سوورەتا المؤمنون

زڤرین بۆ سەرەکیێ
هەژمارا ئایەتان - 118
1

قَدْ اَفْلَحَ الْمُؤْمِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ب ڕاستى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى وكـار ب شريـعه‌تێ وى كرى سـه‌ركه‌فتن.

2

الَّذِيْنَ هُمْ فِيْ صَلَاتِهِمْ خٰشِعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن ژ سالۆخه‌تێن وانه‌ ئه‌و د نڤێژێن خۆ دا ب ترسن، دلێن خۆ بۆ خالی دكه‌ن.

3

وَالَّذِيْنَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌ر گۆتن وكريـاره‌كـا بێ خێر يا هه‌بت ئه‌و خۆ ژێ دده‌نه‌ پاش.

4

وَالَّذِيْنَ هُمْ لِلزَّكٰوةِ فٰعِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ون يێن نه‌فسا خۆ ب دانا زه‌كاتا هه‌مى ڕه‌نگێن مالێ خۆ پاقژ دكه‌ن.

5

وَالَّذِيْنَ هُمْ لِفُرُوْجِهِمْ حٰفِظُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن نامويسا خۆ ژ فاحشێ وهه‌ر كاره‌كێ كرێت وخراب دپارێزن.

6

اِلَّا عَلٰ٘ي اَزْوَاجِهِمْ اَوْ مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُمْ فَاِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُوْمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ل سه‌ر ژنكێن خۆ نه‌بت، يان ژى وان جارییێن ل بن ده‌ستێ وان، ئه‌وان چو لۆمه‌ وگونه‌هـ د ڤێ چه‌ندێ دا ل سه‌ر وان نينه‌؛ چونكى خودێ ئه‌و بۆ وان يێن حه‌لالكر

7

فَمَنِ ابْتَغٰي وَرَآءَ ذٰلِكَ فَاُولٰٓئِكَ هُمُ الْعٰدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا هه‌چییێ د سه‌ر ڤێ چه‌ندێ ڕا زێده‌گاڤییێ بكه‌ت ئه‌و ژ وانه‌ يێن ژ حه‌لالی ده‌ربازى حه‌رامى بووين، ووى خۆ هێژاى عه‌زاب وغه‌زه‌با خودێ كر.

8

وَالَّذِيْنَ هُمْ لِاَمٰنٰتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رٰعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن ئێمانه‌تێن خۆ دپارێزن، وپه‌يمانێن خۆ ب جهـ دئينن.

9

وَالَّذِيْنَ هُمْ عَلٰي صَلَوٰتِهِمْ يُحَافِظُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن به‌رده‌وامییێ ل سه‌ر كرنا نڤێژێ دكه‌ن ل ده‌مێ وێ و ب ڕه‌نگێ وێ يێ دورست، وه‌كى ژ پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- هاتییه‌ ڤه‌گوهاستن.

10

اُولٰٓئِكَ هُمُ الْوٰرِثُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤ خودان باوه‌رنه‌ يێن ميراتگرییا به‌حه‌شتێ دكه‌ن.

11

الَّذِيْنَ يَرِثُوْنَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن ميراتگرییا جهێ ژ هه‌مییان خۆشتر وبلندتر ژ به‌حه‌شتێ دكه‌ن، ئه‌و هه‌روهه‌ر دێ تێدا مينن، خۆشییا وان دێ يا بێ ڤه‌بڕين بت.

12

وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْاِنْسَانَ مِنْ سُلٰلَةٍ مِّنْ طِيْنٍ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ ئاده‌م ژ ته‌قنه‌كا ژ هه‌مى لايێن عه‌ردى هاتییه‌ وه‌رگرتن ئافراند.

13

ثُمَّ جَعَلْنٰهُ نُطْفَةً فِيْ قَرَارٍ مَّكِيْنٍ

تەفسیرا ساناهی

پاشى مه‌ دوونده‌ها وى ئه‌وا ژ چپكه‌كا ئاڤێ يا ژ پشتا زه‌لامى دئێت و د جهه‌كێ ئاسێ دا كو مالبچويكه‌ ئاكنجى دبت زێده‌كر.

14

ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظٰمًا فَكَسَوْنَا الْعِظٰمَ لَحْمًا ثُمَّ اَنْشَاْنٰهُ خَلْقًا اٰخَرَ فَتَبٰرَكَ اللّٰهُ اَحْسَنُ الْخٰلِقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

پاشى ئه‌و چپك مه‌ كره‌ خوينه‌كا سۆر، وئه‌و خوين پشتى چل ڕۆژان مه‌ كره‌ پارچه‌يه‌كا گۆشتى، وئه‌و پارچه‌يا گۆشتێ نه‌رم مه‌ كره‌ هه‌ستى، پاشى مه‌ گۆشت ب سه‌ر هه‌ستى دا گرت، پاشى مه‌ ب ئافراندنه‌كا دى ئه‌و ئافراند كو ڕح بۆ هاتییه‌ دان، ڤێجا يێ پيرۆزبت خودێ، ئه‌وێ ئافراندانا هه‌ر تشته‌كى باش داى.

15

ثُمَّ اِنَّكُمْ بَعْدَ ذٰلِكَ لَمَيِّتُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

پاشى هوين گه‌لی مرۆڤان پشتى ژییێ هه‌وه‌ ب دويماهى دئێت هوين دمرن.

16

ثُمَّ اِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ تُبْعَثُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

پاشى پشتى مرنێ ونه‌مانا دنيايێ هوين ل ڕۆژا قيامه‌تێ جاره‌كا دى بۆ حسێب وجزادانێ ژ گۆڕێن خۆ ڕادبن.

17

وَلَقَدْ خَلَقْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعَ طَرَآئِقَ وَمَا كُنَّا عَنِ الْخَلْقِ غٰفِلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى حه‌فت قاتێن عه‌سمانى ل هنداڤى هه‌وه‌ مه‌ ئافراندينه‌ وئه‌م ژ چێكرییان دبێ ئاگه‌هـ نه‌بووينه‌، ئه‌م ژ كه‌سێ بێ ئاگه‌هـ نابين، وكه‌سێ ژ بير ناكه‌ين.

18

وَاَنْزَلْنَا مِنَ السَّمَآءِ مَآءًۣ بِقَدَرٍ فَاَسْكَنّٰهُ فِي الْاَرْضِ وَاِنَّا عَلٰي ذَهَابٍۣ بِهٖ لَقٰدِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهندى خه‌لك يێ پێتڤى مه‌ هند ئاڤ ژ عه‌سمانى ئينا خوارێ، ومه‌ عه‌رد كره‌ جهێ ئاكنجيبوونا وێ ئاڤێ، وهندى ئه‌مين ئه‌م ل سه‌ر برنا وێ ئاڤا ڕاوه‌ستاى دخودان شيانين. و د ڤێ چه‌ندێ دا گه‌ف وگوڕ بۆ زۆرداران هه‌يه‌.

19

فَاَنْشَاْنَا لَكُمْ بِهٖ جَنّٰتٍ مِّنْ نَّخِيْلٍ وَّاَعْنَابٍ لَكُمْ فِيْهَا فَوَاكِهُ كَثِيْرَةٌ وَّمِنْهَا تَاْكُلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا مه‌ ب ڤێ ئاڤێ باغ وبيستانێن دارقه‌سپ وترى بۆ هه‌وه‌ شينكرن، فێقییێ مشه‌ وگه‌له‌ك ڕه‌نگ بۆ هه‌وه‌ تێدا هه‌يه‌، وهوين ژێ دخۆن.

20

وَشَجَرَةً تَخْرُجُ مِنْ طُوْرِ سَيْنَآءَ تَنْۣبُتُ بِالدُّهْنِ وَصِبْغٍ لِّلْاٰكِلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ دارا زه‌يتوينێ بۆ هه‌وه‌ پێ شينكر، ئه‌وا ل دۆرێن چيايێ طوورێ (سينائێ) ده‌ردكه‌ڤت، زه‌يت ژێ دئێته‌ گڤاشتن، ڤێجا دبته‌ ڕوين وپێ خوارن.

21

وَاِنَّ لَكُمْ فِي الْاَنْعَامِ لَعِبْرَةً نُسْقِيْكُمْ مِّمَّا فِيْ بُطُوْنِهَا وَلَكُمْ فِيْهَا مَنَافِعُ كَثِيْرَةٌ وَّمِنْهَا تَاْكُلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وبۆ هه‌وه‌ -گه‌لی مرۆڤان- د حێشتر وچێل وپه‌زى دا عيبره‌ته‌ك د ئافراندنا وان دا هه‌يه‌، ژ تشتێ د زكێن وان دا ئه‌م شيرى دده‌ينه‌ هه‌وه‌، وگه‌له‌ك مفايێن دى بۆ هه‌وه‌ د وان دا هه‌نه‌ وه‌كى هرییێ وپيستى، وهوين ژێ دخۆن.

22

وَعَلَيْهَا وَعَلَي الْفُلْكِ تُحْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ل سه‌ر حێشتر وگه‌مییان ل هشكاتى وده‌ريايێ هوين دئێنه‌ هلگرتن.

23

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا نُوْحًا اِلٰي قَوْمِهٖ فَقَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗ اَفَلَا تَتَّقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ نووح ب گازییا ته‌وحيدێ بۆ ملله‌تێ وى هنارت، ئينا وى گۆته‌ وان: هوين خودێ ب تنێ بپه‌رێسن، ژ وى پێڤه‌تر هه‌وه‌ چو خودا يێن حه‌ق نينن، ئه‌رێ ڤێجا هوين ژ عه‌زابا وى ناترسن؟

24

فَقَالَ الْمَلَؤُا الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ مَا هٰذَا٘ اِلَّا بَشَرٌ مِّثْلُكُمْ يُرِيْدُ اَنْ يَّتَفَضَّلَ عَلَيْكُمْ وَلَوْ شَآءَ اللّٰهُ لَاَنْزَلَ مَلٰٓئِكَةً مَّا سَمِعْنَا بِهٰذَا فِيْ٘ اٰبَآئِنَا الْاَوَّلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئينا مه‌زنێن ملله‌تێ وى ئه‌و دره‌وين ده‌رێخست، ووان گۆته‌ خه‌لكێ دى: ئه‌ڤه‌ مرۆڤه‌كێ وه‌كى هه‌وه‌يه‌ چو تشته‌كێ زێده‌تر ل نك وى نينه‌، وهه‌ما وى ب ڤێ گۆتنێ دڤێت ببته‌ سه‌رۆك ومه‌زنێ هه‌وه‌، وئه‌گه‌ر خودێ ڤيابا كو پێغه‌مبه‌ره‌كى بۆ مه‌ بهنێرت دا فريشته‌يه‌كى بۆ مه‌ هنێرت، مه‌ ئه‌ڤ چه‌نده‌ ژ باب وباپيرێن خۆ يێن به‌رێ گوهـ لێ نه‌بوويه‌.

25

اِنْ هُوَ اِلَّا رَجُلٌۣ بِهٖ جِنَّةٌ فَتَرَبَّصُوْا بِهٖ حَتّٰي حِيْنٍ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌ما نووح زه‌لامه‌كه‌ ديناتى ل نك هه‌يه‌، ڤێجا خۆ بگرن حه‌تا ئه‌و هشيار دبت، ئه‌و دێ ڤێ گازییێ هێلت، يان ژى دێ مرت وهوين دێ ژێ رحه‌ت بن.

26

قَالَ رَبِّ انْصُرْنِيْ بِمَا كَذَّبُوْنِ

تەفسیرا ساناهی

نووحى گۆت: خودايێ من تو من ب سه‌ر ملله‌تێ من بێخه‌؛ ژ به‌ر كو وان ئه‌ز د وى تشتى دا يێ من گه‌هاندییه‌ وان ژ په‌ياما ته‌ دره‌وين ده‌رێخستم.

27

فَاَوْحَيْنَا٘ اِلَيْهِ اَنِ اصْنَعِ الْفُلْكَ بِاَعْيُنِنَا وَوَحْيِنَا فَاِذَا جَآءَ اَمْرُنَا وَفَارَ التَّنُّوْرُ فَاسْلُكْ فِيْهَا مِنْ كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَاَهْلَكَ اِلَّا مَنْ سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ مِنْهُمْ وَلَا تُخَاطِبْنِيْ فِي الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا اِنَّهُمْ مُّغْرَقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئينا مه‌ وه‌حى بۆ وى هنارت كو تو ب وه‌حییا مه‌ و ل به‌ر چاڤێن مه‌ گه‌مییه‌كا مه‌زن چێ بكه‌، ئانه‌كۆ: ب فه‌رمانا مه‌ و ب هاريكارییا مه‌، وتو يێ ل بن چاڤدێرییا مه‌. وئه‌ڤ چه‌نده‌ سالۆخه‌تێ هه‌بوونا چاڤى بۆ خودێ ده‌سنيشان دكه‌ت ب ڕه‌نگه‌كێ بابه‌تى وى بت بێى چاوانییه‌كێ بۆ ده‌سنيشان بكه‌ين. ڤێجا ئه‌گه‌ر فه‌رمانا مه‌ ب عه‌زابدانا ملله‌تێ ته‌ ب خه‌ندقاندنێ هات، وله‌هییێ ده‌ست پێ كر، وئاڤ ژ ته‌نويرا ئاگرى زا وفويريا، تو هه‌ڕه‌ د گه‌مییێ دا و ژ هه‌ر خودان ڕحه‌كى تو نێره‌ك ومێیه‌كێ د گه‌ل خۆ سويار بكه‌؛ دا نفشێ وان نه‌بريێت، وتو مرۆڤێن خۆ هه‌مییان سويار بكه‌ ئه‌و تێ نه‌بت يێ هێژاى عه‌زابێ بووى وه‌كى ژنا ته‌ وكوڕێ ته‌، وتو پسيارا ڕزگاربوونا ملله‌تێ خۆ يێ زۆردار ژ من نه‌كه‌؛ چونكى ئه‌و هه‌ر دێ خندقن.

28

فَاِذَا اسْتَوَيْتَ اَنْتَ وَمَنْ مَّعَكَ عَلَي الْفُلْكِ فَقُلِ الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْ نَجّٰىنَا مِنَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ئه‌گه‌ر تو وهه‌چییێ د گه‌ل ته‌ هوين ب سه‌ر گه‌مییێ كه‌فتن و ژ خه‌ندقاندنێ ڕزگار بوون، توبێژه‌: سوپاسى بۆ وى خودايى بت يێ ئه‌م ژ ملله‌تێ زۆردار ڕزگاركرين.

29

وَقُلْ رَّبِّ اَنْزِلْنِيْ مُنْزَلًا مُّبٰرَكًا وَّاَنْتَ خَيْرُ الْمُنْزِلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو بێژه‌: خودايێ من تو هاتنه‌ خوارا پيرۆز وته‌نا بۆ من ب ساناهى بێخه‌، وتو چێترينێ ئينانه‌ خوارانى. وئه‌ڤ ئايه‌ته‌ نيشادانه‌كه‌ ژ خودێ بۆ به‌نییان كو ئه‌گه‌ر ئه‌و ل جهه‌كى هاتنه‌ خوارێ ئه‌و ڤێ گۆتنێ بێژن.

30

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ وَّاِنْ كُنَّا لَمُبْتَلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى د ڕزگاركرنا خودان باوه‌ران وتێبرنا كافران دايه‌ ده‌ليلێن ئاشكه‌را ل سه‌ر ڕاستگۆيییا پێغه‌مبه‌رێن خودێ د وى تشتى دا يێ ئه‌و پێ ژ نك خودێ هاتين هه‌نه‌، هه‌ر چه‌نده‌ ئه‌م ب هنارتنا پێغه‌مبه‌ران ملله‌تان دجه‌ڕبينين ژى به‌رى وان عه‌زاب بده‌ين.

31

ثُمَّ اَنْشَاْنَا مِنْۣ بَعْدِهِمْ قَرْنًا اٰخَرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

پاشى پشتى ملله‌تێ نووحى مه‌ ملله‌ته‌كێ دى دورستكر كو ملله‌تێ عـادییان بوو.

32

فَاَرْسَلْنَا فِيْهِمْ رَسُوْلًا مِّنْهُمْ اَنِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗ اَفَلَا تَتَّقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ پێغه‌مبه‌ره‌ك بۆ وان هه‌ر ژ وان هنارت كو هوود بوو -سلاڤ لێ بن-، ڤێجا وى گۆته‌ وان: هوين خودێ ب تنێ بپه‌رێسن، ژ وى پێڤه‌تر هه‌وه‌ چو خودايێن حه‌ق نينن، ئه‌رێ ڤێجا هوين ژ عه‌زابا وى ناترسن ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ په‌رستنا يه‌كێ دى ژبلی وى كر؟

33

وَقَالَ الْمَلَاُ مِنْ قَوْمِهِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَكَذَّبُوْا بِلِقَآءِ الْاٰخِرَةِ وَاَتْرَفْنٰهُمْ فِي الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا مَا هٰذَا٘ اِلَّا بَشَرٌ مِّثْلُكُمْ يَاْكُلُ مِمَّا تَاْكُلُوْنَ مِنْهُ وَيَشْرَبُ مِمَّا تَشْرَبُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌زن وماقويلێن كافر بووين ژ ملله‌تێ وى، وباوه‌رى ب ژينا ئاخره‌تێ نه‌ئيناى، وخۆشییێن دنيايێ ئه‌و تێر وهێڕكرين گۆتن: ئه‌ڤه‌ ئه‌وێ به‌رێ هه‌وه‌ دده‌ته‌ ته‌وحيدا خودێ مرۆڤه‌كێ وه‌كى هه‌وه‌يه‌، ژ وى تشتى دخۆت يێ هوين ژێ دخۆن، و ژ وى ڤه‌دخۆت يێ هوين ژێ ڤه‌دخۆن.

34

وَلَئِنْ اَطَعْتُمْ بَشَرًا مِّثْلَكُمْ اِنَّكُمْ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر هوين دويكه‌فتنا مرۆڤه‌كێ وه‌كى خۆ بكه‌ن هنگى هوين دزيانكارن كو هه‌وه‌ خوداوه‌ندێن خۆ هێلاين، ودويكه‌فتنا وى كرى.

35

اَيَعِدُكُمْ اَنَّكُمْ اِذَا مِتُّمْ وَكُنْتُمْ تُرَابًا وَّعِظَامًا اَنَّكُمْ مُّخْرَجُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

چاوا هوين باوه‌ر ژ وى دكه‌ن كو ئه‌گه‌ر هوين مرن، وبوونه‌ ئاخ وهه‌ستییێن هه‌وه‌ پێتى بوون، جاره‌كا دى هوين دێ ژ گۆڕێن خۆ ڕابنه‌ڤه‌؟

36

هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ لِمَا تُوْعَدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ب ڕاستى گه‌له‌ك يا دويره‌ ئه‌وا ئه‌و ژڤانى پێ دده‌ته‌ هه‌وه‌ كو پشتى مرنێ هوين جاره‌كا دى ژ گۆڕێن خۆ ده‌ركه‌ڤن وزێندى ببن.

37

اِنْ هِيَ اِلَّا حَيَاتُنَا الدُّنْيَا نَمُوْتُ وَنَحْيَا وَمَا نَحْنُ بِمَبْعُوْثِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

هه‌ما ژينا مه‌ د ڤێ دنيايێ ب تنێ دايه‌، باب دمرن وعه‌يال جهێ وان دگرن، وئه‌م جاره‌كا دى ب ساخى نائێينه‌ ڕاكرن ڤه‌.

38

اِنْ هُوَ اِلَّا رَجُلُ اِۨفْتَرٰي عَلَي اللّٰهِ كَذِبًا وَّمَا نَحْنُ لَهٗ بِمُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ڤێ به‌رێ هه‌وه‌ دده‌ته‌ باوه‌رییێ هه‌ما زه‌لامه‌كه‌ دره‌وان ژ نك خۆ ل سه‌ر ناڤێ خودێ دكه‌ت، وئه‌م باوه‌رییێ ب وێ نائينين يا ئه‌و دبێژته‌ مه‌.

39

قَالَ رَبِّ انْصُرْنِيْ بِمَا كَذَّبُوْنِ

تەفسیرا ساناهی

ئينا پێغه‌مبه‌رێ وان دوعا ژ خودايێ خۆ كر وگۆت: خودايێ من ژ به‌ر دره‌وين ده‌رێخستنا وان بۆ من تو من ب سه‌ر وان بێخه‌.

40

قَالَ عَمَّا قَلِيْلٍ لَّيُصْبِحُنَّ نٰدِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وخودێ د به‌رسڤا دوعايا وى دا گۆت: پشتى ده‌مه‌كێ نێزيك ئه‌و دێ په‌شێمان بن.

41

فَاَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ بِالْحَقِّ فَجَعَلْنٰهُمْ غُثَآءً فَبُعْدًا لِّلْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وده‌مه‌كێ درێژ پێڤه‌ نه‌چوو حه‌تا قێرییه‌كا دژوار د گه‌ل هڕه‌بايه‌كى ب سه‌ر وان دا هاتى، خودێ ئه‌و پێ تێبرن، وئه‌و وه‌كى وى قرشێ ب سه‌ر ئاڤێ دكه‌ڤت لێ هاتن، ڤێجا تێچوون ودويركه‌فتنا ژ ڕه‌حما خودێ بۆ ڤان زۆرداران بت، وبلا گوهدار دهشيار بن پێغه‌مبه‌رێ خۆ دره‌وين ده‌رنه‌ئێخن، ئه‌گه‌ر ئه‌و دێ ب سه‌رێ وان ئێت يا ب سه‌رێ يێن به‌رى وان هاتى.

42

ثُمَّ اَنْشَاْنَا مِنْۣ بَعْدِهِمْ قُرُوْنًا اٰخَرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

پاشى پشتى ڤان دره‌وپێكه‌ران مه‌ هنده‌ك ملله‌تێن دى دورستكرن وه‌كى: ملله‌تێ لووطى وشوعه‌يبى وئه‌ييوبى ويوونسى -سلاڤ ل هه‌مییان بن-.

43

مَا تَسْبِقُ مِنْ اُمَّةٍ اَجَلَهَا وَمَا يَسْتَاْخِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

چو ملله‌ت به‌رى وى ده‌مى ڕاناكه‌ن يێ بۆ تێبرنا وان هاتییه‌ دانان، ونه‌ ژێ دئێنه‌ پاشڤه‌ئێخستن.

44

ثُمَّ اَرْسَلْنَا رُسُلَنَا تَتْرَا كُلَّمَا جَآءَ اُمَّةً رَّسُوْلُهَا كَذَّبُوْهُ فَاَتْبَعْنَا بَعْضَهُمْ بَعْضًا وَّجَعَلْنٰهُمْ اَحَادِيْثَ فَبُعْدًا لِّقَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

پاشى مه‌ پێغه‌مبه‌رێن خۆ ل دويڤ يه‌ك بۆ وان ملله‌تان هنارتن، هه‌ر جاره‌كا پێغه‌مبه‌ره‌كى د ناڤ ملله‌تێ خۆ دا گازى به‌لاڤكر بت وان ئه‌و دره‌وين ده‌رێخستییه‌، ڤێجا مه‌ ئه‌و ب دويڤ يه‌ك دا يێن برينه‌ هيلاكێ، وژبلی ده‌نگ وباسێن نه‌مانا وان تشته‌ك ژ وان نه‌مايه‌، ومه‌ ئه‌و بۆ ملله‌تێن د دويڤ وان دا هاتين كرنه‌ به‌حس وسوحبه‌ت، ئه‌و عيبره‌تان بۆ خۆ ژێ وه‌ردگرن، ڤێجا تێچوون ونه‌مان بۆ وى ملله‌تى بت يێ باوه‌رییێ نه‌ئينت.

45

ثُمَّ اَرْسَلْنَا مُوْسٰي وَاَخَاهُ هٰرُوْنَ بِاٰيٰتِنَا وَسُلْطٰنٍ مُّبِيْنٍ

تەفسیرا ساناهی

پاشى مه‌ مووسا وبرايێ وى هاروون ب ئايه‌تێن خۆ هنارتن، ئه‌و‌ هێجه‌ته‌كا ئاشكه‌را بوو دلێن خودان باوه‌ران ب لايێ خۆ ڤه‌ دكێشان، وچو هێجه‌ت بۆ هه‌ڤڕكان نه‌دهێلان.

46

اِلٰي فِرْعَوْنَ وَمَلَا۠ئِهٖ فَاسْتَكْبَرُوْا وَكَانُوْا قَوْمًا عَالِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

مه‌ ئه‌و بۆ مه‌زنێ مصرێ فيرعه‌ونى وماقويلێن ملله‌تێ وى هنارت، ئينا وان خۆ ژ باوه‌رى ئينانێ مه‌زنتر لێ كر، وئه‌و ملله‌ته‌ك بوون وان خۆ د سه‌ر مرۆڤان ڕا دديت، وزۆردارى ل وان دكر.

47

فَقَالُوْ٘ا اَنُؤْمِنُ لِبَشَرَيْنِ مِثْلِنَا وَقَوْمُهُمَا لَنَا عٰبِدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئينا وان گۆت: ئه‌رێ ئه‌م دێ باوه‌رییێ ب دو مرۆڤێن وه‌كى خۆ ئينين، وملله‌تێ وان ژ ئسرائيلییان ل بن فه‌رمانا مه‌نه‌ وگوهدارییا مه‌ دكه‌ن وخۆ بۆ مه‌ ڕه‌زيل دكه‌ن؟

48

فَكَذَّبُوْهُمَا فَكَانُوْا مِنَ الْمُهْلَكِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا وان ئه‌و د وى تشتى دا دره‌وين ده‌رێخستن يێ ئه‌و بۆ وان پێ هاتين، ئينا ئه‌و بوونه‌ ژ وان تێچوويان يێن د ده‌ريايێ دا خندقين.

49

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَي الْكِتٰبَ لَعَلَّهُمْ يَهْتَدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ ته‌ورات دابوو مووساى؛ دا ملله‌تێ وى پێ بێنه‌ سه‌ر ڕێكێ.

50

وَجَعَلْنَا ابْنَ مَرْيَمَ وَاُمَّهٗ٘ اٰيَةً وَّاٰوَيْنٰهُمَا٘ اِلٰي رَبْوَةٍ ذَاتِ قَرَارٍ وَّمَعِيْنٍ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ عيسايێ كوڕێ مه‌ريه‌مێ ودايكا وى بۆ شيانا خۆ كرنه‌ نيشان؛ چونكى مه‌ ئه‌و بێ باب ئافراند بوو، ومه‌ جهه‌كێ بلند ل عه‌ردى كره‌ جهێ حه‌واندنا وان، ئه‌و جهـ يێ ڕاست بوو دا ئه‌و لێ ئاكنجى ببن، وكانییێن ئاڤێ لێ هه‌بوون.

51

يٰ٘اَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوْا مِنَ الطَّيِّبٰتِ وَاعْمَلُوْا صَالِحًا اِنِّيْ بِمَا تَعْمَلُوْنَ عَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى گه‌لی پێغه‌مبه‌ران هوين ژ ڕزقێ پاقژ وحه‌لال بخۆن، وكريارێن چاك بكن، هندى ئه‌زم ئه‌ز ب وى تشتێ هوين دكه‌ن يێ پڕزانامه‌، تشته‌ك ژ كارێ هه‌وه‌ ل به‌ر من به‌رزه‌ نابت.

52

وَاِنَّ هٰذِهٖ٘ اُمَّتُكُمْ اُمَّةً وَّاحِدَةً وَّاَنَا رَبُّكُمْ فَاتَّقُوْنِ

تەفسیرا ساناهی

وهندى دينێ هه‌وه‌يه يه‌ك دينه‌ كو ئيسلامه‌، وئه‌ز خودايێ هه‌وه‌ مه‌ ڤێجا هوين ته‌قوا من بكه‌ن، وگوهدارییا فه‌رمان وپاشڤه‌برنێن من بكه‌ن.

53

فَتَقَطَّعُوْ٘ا اَمْرَهُمْ بَيْنَهُمْ زُبُرًا كُلُّ حِزْبٍۣ بِمَا لَدَيْهِمْ فَرِحُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

به‌لێ دويكه‌فتى د دينێ خۆ دا ل سه‌ر گه‌له‌ك پارت وده‌سته‌كان ژێك جودا بوون، وپشتى فه‌رمان ل وان هاتییه‌كرن كو يه‌ك بن وان دينێ خۆ پارچه‌ پارچه‌ كر، هه‌ر پارت وحزبه‌كێ كه‌يف ب بۆچوونا خۆ دئێت وهزر دكه‌ت ئه‌و يا ڕاسته‌ وخه‌لكێ دى يێ خه‌له‌ته‌. وئه‌ڤ ئايه‌ته‌ مه‌ ژ هندێ پاشڤه‌ دبه‌ت كو ئه‌م دينێ خۆ پارچه‌ پارچه‌ بكه‌ين وببينه‌ حزب وده‌سته‌كێن جودا جودا.

54

فَذَرْهُمْ فِيْ غَمْرَتِهِمْ حَتّٰي حِيْنٍ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا تو وان د نه‌زانين وبه‌رزه‌بوونا وان دا بهێله‌ حه‌تا عه‌زاب ب سه‌ر وان دا بێت.

55

اَيَحْسَبُوْنَ اَنَّمَا نُمِدُّهُمْ بِهٖ مِنْ مَّالٍ وَّبَنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ئه‌و هزر دكه‌ن كو ئه‌و مال وعه‌يالێ ئه‌م د دنيايێ دا دده‌ينه‌ وان له‌زكرنا د خێرێ دايه‌ بۆ وان چونكى ئه‌و دهه‌ژينه‌؟

56

نُسَارِعُ لَهُمْ فِي الْخَيْرٰتِ بَلْ لَّا يَشْعُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

نه‌خێر، به‌لكى هه‌ما ئه‌م له‌زێ بۆ وان د خێرێ دا دكه‌ين دا وان پێ بجه‌ڕبينين وبه‌ندكى ل دويڤ وان به‌رده‌ين، به‌لێ ئه‌و ب وێ چه‌ندێ ناحه‌سن.

57

اِنَّ الَّذِيْنَ هُمْ مِّنْ خَشْيَةِ رَبِّهِمْ مُّشْفِقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن ژ ترسا خودايێ خۆ دا ژ وى تشتى دترسن يێ خودێ ئه‌و ژێ ترساندين.

58

وَالَّذِيْنَ هُمْ بِاٰيٰتِ رَبِّهِمْ يُؤْمِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن باوه‌رییێ ب ئايه‌تێن خودێ دئينن.

59

وَالَّذِيْنَ هُمْ بِرَبِّهِمْ لَا يُشْرِكُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئـه‌وێـن چو هه‌ڤپشكان بۆ خودێ نادانن.

60

وَالَّذِيْنَ يُؤْتُوْنَ مَا٘ اٰتَوْا وَّقُلُوْبُهُمْ وَجِلَةٌ اَنَّهُمْ اِلٰي رَبِّهِمْ رٰجِعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن د كرنا خێرێ دا خۆ دوه‌ستينن، ودلێن وان ب ترسن كو كارێ وان نه‌ئێته‌ قه‌بويلكرن، وئه‌و كار وان ژ عه‌زابا خودايێ وان ڕزگار نه‌كه‌ت ئه‌گه‌ر ئه‌و بۆ حيسابێ زڤڕينه‌ نك وى.

61

اُولٰٓئِكَ يُسٰرِعُوْنَ فِي الْخَيْرٰتِ وَهُمْ لَهَا سٰبِقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن هه‌ يێن د عيباده‌تى دا خۆ دوه‌ستينن، كارێ وانه‌ ئه‌و له‌زێ د كرنا هه‌مى خێران دا دكـه‌ن، وئـه‌و د كرنا باشییان دا به‌رى ئێك ڕادكه‌ن.

62

وَلَا نُكَلِّفُ نَفْسًا اِلَّا وُسْعَهَا وَلَدَيْنَا كِتٰبٌ يَّنْطِقُ بِالْحَقِّ وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌م تشته‌كى ژ به‌نییه‌كى ژ به‌نییێن خۆ ناخوازين ئه‌گه‌ر د شيانا وى دا نه‌بت، وكريارێن وان د كتيابه‌كێ دا ل نك مه‌ دنڤيسينه‌، ئه‌و كيتابا كرياران دهژمێرت وملياكه‌ت هل دگرن، ئه‌و ب حه‌قییێ د ده‌ر حه‌قا وان دا دئاخـڤـت، وزۆردارى ل كـه‌سـه‌ك ژ وان نائێته‌كرن.

63

بَلْ قُلُوْبُهُمْ فِيْ غَمْرَةٍ مِّنْ هٰذَا وَلَهُمْ اَعْمَالٌ مِّنْ دُوْنِ ذٰلِكَ هُمْ لَهَا عٰمِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

به‌لێ دلێن كافران د به‌رزه‌بوونا ژ ڤێ قورئانێ دا نقۆ بووينه‌، و د گه‌ل شركا وان كريارێن خراب ژى وان هه‌نه‌، خودێ وان ڤه‌دهێلت دا ئه‌و وان كرياران بكه‌ن، وغه‌زه‌ب وعه‌زابا خودێ ب ده‌ست خۆ ڤه‌ بينن.

64

حَتّٰ٘ي اِذَا٘ اَخَذْنَا مُتْرَفِيْهِمْ بِالْعَذَابِ اِذَا هُمْ يَجْــَٔرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

حه‌تا ئه‌گه‌ر مه‌ ئه‌وێن تێر وتژى يێن كو د نعمه‌تان دا هێڕبووين ب عه‌زابا خۆ گرتن، هنگى دێ قێڕى وهاوارێن وان بلند بن.

65

لَا تَجْــَٔرُوا الْيَوْمَ اِنَّكُمْ مِّنَّا لَا تُنْصَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا دێ بۆ وان ئێته‌ گۆتن: هوين ئه‌ڤرۆ قێڕییان ڕانه‌هێلن، وهاوار نه‌كه‌ن، هندى هوينن هوين نه‌شێن خۆ سه‌ربێخن، وكه‌سه‌ك نه‌شێت هه‌وه‌ ب سه‌ر عه‌زابا خودێ بێخت.

66

قَدْ كَانَتْ اٰيٰتِيْ تُتْلٰي عَلَيْكُمْ فَكُنْتُمْ عَلٰ٘ي اَعْقَابِكُمْ تَنْكِصُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ب ڕاستى ئايه‌تێن قورئانێ بۆ هه‌وه‌ دهاتنه‌ خواندن؛ دا هوين باوه‌رییێ پێ بينن، ڤێجا هوين ژێ دڕه‌ڤين، وه‌كى وى يێ ب سه‌ر پاشپانییێن خۆ دا دزڤڕت وپاش دا دچت.

67

مُسْتَكْبِرِيْنَ بِهٖ سٰمِرًا تَهْجُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هوين بێ حه‌ق وێ چه‌ندێ ب خۆمه‌زنكرن ڤه‌ دكه‌ن ژ به‌ر مالا خودێ يا حه‌رام، هوين دبێژن: ئه‌م خه‌لكێ مالا خودێينه‌ كه‌س نه‌شێته‌ مه‌، وهوين ل دۆر وێ مالێ گۆتنێن كرێت وخراب دكه‌ن.

68

اَفَلَمْ يَدَّبَّرُوا الْقَوْلَ اَمْ جَآءَهُمْ مَّا لَمْ يَاْتِ اٰبَآءَهُمُ الْاَوَّلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ما وان هزرا خۆ د قورئانێ دا نه‌كرییه‌ دا ڕاستییا وێ بزانن، يان وێ چه‌ندێ ئه‌و ژ باوه‌رییێ دانه‌ پاش كو پێغه‌مبه‌ره‌ك وكيتابه‌ك بۆ وان هات يا بۆ بابێن وان به‌رێ نه‌هاتى، ڤێجا وان باوه‌رى پێ نه‌ئينا وپشت دايێ؟

69

اَمْ لَمْ يَعْرِفُوْا رَسُوْلَهُمْ فَهُمْ لَهٗ مُنْكِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

يان وى ئه‌و ژ دويكه‌فتنا حه‌قییێ دانه‌ پاش كو پێغه‌مبه‌رێ وان ل نك وان يێ نه‌ناسه‌، ڤێجا ئه‌و باوه‌رییێ پێ نائينن؟

70

اَمْ يَقُوْلُوْنَ بِهٖ جِنَّةٌ بَلْ جَآءَهُمْ بِالْحَقِّ وَاَكْثَرُهُمْ لِلْحَقِّ كٰرِهُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

يان ژى وان ئه‌و حسێبكر ئه‌و يێ دينه‌؟ ب ڕاستى وان دره‌و پێ كر؛ چونكى ئه‌و ب قورئانێ وته‌وحيدێ ودينێ حه‌ق بۆ وان هاتییه‌، وپترییا وان ژ حه‌سويدى وته‌عدايى حه‌ز ژ حه‌قییێ ناكه‌ن.

71

وَلَوِ اتَّبَعَ الْحَقُّ اَهْوَآءَهُمْ لَفَسَدَتِ السَّمٰوٰتُ وَالْاَرْضُ وَمَنْ فِيْهِنَّ بَلْ اَتَيْنٰهُمْ بِذِكْرِهِمْ فَهُمْ عَنْ ذِكْرِهِمْ مُّعْرِضُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر خودێ شريعه‌ته‌كێ ل دويڤ دلێ وان بۆ وان دانابا عه‌سمان وعه‌رد وهه‌چى تشته‌كێ د ناڤ دا دا خراب بت، به‌لێ مه‌ ئه‌و بۆ وان ئينايه‌ يێ سه‌رفه‌رازى وسه‌ربلندییا وان تێدا، كو قورئانه‌، وئه‌و پشتا خۆ دده‌نێ.

72

اَمْ تَسْــَٔلُهُمْ خَرْجًا فَخَرَاجُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَّهُوَ خَيْرُ الرّٰزِقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

يان وێ ئه‌و ژ باوه‌رییێ پاشڤه‌برینه‌ كـو تو پسيارا كرییه‌كێ ژ وان دكه‌ى به‌رانبه‌ر ڤێ گازییا خۆ ڤێجا ئه‌و قه‌لسییێ دكه‌ن؟ ته‌ ئه‌ڤ چه‌نده‌ نه‌كرییه‌؛ چونكى خێر ودانا ل نك خودێ هه‌ى چێتره‌، وئه‌و چێترينێ ڕزقده‌هانه‌.

73

وَاِنَّكَ لَتَدْعُوْهُمْ اِلٰي صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

تەفسیرا ساناهی

وهندى تويى تو به‌رێ ملله‌تێ خۆ وبه‌رێ خه‌لكێ دى ژى دده‌يه‌ ڕاستترين ڕێك، كو دينێ ئيسلامێ يه‌.

74

وَاِنَّ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ عَنِ الصِّرَاطِ لَنٰكِبُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهندى ئه‌ون يێن باوه‌رییێ ب ڕابوونا پشتى مرنێ وحيسابێ نائينن، وكارى بۆ ناكه‌ن، ئه‌وان خۆ ژ ڕێكا ڕاست لادايه‌.

75

وَلَوْ رَحِمْنٰهُمْ وَكَشَفْنَا مَا بِهِمْ مِّنْ ضُرٍّ لَّلَجُّوْا فِيْ طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر مه‌ دلۆڤانى ب وان بربا وئه‌و برس وگرانى ژ سه‌ر وان ڕاكربا يا ئه‌و تێدا ئه‌و دا به‌رده‌وامییێ ده‌نه‌ كوفر وهه‌ڤڕكییێ، ودا حێبه‌تى وكۆره‌ مينن.

76

وَلَقَدْ اَخَذْنٰهُمْ بِالْعَذَابِ فَمَا اسْتَكَانُوْا لِرَبِّهِمْ وَمَا يَتَضَرَّعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ ئه‌و ب گه‌له‌ك ڕه‌نگێن عه‌زابێ جه‌ڕباندن به‌لێ وان خۆ بۆ خودايێ خۆ نه‌شكاند، و ل ده‌مێ هاتنا عه‌زابێ وان ب ترس ڤه‌ دوعا ژ وى نه‌كرن.

77

حَتّٰ٘ي اِذَا فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ بَابًا ذَا عَذَابٍ شَدِيْدٍ اِذَا هُمْ فِيْهِ مُبْلِسُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

حه‌تا كو مه‌ ده‌رگه‌هێ عه‌زابه‌كا دژوار ل سه‌ر وان ڤه‌كرى، هنگى ئه‌و ژ هه‌ر خێره‌كێ بێ هيڤى دبن، وحێبه‌تى دمينن نزانن دێ چ كه‌ن.

78

وَهُوَ الَّذِيْ٘ اَنْشَاَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْاَبْصَارَ وَالْاَفْـِٕدَةَ قَلِيْلًا مَّا تَشْكُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وخودێ‌یه‌ يێ گوهـ داينه‌ هه‌وه‌ دا هه‌وه‌ پێ گوهـ ل تشتان ببت، وچاڤ داينه‌ هه‌وه‌ دا هوين تشتان پێ ببينن، ودل دا هوين پێ د تشتان بگه‌هن، و د گه‌ل هندێ ژى سوپاسییا هه‌وه‌ بۆ ڤان قه‌نجییێن ل دويڤ يه‌ك گه‌له‌ك يا كێمه‌.

79

وَهُوَ الَّذِيْ ذَرَاَكُمْ فِي الْاَرْضِ وَاِلَيْهِ تُحْشَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وه‌ يێ هه‌مى مرۆڤ ل عه‌ردى ئافراندين، وهوين پشتى مرنا خۆ دێ كۆم بنه‌ نك وى، ڤێجا ئه‌و دێ هه‌وه‌ سه‌را باشى وخرابییێن هه‌وه‌ جزا ده‌ت.

80

وَهُوَ الَّذِيْ يُحْيٖ وَيُمِيْتُ وَلَهُ اخْتِلَافُ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و ب تنێ‌یه‌ يێ زێنديكرنێ ژ چونه‌يێ دده‌ت، وپشتى زێنديبوونێ مرنێ دده‌ت، وژێك جودا بوون و ل دويڤێك هاتنا شه‌ڤ وڕۆژان ب وییه‌، ئه‌رێ ما هوين د شيان وته‌وحيدا وى ناگه‌هن؟

81

بَلْ قَالُوْا مِثْلَ مَا قَالَ الْاَوَّلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

به‌لێ كافران باوه‌رى ب ڕابوونا پشتى مرنێ نه‌ئينا، ووان گۆتنا پێشییێن خۆ يێن كافر ڤه‌گێڕا.

82

قَالُوْ٘ا ءَاِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَّعِظَامًا ءَاِنَّا لَمَبْعُوْثُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وان گۆت: ئه‌رێ ئه‌گه‌ر ئه‌م مرين وهه‌ستى وله‌شێ مه‌ حه‌ليا وئه‌م بووينه‌ ئاخ ئه‌رێ ئه‌م دێ زێندى بينه‌ڤه‌؟ ئه‌ڤه‌ نه‌يا به‌ر عه‌قله‌ ونابت.

83

لَقَدْ وُعِدْنَا نَحْنُ وَاٰبَآؤُنَا هٰذَا مِنْ قَبْلُ اِنْ هٰذَا٘ اِلَّا٘ اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ب ڕاستى ئه‌ڤ گۆتنه‌ به‌رێ بۆ بابێن مه‌ ژى هاتبوو گۆتن، وه‌كى تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بۆ مه‌ دبێژى، ومه‌ چو ڕاستى بۆ وێ گۆتنێ نه‌ديتينه‌، هه‌ما ئه‌ڤه‌ ژ چيڤانۆكێن خه‌لكێ به‌رێ پێڤه‌تر چو يێ دى نينه‌.

84

قُلْ لِّمَنِ الْاَرْضُ وَمَنْ فِيْهَا٘ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: ئه‌ڤ عه‌رده‌ وهه‌ر تشته‌كێ تێدا يێ كێ يه‌ ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ زانينه‌ك هه‌يه‌؟

85

سَيَقُوْلُوْنَ لِلّٰهِ قُلْ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

مسۆگه‌ر ئه‌و دێ ئعترافێ كه‌ن وبێژن: ئه‌و يێن خودێنه‌، وى ئه‌و ئافراندينه‌ وئه‌وه‌ خودانێ وان، تو بێژه‌ وان: ئه‌رێ ما ئه‌ڤ چه‌نده‌ بيرا هه‌وه‌ ل هندێ نائينت كو هوين بزانن ئه‌و ل سه‌ر ڕاكرنا پشتى مرنێ يێ خودان شيانه‌؟

86

قُلْ مَنْ رَّبُّ السَّمٰوٰتِ السَّبْعِ وَرَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيْمِ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌: كییه‌ خودايێ حه‌فت عه‌سمانان وخودايێ عه‌رشێ مه‌زن، كو مه‌زنترين وبلندترين چێكرییه‌؟

87

سَيَقُوْلُوْنَ لِلّٰهِ قُلْ اَفَلَا تَتَّقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

مسۆگه‌ر ئه‌و دێ بێژن: خودێ‌یه‌، تو بێژه‌ وان: ئه‌رێ ما هوين ژ عه‌زابا وى ناترسن كـو هـوين پـه‌رسـتـنا يه‌كى ژبلی وى بكه‌ن؟

88

قُلْ مَنْۣ بِيَدِهٖ مَلَكُوْتُ كُلِّ شَيْءٍ وَّهُوَ يُجِيْرُ وَلَا يُجَارُ عَلَيْهِ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

بێژه‌: كییه‌ خودانێ هه‌ر تشته‌كى يێ خزينه‌يێن هه‌مى تشتان د ده‌ستێ وى دا، وئه‌و د هاوارا وى دچت يێ هاوارێن خۆ بگه‌هينتێ، وكه‌س نينه‌ بشێت د هه‌وارا وى بچت يێ وى بڤێت ئه‌و تێ ببه‌ت، يان وێ خرابییێ ژێ بده‌ته‌ پاش يا وى بۆ نڤيسى، ئه‌گه‌ر هوين وێ چه‌ندێ دزانن؟

89

سَيَقُوْلُوْنَ لِلّٰهِ قُلْ فَاَنّٰي تُسْحَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و دێ به‌رسڤێ ده‌ن وبێژن: ئه‌و هه‌مى يێن خودێنه‌، تو بێژه‌ وان: چاوا عه‌قلێ هه‌وه‌ ژ هه‌وه‌ هاتییه‌ ستاندن وهوين هاتينه‌ خاپاندن، ڤێجا هوين به‌رێ خۆ ژ ته‌وحيدێ وباوه‌رى ئينانا ب ڕابوونا پشتى مرنێ نائينن؟

90

بَلْ اَتَيْنٰهُمْ بِالْحَقِّ وَاِنَّهُمْ لَكٰذِبُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

به‌لكى ب وێ يا مه‌ موحه‌ممه‌د -سلاڤ لێ بن- پێ هنارتى مه‌ حه‌قى بۆ كافران ئينايه‌، وهندى ئه‌ون ئه‌و ب شرك ونه‌باوه‌رى ئينانا ب قيامه‌تێ ددره‌وينن.

91

مَا اتَّخَذَ اللّٰهُ مِنْ وَّلَدٍ وَّمَا كَانَ مَعَهٗ مِنْ اِلٰهٍ اِذًا لَّذَهَبَ كُلُّ اِلٰهٍۣ بِمَا خَلَقَ وَلَعَلَا بَعْضُهُمْ عَلٰي بَعْضٍ سُبْحٰنَ اللّٰهِ عَمَّا يَصِفُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

خودێ چو زارۆ بۆ خۆ چێ نه‌كرينه‌، وچو خودايێن دى د گه‌ل وى نه‌بووينه‌؛ چونكى ئه‌گه‌ر پتر ژ خواديه‌كى هه‌بان دا هه‌ر يه‌ك ژ وان چێكرییێن خۆ به‌ت، ووه‌كى مه‌زنێن دنيايێ هه‌ڤڕكى دا د ناڤبه‌را وان دا په‌يدا بت، ڤێجا گه‌ردوون دا تێكچت، خودێ يێ پاك وبلند بت ژ وى سالۆخه‌تێ ئه‌و بۆ وى دبێژن كو وى شريك يان زارۆ هه‌نه‌.

92

عٰلِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَتَعٰلٰي عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و ب تنێ وى تشتى دزانت يێ كو نه‌ ل به‌رچاڤێ به‌نییێن وى بت يان ل به‌رچاڤێن وان بت، ڤێجا خودێ يێ پاك وبلند بت ژ وێ شركا ئه‌و ب وى دكه‌ن.

93

قُلْ رَّبِّ اِمَّا تُرِيَنِّيْ مَا يُوْعَدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌: خودايێ من ئه‌گه‌ر تو وێ عه‌زابێ نيشا من بده‌ى يا تو ژڤانى پێ دده‌يه‌ ڤان بوتپه‌رێسان تو من د گه‌ل وان ب وێ عه‌زابێ تێ نه‌به‌، ومن ژ عه‌زاب وغه‌زه‌با خۆ ڕزگار بكه‌.

94

رَبِّ فَلَا تَجْعَلْنِيْ فِي الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ومن نه‌كه‌ د گه‌ل ملله‌تێ بوتپه‌رێس وزۆردار، به‌لێ من بده‌ د گه‌ل وان يێن تو ژێ ڕازى بووى.

95

وَاِنَّا عَلٰ٘ي اَنْ نُّرِيَكَ مَا نَعِدُهُمْ لَقٰدِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهندى ئه‌مين ئه‌م دشێين وێ عه‌زابێ نيشا ته‌ بده‌ين يا ئه‌م ژڤانى پێ دده‌ينه‌ وان.

96

اِدْفَعْ بِالَّتِيْ هِيَ اَحْسَنُ السَّيِّئَةَ نَحْنُ اَعْلَمُ بِمَا يَصِفُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌گه‌ر نه‌يارێن ته‌ ب گۆتن وكريارێ نه‌خۆشى گه‌هانده‌ ته‌ تو نه‌خۆشییێ ل وان نه‌زڤڕينه‌، به‌لێ تو ب باشییێ به‌رسڤا خرابییا وان بده‌، ئه‌م ب وى تشتى زاناترين يێ ئه‌و بوتپه‌رێس دبێژن ژ شركێ ودره‌وپێكرنێ، و ب خرابترين جزاى ئه‌م دێ وان جزا ده‌ين.

97

وَقُلْ رَّبِّ اَعُوْذُ بِكَ مِنْ هَمَزٰتِ الشَّيٰطِيْنِ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌: خودايێ من ئه‌ز خۆ ب ته‌ دپارێزم ژ سه‌ردابرن ووه‌سواسا شه‌يتانان، يا كو به‌رێ مرۆڤى دده‌ته‌ نه‌حه‌قییێ وخرابكارییێ وپاشڤه‌لێدانا ژ حه‌قییێ.

98

وَاَعُوْذُ بِكَ رَبِّ اَنْ يَّحْضُرُوْنِ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ز خۆ ب ته‌ دپارێزم -خودايێ من- كو ئه‌و د كاره‌كى ژ كارێن من دا ئاماده‌ ببن.

99

حَتّٰ٘ي اِذَا جَآءَ اَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُوْنِ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌و بوتپه‌رێسه‌ يێ مايه‌ ل سه‌ر شركا خۆ حه‌تا كه‌فتییه‌ به‌ر مرنێ، وئه‌و عه‌زاب ديتى يا بۆ وى هاتییه‌ ئاماده‌كرن، دبێژت: خودايێ من تو من بزڤڕينه‌ دنيايێ.

100

لَعَلِّيْ٘ اَعْمَلُ صَالِحًا فِيْمَا تَرَكْتُ كَلَّا اِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَآئِلُهَا وَمِنْ وَّرَآئِهِمْ بَرْزَخٌ اِلٰي يَوْمِ يُبْعَثُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

دا به‌لكى ئه‌ز ل خۆ بزڤڕم وباوه‌رییێ بينم وگوهدارییێ بكه‌م. ئه‌و تشت بۆ وى نابت. وهه‌ما ئه‌و په‌يڤه‌كه‌ ئه‌و بۆ خۆ دبێژت، و د ناڤبه‌را وى ودنيايێ دا په‌رده‌يه‌ك هه‌يه‌ ناهێلت ئه‌و بزڤڕته‌ڤه‌ حه‌تا ڕۆژا قيامه‌تێ.

101

فَاِذَا نُفِخَ فِي الصُّوْرِ فَلَا٘ اَنْسَابَ بَيْنَهُمْ يَوْمَئِذٍ وَّلَا يَتَسَآءَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ئه‌گه‌ر ڕۆژا قيامه‌تێ هات، و ملياكه‌تى پف كره‌ (بۆڕییێ)، ومرۆڤ ژ گۆڕێن خۆ ڕابوونه‌ڤه‌، هنگى شانازيبرنا ب باب وباپيران يا وان د دنيايێ دا دكر نابت، وكه‌س پسيارێ ژ كه‌سێ ناكه‌ت.

102

فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوَازِيْنُهٗ فَاُولٰٓئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا هه‌چییێ خێرێن وى بوونه‌ گه‌له‌ك وته‌رازییا كريارێن وى پێ گران بوو، ئه‌و ئه‌ون به‌حه‌شت ب ده‌ست خۆ ڤه‌ ئيناى.

103

وَمَنْ خَفَّتْ مَوَازِيْنُهٗ فَاُولٰٓئِكَ الَّذِيْنَ خَسِرُوْ٘ا اَنْفُسَهُمْ فِيْ جَهَنَّمَ خٰلِدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌چییێ خێرێن وى د ته‌رازییێ دا كێم بوون، وگونه‌هێن وى پتر لێ هاتن، وگونه‌ها ژ هه‌مییان مه‌زنتر شركه‌، ئه‌و ئه‌ون يێن زيان كرى وشه‌رمزار بووين، هه‌روهه‌ر دێ د ئاگرێ جه‌هنه‌مێ دا بن.

104

تَلْفَحُ وُجُوْهَهُمُ النَّارُ وَهُمْ فِيْهَا كٰلِحُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئاگر ڕوییێن وان دسۆژت، وئه‌و تێدا د ناڤچاڤ گرێنه‌ ولێڤ ل وان هشك دبن وتێك دچن، وددانێن وان قيچ دبن.

105

اَلَمْ تَكُنْ اٰيٰتِيْ تُتْلٰي عَلَيْكُمْ فَكُنْتُمْ بِهَا تُكَذِّبُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

بۆ وان دئێته‌ گۆتن: ئه‌رێ ما ئايه‌تێن قورئانێ د دنيايێ دا بۆ هه‌وه‌ نه‌دهاتنه‌ خواندن، وهه‌وه‌ دره‌و پێ دكر؟

106

قَالُوْا رَبَّنَا غَلَبَتْ عَلَيْنَا شِقْوَتُنَا وَكُنَّا قَوْمًا ضَآلِّيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ده‌مێ پێغه‌مبه‌رێن وان په‌يام گه‌هاندییه‌ وان وئه‌و ترساندين وان ل ڕۆژا قيامه‌تێ گۆت: خودايێ مه‌ ئه‌و خۆشى ودلچونێن ته‌ بۆ مه‌ نڤيسين ب سه‌ر مه‌ ڤه‌ هاتن و ل سه‌ر مه‌ زال بوون، وئه‌م ب ڤێ كريارا خۆ ژ حه‌قییێ دبه‌رزه‌ بووين.

107

رَبَّنَا٘ اَخْرِجْنَا مِنْهَا فَاِنْ عُدْنَا فَاِنَّا ظٰلِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

خودايێ مه‌ تو مه‌ ژ ئاگرى بينه‌ده‌ر، ومه‌ بزڤڕينه‌ دنيايێ، ڤێجا ئه‌گه‌ر ئه‌م ل گونه‌هێ زڤڕين ئه‌و ئه‌م دهه‌ژينه‌ بێينه‌ عه‌زابدان.

108

قَالَ اخْسَــُٔوْا فِيْهَا وَلَا تُكَلِّمُوْنِ

تەفسیرا ساناهی

خودێ گۆته‌ وان: هوين د ئاگرى دا ڕه‌زيل بمينن ومن نه‌ئاخێڤن. هنگى دوعا وهيڤییێن وان دئێنه‌ ڤه‌بڕين.

109

اِنَّهٗ كَانَ فَرِيْقٌ مِّنْ عِبَادِيْ يَقُوْلُوْنَ رَبَّنَا٘ اٰمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَاَنْتَ خَيْرُ الرّٰحِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

نێ ده‌سته‌كه‌ك ژ به‌نییێن من هه‌بوون -كو خودان باوه‌رن- دوعا دكرن ودگۆتن: خودايێ مه‌ مه‌ باوه‌رى ئينا ڤێجا تو گونه‌هێن مه‌ بۆ مه‌ ڤه‌شێره‌، ودلۆڤانییێ ب مه‌ ببه‌، و تو چێترينێ دلۆڤانكارانى.

110

فَاتَّخَذْتُمُوْهُمْ سِخْرِيًّا حَتّٰ٘ي اَنْسَوْكُمْ ذِكْرِيْ وَكُنْتُمْ مِّنْهُمْ تَضْحَكُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا هه‌وه‌ خۆ ب يارى پێكرنا وان ڤه‌ موژيل كر حه‌تا هه‌وه‌ زكرێ خودێ ژ بيركرى، ڤێجا هوين مانه‌ ل سه‌ر دره‌وپێكرنا خۆ، وبۆ تڕانه‌پێكرن هه‌وه‌ ب وان دكره‌ كه‌نى.

111

اِنِّيْ جَزَيْتُهُمُ الْيَوْمَ بِمَا صَبَرُوْ٘ا اَنَّهُمْ هُمُ الْفَآئِزُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌زم من جزايێ ڤێ ده‌سته‌كێ ژ به‌نییێن خۆ كره‌ به‌حه‌شت؛ ژ به‌ر صه‌بركێشانا وان ل سه‌ر نه‌خۆشییێ وگوهدارییا خودێ.

112

قٰلَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِي الْاَرْضِ عَدَدَ سِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

و د ئاگرى دا پسيار ژ به‌خت ڕه‌شان دئێته‌كرن: چه‌ند سالان هوين مابوونه‌ د دنيايێ دا؟ وهه‌وه‌ چه‌ند بێ ئه‌مرییا خودێ كرییه‌؟

113

قَالُوْا لَبِثْنَا يَوْمًا اَوْ بَعْضَ يَوْمٍ فَسْــَٔلِ الْعَآدِّيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ژ به‌ر دژوارییا عه‌زابێ ونه‌خۆشییا جهى ئه‌و دبێژن: ڕۆژه‌كێ يان دانه‌كى ئه‌م لێ مابووين، ڤێجا پسيارا وان بكه‌ يێن ڕۆژ وهه‌يڤان دهژمێرن.

114

قٰلَ اِنْ لَّبِثْتُمْ اِلَّا قَلِيْلًا لَّوْ اَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وى گۆته‌ وان: ده‌مه‌كێ كێم هوين لێ مابوون، ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ صه‌بر ل سه‌ر گوهدارییا خودێ كێشابا هوين دا به‌حه‌شتێ ب ده‌ست خۆ ڤه‌ ئينن، ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ زانينه‌ك ب وێ چه‌ندێ هه‌با؛ ئه‌ڤه‌ چونكى مانا د دنيايێ دا ل به‌رانبه‌ر هه‌رمانا د ئاگرى دا گه‌له‌ك يا كێمه‌.

115

اَفَحَسِبْتُمْ اَنَّمَا خَلَقْنٰكُمْ عَبَثًا وَّاَنَّكُمْ اِلَيْنَا لَا تُرْجَعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ڤێجا هه‌وه ‌-گه‌لی چێكرییان- هزركربوو هه‌ما مه‌ ژ قه‌ستا هوين ئافراندينه‌، نه‌ ئه‌م چو فه‌رمانان ل هه‌وه‌ دكه‌ين ونه‌ هه‌وه‌ ژ چو تشتان دده‌ينه‌ پاش، وكو هوين ل ئاخره‌تێ بۆ حسێب وجزادانێ نازڤڕنه‌ نك مه‌؟

116

فَتَعٰلَي اللّٰهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ لَا٘ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْكَرِيْمِ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا يێ بلند بت خودێ مه‌لكێ حه‌ق، ويێ پيرۆز بت ژ هندێ كو ئه‌و تشته‌كى ژ قه‌ستا چێ بكه‌ت، ژ وى پێڤه‌تر چو خودا يێن ڕاست نينن، خودانێ عه‌رشێ ب قه‌دره‌.

117

وَمَنْ يَّدْعُ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَ لَا بُرْهَانَ لَهٗ بِهٖ فَاِنَّمَا حِسَابُهٗ عِنْدَ رَبِّهٖ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الْكٰفِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌چییێ د گه‌ل خودايێ يه‌ك يه‌كێ دى بپه‌رێست، ووى چو هێجه‌ت ل سه‌ر هندێ نه‌بن كو ئه‌و هێژاى په‌رستنێ‌یه‌، هه‌ما جزايێ كريارا وى يا خراب ل ئاخره‌تێ ل سه‌ر خودێ‌یه‌. ل ڕۆژا قيامه‌تێ سه‌ركه‌فتن وئيفله‌حى بۆ كافران نينه‌.

118

وَقُلْ رَّبِّ اغْفِرْ وَارْحَمْ وَاَنْتَ خَيْرُ الرّٰحِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌: خودايێ من گونه‌هان ژێ ببه‌ ودلۆڤانییێ بكه‌؛ وتو چێترين دلۆڤانكارى بۆ وى يێ گونه‌هـ كرى، تو تۆبا وى قه‌بويل دكه‌ى وئه‌وى سه‌را گونه‌ها وى عه‌زاب ناده‌ى.