشتێ حه‌لال ببه‌ى بێ زێده‌گاڤى، وتو ب دانا خێران قه‌نجییێ د گه‌ل خه‌لكى بكه‌، هه‌ر وه‌كى خودێ ب ڤى هه‌مى مالی قه‌نجى د گه‌ل ته‌ كرى، ووى تشتێ خودێ ل سه‌ر ته‌ حه‌رامكرى ژ ته‌عدايییا ل سه‌ر خه‌لكى تو نه‌كه‌، هندى خودێ‌یه‌ حه‌ز ژ خرابكاران ناكه‌ت.

78

قَالَ اِنَّمَا٘ اُوْتِيْتُهٗ عَلٰي عِلْمٍ عِنْدِيْ اَوَلَمْ يَعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ قَدْ اَهْلَكَ مِنْ قَبْلِهٖ مِنَ الْقُرُوْنِ مَنْ هُوَ اَشَدُّ مِنْهُ قُوَّةً وَّاَكْثَرُ جَمْعًا وَلَا يُسْــَٔلُ عَنْ ذُنُوْبِهِمُ الْمُجْرِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

قاروونى گۆته‌ وان مرۆڤان يێن شيره‌ت لێ كرى ژ ملله‌تێ وى: هه‌ما ژ به‌ر وێ زانين وشيانا من هه‌ى ئه‌ڤ هه‌مى گه‌نجينه‌ يێن بۆ من هاتينه‌ دان، ئه‌رێ وما قاروونى نه‌زانيبوو كو خودێ ژ ملله‌تێن به‌رى وى هنده‌كێن ژ وى ب هێزتر ومالدارتر تێبربوون؟ وپسيارا تاوانباران ژ گونه‌هێن وان نائێته‌كرن؛ چونكى خودێ يێ پێ زانايه‌، به‌لكى هه‌ما بۆ گه‌ف وپاشڤه‌برن پسيار ژ وان دئێته‌كرن، وخـودێ ل دويڤ زانينا خۆ دێ وان عه‌زاب ده‌ت.

79

فَخَرَجَ عَلٰي قَوْمِهٖ فِيْ زِيْنَتِهٖ قَالَ الَّذِيْنَ يُرِيْدُوْنَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا يٰلَيْتَ لَنَا مِثْلَ مَا٘ اُوْتِيَ قَارُوْنُ اِنَّهٗ لَذُوْ حَظٍّ عَظِيْمٍ

تەفسیرا ساناهی

ئينا قاروون ب هه‌مى خه‌ملا خۆ ڤه‌ ده‌ركه‌فته‌ ناڤ ملله‌تێ خۆ، ومه‌خسه‌دا وى ئه‌و بوو مه‌زنییا خۆ وگه‌له‌كییا مالێ خۆ نيشا وان بده‌ت، وده‌مێ ئه‌وێن خه‌ملا ژينا دينايێ دڤێت ئه‌و ديتى وان گۆت: خوزى ئه‌و مال وخه‌مل ومه‌نصبێ بۆ قاروونى هاتییه‌ دان بۆ مه‌ ژى هاتبا دان، هندى قاروونه‌ وى پشك وباره‌كا مه‌زن ژ دنيايێ هه‌يه‌.

80

وَقَالَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ وَيْلَكُمْ ثَوَابُ اللّٰهِ خَيْرٌ لِّمَنْ اٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا وَلَا يُلَقّٰىهَا٘ اِلَّا الصّٰبِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن زانين ب شريعه‌تێ خودێ بۆ هاتییه‌ دان وڕاستییا تشتان زانى گۆته‌ وان يێن گۆتين: خوزى ئه‌وا بۆ قاروونى هاتییه‌ دان بۆ مه‌ ژى هاتبا دان: تێچوون بۆ هه‌وه‌ بت ته‌قوا خودێ بكه‌ن وگوهدارییا وى بكه‌ن، خێرا خودێ بۆ وى يێ باوه‌رى ب وى وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى، وچاكى كرين، چێتره‌ ژ وێ يا بۆ قاروونى هاتییه‌دان، و ب تنێ ئه‌و گوهدارییا ڤى شيره‌تێ دكه‌ت وكارى پێ دكه‌ت يێ جيهادا نه‌فسا خۆ كرى، وصه‌بر ل سه‌ر گوهدارییا خودايێ خۆ كێشاى، وخۆ ژ بێ ئه‌مرییا وى دايه‌ پاش.

81

فَخَسَفْنَا بِهٖ وَبِدَارِهِ الْاَرْضَ فَمَا كَانَ لَهٗ مِنْ فِئَةٍ يَّنْصُرُوْنَهٗ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَمَا كَانَ مِنَ الْمُنْتَصِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئينا مه‌ عه‌رد ب قاروونى وخانییێ وى ڤه‌ بره‌ خوارێ، ووى چو به‌ڕه‌ڤان نه‌بوون به‌ڕه‌ڤانییێ ژ وى بكه‌ن ده‌مێ عه‌زابا خودێ ب سه‌ر دا هاتى، وئه‌و ل به‌ر خودێ يێ ئاسێ نه‌بوو ده‌مێ غه‌زه‌با خۆ ب سه‌ر دا ئيناى.

82

وَاَصْبَحَ الَّذِيْنَ تَمَنَّوْا مَكَانَهٗ بِالْاَمْسِ يَقُوْلُوْنَ وَيْكَاَنَّ اللّٰهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَّشَآءُ مِنْ عِبَادِهٖ وَيَقْدِرُ لَوْلَا٘ اَنْ مَّنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَا لَخَسَفَ بِنَا وَيْكَاَنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الْكٰفِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن دوهى هيڤى خواستى كو وه‌كى وى بن نوكه‌ ب خه‌م وترس ڤه‌ كو عه‌زاب ب سه‌ر وان ژى دا بێت گۆتن: هندى خودێ‌یه‌ يێ وى بڤێت ژ به‌نییێن خۆ ئه‌و ڕزقێ وى به‌رفره‌هـ دكه‌ت، ويێ وى بڤێت ئه‌و ڕزقێ وى به‌رته‌نگ دكه‌ت، وئه‌گه‌ر خودێ منه‌ت ل مه‌ نه‌كربا دا ئه‌و عه‌ردى ب مه‌ ژى ڤه‌ وه‌كى قاروونى به‌ته‌ خوارێ، ئه‌رێ ما ته‌ نه‌زانییه‌ كو كافر نه‌ د دنيايێ دا ونه‌ ل ئاخره‌تێ ئيفله‌حێ نابينن؟

83

تِلْكَ الدَّارُ الْاٰخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِيْنَ لَا يُرِيْدُوْنَ عُلُوًّا فِي الْاَرْضِ وَلَا فَسَادًا وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و مالا ئاخره‌تێیه‌ ئه‌م خۆشییا وێ دده‌ينه‌ وان يێن خۆمه‌زنكرنا د عه‌ردى دا وخرابكارى نه‌ڤێت، ودويماهییا بـاش -كـو به‌حه‌شته‌- بۆ وییه‌ يێ خۆ ژ عه‌زابا خودێ دپارێزت وگوهدارییا وى دكه‌ت، وخۆ ژ حه‌رامى دده‌ته‌ پاش.

84

مَنْ جَآءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهٗ خَيْرٌ مِّنْهَا وَمَنْ جَآءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَي الَّذِيْنَ عَمِلُوا السَّيِّاٰتِ اِلَّا مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هه‌چییێ ڕۆژا قيامه‌تێ ب ته‌وحيدێ ووى كارێ چاك ڤه‌ بێت يێ خودێ فه‌رمان پێ كرى، ئه‌وى خێره‌كا مه‌زن وپتر ژ وى كارى بۆ وى هه‌يه‌، وئه‌و خێر به‌حه‌شت وخۆشییا به‌رده‌وامه‌، وهه‌چییێ ب كارێن خراب ڤه‌ بێت، ئه‌وێن خرابى كرين هه‌ما جزايێ كريارێن وان دكرن بۆ وان دئێته‌دان.

85

اِنَّ الَّذِيْ فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْاٰنَ لَرَآدُّكَ اِلٰي مَعَادٍ قُلْ رَّبِّيْ٘ اَعْلَمُ مَنْ جَآءَ بِالْهُدٰي وَمَنْ هُوَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌وه‌ يێ قورئان بۆ ته ‌-ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ئينايه‌ خوارێ، وفه‌رمان ل ته‌ كرى كو تو وێ بگه‌هينییه‌ خه‌لكى وپێگيرییێ پێ بكه‌ى، ئه‌و دێ ته‌ زڤڕينته‌ وى جهێ تو ژێ ده‌ركه‌فتى، كو مه‌كه‌هه‌، تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ ڤان بوتپه‌رێسان: خودايێ من ب وى زاناتره‌ يێ ب هيدايه‌تێ هاتى، و ب وى يێ د به‌رزه‌بوونه‌كا ئاشكه‌را دا ژ حه‌قییێ.

86

وَمَا كُنْتَ تَرْجُوْ٘ا اَنْ يُّلْقٰ٘ي اِلَيْكَ الْكِتٰبُ اِلَّا رَحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَ فَلَا تَكُوْنَنَّ ظَهِيْرًا لِّلْكٰفِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وته ‌-ئه‌ى موحه‌ممه‌د- هيڤییا هاتنه‌ خوارا قورئانێ بۆ خۆ نه‌دكر، به‌لێ خودێ ڕه‌حـم ب ته‌ بر وئه‌و بۆ ته‌ ئينا خوارێ، ڤێجا تو شوكرا خودێ سه‌را قه‌نجییێن وى بكه‌، وبۆ خه‌لكێ سه‌رداچووى وبوتپه‌رێس نه‌به‌ پشته‌ڤان.

87

وَلَا يَصُدُّنَّكَ عَنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ بَعْدَ اِذْ اُنْزِلَتْ اِلَيْكَ وَادْعُ اِلٰي رَبِّكَ وَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وبلا ئه‌ڤ بوتپه‌رێسه‌ ته‌ ژ گه‌هاندن وبه‌لاڤكرنا ئايه‌ت وده‌ليلێن خودايێ ته‌ پاشڤه‌نه‌به‌ن، پشتى كو وى ئه‌و بۆ ته‌ ئيناينه‌ خوارێ، وتو په‌ياما خودايێ خۆ بگه‌هينه‌، وتو د چو تشتان دا ژ بوتپه‌رێسان نه‌به‌.

88

وَلَا تَدْعُ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَ لَا٘ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهٗ لَهُ الْحُكْمُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو د گه‌ل په‌رستنا خودێ په‌رستنا كه‌سێ دى نه‌كه‌؛ چونكى ئه‌و ب تنێ‌یه‌ خواديێ ب حه‌ق، وه‌جهێ وى تێ نه‌بت هه‌ر تشته‌كێ هه‌ى نامينت، حوكمدارى يا وییه‌، وهوين پشتى مرنێ بۆ حسێب وجزادانێ دێ زڤڕنه‌ نك وى. وئه‌ڤ ئايه‌ته‌ هه‌بوونا سالۆخه‌تێ وه‌جهى بۆ خودێ بنه‌جهـ دكه‌ت وه‌كى بابه‌تى كه‌مال ومه‌زنییا وى بت.