سوورەتا الفرقان

زڤرین بۆ سەرەکیێ
هەژمارا ئایەتان - 77
1

تَبٰرَكَ الَّذِيْ نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلٰي عَبْدِهٖ لِيَكُوْنَ لِلْعٰلَمِيْنَ نَذِيْرَا

تەفسیرا ساناهی

به‌ره‌كاتێن خودێ دمه‌زن بووينه‌، وخێراتێن وى دمشه‌ بووينه‌، وسالۆخه‌تێن وى دكامل بووينه‌، ئه‌و خودايێ ئه‌و قورئان بۆ به‌نییێ خۆ موحه‌ممه‌دى -سلاڤ لێ بن- ئينايه‌ خوارێ يا حه‌قى ونه‌حه‌قى ژێك جوداكرى؛ دا ئه‌و بۆ مرۆڤ وئه‌جنان ببته‌ پێغه‌مبه‌ر، ووان ژ عه‌زابا خودێ بترسينت.

2

اِۨلَّذِيْ لَهٗ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَلَمْ يَتَّخِذْ وَلَدًا وَّلَمْ يَكُنْ لَّهٗ شَرِيْكٌ فِي الْمُلْكِ وَخَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ فَقَدَّرَهٗ تَقْدِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و خودايێ ملكێ عه‌سمانان وعه‌ردى يێ وییه‌، ووى چو زارۆك بۆ خۆ نه‌داينه‌، وچو هه‌ڤپشك ژى وى د ملكێ خۆ دا نه‌بووينه‌، وئه‌وه‌ يێ هه‌ر تشته‌كێ هه‌ى ئافراندى، و ب ئافراندنه‌كا بابه‌تى هه‌ر يه‌كى بت وى ل دويڤ حكمه‌تا خۆ وبێ كێماسى ئه‌و ئافراند.

3

وَاتَّخَذُوْا مِنْ دُوْنِهٖ٘ اٰلِهَةً لَّا يَخْلُقُوْنَ شَيْــًٔا وَّهُمْ يُخْلَقُوْنَ وَلَا يَمْلِكُوْنَ لِاَنْفُسِهِمْ ضَرًّا وَّلَا نَفْعًا وَّلَا يَمْلِكُوْنَ مَوْتًا وَّلَا حَيٰوةً وَّلَا نُشُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

وبوتپه‌رێسێن عه‌ره‌بان ژبلی خودێ هنده‌ك خوداوه‌ندێن نه‌شێن تشته‌كى بئافرينن بۆ خۆ دانان، وخودێ ئه‌و وئه‌و ئافراندينه‌، وئه‌و خوداوه‌ند نه‌شێن چو زيانێ ژ خۆ پاشڤه‌ لێ بده‌ن ونه‌شێن چو مفايه‌كى بگه‌هيننه‌ خۆ، ونه‌شێن چو زێندییان بمرينن وچو مرییان زێندى بكه‌ن، وئه‌و نه‌شێن مرییه‌كى ژ گۆڕا وى زێندى ده‌ربێخن.

4

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْ٘ا اِنْ هٰذَا٘ اِلَّا٘ اِفْكُ اِۨفْتَرٰىهُ وَاَعَانَهٗ عَلَيْهِ قَوْمٌ اٰخَرُوْنَ فَقَدْ جَآءُوْ ظُلْمًا وَّزُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن كوفر ب خودێ كرى گۆتن: هه‌ما ئه‌ڤ قورئانه‌ دره‌وه‌ك وبێ به‌ختییه‌كه‌ موحه‌ممه‌دى ژ نك خۆ چێكرى، وهـنـده‌ك مرۆڤێن دى هاريكارییا وى ل سه‌ر چێكرنا وێ كرییه‌، ب ڕاستى وان زۆردارییه‌كا كرێت ودره‌وه‌كا ئاشكه‌را كر؛ چونكى قورئان نه‌ ئه‌وه‌ يا مرۆڤه‌ك بشێت چێ بكه‌ت.

5

وَقَالُوْ٘ا اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ اكْتَتَبَهَا فَهِيَ تُمْلٰي عَلَيْهِ بُكْرَةً وَّاَصِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

ووان د ده‌ر حه‌قا قورئانێ دا گۆت: ئه‌و چيڤانۆكێن پێشییانه‌ يێن كو د كتێبێن وان دا هاتين، موحه‌ممه‌دى بۆ خۆ ل به‌ر نڤيسییه‌، ڤێجا ئه‌و سپێده‌ وئێڤاران بۆ وى دئێته‌ خواندن.

6

قُلْ اَنْزَلَهُ الَّذِيْ يَعْلَمُ السِّرَّ فِي السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ اِنَّهٗ كَانَ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ ڤان كافران: يێ قورئان ئينايه‌ خوارێ خودێ‌یه‌ ئه‌وێ زانينا وى دۆر ل هه‌مى تشتان ل عه‌سمانان وعه‌ردى گرتى، هندى ئه‌وه‌ ئه‌و باش گونه‌هـ ژێبر بوويه‌ بۆ وى يێ تۆبێ ژ گونه‌هان بكه‌ت، ويێ دلۆڤانكار بوويه‌ ب وان كو له‌ز د جزادانا وان دا نه‌كریی

7

وَقَالُوْا مَالِ هٰذَا الرَّسُوْلِ يَاْكُلُ الطَّعَامَ وَيَمْشِيْ فِي الْاَسْوَاقِ لَوْلَا٘ اُنْزِلَ اِلَيْهِ مَلَكٌ فَيَكُوْنَ مَعَهٗ نَذِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وبوتپه‌رێسان گۆت: ئه‌ڤه‌ چيه‌ ئه‌ڤ مرۆڤێ دبێژت ئه‌ز بێغه‌مبه‌رێ خودێمه‌ (ومه‌خسه‌دا وان موحه‌ممه‌ده‌ سلاڤ لێ بن) وه‌كى مه‌ خوارنێ دخۆت، وبۆ كۆمكرنا ڕزقى ل بازاران دگه‌ڕيێت؟ پا دێ بلا خودێ فريشته‌يه‌ك د گه‌ل وى هنارتبا دا شاهده‌يیێ بۆ وى بده‌ت.

8

اَوْ يُلْقٰ٘ي اِلَيْهِ كَنْزٌ اَوْ تَكُوْنُ لَهٗ جَنَّةٌ يَّاْكُلُ مِنْهَا وَقَالَ الظّٰلِمُوْنَ اِنْ تَتَّبِعُوْنَ اِلَّا رَجُلًا مَّسْحُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

يان بلا خزينه‌يه‌كا مالی ژ عه‌سمانى ب سه‌ر وى دا هاتبا خوارێ، يان بلا وى باغه‌كێ مه‌زن هه‌با ژ به‌رهه‌مێ وى خواربا، وڤان زۆردارێن دره‌وپێكه‌ر گۆت: هوين گه‌لی خودان باوه‌ران هه‌ما دويكه‌فتنا زه‌لامه‌كى دكه‌ن سێره‌به‌ندى يا لێ هاتییه‌كرن.

9

اُنْظُرْ كَيْفَ ضَرَبُوْا لَكَ الْاَمْثَالَ فَضَلُّوْا فَلَا يَسْتَطِيْعُوْنَ سَبِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- به‌رێ خۆ بدێ چاوا ئه‌ڤ دره‌وپێكه‌ره‌ گۆتنێن عه‌جێب د ده‌ر حه‌قا ته‌ دا دبێژن، ئه‌و گۆتنێن -ژ به‌ر عه‌جێبییا وان- وه‌كى مه‌ته‌لانه‌؛ دا ئه‌و ب وێ چه‌ندێ ته‌ دره‌وين ده‌ربێخن؟ ڤێجا ئه‌و ب وێ چه‌ندێ ژ حه‌قییێ دويركه‌فتن، ئێدى ئه‌و چو ڕێكان بۆ خۆ نابينن پێ بگه‌هنه‌ حه‌قییێ؛ دا وێ گۆتنا خۆ دورست بكه‌ن يا وان ژ دره‌و وبێ به‌ختى د ده‌ر حه‌قا ته‌ دا گۆتى.

10

تَبٰرَكَ الَّذِيْ٘ اِنْ شَآءَ جَعَلَ لَكَ خَيْرًا مِّنْ ذٰلِكَ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ وَيَجْعَلْ لَّكَ قُصُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

به‌ره‌كه‌تێن خودێ دمه‌زن بن، وخێراتێن وى دمشه‌ بن، ئه‌و خودايێ ئه‌گه‌ر وى بڤێت دشێت ژ وێ باشتر بده‌ته‌ ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- يا ئه‌و بۆ ته‌ دخوازن، د دنيايێ دا هنده‌ك باغێن ڕويبار د بن دا دچن، وقه‌سرێن مه‌زن بده‌ته‌ ته‌.

11

بَلْ كَذَّبُوْا بِالسَّاعَةِ وَاَعْتَدْنَا لِمَنْ كَذَّبَ بِالسَّاعَةِ سَعِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

ووان تو دره‌وين ده‌رنه‌ئێخستى؛ چونكى تو خوارنێ دخۆى، و ل بازاران دگه‌ڕيێى، به‌لكى وان دره‌و ب ڕۆژا قيامه‌تێ ووى جزايێ تێدا هه‌ى كر، ومه‌ ئاگره‌كێ شارياى و ب وان هل ببت بۆ وان ئاماده‌كرییه‌ يێن دره‌وێ ب قيامه‌تێ بكه‌ت.

12

اِذَا رَاَتْهُمْ مِّنْ مَّكَانٍۣ بَعِيْدٍ سَمِعُوْا لَهَا تَغَيُّظًا وَّزَفِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌گه‌ر جه‌هنه‌مێ ئه‌و دره‌وپێكه‌ر ل ڕۆژا قيامه‌تێ ژ جهه‌كێ دوير ڤه‌ ديتـن، وان دێ گوهـ ل ده‌نگێ كه‌لين وپرچكێن وى بت، ژ به‌ر كه‌رب ژێ ڤه‌بوونا وى ژ وان.

13

وَاِذَا٘ اُلْقُوْا مِنْهَا مَكَانًا ضَيِّقًا مُّقَرَّنِيْنَ دَعَوْا هُنَالِكَ ثُبُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر ئه‌و د جهه‌كێ گه‌له‌كێ ته‌نگ ڕا هاتنه‌ هاڤێتـن د جه‌هنه‌مێ دا -وده‌ستێن وان ب ستويێن وان ڤه‌ دگڕێداينه‌- ل وێرێ ئه‌و دێ نفرينان ب تێچوونێ ل خۆ كه‌ن.

14

لَا تَدْعُوا الْيَوْمَ ثُبُوْرًا وَّاحِدًا وَّادْعُوْا ثُبُوْرًا كَثِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا بۆ بێ هيڤيكرنا وان دێ بۆ وان ئێته‌ گۆتن: هوين ئه‌ڤرۆ جاره‌كا ب تنێ نفرينان ل خۆ نه‌كه‌ت، به‌لێ گه‌له‌ك جاران نفرينان ل خۆ بكه‌ن، وئه‌و نفرينكرن ژ خه‌م وكۆڤانان پێڤه‌تر چو ل هه‌وه‌ زێده‌ ناكه‌ت، وهوين قورتال نابن.

15

قُلْ اَذٰلِكَ خَيْرٌ اَمْ جَنَّةُ الْخُلْدِ الَّتِيْ وُعِدَ الْمُتَّقُوْنَ كَانَتْ لَهُمْ جَزَآءً وَّمَصِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ وان: ئه‌رێ ئه‌ڤ ئاگره‌ يێ به‌حسێ وى بۆ هه‌وه‌ هاتییه‌ كرن چێتره‌ يان ئه‌و به‌حشتا خۆشییا وێ يا به‌رده‌وام يا كو ژڤان بۆ وان پێ هاتییه‌ دان يێن ژ عه‌زابا خودايێ خۆ دترسن، ئه‌و بۆ وان جزايێ كارێن وان بوو، وجهه‌ك بوو ئه‌و ل ئاخره‌تێ دێ زڤڕنێ؟

16

لَهُمْ فِيْهَا مَا يَشَآءُوْنَ خٰلِدِيْنَ كَانَ عَلٰي رَبِّكَ وَعْدًا مَّسْــُٔوْلًا

تەفسیرا ساناهی

بۆ ڤان يێن گوهدارییێ دكه‌ن د به‌حه‌شتێ دا ئه‌و خۆشى هه‌نه‌ يێن دلێ وان دچتێ، خۆشى پێبرنا وان تێدا يا به‌رده‌وامه‌، چوونا وان بۆ ڤێ به‌حه‌شتێ سۆزه‌ك بوويه‌ ل سه‌ر خودايێ ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ته‌قوادار وێ ژێ دخوازن، وخودێ سۆزا خۆ ناشكێنت.

17

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ وَمَا يَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ فَيَقُوْلُ ءَاَنْتُمْ اَضْلَلْتُمْ عِبَادِيْ هٰ٘ؤُلَآءِ اَمْ هُمْ ضَلُّوا السَّبِيْلَ

تەفسیرا ساناهی

وڕۆژا قيامه‌تێ خودێ بوتپه‌رێسان ووان تشتێن وان ژبلی خودێ په‌رستـن بۆ دكر كۆم دكه‌ت، ودبێژته‌ وان يێن په‌رستن بۆ دهاته‌كرن: ئه‌رێ هه‌وه‌ ئه‌ڤ به‌نییێن من ژ ڕێكا حه‌ق به‌رزه‌ كربوون، وفه‌رمان ل وان كربوو كو په‌رستنێ بۆ هه‌وه‌ بكه‌ن، يان وان ڕێ ل خۆ به‌رزه‌ كربوو، وهه‌ما ژ نك خۆ وان په‌رستـن بۆ هه‌وه‌ دكر؟

18

قَالُوْا سُبْحٰنَكَ مَا كَانَ يَنْۣبَغِيْ لَنَا٘ اَنْ نَّتَّخِذَ مِنْ دُوْنِكَ مِنْ اَوْلِيَآءَ وَلٰكِنْ مَّتَّعْتَهُمْ وَاٰبَآءَهُمْ حَتّٰي نَسُوا الذِّكْرَ وَكَانُوْا قَوْمًاۣ بُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن په‌رستـن بۆ هاتییه‌كرن گۆت: پاكى وپيرۆزى يا ته‌ بت -خودايێ مه‌- ژ تشتێ ڤان كرى، بۆ مه‌ چێ نابت ئه‌م ژبلی ته‌ سه‌ركاره‌كى بۆ خۆ بگرين، به‌لێ ته‌ ب مالی وساخله‌مییێ قه‌نجى د گه‌ل ڤان بوتپه‌رێسان وبابێن وان كربوو، حه‌تا وان زكرێ ته‌ ژ بيركرى وشريك بۆ ته‌ داناين، وئه‌و ملله‌ته‌كێ تێچووى بوون به‌خت ڕه‌شییێ وشه‌رمزارییێ خۆ ب سه‌ر وان دادابوو.

19

فَقَدْ كَذَّبُوْكُمْ بِمَا تَقُوْلُوْنَ فَمَا تَسْتَطِيْعُوْنَ صَرْفًا وَّلَا نَصْرًا وَمَنْ يَّظْلِمْ مِّنْكُمْ نُذِقْهُ عَذَابًا كَبِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا بۆ بوتپه‌رێسان دێ ئێته‌ گۆتن: نێ ڤان يێن هه‌وه‌ په‌رستـن بۆ كرى هوين ب وى تشتێ هوين دبێژن دره‌وين ده‌رێخستـن، ڤێجا هوين ئه‌ڤه‌نه‌ نه‌ هوين دشێن عه‌زابێ ژ سه‌ر خۆ لابده‌ن، ونه‌ هوين دشێن خۆ ب سه‌ربێخن، وهه‌چییێ شريكان بۆ خودێ بدانت وزۆردارییێ ل خۆ بكه‌ت وپه‌رستنا يه‌كێ دى ژبلی وى بكه‌ت، و ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ بمرت، خودێ ب عه‌زابه‌كا دژوار دێ وى عه‌زاب ده‌ت.

20

وَمَا٘ اَرْسَلْنَا قَبْلَكَ مِنَ الْمُرْسَلِيْنَ اِلَّا٘ اِنَّهُمْ لَيَاْكُلُوْنَ الطَّعَامَ وَيَمْشُوْنَ فِي الْاَسْوَاقِ وَجَعَلْنَا بَعْضَكُمْ لِبَعْضٍ فِتْنَةً اَتَصْبِرُوْنَ وَكَانَ رَبُّكَ بَصِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وبه‌رى ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- مه‌ پێغه‌مبه‌ره‌كێ خۆ نه‌هنارتییه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌و مرۆڤ نه‌بت، خوارنێ بخۆت، و ل بازاران بگه‌ڕيێت. ومه‌ هنده‌ك ژ هه‌وه‌ -گه‌لی مرۆڤان- بۆ هنده‌كان يێن كرينه‌ فتنه‌ وجه‌ڕباندن، ب هيدايه‌تێ وسه‌رداچوونێ، وزه‌نگينى وفه‌قيرییێ، ب ساخى ونه‌ساخییێ، كانێ هوين دێ صه‌برێ كێشێن، ووێ كه‌ن يا خودێ ل سه‌ر هه‌وه‌ واجب كرى، وشوكرا وى كه‌ن، دا ئه‌و خێرێ بده‌ته‌ هه‌وه‌، يان ژى هوين صه‌برێ ناكێشن، ودێ خۆ هێژاى جزادانێ كه‌ن؟ وخودايێ ته ‌-ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بينه‌ر بوويه‌ ب وى يێ صه‌برێ بكێشت ويێ نه‌كێشت، و ب وى يێ كافر ببت يان شوكرێ بكه‌ت.

21

وَقَالَ الَّذِيْنَ لَا يَرْجُوْنَ لِقَآءَنَا لَوْلَا٘ اُنْزِلَ عَلَيْنَا الْمَلٰٓئِكَةُ اَوْ نَرٰي رَبَّنَا لَقَدِ اسْتَكْبَرُوْا فِيْ٘ اَنْفُسِهِمْ وَعَتَوْ عُتُوًّا كَبِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن ژ كافرى هيڤییا ديدارا خودايێ خۆ -پشتى مرنێ- نه‌كه‌ن، گۆتن: بلا فريشته‌ بۆ مه‌ هاتبانه‌ وگۆتبانه‌ مه‌: موحه‌ممه‌د يێ ڕاستگۆيه‌، يان مه‌ خودايێ خۆ ب چاڤ ديتبا، ووى ڕاستییا پێغه‌مبه‌رينییا موحه‌ممه‌دى بۆ مه‌ گۆتبا. ب ڕاستى وان كه‌يف ب خۆ هات وخۆ مه‌زن كر ده‌مێ وان بسته‌يى ل سه‌ر ڤێ گۆتنێ كرى، وزێده‌گاڤى د كوفر وسه‌رداچوونا خۆ دا كرى.

22

يَوْمَ يَرَوْنَ الْمَلٰٓئِكَةَ لَا بُشْرٰي يَوْمَئِذٍ لِّلْمُجْرِمِيْنَ وَيَقُوْلُوْنَ حِجْرًا مَّحْجُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

ڕۆژا قيامه‌تێ ئه‌و فريشته‌يان دبينن وه‌كى وان داخوازكرى نه‌ دا مزگينییێ ب به‌حه‌شتێ بده‌نه‌ وان، به‌لكى دا بێژنه‌ وان: خودێ به‌حه‌شت ل سه‌ر هه‌وه‌ حه‌رامكرییه‌.

23

وَقَدِمْنَا٘ اِلٰي مَا عَمِلُوْا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْنٰهُ هَبَآءً مَّنْثُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌م هاتينه‌ وى كارێ وان كرى يێ ب سه‌رڤه‌ باش، ومه‌ ئه‌و هه‌مى پويچكر، ووه‌كى تۆزا هوير وبه‌لاڤكرى لێكر، ئه‌و چو مفاى ژێ نابينن.

24

اَصْحٰبُ الْجَنَّةِ يَوْمَئِذٍ خَيْرٌ مُّسْتَقَرًّا وَّاَحْسَنُ مَقِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

خه‌لكێ به‌حه‌شتێ جهێ وان ل ڕۆژا قيامه‌تێ ژ جهێ خه‌لكێ ئاگرى باشتر وڕحه‌تتره‌، ڕحه‌تییا وان يا تمامه‌، وخۆشییا وان ب تشته‌كى شێلی نابت.

25

وَيَوْمَ تَشَقَّقُ السَّمَآءُ بِالْغَمَامِ وَنُزِّلَ الْمَلٰٓئِكَةُ تَنْزِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- به‌حسێ وێ ڕۆژێ بكه‌ يا عه‌سمان تێدا چڕچڕ دبت، و ژ په‌قێن وى عه‌ورێن سپى وته‌نك ده‌ردكه‌ڤن، ووێ ڕۆژێ خودێ فريشته‌يێن عه‌سمانى دئينته‌ خوارێ، وئه‌و ل مه‌حشه‌رێ دۆرێ ل خه‌لكى دگرن، وخودايێ پاك وبلند دئێت دا حوكمى د ناڤبه‌را خه‌لكى دا بكه‌ت.

26

اَلْمُلْكُ يَوْمَئِذِ اِۨلْحَقُّ لِلرَّحْمٰنِ وَكَانَ يَوْمًا عَلَي الْكٰفِرِيْنَ عَسِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

ملكێ ب دورستى وێ ڕۆژێ بۆ خودايێ پڕدلۆڤان ب تنێ‌یه‌ ونه‌ بۆ كه‌سێ دییه‌، وئه‌ڤ ڕۆژه‌ يا گران و ب زه‌حمه‌ت بوويه‌ ل سه‌ر كافران؛ ژ به‌ر وێ عه‌زابا نه‌خۆش يا ب سه‌رێ وان دئێت.

27

وَيَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلٰي يَدَيْهِ يَقُوْلُ يٰلَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُوْلِ سَبِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

وتو به‌حسێ وێ ڕۆژێ بكه‌ يا زۆردار تێدا ژ په‌شێمانى له‌قان ل ده‌ستێن خۆ دده‌ت ودبێژت: خوزى من هه‌ڤالينییا پێغه‌مبه‌رێ خودێ موحه‌ممه‌دى كربا ودويكه‌فتنا وى كربا ومن ئيسلام بۆ خۆ كربا ڕێك بۆ به‌حه‌شتێ.

28

يٰوَيْلَتٰي لَيْتَنِيْ لَمْ اَتَّخِذْ فُلَانًا خَلِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و ب كه‌سه‌ر ڤه‌ دبێژت: خوزى من فلان كافر بۆ خۆ نه‌كربا دۆست وهه‌ڤال.

29

لَقَدْ اَضَلَّنِيْ عَنِ الذِّكْرِ بَعْدَ اِذْ جَآءَنِيْ وَكَانَ الشَّيْطٰنُ لِلْاِنْسَانِ خَذُوْلًا

تەفسیرا ساناهی

ب ڕاستى ڤى هه‌ڤالی ئه‌ز ژ قورئانێ دويركرم پشتى كو ئه‌و بۆ من هاتى. وشه‌يتانێ له‌عين هه‌رده‌م مرۆڤى شه‌رمزار دكه‌ت. وئه‌ڤ ئايه‌ته‌ مرۆڤى ژ هه‌ڤالينییا مرۆڤێن خراب پاشڤه‌ لێ دده‌ت؛ چونكى هه‌ڤالێ خراب دبته‌ ئه‌گه‌را برنا هه‌ڤالێ خۆ بۆ ناڤ ئاگرى.

30

وَقَالَ الرَّسُوْلُ يٰرَبِّ اِنَّ قَوْمِي اتَّخَذُوْا هٰذَا الْقُرْاٰنَ مَهْجُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

وپێغه‌مبه‌رى گازنده‌ ژ كارێ ملله‌تێ خۆ كر وگۆت: ئه‌ى خودايێ من هندى ملله‌تێ منه‌ پشتا خۆ دابوو ڤێ قورئانێ، نه‌هزرا خۆ تێدا دكر ونه‌كار پێ دكر ونه‌ ئه‌و دگه‌هانده‌ خه‌لكى. وئه‌ڤ ئايه‌ته‌ گه‌فه‌كا مه‌زنه‌ بۆ وى يێ پشت بده‌ته‌ قورئانێ وكارى پێ نه‌كه‌ت.

31

وَكَذٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا مِّنَ الْمُجْرِمِيْنَ وَكَفٰي بِرَبِّكَ هَادِيًا وَّنَصِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وكانێ چاوا مه‌ هنده‌ك دوژمن ژ تاوانبارێن ملله‌تێ ته‌ بۆ ته‌ داناينه‌، وه‌سا مه‌ بۆ هه‌ر پێغه‌مبه‌ره‌كى دوژمنه‌ك ژ تاوانبارێن ملله‌تێ وى دانايه‌، ڤێجا تو وه‌كى وان پێغه‌مبه‌ران صه‌برێ بكێشه‌. وخودايێ ته‌ به‌سه‌ بۆ ته‌ هاريكار وڕێنيشانده‌ر وپشته‌ڤان بت دژى دوژمنێن ته‌. وئه‌ڤه‌ صه‌برئينانه‌ بۆ پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن-.

32

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَوْلَا نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْاٰنُ جُمْلَةً وَّاحِدَةً كَذٰلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهٖ فُؤَادَكَ وَرَتَّلْنٰهُ تَرْتِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن كافر بووين گوتن: بلا ئه‌ڤ قورئانه‌ ژى وه‌كى ته‌وراتێ وئنجيلێ وزه‌بوورێ ب يه‌كجارى بۆ موحه‌ممه‌دى هاتبا خوارى! خودێ گۆت: وه‌سا مه‌ ئه‌و بژاله‌ ئينا خوارێ ؛ دا ئه‌م دلێ ته‌ پێ ب هێز بێخين وتو پتر پێ ڕحه‌ت ببى، وتێ بگه‌هى و ژ به‌ر بكه‌ى، ومه‌ ئه‌و هێدى هێدى ئاشكه‌راكر.

33

وَلَا يَاْتُوْنَكَ بِمَثَلٍ اِلَّا جِئْنٰكَ بِالْحَقِّ وَاَحْسَنَ تَفْسِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وبوتپه‌رێس هێجه‌ته‌كێ بۆ ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- نائينن ئه‌گه‌ر ئه‌م به‌رسڤا ڕاست وئاشكه‌راكرنه‌كا باشتر بۆ ته‌ نه‌ئينين.

34

اَلَّذِيْنَ يُحْشَرُوْنَ عَلٰي وُجُوْهِهِمْ اِلٰي جَهَنَّمَ اُولٰٓئِكَ شَرٌّ مَّكَانًا وَّاَضَلُّ سَبِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و كافر ئه‌ون يێن ل سه‌ر ڕوییێن وان بۆ جه‌هنه‌مێ دئێنه‌ خشاندن، وجهێ وان ژ يێ هه‌مى مرۆڤان خرابتره‌، وئه‌و ژ هه‌مییان ددويرترن ژ حه‌قییێ.

35

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَي الْكِتٰبَ وَجَعَلْنَا مَعَهٗ٘ اَخَاهُ هٰرُوْنَ وَزِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ ته‌ورات دابوو مووساى، ومه‌ برايێ وى هاروون د گه‌ل وى كربوو هاريكار بۆ وى.

36

فَقُلْنَا اذْهَبَا٘ اِلَي الْقَوْمِ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا فَدَمَّرْنٰهُمْ تَدْمِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ گۆته‌ وان: هوين هه‌ڕنه‌ نك فيرعه‌ونى وملله‌تێ وى يێن كو دره‌و ب نيشانێن خوداينییا مه‌ كرى، ئينا ئه‌و چوونه‌ نك وى، ووان به‌رێ وى دا باوه‌رى ئينانا ب خودێ وگوهدارییا وى وخۆ دويركرنا ژ شركێ، به‌لێ وى ئه‌و هه‌ردو دره‌وين ده‌رێخستـن، ڤێجا مه‌ ب تێبرنه‌كا مه‌زن ئه‌و تێبرن.

37

وَقَوْمَ نُوْحٍ لَّمَّا كَذَّبُوا الرُّسُلَ اَغْرَقْنٰهُمْ وَجَعَلْنٰهُمْ لِلنَّاسِ اٰيَةً وَاَعْتَدْنَا لِلظّٰلِمِيْنَ عَذَابًا اَلِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

وملله‌تێ نووحى مه‌ ب تووفانێ خه‌ندقاندن ده‌مێ وان ئه‌و دره‌وين ده‌رێخستى. وهه‌چییێ پێغه‌مبه‌ره‌كى دره‌وين ده‌ربێخت ئه‌و وى هه‌مى پێغه‌مبه‌ر دره‌وين ده‌رێخستـن. ومه‌ خه‌ندقاندنا وان بۆ مرۆڤان كره‌ عيبره‌ت، ومه‌ عه‌زابه‌كا ب ئێش ل ڕۆژا قيامه‌تێ بۆ وان وهه‌ر كه‌سه‌كێ ڕێكا وان بگرت دانايه‌.

38

وَّعَادًا وَّثَمُوْدَا۠ وَاَصْحٰبَ الرَّسِّ وَقُرُوْنًاۣ بَيْنَ ذٰلِكَ كَثِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ ملله‌تێ هوودى عاد، وملله‌تێ صالحى ثه‌موود، وخودانێن بيرێ وگه‌له‌ك ملله‌ت د ناڤبه‌را ملله‌تێ نووحى وعادى وثه‌موودى وخودانێن بيرێ دا تێبرن، به‌س خودێ وان دناست.

39

وَكُلًّا ضَرَبْنَا لَهُ الْاَمْثَالَ وَكُلًّا تَبَّرْنَا تَتْبِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ هێجه‌ت وده‌ليل بۆ وان هه‌مى ملله‌تان ئاشكه‌را كربوون، ومه‌ چو عوزر بۆ وان نه‌هێلابوون، د گه‌ل هندێ وان باوه‌رى نه‌ئينا، ڤێجا مه‌ ئه‌و ب عه‌زابێ تێبرن.

40

وَلَقَدْ اَتَوْا عَلَي الْقَرْيَةِ الَّتِيْ٘ اُمْطِرَتْ مَطَرَ السَّوْءِ اَفَلَمْ يَكُوْنُوْا يَرَوْنَهَا بَلْ كَانُوْا لَا يَرْجُوْنَ نُشُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى بوتپه‌رێسێن (مه‌كه‌هێ) د سه‌فه‌رێن خۆ دا د به‌ر شوينوارێن گوندێ ملله‌تێ لووطى ڕا دبۆرين، كو گوندێ (سه‌دوومێ) بوو ئه‌وێ به‌ر ژ عه‌سمانى لێ هاتينه‌ باراندن، به‌لێ وان چو عيبره‌ت بۆ خۆ وه‌رنه‌دگرتن، به‌لكى هه‌ر ئه‌و ب هيڤى نه‌بوون كو ل ڕۆژا قيامه‌تێ بۆ جزادانێ ڕاببن.

41

وَاِذَا رَاَوْكَ اِنْ يَّتَّخِذُوْنَكَ اِلَّا هُزُوًا اَهٰذَا الَّذِيْ بَعَثَ اللّٰهُ رَسُوْلًا

تەفسیرا ساناهی

وده‌مێ ئه‌ڤ بوتپه‌رێسه‌ ته‌ دبينن -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- يارییان بۆ خۆ ب ته‌ دكه‌ن ودبێژن: ئه‌ڤه‌يه‌ يێ كو دبێژت خودێ ئه‌و بۆ مه‌ يێ هنارتى پێغه‌مبه‌ر؟

42

اِنْ كَادَ لَيُضِلُّنَا عَنْ اٰلِهَتِنَا لَوْلَا٘ اَنْ صَبَرْنَا عَلَيْهَا وَسَوْفَ يَعْلَمُوْنَ حِيْنَ يَرَوْنَ الْعَذَابَ مَنْ اَضَلُّ سَبِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

نێزيك بوو ئه‌و ب ئه‌زمانێ خۆ يێ موكم به‌رێ مه‌ ژ په‌رستنا صه‌نه‌مێن مه‌ وه‌رگێڕت، ئه‌گه‌ر مه‌ خۆ ل سه‌ر په‌رستنا وان موكم نه‌كربا، وپاشى ده‌مێ ئه‌و وێ عه‌زابێ دبينن يا هێژاى وان ئه‌و دێ زانن: كى ڕێ به‌رزه‌تره‌ ئه‌و يان موحه‌ممه‌د.

43

اَرَءَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ اِلٰهَهٗ هَوٰىهُ اَفَاَنْتَ تَكُوْنُ عَلَيْهِ وَكِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ب عه‌جێبى ڤه‌ به‌رێ خۆ بده‌ وى يێ وه‌كى گوهدارییا خودێ گوهدارییا دلچوونێن خۆ كرى، ئه‌رێ ڤێجا ما تو دێ ل سه‌ر وى پارێزه‌ر بى حه‌تا وى دزڤڕينییه‌ باوه‌رییێ؟

44

اَمْ تَحْسَبُ اَنَّ اَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُوْنَ اَوْ يَعْقِلُوْنَ اِنْ هُمْ اِلَّا كَالْاَنْعَامِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ سَبِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

يان تو هزر دكه‌ى كو پترییا وان وه‌سا گوهێ خۆ دده‌نه‌ ئايه‌تێن خودێ كو تێ بگه‌هن، يان تشته‌كى ژێ بزانن؟ هه‌ما ئه‌و د مه‌سه‌لا مفا وه‌رگرتنا ژ تشتێ گوهـ لێ دبن دا وه‌كى حه‌يوانانه‌، به‌لكى ئه‌و هێشتا ژ حه‌يوانان ژى ڕێ به‌رزه‌ترن.

45

اَلَمْ تَرَ اِلٰي رَبِّكَ كَيْفَ مَدَّ الظِّلَّ وَلَوْ شَآءَ لَجَعَلَهٗ سَاكِنًا ثُمَّ جَعَلْنَا الشَّمْسَ عَلَيْهِ دَلِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ما ته‌ نه‌ديتییه‌ خودێ چاوا سيبه‌ر درێژكرییه‌ ژ هاتنا ئه‌لندێ حه‌تا هه‌لاتنا ڕۆژێ؟ وئه‌گه‌ر وى ڤيابا ئه‌و دا وێ سيبه‌رێ ڕاوه‌ستينت وڕۆژێ ئه‌و نه‌دبر، پاشى مه‌ ڕۆژ كره‌ نيشان ب ڕێكا وێ حالێ گوهۆڕينا سيبه‌رێ دئێته‌ زانين.

46

ثُمَّ قَبَضْنٰهُ اِلَيْنَا قَبْضًا يَّسِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

پاشى سيبه‌ر هێدى هێدى كورت دبت، وهندى ڕۆژ بلندتر لێ دئێت سيبه‌ر كورتتر لێ دئێت. وئه‌ڤه‌ ژ نيشانانه‌ ل سه‌ر شيانا خودێ ومه‌زنییا وى، وكـو ئـه‌و ب تـنـێ يـێ هـێـژاى پـه‌رسـتنێ‌یه‌.

47

وَهُوَ الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ لِبَاسًا وَّالنَّوْمَ سُبَاتًا وَّجَعَلَ النَّهَارَ نُشُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

وخودێ‌یه‌ شه‌ڤ بۆ هه‌وه‌ كرییه‌ ستاره‌ ئه‌و ب تارییا خۆ وه‌كى كراسى هه‌وه‌ ڤه‌دشێرت، ووى نڤستـن بۆ له‌شێن هه‌وه‌ كره‌ ڕحه‌تى وته‌ناهى، ووى ڕۆژ بۆ هه‌وه‌ دا؛ دا هوين ل عه‌ردى به‌لاڤ ببـن، وڕزقى بۆ خۆ داخواز بكه‌ن.

48

وَهُوَ الَّذِيْ٘ اَرْسَلَ الرِّيٰحَ بُشْرًاۣ بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهٖ وَاَنْزَلْنَا مِنَ السَّمَآءِ مَآءً طَهُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وه‌ يێ ئه‌و با هنارتى يێ وان عه‌وران د گه‌ل خۆ هل دگرت يێن مزگينییا هاتنا بارانێ دده‌نه‌ مرۆڤان، ومه‌ ئاڤه‌كا ئه‌و پێ دئێنه‌ پاقژكرن ژ عه‌سمانى ئينا خوارێ.

49

لِّنُحْيِۦَ بِهٖ بَلْدَةً مَّيْتًا وَّنُسْقِيَهٗ مِمَّا خَلَقْنَا٘ اَنْعَامًا وَّاَنَاسِيَّ كَثِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

دا ئه‌م شينكاتى پێ ژ جهه‌كێ بێ شينكاتى بينينه‌ ده‌ر، ڤێجا باژێرێ هشك وزوها پێ زێندى ببت، وئه‌م چێكرییێن خۆ ژ حه‌يوان ومرۆڤان ب وێ ئاڤێ ئاڤ دده‌ين.

50

وَلَقَدْ صَرَّفْنٰهُ بَيْنَهُمْ لِيَذَّكَّرُوْا فَاَبٰ٘ي اَكْثَرُ النَّاسِ اِلَّا كُفُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ باران ل جهه‌كى ئينا خوار و ل جهه‌كێ دى مه‌ نه‌ئينا خوار؛ دا ئه‌وێن مه‌ باران لێ باراندى قه‌نجییا خودێ ل بيرا خۆ بينن، وسوپاسییا وى بكه‌ن، ودا ئه‌وێن باران لێ نه‌بارى ژى بيرا خۆ لێ بيننه‌ڤه‌، وله‌زێ د تۆبه‌كرنێ دا بكه‌ن؛ دا خودێ ڕه‌حمێ ب وان ببه‌ت وبارانێ بده‌تێ، به‌لێ پترییا مرۆڤان ژ ڤه‌شارتنا قه‌نجییێن مه‌ ل سه‌ر وان پێڤه‌تر ل به‌ر چو ددى نه‌هاتن.

51

وَلَوْ شِئْنَا لَبَعَثْنَا فِيْ كُلِّ قَرْيَةٍ نَّذِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر مه‌ ڤيابا ل هه‌ر گونده‌كى ئه‌م دا پێغه‌مبه‌ره‌كى هنێرين وان بترسينت، به‌رێ وان بده‌ته‌ خودێ، ووان ژ عه‌زابا وى بترسينت، به‌لێ مه‌ تو بۆ خه‌لكێ عه‌ردى هه‌مییێ هنارتى، ومه‌ فه‌رمان ل ته‌ كر كو تو ڤێ قورئانێ بگه‌هينییه‌ وان.

52

فَلَا تُطِعِ الْكٰفِرِيْنَ وَجَاهِدْهُمْ بِهٖ جِهَادًا كَبِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا تو د تشته‌كى دا ژ وى يێ تو پێ هاتییه‌ هنارتن گوهدارییا كافران نه‌كه‌، و د گه‌هاندنا په‌يامێ دا هندى ژ ته‌ بێت تو خۆ بوه‌ستينه‌، وتو ب ڤێ قورئانێ جيهاده‌كا مه‌زن دژى كافران بكه‌، وسست نه‌به‌.

53

وَهُوَ الَّذِيْ مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ هٰذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ وَّهٰذَا مِلْحٌ اُجَاجٌ وَجَعَلَ بَيْنَهُمَا بَرْزَخًا وَّحِجْرًا مَّحْجُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

وخودێ‌یه‌ يێ هه‌ردو ده‌ريا تێكه‌لی يه‌ك كرين: يا ئاڤ شرين وخۆش، ويا زێده‌ سوير، ووى د ناڤبه‌را هه‌ر دووان دا په‌رژانه‌ك دانايه‌ ناهێلت يه‌ك يا دى خراب بكه‌ت، ومه‌ ناڤبـڕه‌ك د ناڤبه‌رێ دا دانايه‌ ناهێلت يه‌ك بچته‌ ناڤ يا دى.

54

وَهُوَ الَّذِيْ خَلَقَ مِنَ الْمَآءِ بَشَرًا فَجَعَلَهٗ نَسَبًا وَّصِهْرًا وَكَانَ رَبُّكَ قَدِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وه‌ يێ ژ ئاڤێ (يا زه‌لامى وژنێ) دوونده‌ها مرۆڤى ئافراندى، ڤێجا ژ ڤێ چه‌ندێ خزماينى ومرۆڤـاينى چێبوو. وخودايێ ته‌ ل سه‌ر ئافراندنا چى تشتێ وى بڤێت يێ خودان شيان بوويه‌.

55

وَيَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مَا لَا يَنْفَعُهُمْ وَلَا يَضُرُّهُمْ وَكَانَ الْكَافِرُ عَلٰي رَبِّهٖ ظَهِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

و د گه‌ل ڤان هه‌مى ده‌ليلان كافر ژبلی خودێ په‌رستنا وى تشتى دكه‌ن يێ نه‌ مفاى دگه‌هينته‌ وان ئه‌گه‌ر وان په‌رستن بۆ كر، ونه‌ زيانێ ئه‌گه‌ر وان په‌رستنا وى هێلا، وكافر ب شركا خۆ پشته‌ڤانێ شه‌يتانى بوويه‌ دژى خودايێ خۆ، وهاريكارێ وى بوويه‌ ل سه‌ر بێ ئه‌مرییا خودێ.

56

وَمَا٘ اَرْسَلْنٰكَ اِلَّا مُبَشِّرًا وَّنَذِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- هه‌ما يێ هنارتى دا مزگينییێ ب به‌حه‌شتێ بده‌يه‌ خودان باوه‌ران، ودا كافران ب ئاگرى بترسينى.

57

قُلْ مَا٘ اَسْــَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍ اِلَّا مَنْ شَآءَ اَنْ يَّتَّخِذَ اِلٰي رَبِّهٖ سَبِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: سه‌را گه‌هاندنا په‌يامێ ئه‌ز كرێیه‌كێ ژ هه‌وه‌ ناخوازم، به‌لێ هه‌چییێ بڤێت ب هيدايه‌ت بێت وڕێكا حه‌ق بگرت ومالی د ڕێكا ڕازيبوونا خودايێ خۆ دا خه‌رج بكه‌ت، ئه‌و بۆ وى باشه‌ وئه‌ز ب وێ چه‌ندێ كوته‌كییێ ل هه‌وه‌ ناكه‌م.

58

وَتَوَكَّلْ عَلَي الْحَيِّ الَّذِيْ لَا يَمُوْتُ وَسَبِّحْ بِحَمْدِهٖ وَكَفٰي بِهٖ بِذُنُوْبِ عِبَادِهٖ خَبِيْرَا

تەفسیرا ساناهی

وتو خۆ بهێله‌ ب هيڤییا خودايێ زێندى ڤه‌ يێ نه‌مرت، وتو وى ژ سالۆخه‌تێن كێم پاك بكه‌. وخودێ به‌سه‌ ب گونه‌هێن به‌نییێن خۆ يێ شاره‌زا بت، تشته‌ك ژێ ل وى به‌رزه‌ نابت، وئه‌و دێ حسێبێ د گه‌ل وان كه‌ت ووان جزا ده‌ت.

59

اِۨلَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا فِيْ سِتَّةِ اَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوٰي عَلَي الْعَرْشِ اَلرَّحْمٰنُ فَسْــَٔلْ بِهٖ خَبِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێ عه‌سمان وعه‌رد وتشتێ د ناڤبه‌رێ دا د شه‌ش ڕۆژان دا ئافراندين، پاشى وى ل سه‌ر عه‌رشى ئستيواكر -ئانه‌كۆ ب سه‌ر كه‌فت وبلندبوو- ئستيوائه‌كا بابه‌تى مه‌زنییا وى بت، ئه‌وه‌ خودايێ پڕدلۆڤان، ڤێجا تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- پسيارا وى ژ شاره‌زايه‌كى بكه‌، ومه‌خسه‌د پێ هه‌ر خودێ‌یه‌؛ چونكى ئه‌وه‌ يێ سالۆخه‌ت ومه‌زنییا خۆ ب دورستى دزانت.

60

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمُ اسْجُدُوْا لِلرَّحْمٰنِ قَالُوْا وَمَا الرَّحْمٰنُ اَنَسْجُدُ لِمَا تَاْمُرُنَا وَزَادَهُمْ نُفُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر بۆ كافران بێته‌ گۆتن: هوين بۆ خودايێ ره‌حمان هه‌ڕنه‌ سوجدێ وپه‌رستنا وى بكه‌ن، ئه‌و دبێژن: ئه‌م ره‌حمانى ناناسين، ئه‌رێ ئه‌م سوجدێ بۆ وى ببه‌ين يێ تو فه‌رمانێ ل مه‌ دكه‌ى كو ئه‌م بۆ بچينه‌ سوجدێ؟ وڤێ داخوازێ كو ئه‌و بۆ خودێ بچنه‌ سوجدێ ئه‌و پتر ژ باوه‌رییێ دويركرن وڕه‌ڤاندن.

61

تَبٰرَكَ الَّذِيْ جَعَلَ فِي السَّمَآءِ بُرُوْجًا وَّجَعَلَ فِيْهَا سِرٰجًا وَّقَمَرًا مُّنِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

به‌ره‌كه‌تا خودايى مه‌زن ببت وخێراتێن وى مشه‌ ببن، ئه‌وێ ستێرێن مه‌زن ب جهێن وان ڤه‌ ل عه‌سمانى داناين، وڕۆژه‌كا گه‌ش بكه‌ت وهه‌يڤه‌كا روهن بكه‌ت وى تێدا دانان.

62

وَهُوَ الَّذِيْ جَعَلَ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ خِلْفَةً لِّمَنْ اَرَادَ اَنْ يَّذَّكَّرَ اَوْ اَرَادَ شُكُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وه‌ يێ شه‌ڤ وڕۆژ داين يه‌ك ل دويڤ يا دى دئێت بۆ هه‌ر كه‌سه‌كێ بڤێت عيبره‌تێ بۆ خۆ ژ ڤێ چه‌ندێ بگرت وباوه‌ريێ ب خودايێ ئافرانده‌ر بينت، يان ژى بڤێت سوپاسییا خودێ ل سه‌ر قه‌نجییێن وى بكه‌ت.

63

وَعِبَادُ الرَّحْمٰنِ الَّذِيْنَ يَمْشُوْنَ عَلَي الْاَرْضِ هَوْنًا وَّاِذَا خَاطَبَهُمُ الْجٰهِلُوْنَ قَالُوْا سَلٰمًا

تەفسیرا ساناهی

وبه‌نییێن خودێ يێن چاك ڕحه‌ت ل سه‌ر عه‌ردى ب ڕێڤه‌ دچن وخۆ مه‌زن ناكه‌ن، وئه‌گه‌ر نه‌زان وبێ عه‌قل خه‌له‌ت د گه‌ل وان ئاخفتـن ئه‌و ب گۆتنه‌كا جوان به‌رسڤا وان دده‌ن، ووه‌سا د گه‌ل وان دئاخڤن كو پێ ژ گونه‌هێ ب سلامه‌ت بن.

64

وَالَّذِيْنَ يَبِيْتُوْنَ لِرَبِّهِمْ سُجَّدًا وَّقِيَامًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ون يێن ب شه‌ڤێ گه‌له‌ك نڤێژان دكه‌ن و ژ دل دوعايان ژ خودايێ خۆ دكه‌ن، ب خۆشكاندن ڤه‌ ڕادبن وبۆ وى دچنه‌ سوجدێ.

65

وَالَّذِيْنَ يَقُوْلُوْنَ رَبَّنَا اصْرِفْ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَ اِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ون يێن د گه‌ل ڤێ خۆ وه‌ستاندنا ب عيباده‌تى ڤه‌ ژ خودێ دترسن ودوعايان ژ وى دكه‌ن كو ئه‌و وان ژ عه‌زابا جه‌هنه‌مێ ڕزگار بكه‌ت، هندى عه‌زابا وێ يه‌ ب خودانى ڤه‌ دنويسيێت ووى به‌رناده‌ت.

66

اِنَّهَا سَآءَتْ مُسْتَقَرًّا وَّمُقَامًا

تەفسیرا ساناهی

هندى جه‌هنه‌مه‌ پيسه‌ جهێ لێ ئاكنجيبوون وڤه‌مانییه‌.

67

وَالَّذِيْنَ اِذَا٘ اَنْفَقُوْا لَمْ يُسْرِفُوْا وَلَمْ يَقْتُرُوْا وَكَانَ بَيْنَ ذٰلِكَ قَوَامًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ون يێن ئه‌گه‌ر تشته‌ك ژ مالێ خۆ خه‌رج كر ده‌ست به‌رداى نابن، وخۆ ده‌ست گرتى ژى لێ ناكه‌ن، وخه‌رجكرنا وان يا ناڤنجییه‌ د ناڤبه‌را ده‌ست به‌ردان وده‌ست گرتنێ دا.

68

وَالَّذِيْنَ لَا يَدْعُوْنَ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَ وَلَا يَقْتُلُوْنَ النَّفْسَ الَّتِيْ حَرَّمَ اللّٰهُ اِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُوْنَ وَمَنْ يَّفْعَلْ ذٰلِكَ يَلْقَ اَثَامًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ون يێن ته‌وحيدا خودێ دكه‌ن، وژبلی وى دوعايان ژ كه‌سێ دى ناكه‌ن وپه‌رستنا كه‌سێ ژى ناكه‌ن، ووێ نه‌فسێ ناكوژن يا خودێ كوشتنا وێ حه‌رامكرى وه‌سا تێ نه‌بت ئه‌و وى تشتى بكه‌ت كو خۆ پێ هێژاى كوشتنێ بكه‌ت وه‌كى: كافرییا پشتى باوه‌رى ئينانێ، يان زناكرنا پشتى ژن ئينانێ، يان كوشتنا نه‌فسه‌كا بێ گونه‌هـ، وئه‌و زنايێ ناكه‌ن، به‌لكى نامويسا خۆ دپارێزن، وه‌سا نه‌ بت د گه‌ل حه‌لالێن خۆ ژ ژن وجارییان، وهه‌چییێ تشته‌كى ژ ڤان گونه‌هێن مه‌زن بكه‌ت ل ئاخره‌تێ دێ گه‌هته‌ جزايێ خۆ.

69

يُّضٰعَفْ لَهُ الْعَذَابُ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ وَيَخْلُدْ فِيْهٖ مُهَانًا

تەفسیرا ساناهی

ڕۆژا قيامه‌تێ عه‌زاب دێ بۆ وى دوقات بت، وئه‌و ڕه‌زيل وبێ بها دێ مينته‌ تێدا.

70

اِلَّا مَنْ تَابَ وَاٰمَنَ وَعَمِلَ عَمَلًا صَالِحًا فَاُولٰٓئِكَ يُبَدِّلُ اللّٰهُ سَيِّاٰتِهِمْ حَسَنٰتٍ وَكَانَ اللّٰهُ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

به‌لێ هه‌چییێ ژ ڤان گونه‌هان تۆبه‌ بكه‌ت تۆبه‌كا دورست وباوه‌رییێ بينت باوه‌رییه‌كا ڕاست وكارێ چاك د گه‌ل دا بكه‌ت، ئه‌وان خودێ گونه‌هێن وان دێ ژێ به‌ت و ل شوينێ خێران دێ ده‌ته‌ وان؛ ژ به‌ر تۆبه‌كرن وپه‌شێمانییا وان. وخودێ باش گونه‌هـ ژێبر بوويه‌ بۆ وى يێ تۆبه‌ بكه‌ت، ويێ دلۆڤانكار بوويه‌ ب به‌نییێن خۆ كو به‌رێ وان دايه‌ تۆبه‌كرنێ پشتى وان ئاشكه‌را بێ ئه‌مرییا وى كرى.

71

وَمَنْ تَابَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَاِنَّهٗ يَتُوْبُ اِلَي اللّٰهِ مَتَابًا

تەفسیرا ساناهی

وهه‌چییێ ژ گونه‌هێن خۆ تۆبه‌ بكه‌ت، وكاره‌كێ چاك بكه‌ت، هندى ئه‌وه‌ ئه‌و ب وێ چه‌ندێ زڤڕى نك خودێ زڤڕينه‌كا دورست، ڤێجا خودێ تۆبـا وى دێ قه‌بويل كـه‌ت وگونه‌هێن وى دێ ژێ بـه‌ت.

72

وَالَّذِيْنَ لَا يَشْهَدُوْنَ الزُّوْرَ وَاِذَا مَرُّوْا بِاللَّغْوِ مَرُّوْا كِرَامًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ون يێن شاهده‌يیێ ب دره‌و ناده‌ن و ل وى جهى ژى ئاماده‌ نابن يێ شاهده‌ زۆرى لێ دئێته‌ دان، وئه‌گه‌ر بێ ده‌ستى د به‌ر هنده‌ك له‌غوه‌چییان ڕا بۆرين پشتا خۆ دده‌نه‌ وان وخۆ ژ گۆتنێن وان دپارێزن، وپێ ڕازى نابن.

73

وَالَّذِيْنَ اِذَا ذُكِّرُوْا بِاٰيٰتِ رَبِّهِمْ لَمْ يَخِرُّوْا عَلَيْهَا صُمًّا وَّعُمْيَانًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ون يێن ئه‌گه‌ر ب ئايه‌تێن قورئانێ وده‌ليلێن ته‌وحيدا خودێ شيره‌ت ل وان بێته‌ كرن ئه‌و خۆ ژێ بێ ئاگه‌هـ ناكه‌ن، وه‌كى كه‌ڕان يێن گوهـ لێ نه‌بن، وكۆران يێن نه‌بينن، به‌لكى ئه‌و ب دلێن خۆ تێ دگه‌هن، وچاڤێن خۆ لێ ڤه‌دكه‌ن، وبۆ خودێ دچنه‌ سوجدێ.

74

وَالَّذِيْنَ يَقُوْلُوْنَ رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ اَزْوَاجِنَا وَذُرِّيّٰتِنَا قُرَّةَ اَعْيُنٍ وَّاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِيْنَ اِمَامًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ون يێن دوعايان ژ خودێ دكه‌ن ودبێژن: خودايێ مه‌ تو ژ ژن ودوونده‌هێن مه‌ وێ بده‌ مه‌ يا چاڤێن مه‌ پێ روهن ببن، وهه‌دارا مه‌ پێ بێت ودلێ مه‌ پێ خۆش ببت، و د كرنا خێرێ دا تو مه‌ بكه‌ جهێ چاڤلێكرن

75

اُولٰٓئِكَ يُجْزَوْنَ الْغُرْفَةَ بِمَا صَبَرُوْا وَيُلَقَّوْنَ فِيْهَا تَحِيَّةً وَّسَلٰمًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن هه‌ يێن ئه‌ڤ سالۆخه‌ته‌ ل نك هه‌ين ژ به‌نییێن خودايێ ره‌حمان، خێرا وان دێ بلندترين جهـ بت ل به‌حه‌شتێ؛ ژ دلۆڤانییا خودێ و ژ به‌ر صه‌بركێشانا وان ل سه‌ر عيباده‌تان، و د به‌حه‌شتێ دا ملياكه‌ت دێ سلاڤى وان كه‌ن، وژينه‌كا خۆش و ب سلامه‌تى بۆ وان دێ ئێته‌ دان.

76

خٰلِدِيْنَ فِيْهَا حَسُنَتْ مُسْتَقَرًّا وَّمُقَامًا

تەفسیرا ساناهی

هه‌ر وهه‌ر ئه‌و دێ تێدا مينن ونامرن، خۆش جهه‌ ئه‌و دێ لێ ئاكنجى بن ولێ مينن، ووان نه‌ڤێت ژێ بێنه‌ ڤه‌گوهاستـن.

77

قُلْ مَا يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّيْ لَوْلَا دُعَآؤُكُمْ فَقَدْ كَذَّبْتُمْ فَسَوْفَ يَكُوْنُ لِزَامًا

تەفسیرا ساناهی

خودايێ مه‌زن ڕادگه‌هينت كو ئه‌و پويته‌ى ب مرۆڤان ناكه‌ت، ئه‌گه‌ر ژ به‌ر دوعايا وان ژ وى نه‌بت، و ب ڕاستى هه‌وه‌ -گه‌لی كافران- دره‌وكر ڤێجا دره‌وكرنا هه‌وه‌ دێ به‌رێ هه‌وه‌ ده‌ته‌ وێ عه‌زابێ يا ب هه‌وه‌ڤه‌ بنويسيێت، و ل دنيايێ وئاخره‌تێ هه‌وه‌ تێ ببه‌ت.