سوورەتا الحج

زڤرین بۆ سەرەکیێ
هەژمارا ئایەتان - 78
1

يٰ٘اَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوْا رَبَّكُمْ اِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

گه‌لی مرۆڤان هوين ژ عه‌زابا خودێ بترسن وپێگيرییێ ب گۆتن وفه‌رمانا وى بكه‌ن، هندى ئه‌و ڕويدانێن ب سه‌همن يێن ل ده‌مێ ڕابوونا قيامه‌تێ په‌يدا دبن وه‌كى هژيانا عه‌ردى يا دژوار يا كو عه‌رد ژ به‌ر دئێته‌ كه‌لاشتن، تشته‌كێ مه‌زنه‌، كه‌س نزانت چه‌ند يێ مـه‌زنـه‌.

2

يَوْمَ تَرَوْنَهَا تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا٘ اَرْضَعَتْ وَتَضَعُ كُلُّ ذَاتِ حَمْلٍ حَمْلَهَا وَتَرَي النَّاسَ سُكٰرٰي وَمَا هُمْ بِسُكٰرٰي وَلٰكِنَّ عَذَابَ اللّٰهِ شَدِيْدٌ

تەفسیرا ساناهی

ده‌مێ هوين ڕۆژا قيامه‌تێ دبينن دايك -ژ به‌ر وێ ترس وله‌رزا دگه‌هتێ- بچويكێ خۆ يێ ب شير يێ ل به‌ر سنگى ژبير دكه‌ت؛ وژنكا ب حه‌مله ‌-ژ ترسان دا- حه‌ملێ خۆ ددانت، وعه‌قل د سه‌رێ مرۆڤان دا نامينت، ڤێجا ئه‌و وه‌كى سه‌رخۆشان لێ دئێن؛ ژ به‌ر ترس وسه‌همێ، وئه‌و ب خۆ نه‌ دسه‌رخۆشن، به‌لێ دژوارییا عه‌زابێ عه‌قل وهۆش د سه‌رێ وان نه‌هێلايه‌.

3

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُّجَادِلُ فِي اللّٰهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَّيَتَّبِعُ كُلَّ شَيْطٰنٍ مَّرِيْدٍ

تەفسیرا ساناهی

وهنده‌ك سه‌رێن كوفرێ ژ مرۆڤان هه‌ڤڕكییێ دكه‌ن وگومانێ دئێخنێ كو خودێ بشێت مرییان ڕاكه‌ته‌ڤه‌؛ ژ به‌ر نه‌زانينا وان ب ڕاستییا ڤێ شيانێ، ودويكه‌فتنا وان بۆ سه‌رێن كوفرێ ژ هه‌ر شه‌يتانه‌كێ ژ ئه‌مرێ خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ده‌ركه‌فتى.

4

كُتِبَ عَلَيْهِ اَنَّهٗ مَنْ تَوَلَّاهُ فَاَنَّهٗ يُضِلُّهٗ وَيَهْدِيْهِ اِلٰي عَذَابِ السَّعِيْرِ

تەفسیرا ساناهی

خودێ ل سه‌ر ڤى شه‌يتانى نڤيسییه‌ كو هه‌چییێ ب دويڤ وى بكه‌ڤت ئه‌و وى به‌رزه‌ دكه‌ت، وبه‌رێ وى ناده‌ته‌ حه‌قییێ، به‌لكى ئه‌و وى دهاژۆته‌ عه‌زابا جه‌هنه‌ما هلكرى، جزايێ دويكه‌فتنا وى بۆ وى شه‌يتانى.

5

يٰ٘اَيُّهَا النَّاسُ اِنْ كُنْتُمْ فِيْ رَيْبٍ مِّنَ الْبَعْثِ فَاِنَّا خَلَقْنٰكُمْ مِّنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُّطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُّضْغَةٍ مُّخَلَّقَةٍ وَّغَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِّنُبَيِّنَ لَكُمْ وَنُقِرُّ فِي الْاَرْحَامِ مَا نَشَآءُ اِلٰ٘ي اَجَلٍ مُّسَمًّي ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوْ٘ا اَشُدَّكُمْ وَمِنْكُمْ مَّنْ يُّتَوَفّٰي وَمِنْكُمْ مَّنْ يُّرَدُّ اِلٰ٘ي اَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلَا يَعْلَمَ مِنْۣ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْــًٔا وَتَرَي الْاَرْضَ هَامِدَةً فَاِذَا٘ اَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَآءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ وَاَنْۣبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍۣ بَهِيْجٍ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى گه‌لی مرۆڤان ئه‌گه‌ر هوين ب گومانن كو خودێ مرییان زێندى دكه‌ته‌ڤه‌ پانێ مه‌ بابێ هه‌وه‌ ئاده‌م ژ ئاخێ يێ ئافراندى، پاشى دوونده‌ها وى ژ چپكه‌كا ئاڤێ يا زێده‌ بووى، پاشى ئه‌و چپكا ئاڤێ -ب شيانا خودێ- يا بوويه‌ خوينه‌كا هشك، پاشى ئه‌و خوينا هشك يا بوويه‌ پارچه‌كا گۆشتى يا هند هندى مرۆڤ دجيت، ڤێجا هنده‌ك جاران دبته‌ چێكرییه‌كێ تمام حه‌تا ب سه‌ر دنيايێ دكه‌ڤت، وهنده‌ك جاران چێكرییه‌كێ نه‌ يێ تمامه‌، له‌و دچت؛ دا ئه‌م تمامییا شيانا خۆ ل سه‌ر ئافراندنێ بۆ هه‌وه‌ ئاشكه‌را بكه‌ين، وتشتێ مه‌ بڤێت ئه‌م دهێلينه‌ د مالبچويكان دا حه‌تا ده‌مێ بوونا وى، وئه‌ڤ قويناغه‌ ب بوونا بچويكى پێك دئێن ده‌مێ ئه‌و دبته‌ زارۆك پاشى مه‌زن دبت ودبته‌ گه‌نجه‌كێ خودان هێز وعه‌قله‌كێ تمام، وهنده‌ك زارۆك دبت به‌رى هنگى بمرن، وهنده‌ك ژ وان مه‌زن دبن حه‌تا دگه‌هنه‌ ژییێ پيراتییێ وكێم بوونا عه‌قلی؛ ڤێجا ئه‌ڤ دان عه‌مره‌ تشته‌كى نزانت يێ وى به‌رى هنگى دزانى. وتو عه‌ردى دبينى يێ هشك ومرییه‌ چو شينكاتى لێ نينه‌، ڤێجا ئه‌گه‌ر مه‌ ئاڤ ب سه‌ر دا ئينا خوار ئه‌و دێ هژيێت وشينكاتى دێ ژێ ده‌ركه‌ڤت، و ژ به‌ر ئاڤدانێ دێ بلند بت، و ژ هه‌ر ڕه‌نگه‌كى ژ ڕه‌نگێن شينكاتییێ باش ئه‌و دێ پێڤه‌ ئێت يێ بينه‌ران پێ خۆش بت.

6

ذٰلِكَ بِاَنَّ اللّٰهَ هُوَ الْحَقُّ وَاَنَّهٗ يُحْيِ الْمَوْتٰي وَاَنَّهٗ عَلٰي كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤا به‌حس ژێ هاتییه‌ كرن ژ نيشانێن شيانا خودێ يێن بۆرین، ده‌ليله‌كێ ڤه‌بڕه‌ كو خودێ‌یه‌ ئه‌و خودايێ ب ڕاستى په‌رستن بۆ دئێته‌ كرن، يێ كو نابت ژ وى پێڤه‌تر په‌رستن بۆ يه‌كێ دى بێته‌ كرن، وئه‌وه‌ يێ مرییان زێندى دكه‌ته‌ڤه‌، وئه‌وه‌ يێ خودان شيان ل سه‌ر كرنا هه‌ر تشته‌كێ هه

7

وَّاَنَّ السَّاعَةَ اٰتِيَةٌ لَّا رَيْبَ فِيْهَا وَاَنَّ اللّٰهَ يَبْعَثُ مَنْ فِي الْقُبُوْرِ

تەفسیرا ساناهی

وكو هندى ده‌مێ ڕابوونا پشتى مرنێ‌يه‌ دێ ئێت، چو گومان د ڤێ چه‌ندێ دا نينن، وكو خودێ مرییان ژ گۆڕێن وان بۆ حسێب وجزادانێ ڕادكه‌ته‌ڤه‌.

8

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُّجَادِلُ فِي اللّٰهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَّلَا هُدًي وَّلَا كِتٰبٍ مُّنِيْرٍ

تەفسیرا ساناهی

و ژ كافران هه‌يه‌ يێ ب نه‌حه‌قى هه‌ڤڕكییێ د ته‌وحيدا خودێ دا و د هلبژارتنا وى بۆ دا پێغه‌مبه‌رێ وى و د ئينانه‌ خوارا وى بۆ قورئانێ دا دكه‌ت، وئه‌و هه‌ڤڕكییێ بێ زانين، وئاشكه‌راكرن، وكيتابه‌كێ ژ نك خودێ كو هێجه‌ت وده‌ليل تێدا هه‌بن دكه‌ت،

9

ثَانِيَ عِطْفِهٖ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ لَهٗ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَّنُذِيْقُهٗ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ عَذَابَ الْحَرِيْقِ

تەفسیرا ساناهی

ژ خۆمه‌زنكرن ئه‌و ستويێ خۆ بادده‌ت، وڕوییێ خۆ ژ حه‌قییێ وه‌ردگێڕت؛ دا ئه‌و به‌رێ خه‌لكى ژ هاتنا د دينێ خودێ دا وه‌رگێڕت، ڤێجا ئه‌و د دنيايێ دا دێ شه‌رمزار بت و ل به‌ر خه‌لكى ئاشكه‌را بت، وڕۆژا قيامه‌تێ ژى ئه‌م دێ وى ب ئاگرى سوژين.

10

ذٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ يَدٰكَ وَاَنَّ اللّٰهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِيْدِ

تەفسیرا ساناهی

ودێ بۆ وى ئێته‌ گۆتن: ئه‌ڤ عه‌زابا هه‌ ژ به‌ر وان گونه‌هـ وخرابییانه‌ يێن ته‌ دكرن، وخودێ كه‌سێ بێ گونه‌هـ عه‌زاب ناده‌ت.

11

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَّعْبُدُ اللّٰهَ عَلٰي حَرْفٍ فَاِنْ اَصَابَهٗ خَيْرُ اِۨطْمَاَنَّ بِهٖ وَاِنْ اَصَابَتْهُ فِتْنَةُ اِۨنْقَلَبَ عَلٰي وَجْهِهٖ خَسِرَ الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةَ ذٰلِكَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِيْنُ

تەفسیرا ساناهی

و ژ مرۆڤان هه‌يه‌ يێ ب لاوازى وگومان دئێته‌ د ئيسلامێ دا، ڤێجا ب دودلی په‌رستنا خودێ دكه‌ت، وه‌كى وى يێ ل سه‌ر لێڤا چيايه‌كى يان ديواره‌كى ڕاوه‌ستاى ونه‌شێت خۆ بگرت، وئه‌و باوه‌رییا خۆ ب دنيايا خۆ ڤه‌ گرێ دده‌ت، ڤێجا ئه‌گه‌ر ئه‌و يێ ساخله‌م بوو و د ژينه‌كا به‌رفره‌هـ دا بوو ئه‌و دێ به‌رده‌وامییێ ل سه‌ر عيباده‌تى كه‌ت، وئه‌گه‌ر به‌لايه‌ك هاته‌ سه‌رى وكه‌فته‌ د نه‌خۆشى وته‌نگاڤییه‌كێ دا ئه‌و دێ وێ چه‌ندێ بۆ دينێ خۆ زڤڕينت، له‌و دێ ژێ زڤڕت وه‌كى وى يێ پشتى سه‌رڕاست بووى ب سه‌ر ڕوییێ خۆ دا وه‌رگه‌ڕياى، ڤێجا ئه‌وى ب وێ چه‌ندێ دنيايا خۆ ب خوساره‌تى دا؛ چونكى كوفرا وى وێ قه‌ده‌رێ ناگوهۆڕت يا د دنيايێ دا بۆ وى هاتییه‌ نڤيسين، ووى ئاخره‌تا خۆ ژى ب خوساره‌تى دا كو چوويه‌ ئاگرى، وئه‌ڤه‌يه‌ زيانا ئاشكه‌را.

12

يَدْعُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مَا لَا يَضُرُّهٗ وَمَا لَا يَنْفَعُهٗ ذٰلِكَ هُوَ الضَّلٰلُ الْبَعِيْدُ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤ زيانكاره‌ ژبلی خودێ په‌رستنا وى دكه‌ت يێ زيانێ نه‌گه‌هينتێ ئه‌گه‌ر ئه‌و بهێلت، ومفاى ژى نه‌گه‌هينتێ ئه‌گه‌ر ئه‌و په‌رستنا وى بكه‌ت، ئه‌ڤه‌يه‌ به‌رزه‌بوونا دوير ژ حه‌قییێ.

13

يَدْعُوْا لَمَنْ ضَرُّهٗ٘ اَقْرَبُ مِنْ نَّفْعِهٖ لَبِئْسَ الْمَوْلٰي وَلَبِئْسَ الْعَشِيْرُ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و دوعايێ ژ وى دكه‌ت يێ زيانا وى يا مسۆگه‌ر ژ مفايێ وى نێزيكتر، ئه‌وێ هه‌ يێ په‌رستـن بۆ دئێته‌كرن پيسه‌ سه‌ركاره‌، وئه‌و پيسه‌ هه‌ڤال وپشته‌ڤانه‌.

14

اِنَّ اللّٰهَ يُدْخِلُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ اِنَّ اللّٰهَ يَفْعَلُ مَا يُرِيْدُ

تەفسیرا ساناهی

هندى خودێ‌یه‌ وان يێن باوه‌رى ئيناى، و ل سه‌ر باوه‌رییا خۆ ماين، وچاكى كرين، دكه‌ته‌ د وان به‌حه‌شتان دا يێن ڕويبار د بن دار وبارێن وان دا دچن، هندى خودێ‌یه‌ وى تشتێ وى دڤێت ژ دانا خێرێ بۆ وان يێن گوهدارییا وى دكه‌ن، وعه‌زابدانا وان يێن گوهدارییا وى نه‌كه‌ن دكه‌ت.

15

مَنْ كَانَ يَظُنُّ اَنْ لَّنْ يَّنْصُرَهُ اللّٰهُ فِي الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ فَلْيَمْدُدْ بِسَبَبٍ اِلَي السَّمَآءِ ثُمَّ لْيَقْطَعْ فَلْيَنْظُرْ هَلْ يُذْهِبَنَّ كَيْدُهٗ مَا يَغِيْظُ

تەفسیرا ساناهی

هه‌چییێ هزر كر بت كو خودێ ب سه‌ركه‌فتنێ پشته‌ڤانییا پێغه‌مبه‌رێ خۆ د دنيايێ دا ناكه‌ت كو دينێ وى بلند بكه‌ت، و ل ئاخره‌تێ كو ده‌ره‌جێن وى بلند بكه‌ت، ووى عه‌زاب بده‌ت يێ دره‌و پێ كرى، بلا ئه‌و وه‌ريسه‌كى ب بانێ خانییێ خۆ ڤه‌ گرێده‌ت وخۆ پێ قناره‌ بكه‌ت، پاشى بلا وى وه‌ريسى ببـڕت، پاشى بلا به‌رێ خۆ بده‌تێ: كانێ ئــه‌و كــار دێ كه‌ربا دلێ وى به‌ت؟ چونكى هندى خودێ‌یه‌ دێ هه‌ر پێغه‌مبه‌رێ خۆ ب سه‌ر ئێخت.

16

وَكَذٰلِكَ اَنْزَلْنٰهُ اٰيٰتٍۣ بَيِّنٰتٍ وَّاَنَّ اللّٰهَ يَهْدِيْ مَنْ يُّرِيْدُ

تەفسیرا ساناهی

وكانێ چاوا خودێ ب ده‌ليلێن ل سه‌ر شيانا خۆ چو هێجه‌ت بۆ وان كافران نه‌هێلان يێن باوه‌رییێ ب ڕابوونا پشتى مرنێ نائينن وه‌سا وى قورئان ئينا خوارێ، ئايه‌تێن وێ د په‌يڤ وڕامانا خۆ دا د ئاشكه‌رانه‌، خودێ ب وان به‌رێ وى دده‌ته‌ هيدايه‌تێ يێ وى بڤێت؛ چونكى ژ وى پێڤه‌تر كه‌س نينه‌ به‌رێ مرۆڤى بده‌ته‌ ڕێكێ.

17

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَالَّذِيْنَ هَادُوْا وَالصّٰبِـِٕيْنَ وَالنَّصٰرٰي وَالْمَجُوْسَ وَالَّذِيْنَ اَشْرَكُوْ٘ا اِنَّ اللّٰهَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰي كُلِّ شَيْءٍ شَهِيْدٌ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى موحه‌ممه‌دى -سلاڤ لێ بن- ئيناى وجوهى وصابئى (وئه‌و ملله‌ته‌ك بوون ل سه‌ر خورستییا خۆ مابوون ووان چو دينێن ده‌سنيشانكرى نه‌بوون) وفه‌له‌ ومه‌جووس (وئه‌و ئاگرپه‌رێسن) وئه‌وێن بوت په‌رێسين، هندى خودێ‌یه‌ ڕۆژا قيامه‌تێ حوكمى د ناڤبه‌را وان هه‌مییان دا دكه‌ت، ڤێجا خودان باوه‌ران دبه‌ته‌ به‌حه‌شتێ، وكافران دبه‌ته‌ ئاگرى، هندى خودێ‌یه‌ ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كى شاهده‌، و ب وى تشتێ يێ زانايه‌ يێ هه‌ر يه‌ك ژ وان هه‌ژى ل دويڤ وان كريارێن وى ل سه‌ر وان نڤيسين وئه‌و ل سه‌ر كرينه‌ شاهد.

18

اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ يَسْجُدُ لَهٗ مَنْ فِي السَّمٰوٰتِ وَمَنْ فِي الْاَرْضِ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُ وَالنُّجُوْمُ وَالْجِبَالُ وَالشَّجَرُ وَالدَّوَآبُّ وَكَثِيْرٌ مِّنَ النَّاسِ وَكَثِيْرٌ حَقَّ عَلَيْهِ الْعَذَابُ وَمَنْ يُّهِنِ اللّٰهُ فَمَا لَهٗ مِنْ مُّكْرِمٍ اِنَّ اللّٰهَ يَفْعَلُ مَا يَشَآءُ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ما تو دزانى -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- كو هه‌ر تشته‌كێ ل عه‌سمانان ژ فريشته‌يان، وهه‌ر تشته‌كێ ل عه‌ردى ژ چێكرییان وڕۆژ وهه‌يڤ وستێر وچيا وداروبار وحه‌يوان ب ڕازيبوونا خۆ بۆ خودێ دچنه‌ سوجدێ؟ وگه‌له‌ك مرۆڤ ژى ب ڕازيبوونا خۆ بۆ خودێ دچنه‌ سوجدێ، وئه‌ڤه‌ خودان باوه‌رن، وگه‌له‌ك مرۆڤان عه‌زاب ل سه‌ر حه‌ق بوويه‌ وئه‌و دڕه‌زيلن، وهه‌چى مرۆڤێ خودێ وى ڕه‌زيل بكه‌ت كه‌س نينه‌ وى ب قه‌در بێخت. هندى خودێ‌یه‌ تشتێ وى بڤێت د چێكرییێن خۆ دا و ل دويڤ حكمه‌تا خۆ ئه‌و دكه‌ت.

19

هٰذٰنِ خَصْمٰنِ اخْتَصَمُوْا فِيْ رَبِّهِمْ فَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيَابٌ مِّنْ نَّارٍ يُصَبُّ مِنْ فَوْقِ رُءُوْسِهِمُ الْحَمِيْمُ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤه‌ دو ده‌سته‌كن د ده‌ر حه‌قا خودايێ خۆ دا ب هه‌ڤڕكى چووينه‌: خودانێن باوه‌رییێ وخودانێن كوفرێ، هه‌ر يه‌ك دبێژت ئه‌و يێ حه‌قه‌، ڤێجا ئه‌وێن كافر بووين عه‌زاب وه‌كى جلكى د وان دئاليێت، وكراسێ ژ ئاگرى بۆ وان يێن هاتينه‌ دورستكرن، ڤێجا له‌شێن وان دبرێژت، وئاڤا زێده‌ كه‌لاندى ل هنداڤى سه‌رێن وان دئێته‌ ڕێتـن.

20

يُصْهَرُ بِهٖ مَا فِيْ بُطُوْنِهِمْ وَالْجُلُوْدُ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و ب ناڤ هناڤێن وان دا دچت وتشتێ تێدا دحه‌لينت، حه‌تا دگه‌هته‌ چه‌رمێ وان ودبرێژت ودكه‌ڤت.

21

وَلَهُمْ مَّقَامِعُ مِنْ حَدِيْدٍ

تەفسیرا ساناهی

وملياكه‌ت گورزێن ئاسنى ل سه‌رێن وان دده‌ن.

22

كُلَّمَا٘ اَرَادُوْ٘ا اَنْ يَّخْرُجُوْا مِنْهَا مِنْ غَمٍّ اُعِيْدُوْا فِيْهَا وَذُوْقُوْا عَذَابَ الْحَرِيْقِ

تەفسیرا ساناهی

هه‌ر جاره‌كا وان به‌رگه‌ڕيان كر كو ژ ئاگرى ده‌ركه‌ڤن -ژ به‌ر نه‌خۆشى وته‌نگاڤییا ئه‌و تێدا- ئه‌و بۆ عه‌زابدانێ دێ لێ ئێنه‌ زڤڕاندن، وبۆ وان هاته‌ گۆتن: هوين تام كه‌نه‌ عه‌زابا ئاگرێ سوژه‌ك.

23

اِنَّ اللّٰهَ يُدْخِلُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ يُحَلَّوْنَ فِيْهَا مِنْ اَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَّلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيْهَا حَرِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

هندى خودێ‌یه‌ خودانێن باوه‌رییێ وكارێ چاك دكه‌ته‌ د وان به‌حه‌شتان دا يێن خۆشییا وان يا به‌رده‌وام، ڕويبار د بن داروبارێن وان دا دچن، ئه‌و تێدا ب بازنێن زێڕى ولوئلوئان دئێنه‌ خه‌ملاندن، وجلكێ وان -يێ ژن ومێران- د به‌حه‌شتێ دا ژ ئارميشییه‌.

24

وَهُدُوْ٘ا اِلَي الطَّيِّبِ مِنَ الْقَوْلِ وَهُدُوْ٘ا اِلٰي صِرَاطِ الْحَمِيْدِ

تەفسیرا ساناهی

ب ڕاستى خودێ به‌رێ وان ل دنيايێ دابوو گۆتنا باش: ژ په‌يڤا ته‌وحيدێ وحه‌مدا خودێ، و ل ئاخره‌تێ به‌رێ وان دابوو حه‌مدا خودێ سه‌را دويماهییا باش يا ئه‌و گه‌هشتينێ، كا چاوا به‌رى هنگى به‌رێ وان دابوو ڕێكا ئيسلامێ يا باش يا سه‌رى دكێشته‌ به‌حه‌شتێ.

25

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَيَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ الَّذِيْ جَعَلْنٰهُ لِلنَّاسِ سَوَآءَ اِۨلْعَاكِفُ فِيْهِ وَالْبَادِ وَمَنْ يُّرِدْ فِيْهِ بِاِلْحَادٍۣ بِظُلْمٍ نُّذِقْهُ مِنْ عَذَابٍ اَلِيْمٍ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن كافرى ب خودێ كرى، ودره‌و ب وێ كرى يا موحه‌ممه‌د بۆ وان پێ هاتى، وڕێكێ ل به‌ر مرۆڤان دگرن كو بێنه‌ د ئيسلامێ دا، و ل به‌ر پێغه‌مبه‌رى وخودان باوه‌ران كو ل سالا حوده‌يبییێ بێنه‌ مزگه‌فتا حه‌رام، ئه‌وا مه‌ بۆ هه‌مى خودان باوه‌ران داناى، چ ئه‌و بت يێ ل وێرێ ئاكنجى بت يان ژى يێ بێتێ، عه‌زابه‌كا ب ئێش بۆ وان هه‌يه‌، وهه‌چییێ بڤێت ل مزگه‌فتا حه‌رام ب زۆردارى مه‌يلێ ژ حه‌قییێ بكه‌ت وبێ ئه‌مرییا خودێ بكه‌ت، ئه‌م ژ عه‌زابه‌كا ب ئێش ونه‌خۆش دێ ب وى ده‌ينه‌ تامكرن.

26

وَاِذْ بَوَّاْنَا لِاِبْرٰهِيْمَ مَكَانَ الْبَيْتِ اَنْ لَّا تُشْرِكْ بِيْ شَيْــًٔا وَّطَهِّرْ بَيْتِيَ لِلطَّآئِفِيْنَ وَالْقَآئِمِيْنَ وَالرُّكَّعِ السُّجُوْدِ

تەفسیرا ساناهی

وتو به‌حس بكه‌ ده‌مێ مه‌ جهێ به‌يتێ بۆ ئيبراهيمى ئاشكه‌راكرى، ومه‌ بۆ وى ده‌سنيشانكرى وبه‌رى هنگى ئه‌و نه‌ يێ ديار بوو، ومه‌ فه‌رمان لێ كر كو ئه‌و وێ ل سه‌ر ته‌قوا خودێ وته‌وحيدا وى وپاقژكرنا ژ كوفرێ وبدعه‌ وپيسییان؛ دا ئه‌و بۆ وان فره‌هـ ببت يێن ل دۆر دزڤڕن، ونڤێژێ لێ دكه‌ن.

27

وَاَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَاْتُوْكَ رِجَالًا وَّعَلٰي كُلِّ ضَامِرٍ يَّاْتِيْنَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيْقٍ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى ئيبراهيم- ب مرۆڤان بده‌ زانين كو هاتنا حه‌جێ ل سه‌ر وان يا فه‌ره‌، كو ئه‌و ب هه‌مى ڕه‌نگان بێن په‌يا وسويار ل سه‌ر هه‌ر ده‌واره‌كا لاواز (يا كارى لاوازكرى نه‌كو زه‌عيفییێ)، ئه‌و ژ هه‌ر ڕێكه‌كا دوير بێن.

28

لِّيَشْهَدُوْا مَنَافِعَ لَهُمْ وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللّٰهِ فِيْ٘ اَيَّامٍ مَّعْلُوْمٰتٍ عَلٰي مَا رَزَقَهُمْ مِّنْۣ بَهِيْمَةِ الْاَنْعَامِ فَكُلُوْا مِنْهَا وَاَطْعِمُوا الْبَآئِسَ الْفَقِيْرَ

تەفسیرا ساناهی

دا ئه‌و هنده‌ك مفايان بۆ خۆ ببينن: ژ ژێبرنا گونه‌هان، وخێرا كرنا حه‌جێ، وپێڕابوونا ب بازرگانییێ، وگه‌له‌ك مفايێن دى؛ ودا ئه‌و ناڤێ خودێ ل سه‌ر وان قوربانان بينن يێن ئه‌و ڤه‌دكوژن ژ حێشتر وچێل وپه‌زان ل هنده‌ك ڕۆژێن ده‌سنيشانكرى كو: ده‌هكێن چه‌ژنا قوربانانه‌ وسێ ڕۆژێن ب دويڤ دا؛ وه‌ك سوپاسى بۆ خودێ ل سه‌ر قه‌نجییێن وى، وئه‌و د فه‌رمان لێكرينه‌ كو بۆ سوننه‌ت ئه‌و ژ ڤان ڤه‌كوشتییان بخۆن، وهنده‌كێ ژێ بده‌نه‌ وى فه‌قيرێ زێده‌ فه‌قير.

29

ثُمَّ لْيَقْضُوْا تَفَثَهُمْ وَلْيُوْفُوْا نُذُوْرَهُمْ وَلْيَطَّوَّفُوْا بِالْبَيْتِ الْعَتِيْقِ

تەفسیرا ساناهی

پاشى دا حه‌جى كريارێن حه‌جا خۆ ب دويماهى بينن، كو ژ ئيحرامان ده‌ركه‌ڤن، ووێ قڕيژا ل سه‌ر له‌شێ وان كۆم بووى بهاڤێژن، ونينۆكێن خۆ بقوسينن، وسه‌رێ خۆ بتراشن، ودا ئه‌و وێ ب جهـ بينن يا وان ل سه‌ر خۆ فه‌ركرى ژ حه‌ج وعومره‌ وقوربانان، ودا طه‌وافێ ل دۆر به‌يتا كه‌ڤن وئازا بكه‌ن، يا كو خودێ ژ ده‌سهه‌لاتا زۆردار وكوته‌ككاران پاراستى، كو كه‌عبه‌يه‌.

30

ذٰلِكَ وَمَنْ يُّعَظِّمْ حُرُمٰتِ اللّٰهِ فَهُوَ خَيْرٌ لَّهٗ عِنْدَ رَبِّهٖ وَاُحِلَّتْ لَكُمُ الْاَنْعَامُ اِلَّا مَا يُتْلٰي عَلَيْكُمْ فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْاَوْثَانِ وَاجْتَنِبُوْا قَوْلَ الزُّوْرِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وا هه‌ يا خودێ فه‌رمان پێ كرى، ئه‌وه‌ يا خودێ ل سه‌ر هه‌وه‌ فه‌ركرى ڤێجا هوين بهايێ وێ مه‌زن بكه‌ن، وهه‌چییێ بهايێ وان تشتان مه‌زن بكه‌ت يێ خودێ ب قه‌درئێخستين، و ژ وان كرنا حه‌جییه‌ ب ڕه‌نگه‌كێ دورست وپێكهاتى وبۆ خودێ، ئه‌و ل دنيايێ وئاخره‌تێ بۆ وى چێتره‌. وخودێ خوارنا حه‌يوانان بۆ هه‌وه‌ حه‌لالكرییه‌ ئه‌و تێ نه‌بن يێن حه‌رامكرنا وان بۆ هه‌وه‌ د قورئانێ دا دئێته‌ خواندن وه‌كى مرارى وتشتێ دى ڤێجا هوين خۆ ژێ بده‌نه‌ پاش، وئه‌ڤه‌ نه‌هێلانا وى عه‌ده‌تییه‌ يێ عه‌ره‌بان بۆ خۆ داناى كو وان خوارنا هنده‌ك حه‌يوانان حه‌رام دكر، وهوين خۆ ژ پيسییێ -كـو صه‌نه‌من- دوير بێخن، و ژ دره‌وێ -كو بێ به‌ختییه‌-.

31

حُنَفَآءَ لِلّٰهِ غَيْرَ مُشْرِكِيْنَ بِهٖ وَمَنْ يُّشْرِكْ بِاللّٰهِ فَكَاَنَّمَا خَرَّ مِنَ السَّمَآءِ فَتَخْطَفُهُ الطَّيْرُ اَوْ تَهْوِيْ بِهِ الرِّيْحُ فِيْ مَكَانٍ سَحِيْقٍ

تەفسیرا ساناهی

هوين ل سه‌ر ئيخلاصا بۆ خودێ د كارى دا خۆ ڕاست بكه‌ن، و ب هه‌مى ڤه‌ به‌رێ خۆ بده‌نه‌ په‌رستنا وى ب تنێ، و ب لادانا شركێ هوين به‌رێ خۆ ژ هه‌ر يه‌كێ دى ژبلی وى وه‌رگێڕن؛ چونكى هه‌چییێ تشته‌كى بۆ خودێ بكه‌ته‌ هه‌ڤپشك، مه‌ته‌لا وى وه‌كى مه‌ته‌لا وییه‌ يێ ژ عه‌سمانى كه‌فتى: ڤێجا يان ته‌ير دێ وى ڤه‌ڕه‌ڤينن وپرت پرت كه‌ن، يان ژى هڕه‌بايه‌كێ دژوار دێ وى به‌ت، وهاڤێته‌ جهه‌كێ دوير.

32

ذٰلِكَ وَمَنْ يُّعَظِّمْ شَعَآئِرَ اللّٰهِ فَاِنَّهَا مِنْ تَقْوَي الْقُلُوْبِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤه‌ ئه‌و فه‌رمانه‌ يا خودێ كرى، وهه‌چییێ پێگيرییێ ب فه‌رمانا خودێ بكه‌ت، وهه‌ر تشته‌كێ خودێ ب قه‌در ئێخستى ئه‌و بهايێ وى مه‌زن بكه‌ت، ئه‌ڤ مه‌زنكرنه‌ ژ كارێن خودان دلانه‌ يێن ته‌قوا خودێ دكه‌ن و ژ وى دترسن.

33

لَكُمْ فِيْهَا مَنَافِعُ اِلٰ٘ي اَجَلٍ مُّسَمًّي ثُمَّ مَحِلُّهَا٘ اِلَي الْبَيْتِ الْعَتِيْقِ

تەفسیرا ساناهی

مفا بۆ هه‌وه‌ د ڤان قوربانان دا هه‌نه‌ وه‌كى هرییێ وشيرى ولێ سوياربوونێ، وهه‌ر مفايه‌كێ دى يێ ژێ بێته‌ ديتن وزيانێ نه‌گه‌هينتێ حه‌تا ئه‌و ل نك به‌يتا دێرين -كو كه‌عبه‌يه‌- دئێنه‌ ڤه‌كوشتن.

34

وَلِكُلِّ اُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنْسَكًا لِّيَذْكُرُوا اسْمَ اللّٰهِ عَلٰي مَا رَزَقَهُمْ مِّنْۣ بَهِيْمَةِ الْاَنْعَامِ فَاِلٰهُكُمْ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ فَلَهٗ٘ اَسْلِمُوْا وَبَشِّرِ الْمُخْبِتِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وبۆ هه‌ر كۆمه‌كا بۆرى يا خودان باوه‌ران مه‌ شريعه‌ته‌ك بۆ ڤه‌كوشتنا قوربانان وخوين ڕێتنێ دانايه‌؛ دا ئه‌و ناڤێ خودێ بينن ل وى ده‌مێ ئه‌و وان حه‌يوانه‌تان ڤه‌دكوژن يێن خودێ كرينه‌ ڕزقێ وان ودا شوكرا وى بكه‌ن. ڤێجا ئه‌للاهـ خودايێ هه‌وه‌ خودايه‌كێ ب تنێ‌یه‌ هوين د ئه‌مرێ وى دا بن. وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- مزگينییێ ب خێرا دنيايێ وئاخره‌تێ بده‌ وان يێن خۆ بۆ خودايێ خۆ دشكێنن.

35

الَّذِيْنَ اِذَا ذُكِرَ اللّٰهُ وَجِلَتْ قُلُوْبُهُمْ وَالصّٰبِرِيْنَ عَلٰي مَا٘ اَصَابَهُمْ وَالْمُقِيْمِي الصَّلٰوةِ وَمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن ژ سالۆخه‌تێن وانه‌ ئه‌گه‌ر به‌حسێ خودێ ب تنێ هاته‌كرن ئه‌و ژ عه‌زابا وى دترسن، وخۆ ژ بێ ئه‌مرییا وى دده‌نه‌ پاش، وئه‌گه‌ر نه‌خۆشى وته‌نگاڤییه‌ك گه‌هشته‌ وان ئه‌و بێهنا خۆ ل سه‌ر وێ چه‌ندێ فره‌هـ دكه‌ن ب وێ هيڤییێ كو خودێ خێرێ بده‌ته‌ وان، و ب دروستى ب كرنا نڤێژێ ڕادبن، و د گه‌ل هندێ ژى ئه‌و ژ وى ڕزقێ مه‌ دايێ زه‌كاتا واجب ونه‌فه‌قا ل سه‌ر عه‌يالی خه‌رج دكه‌ن، ومالی د ڕێكا خودێ ودانا خێران دا دده‌ن.

36

وَالْبُدْنَ جَعَلْنٰهَا لَكُمْ مِّنْ شَعَآئِرِ اللّٰهِ لَكُمْ فِيْهَا خَيْرٌ فَاذْكُرُوا اسْمَ اللّٰهِ عَلَيْهَا صَوَآفَّ فَاِذَا وَجَبَتْ جُنُوْبُهَا فَكُلُوْا مِنْهَا وَاَطْعِمُوا الْقَانِعَ وَالْمُعْتَرَّ كَذٰلِكَ سَخَّرْنٰهَا لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ ڤه‌كوشتنا حێشتران بۆ هه‌وه‌ كره‌ ژ نيشان وسه‌روبه‌رێن دينى؛ دا هوين خۆ پێ نێزيكى خودێ بكه‌ن، بۆ هه‌و خێر ومفا تێدا هه‌يه‌ ژ خوارن وخێر وجزاى، ڤێجا ده‌مێ هوين وان ڤه‌دكوژن بێژن: (بسم الله - ب ناڤێ خودێ). وحێشتر ژ پییان ڤه‌ دئێته‌ سه‌رژێكرن پییه‌كێ وێ گرێدده‌ن وسییان ب ڕێز دكه‌ن، ڤێجا ئه‌گه‌ر ئه‌و كه‌فته‌ سه‌ر ته‌نشتا خۆ ل عه‌ردى ئه‌و خوارنا وێ حه‌لال بوو، وبلا ئه‌و ژێ بخۆت يێ ئه‌و كرییه‌ خێر بۆ سوننه‌ت، وبلا هنده‌كێ ژێ بده‌ته‌ وى هه‌ژارى يێ ژ قانعییا خۆ خواستنێ ناكه‌ت، ووى هه‌ژارى ژى يێ ژ نه‌چارى خواستنێ دكه‌ت، هۆسا خودێ ئه‌و حێشتر بن ده‌ستى هه‌وه‌ كرن؛ دا به‌لكى هوين شوكرا وى سه‌را ڤێ چه‌ندێ بكه‌ن.

37

لَنْ يَّنَالَ اللّٰهَ لُحُوْمُهَا وَلَا دِمَآؤُهَا وَلٰكِنْ يَّنَالُهُ التَّقْوٰي مِنْكُمْ كَذٰلِكَ سَخَّرَهَا لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا اللّٰهَ عَلٰي مَا هَدٰىكُمْ وَبَشِّرِ الْمُحْسِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

تشته‌ك ژ گۆشت وخوينا ڤان قوربانان ناگه‌هته‌ خودێ، به‌لێ ته‌قوا وئيخلاصا د ڤى كارى دا دگه‌هته‌ وى، وكو مه‌خسه‌د پێ كنارێ خودێ ب تنێ بت، هه‌ر وه‌سا وى ئه‌و بۆ هه‌وه‌ بن ده‌ست كرن؛ دا هوين خودێ مه‌زن بكه‌ن، وشوكرا وى بكه‌ن كو وى به‌رێ هه‌وه‌ دايه‌ حه‌قییێ؛ چونكى ئه‌و يێ هێژاى هندێ يه‌. وتو مزگينییێ ب خێرێ وئيفله‌حێ بده‌ وان يێن د په‌رستنا خودێ دا و د گه‌ل به‌نییان ژى دقه‌نجيكار.

38

اِنَّ اللّٰهَ يُدٰفِعُ عَنِ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ خَوَّانٍ كَفُوْرٍ

تەفسیرا ساناهی

هندى خودێ‌یه‌ دوژمناتییا كـافــران وپــيــلانێن خرابكاران ژ خودان باوه‌ران دده‌ته‌ پاش؛ چونكى هندى خودێ‌یه‌ حه‌ز ژ هه‌ر يه‌كێ خيانه‌تێ د ئێمانه‌تێ خودايێ خۆ دا بكه‌ت وقه‌نجییا وى ڤه‌شێرت ناكه‌ت.

39

اُذِنَ لِلَّذِيْنَ يُقٰتَلُوْنَ بِاَنَّهُمْ ظُلِمُوْا وَاِنَّ اللّٰهَ عَلٰي نَصْرِهِمْ لَقَدِيْرُ

تەفسیرا ساناهی

(ل ده‌سپێكێ چێ نه‌دبوو بۆ موسلمانان كو شه‌ڕێ كافران بكه‌ن، وفه‌رمان ل وان هاتبوو كرن ئه‌و صه‌برێ ل سه‌ر نه‌خۆشییا كافران بكێشن، ڤێجا ده‌مێ نه‌خۆشییا كافران زێده‌ به‌لاڤ بووى وپێغه‌مبه‌ر ژ مه‌كه‌هێ مشه‌خت بووى وچوويه‌ مه‌دينێ، وموسلمان بووينه‌ خودان هێز) خودێ ده‌ستويرى دا موسلمانان كو شه‌ڕى بكه‌ن؛ ژ به‌ر وێ زۆردارى وته‌عدايییا ب سه‌رێ وان هاتى، وهندى خودێ‌یه‌ دشێت وان ب سه‌ربێخت ودوژمنێ وان ڕه‌زيل بكه‌ت.

40

اِۨلَّذِيْنَ اُخْرِجُوْا مِنْ دِيَارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ اِلَّا٘ اَنْ يَّقُوْلُوْا رَبُّنَا اللّٰهُ وَلَوْلَا دَفْعُ اللّٰهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَّهُدِّمَتْ صَوَامِعُ وَبِيَعٌ وَّصَلَوٰتٌ وَّمَسٰجِدُ يُذْكَرُ فِيْهَا اسْمُ اللّٰهِ كَثِيْرًا وَلَيَنْصُرَنَّ اللّٰهُ مَنْ يَّنْصُرُهٗ اِنَّ اللّٰهَ لَقَوِيٌّ عَزِيْزٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن نه‌چار بووين كو ژ وارێ خۆ ده‌ركه‌ڤن، نه‌ ژ به‌ر چو ب تنێ ژ به‌ر هندێ كو ئه‌و موسلمان بوون ووان گۆت: ئه‌للاهـ ب تنێ خودايێ مه‌يه‌. وئه‌گه‌ر ژ به‌ر وى شريعه‌تى نه‌با يێ خودێ داناى كو زۆردارى ونه‌حه‌قى د ناڤ هه‌ر ئوممه‌ته‌كێ دا ب كرنا شه‌ڕى بێنه‌ پاشڤه‌برن حه‌قى دا شكێت وعه‌رد دا خراب بت، ودا په‌رستگه‌هـ تێدا كاڤل بن ژ دێر وكه‌نيسه‌يێن فه‌لان، وكنيشتێن جوهییان، ومزگه‌فتێن موسلمانان يێن ئه‌و نڤێژان لێ دكه‌ن، وناڤێ خودێ گه‌له‌ك لێ دبێژن. وهه‌چییێ د سه‌ركه‌فتنا دينێ خودێ دا خۆ بوه‌ستينت، هندى خودێ‌یه‌ دێ وى ب سه‌ر دوژمنێ وى ئێخت. هندى خودێ‌یه‌ يێ ب هێزه‌ كه‌س نه‌شێتێ، ويێ زاله‌ كه‌س لێ بسته‌ نابت، وى خه‌لك هه‌مى بن ده‌ستى خۆ كرينه‌.

41

اَلَّذِيْنَ اِنْ مَّكَّنّٰهُمْ فِي الْاَرْضِ اَقَامُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتَوُا الزَّكٰوةَ وَاَمَرُوْا بِالْمَعْرُوْفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَلِلّٰهِ عَاقِبَةُ الْاُمُوْرِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن مه‌ ب سه‌ركه‌فتنا خۆ سۆز دايێ ئه‌ون يێن ئه‌گه‌ر مه‌ ئه‌و ل عه‌ردى دانان، وئه‌و تێدا كرنه‌ جێگر و ب سه‌ر نه‌ياران ئێخستن، دێ نڤێژێ ب دورستى و ل ده‌مێ وێ كه‌ن، ودێ زه‌كاتا مالێ خۆ ده‌نه‌ يێن پێتڤى، ودێ فه‌رمانێ ب هه‌ر تشته‌كى كه‌ن يێ خودێ فه‌رمان پێ كرى ژ حه‌قێ وى وحه‌قێ به‌نییێن وى، ودێ خه‌لكى ژ وى تشتى ده‌نه‌ پاش يێ خودێ ئه‌و ژێ داينه‌ پاش. ودويماهییا هه‌مى كاران بۆ خودێ ب تنێ‌یه‌، ودويماهى بۆ ته‌قوايێ يه‌.

42

وَاِنْ يُّكَذِّبُوْكَ فَقَدْ كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوْحٍ وَّعَادٌ وَّثَمُوْدُ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر ملله‌تێ ته ته‌ دره‌وين ده‌ربێخن ب ڕاستى هنده‌ك ملله‌تێن دى ژى به‌رى وان پێغه‌مبه‌رێن خۆ دره‌وين ده‌رێخست بوون، ملله‌تێ نووحى، وعادى، وثه‌موودى.

43

وَقَوْمُ اِبْرٰهِيْمَ وَقَوْمُ لُوْطٍ

تەفسیرا ساناهی

وملله‌تێ ئيبراهيمى، وملله‌تێ لووطى.

44

وَّاَصْحٰبُ مَدْيَنَ وَكُذِّبَ مُوْسٰي فَاَمْلَيْتُ لِلْكٰفِرِيْنَ ثُمَّ اَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيْرِ

تەفسیرا ساناهی

وخودانێن (مه‌ديه‌نێ) ئه‌وێن شوعه‌يب دره‌وين ده‌رێخستى، وفيرعه‌ونى وملله‌تێ وى مووسا دره‌وين ده‌رێخست بوو، ڤێجا من له‌ز د عه‌زابدانا ڤان ملله‌تان دا نه‌كر، ومن ل دويڤ وان به‌ردا، پاشى من هه‌ر يه‌ك ژ وان ب عه‌زابێ گرت، ڤێجا نه‌ڕازيبوونا من ژ وان ژ به‌ر كوفر ودره‌وپێكرنا وان، وگوهۆڕينا من بۆ قه‌نجییا وان ب عه‌زابێ يا چاوا بوو؟

45

فَكَاَيِّنْ مِّنْ قَرْيَةٍ اَهْلَكْنٰهَا وَهِيَ ظَالِمَةٌ فَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلٰي عُرُوْشِهَا وَبِئْرٍ مُّعَطَّلَةٍ وَّقَصْرٍ مَّشِيْدٍ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا مه‌ گه‌له‌ك گوندێن زۆردار ژ به‌ر كوفرا وان تێبرن، وئه‌ڤه‌ كاڤله‌وارێن وانه‌ ژ مرۆڤان دڤالانه‌، و بيرێن وان يێن ئاڤێ يێن ژ كار كه‌فتين كه‌س ئاڤێ ژێ ڤه‌ناخۆت، وقه‌سرێن وان يێن بلند ونه‌خشاندى عه‌زاب ژ خودانێن خۆ پاشڤه‌ نه‌بر.

46

اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِي الْاَرْضِ فَتَكُوْنَ لَهُمْ قُلُوْبٌ يَّعْقِلُوْنَ بِهَا٘ اَوْ اٰذَانٌ يَّسْمَعُوْنَ بِهَا فَاِنَّهَا لَا تَعْمَي الْاَبْصَارُ وَلٰكِنْ تَعْمَي الْقُلُوْبُ الَّتِيْ فِي الصُّدُوْرِ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ما دره‌وپێكه‌رێن قوره‌يشییان ل عه‌ردى نه‌گه‌ڕياينه‌ دا شوينوارێن وان تێچوويان ببينن، وعه‌قلێ خۆ بده‌نه‌ كارى، ووجه‌كێ بۆ خۆ ژێ بگرن، وگوهێ خۆ بده‌نه‌ ده‌نگ وباسێن وان وعيبره‌تێ بـۆ خــۆ ژێ وه‌ربــگــرن؟ چــونكى هندى كۆراتییه‌ نه‌ كۆراتییا چاڤانه‌،به‌لكى كۆراتییا خودانى تێ دبه‌ت كۆراتییا دلییه‌ ژ حه‌قییێ.

47

وَيَسْتَعْجِلُوْنَكَ بِالْعَذَابِ وَلَنْ يُّخْلِفَ اللّٰهُ وَعْدَهٗ وَاِنَّ يَوْمًا عِنْدَ رَبِّكَ كَاَلْفِ سَنَةٍ مِّمَّا تَعُدُّوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وكافرێن قوره‌يشـیـیان -ژ نه‌زانينا خۆ يا دژوار- له‌زێ ل وێ عه‌زابێ دكه‌ن يا تو وان پێ دترسينى ئه‌گه‌ر ئه‌و ل سه‌ر كوفرا خۆ بمينن، وخودێ وێ عه‌زابێ يا وى سۆز پێ دايه‌ وان هه‌ر دێ ب جهـ ئينت، ووى د دنيايێ دا ل ڕۆژا (به‌درێ) ئه‌و ب سه‌رێ وان ئينا. وهندى ڕۆژه‌كه‌ ژ ڕۆژان ل نك خودايێ ته‌ -كو ڕۆژا قيامه‌تێ‌يه‌- هندى هزار سالانه‌ ژ وان يێن هوين د دنيايێ دا دهژمێرن، وئه‌و ژ وى يا دوير نينه‌.

48

وَكَاَيِّنْ مِّنْ قَرْيَةٍ اَمْلَيْتُ لَهَا وَهِيَ ظَالِمَةٌ ثُمَّ اَخَذْتُهَا وَاِلَيَّ الْمَصِيْرُ

تەفسیرا ساناهی

وگه‌له‌ك گوند هه‌بوون ژ به‌ر ڕژدییا خه‌لكێ وان ل سه‌ر كوفرێ دزۆردار بوون، ئينا من ل دويڤ وان به‌ردا وئه‌و زوى عه‌زاب نه‌دان، ڤێجا ئه‌و ب ڤێ چه‌ندێ هاتنه‌ خاپاندن، پاشى د دنيايێ دا من ئه‌و ب عه‌زابا خۆ گرتن، وزڤڕينا وان پشتى تێبرنێ بۆ نك منه‌، ڤێجا ئه‌ز دێ ب وێ عه‌زابێ وان عه‌زاب ده‌م يا ئه‌و ژ هه‌ژى.

49

قُلْ يٰ٘اَيُّهَا النَّاسُ اِنَّمَا٘ اَنَا لَكُمْ نَذِيْرٌ مُّبِيْنٌ

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌: ئه‌ى گه‌لی مرۆڤان هه‌ما ئه‌ز بۆ هه‌وه‌ پێغه‌مبه‌ره‌كم په‌ياما خودێ دگه‌هينمه‌ هه‌وه‌ وهه‌وه‌ دترسينم.

50

فَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ لَهُمْ مَّغْفِرَةٌ وَّرِزْقٌ كَرِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى، وئه‌و باوه‌رى د دلێ وان دا ئاكنجى بووى، وكريارێن چاك كرين، گونه‌هـ ژێبرنه‌ك بۆ وان ل نك خودێ هه‌يه‌، وڕزقه‌كێ باش وبێ ڤه‌بڕين كو به‌حه‌شته‌.

51

وَالَّذِيْنَ سَعَوْا فِيْ٘ اٰيٰتِنَا مُعٰجِزِيْنَ اُولٰٓئِكَ اَصْحٰبُ الْجَحِيْمِ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن د كرنا فه‌ند وفێلان دا خۆ وه‌ستاندى دا ئايه‌تێن قورئانێ نه‌هێلت، ودره‌و پێ كرى و ل دويڤ نه‌چووين، ئه‌و ئه‌ون يێن هه‌ر د ئاگرێ هلكرى دا دمينن.

52

وَمَا٘ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَّسُوْلٍ وَّلَا نَبِيٍّ اِلَّا٘ اِذَا تَمَنّٰ٘ي اَلْقَي الشَّيْطٰنُ فِيْ٘ اُمْنِيَّتِهٖ فَيَنْسَخُ اللّٰهُ مَا يُلْقِي الشَّيْطٰنُ ثُمَّ يُحْكِمُ اللّٰهُ اٰيٰتِهٖ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌ر پێغه‌مبه‌ره‌كێ به‌رى ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- مه‌ هنارتى ده‌مێ وى كيتابا خودێ خواندى شه‌يتانى وه‌سواس وئالۆزى يێن كرينه‌ د خواندنا وى دا؛ دا شه‌يتان به‌رێ مرۆڤان ژ دويكه‌فتنا وى تشتێ پێغه‌مبه‌ر دخوينت بده‌ته‌ پاش، به‌لێ خودێ فه‌ند وفێلا شه‌يتانى پويچ دكه‌ت، ووه‌سواسا وى ڕادكه‌ت، وئايه‌تێن خۆ يێن ئاشكه‌را موكم دكه‌ت. وخودێ يێ پڕزانايه‌ ب تشتێ بووى ويێ دێ بت، چو ل به‌ر وى به‌رزه‌ نابت، و د قه‌ده‌ر وفه‌رمانا خۆ دا يێ كاربنه‌جهه‌.

53

لِّيَجْعَلَ مَا يُلْقِي الشَّيْطٰنُ فِتْنَةً لِّلَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌ وَّالْقَاسِيَةِ قُلُوْبُهُمْ وَاِنَّ الظّٰلِمِيْنَ لَفِيْ شِقَاقٍۣ بَعِيْدٍ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ڤ كاره‌ ژ شه‌يتانى چێ نابت بۆ هندێ نه‌بت دا خودێ وى بكه‌ته‌ جه‌ڕباندن بۆ ئه‌وێن نفاق وگومان د دلێن وان دا هه‌ى، وبۆ وان دلڕه‌قان ژ بوتپه‌رێسان يێن پاشڤه‌برن كارى د وان نه‌كه‌ت. وهندى زۆردارن ژ ڤان ووان د دوژمناتییه‌كا دژوار دانه‌ بۆ خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى، و د نه‌حه‌قییه‌كا دوير دانه‌ ژ ڕاستییێ.

54

وَّلِيَعْلَمَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ اَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّكَ فَيُؤْمِنُوْا بِهٖ فَتُخْبِتَ لَهٗ قُلُوْبُهُمْ وَاِنَّ اللّٰهَ لَهَادِ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْ٘ا اِلٰي صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

تەفسیرا ساناهی

وخودانێن زانينێ ئه‌وێن ب زانينا خۆ ڤاڤارتنا حه‌قییێ ژ نه‌حه‌قییێ دكه‌ن دا بزانن كو قورئانا پيرۆز ئه‌و ڕاستییه‌ يا ژ نك خودێ بۆ ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- هاتى، وچو گومان تێدا نينه‌، وشه‌يتان ڕێكا خۆ بۆ نابينت، ڤێجا دا باوه‌رییا وان پێ زێده‌ ببت، ودلێن وان بۆ نه‌رم ببن. وهندى خودێ‌یه‌ به‌رێ وان يێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى دده‌ته‌ ڕێكا حه‌قییێ يا ئاشكه‌را، كو ئيسلامه‌، ووان پێ ژ سه‌رداچوونێ ڕزگار دكه‌ت.

55

وَلَا يَزَالُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فِيْ مِرْيَةٍ مِّنْهُ حَتّٰي تَاْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً اَوْ يَاْتِيَهُمْ عَذَابُ يَوْمٍ عَقِيْمٍ

تەفسیرا ساناهی

وكافرێن دره‌وپێكه‌ر دێ مينن ژ وێ ب گومان يا قورئان بۆ وان پێ هاتى حه‌تا قيامه‌ت ژ نشكه‌كێ ڤه‌ دگه‌هته‌ وان، وئه‌و ل سه‌ر دره‌وپێكرنا خۆ، يان عه‌زابا ڕۆژه‌كا بێ خێر دگه‌هته‌ وان.

56

اَلْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ لِّلّٰهِ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ فَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ فِيْ جَنّٰتِ النَّعِيْمِ

تەفسیرا ساناهی

ملك وده‌سهه‌لاتدارى د ڤێ ڕۆژێ دا بۆ خودێ ب تنێ‌یه‌، وئه‌وه‌ يێ حوكمى د ناڤبه‌را خودان باوه‌ر وكافران دا دكه‌ت. ڤێجا ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى وكريارێن چاك كرين، خۆشییا به‌رده‌وام د به‌حه‌شتان دا بۆ وان هه‌يه‌.

57

وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَكَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا فَاُولٰٓئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُّهِيْنٌ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن كوفر ب ته‌وحيدا خودێ كرى وپێغه‌مبه‌رێ وى دره‌وين ده‌رێخستى وباوه‌رى ب ئايه‌تێن قورئانێ نه‌ئيناى، ئه‌وان عه‌زابه‌كا ئه‌و پێ ڕه‌زيل وشه‌رمزار ببن د جه‌هنه‌مێ دا بۆ وان هه‌يه‌.

58

وَالَّذِيْنَ هَاجَرُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ثُمَّ قُتِلُوْ٘ا اَوْ مَاتُوْا لَيَرْزُقَنَّهُمُ اللّٰهُ رِزْقًا حَسَنًا وَاِنَّ اللّٰهَ لَهُوَ خَيْرُ الرّٰزِقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن پێخه‌مه‌ت ڕازيبوونا خودێ و ب سه‌رێخستنا دينێ وى ژ وارێ خۆ ده‌ركه‌فتين، هه‌چییێ ژ وان د جيهادا كافران دا بێته‌ كوشتن، وهه‌چییێ ژ وان نه‌ د شه‌ڕى ژى دا بمرت، خودێ ڕزقێ وان دێ كه‌ته‌ به‌حه‌شت وخۆشییا وێ يا به‌رده‌وام وبێ ڤه‌بڕين، وهندى خودێ‌یه‌ چێترينێ ڕزقده‌هانه‌.

59

لَيُدْخِلَنَّهُمْ مُّدْخَلًا يَّرْضَوْنَهٗ وَاِنَّ اللّٰهَ لَعَلِيْمٌ حَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

خودێ دێ وان كه‌ته‌ د جهه‌كى ڤه‌ ئه‌و پێ دڕازينه‌ كو به‌حه‌شته‌. وهندى خودێ‌یه‌ يێ پڕزانايه‌ ب وى يێ بۆ جيهادا د ڕێكا وى دا ده‌ركه‌ڤت، و ب وى يێ بۆ دنيايێ ده‌ركه‌ڤت، يێ ئارامه‌ ب وى يێ بێ ئه‌مرییا وى بكه‌ت، له‌زێ د عه‌زابدانا وى دا ناكه‌ت.

60

ذٰلِكَ وَمَنْ عَاقَبَ بِمِثْلِ مَا عُوْقِبَ بِهٖ ثُمَّ بُغِيَ عَلَيْهِ لَيَنْصُرَنَّهُ اللّٰهُ اِنَّ اللّٰهَ لَعَفُوٌّ غَفُوْرٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤ مه‌سه‌لا مه‌ بۆ ته‌ گۆتى ژ برنا مشه‌ختییان بۆ به‌حه‌شتێ، وهه‌چییێ ته‌عدايى لێ هاته‌ كرن ده‌ستويرى بۆ وى هه‌يه‌ كو ئه‌و ژى وه‌كى وێ يا د گه‌ل هاتییه‌ كرن د گه‌ل ته‌عداكه‌رى بكه‌ت، وچو گونه‌هـ د ڤێ چه‌ندێ دا ل سه‌ر وى نينه‌، ڤێجا ئه‌گه‌ر ته‌عداكه‌ر زڤڕى وجاره‌كا دى نه‌خۆشى گه‌هاندێ، هندى خودێ‌یه‌ ته‌عدا لێكه‌رى ب سه‌ر دئێخت؛ چونكى نابت ته‌عدا ل وى بێته‌كرن ژ به‌ر تۆلڤه‌كرنا وى. هندى خودێ‌یه‌ عه‌فوكه‌رێ گونه‌هـ ژێبره‌، گونه‌هكاران عه‌فى دكه‌ت وله‌زێ د عه‌زابدانا وان دا ناكه‌ت، وگونه‌هێن وان ژێ دبه‌ت.

61

ذٰلِكَ بِاَنَّ اللّٰهَ يُوْلِجُ الَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَيُوْلِجُ النَّهَارَ فِي الَّيْلِ وَاَنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌۣ بَصِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێ ئه‌ڤ شريعه‌ت وئه‌حكامێن عادل بۆ هه‌وه‌ داناين خودايێ حه‌قه‌، ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كى يێ خودان شيانه‌، و ژ شيانا وییه‌ ئه‌و وى ده‌مێ كێم دبت ژ شه‌ڤێ دكه‌ته‌ د ڕۆژێ دا، ووى ده‌مێ كێم دبت ژ ڕۆژێ دكه‌ته‌ د شه‌ڤێ دا، وهندى خودێ‌یه‌ گوهـ ل هه‌مى ده‌نگان دبت، وهه‌مى كرياران دبينت، چو تشت ل به‌ر وى به‌رزه‌ نابت.

62

ذٰلِكَ بِاَنَّ اللّٰهَ هُوَ الْحَقُّ وَاَنَّ مَا يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖ هُوَ الْبَاطِلُ وَاَنَّ اللّٰهَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيْرُ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و ژ به‌ركو خودێ‌یه‌ خودايێ حه‌ق يێ كو ژ وى پێڤه‌تر چو خودا نينن، وهندى ئه‌و تشتـن يێن بوتپه‌رێس ژ بلی وى په‌رستنێ بۆ دكه‌ن دپويچن نه‌ مفايى دگه‌هينن نه‌ زيانێ، وهندى خودێ‌یه‌ د سه‌ر چێكرییێن خۆ ڕا يێ بلنده‌، ويێ بلنده‌ ژ هندێ كو هه‌ڤكويف وهه‌ڤال هه‌بن، يێ مه‌زنه‌ هه‌ر تشته‌ك د بن وى دايه‌، وچو تشت ژ وى مه‌زنتر نينه‌.

63

اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَآءِ مَآءً فَتُصْبِحُ الْاَرْضُ مُخْضَرَّةً اِنَّ اللّٰهَ لَطِيْفٌ خَبِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ما ته ‌-ئه‌ى موحه‌ممه‌د- نه‌ديتییه‌ كو خودێ باران ژ عه‌سمانى ئينايه‌ خوارێ، ڤێجا عه‌رد پێ كه‌سك دبت ژ به‌ر وى شينكاتییێ لێ شين دبت؟ هندى خودێ‌یه‌ بۆ به‌نییێن خۆ يێ باش وهويربينه‌ كو ب وێ ئاڤێ شينكاتى بۆ وان ژ عه‌ردى ئينايه‌ ده‌ر، و ب مه‌صلحه‌تا وان يێ شاره‌زايه‌.

64

لَهٗ مَا فِي السَّمٰوٰتِ وَمَا فِي الْاَرْضِ وَاِنَّ اللّٰهَ لَهُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيْدُ

تەفسیرا ساناهی

هه‌ر تشته‌كێ ل عه‌سمانان وعه‌ردى ملك وبه‌نییێن خودێنه‌، هه‌مى هه‌وجه‌ى قه‌نجى وڕێڤه‌برنا وينه‌. وهندى خودێ‌یه‌ ئه‌وه‌ ده‌وله‌مه‌ندێ هه‌وجه‌ى كه‌سێ نه‌بت، يێ مه‌دحێن وى د هه‌مى حالان دا دئێنه‌كرن. هويربينێ شاره‌زايه‌.

65

اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ سَخَّرَ لَكُمْ مَّا فِي الْاَرْضِ وَالْفُلْكَ تَجْرِيْ فِي الْبَحْرِ بِاَمْرِهٖ وَيُمْسِكُ السَّمَآءَ اَنْ تَقَعَ عَلَي الْاَرْضِ اِلَّا بِاِذْنِهٖ اِنَّ اللّٰهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ما ته‌ نه‌ديتییه‌ كو هه‌ر تشته‌كێ ل عه‌ردى ژ ده‌وار وحه‌يوان وشينكاتى وفێقى وهشكاتى خودێ بۆ سوياربوون وخوارن ومفايێ هه‌وه‌ بن ده‌ستى هه‌وه‌ كرییه‌، هه‌ر وه‌سا وى گه‌مى بن ده‌ستى هه‌وه‌ كرينه‌ ئه‌و ب فه‌رمانا وى د ده‌ريايێ دا دچن، وهه‌وه‌ ووى تشتێ هه‌وه‌ دگه‌هينته‌ وى جهێ هه‌وه‌ بڤێت، وئه‌وه‌ يێ عه‌سمانى ڕادگرت ودپارێزت؛ دا بێى ئانه‌هییا وى نه‌كه‌فته‌ سه‌ر عه‌ردى ووى خه‌لكێ ل سه‌ر بكوژت؟ هندى خودێ‌یه‌ ب مرۆڤان يێ مهره‌بان ودلۆڤانكاره‌ له‌و ئه‌ڤ تشته‌ بن ده‌ستى وى كرينه‌.

66

وَهُوَ الَّذِيْ٘ اَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيْتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيْكُمْ اِنَّ الْاِنْسَانَ لَكَفُوْرٌ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وه‌ خودايێ هوين زێندى كرين و ژ چونه‌يێ داين، پاشى ده‌مێ ژییێ هه‌وه‌ ب دويماهى دئێت هه‌وه‌ دمرينت، پاشى هه‌وه‌ زێندى دكه‌ته‌ڤه‌ دا حسێبێ سه‌را كريارێن هه‌وه‌ د گه‌ل هه‌وه‌ بكه‌ت. هندى مرۆڤه‌ د گه‌ل ڤان ده‌ليلێن ئاشكه‌را ل سه‌ر شيان وته‌وحيدا خودێ گه‌له‌ك يێ قه‌نجى ڤه‌شێره‌.

67

لِكُلِّ اُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنْسَكًا هُمْ نَاسِكُوْهُ فَلَا يُنَازِعُنَّكَ فِي الْاَمْرِ وَادْعُ اِلٰي رَبِّكَ اِنَّكَ لَعَلٰي هُدًي مُّسْتَقِيْمٍ

تەفسیرا ساناهی

بۆ هه‌ر ملله‌ته‌كى ژ ملله‌تێن بۆرى شريعه‌ته‌ك مه‌ دانايه‌ ومه‌ فه‌رمان پێ ل وان كرییه‌، ڤێجا ئه‌و كارى پێ دكه‌ن، ڤێجا بلا بوتپه‌رێسێن قوره‌يشییان هه‌ڤڕكییا ته‌ د شريعه‌تێ ته‌ دا نه‌كه‌ن -ئه‌ى موحه‌ممه‌د-، وتو بۆ ته‌وحيدا خودايێ خۆ وئيخلاصا د په‌رستنا وى دا ودويكه‌فتنا فه‌رمانا وى گازى بكه‌، هندى تويى تو يێ ل سه‌ر دينه‌كێ ڕاست، يێ چو خوارى تێدا نه‌.

68

وَاِنْ جٰدَلُوْكَ فَقُلِ اللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر وان ب نه‌حه‌قى مجدى د هه‌ڤڕكییا ته‌ دا كر د وى تشتى دا يێ تو به‌رێ وان دده‌يێ تو هه‌ڤڕكییا وان نه‌كه‌، وبێژه‌ وان: خودێ ب تشتێ هوين دكه‌ن ژ كوفرێ ودره‌وپێكرنێ زاناتره‌، وهه‌ما ئه‌و دڕكۆنه‌.

69

اَللّٰهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ فِيْمَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڕۆژا قيامه‌تێ خودێ حوكمى د ناڤبه‌را موسلمان وكافران دا دكه‌ت د مه‌سه‌لا ژێك جودابوونا وان د دينى دا. و د ڤێ ئايه‌تێ دا تۆره‌يه‌كێ باش هه‌يه‌ بۆ چاوانییا دان وستاندنێ د گه‌ل وى يێ ژ سه‌رڕه‌قى هه‌ڤڕكییێ دكه‌ت.

70

اَلَمْ تَعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا فِي السَّمَآءِ وَالْاَرْضِ اِنَّ ذٰلِكَ فِيْ كِتٰبٍ اِنَّ ذٰلِكَ عَلَي اللّٰهِ يَسِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ما ته‌ نه‌زانییه‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- كو هندى خودێ‌یه‌ هه‌ر تشته‌كێ ل عه‌سمانى وعه‌ردى هه‌ى باش دزانت و د له‌وحێ پاراستى دا نڤيسییه‌؟ هندى ئه‌و زانينه‌ كاره‌كێ ب ساناهییه‌ ل سه‌ر وى خودايى يێ چو تشت وى بێزار نه‌كه‌ت.

71

وَيَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهٖ سُلْطٰنًا وَّمَا لَيْسَ لَهُمْ بِهٖ عِلْمٌ وَمَا لِلظّٰلِمِيْنَ مِنْ نَّصِيْرٍ

تەفسیرا ساناهی

وكافرێن قوره‌يشییان ڕژدییێ ل سه‌ر شركا ب خودێ دكه‌ن د گه‌ل كو نه‌حه‌قییا كارێ ئه‌و ل سه‌ر تشته‌كێ ئاشكه‌رايه‌؛ چونكى ئه‌و په‌رستنا هنده‌ك خوداوه‌ندان دكه‌ن، د كيتابه‌كێ ژ كيتابێن خودێ دا چو هێجه‌ت وده‌ليل ل سه‌ر هندێ نه‌هاتينه‌ كو ئه‌و ب كێر په‌رستنێ دئێن، ووان چو زانين ب وێ دره‌وێ نينه‌ يا وان ژ نك خۆ چێكرى و ب دويڤ خودێ ڤه‌ناى، به‌لكى هه‌ما وان بێ ده‌ليل دويكه‌فتنا بابێن خۆ كرییه‌. ڤێجا ئه‌گه‌ر ده‌مێ حسێبا ل ئاخره‌تێ هات بوتپه‌رێسان چو پشته‌ڤان نابن پشته‌ڤانییا وان بكه‌ن، يان عه‌زابێ ژ وان پاشڤه‌ببه‌ن.

72

وَاِذَا تُتْلٰي عَلَيْهِمْ اٰيٰتُنَا بَيِّنٰتٍ تَعْرِفُ فِيْ وُجُوْهِ الَّذِيْنَ كَفَرُوا الْمُنْكَرَ يَكَادُوْنَ يَسْطُوْنَ بِالَّذِيْنَ يَتْلُوْنَ عَلَيْهِمْ اٰيٰتِنَا قُلْ اَفَاُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِّنْ ذٰلِكُمْ اَلنَّارُ وَعَدَهَا اللّٰهُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَبِئْسَ الْمَصِيْرُ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر ئايه‌تێن مه‌ يێن ئاشكه‌را بۆ وان بێنه‌ خواندن، تو دێ نه‌ڕازيبوونێ ل سه‌ر ڕوییێن وان بينى، نێزيكه‌ ئه‌و دربه‌كى ل وان خودان باوه‌ران بده‌ن يێن به‌رێ وان دده‌نه‌ خودێ وئايه‌تێن وى بۆ وان دخوينن. تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ وان: ئه‌رێ ئه‌ز وێ بۆ هه‌وه‌ نه‌بێژم يا ژ گوهدانا حه‌قییێ وديتنا حه‌قخوازان بۆ هه‌وه‌ نه‌خۆشتر؟ ئه‌و ئاگره‌ يێ خودێ ل ئاخره‌تێ بۆ كافران ئاماده‌كرى، و چ پيسه‌ جهه‌ ئه‌و دێ چنێ.

73

يٰ٘اَيُّهَا النَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُوْا لَهٗ اِنَّ الَّذِيْنَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ لَنْ يَّخْلُقُوْا ذُبَابًا وَّلَوِ اجْتَمَعُوْا لَهٗ وَاِنْ يَّسْلُبْهُمُ الذُّبَابُ شَيْــًٔا لَّا يَسْتَنْقِذُوْهُ مِنْهُ ضَعُفَ الطَّالِبُ وَالْمَطْلُوْبُ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى گه‌لی مرۆڤان مه‌ته‌له‌ك هاته‌ئينان ڤێجا هوين گوهێ خۆ بده‌نێ وهزرا خۆ تێدا بكه‌ن: هندى ئه‌و صه‌نه‌من يێن هوين ژبلی خودێ په‌رستنێ بۆ دكه‌ن ئه‌گه‌ر هه‌مى پێكڤه‌ كۆم ببن نه‌شێن مێشه‌كا ب تنێ بئافرينن، ڤێجا چاوا دێ شێن تشته‌كێ مه‌زنتر ئافرينن؟ وئه‌و نه‌شێن وى تشتى ژ مێشێ بستينن يێ مێش ژ وان دستينت، ئه‌رێ بێزارییه‌ك ژ ڤێ مه‌زنتر هه‌يه‌؟ ڤێجا ئه‌و هه‌ردو پێكڤه‌ دلاوازن: داخوازكه‌ر يێ كو ژبلی خودێ په‌رستن بۆ دئێته‌ كرن يێ لاوازه‌ ونه‌شێت وى تشتى ژ مێشێ بستينت يێ مێش دڕه‌ڤينت، ويێ داخواز ژى ژێ دئێته‌كرن كو مێشه‌ يا لاوازه‌، ڤێجا چاوا ئه‌و ڤان صه‌نه‌مان بۆ خۆ دكه‌نه‌ خوداوه‌ند، وئه‌و ب ڤى ڕه‌نگى دڕه‌زيلن؟

74

مَا قَدَرُوا اللّٰهَ حَقَّ قَدْرِهٖ اِنَّ اللّٰهَ لَقَوِيٌّ عَزِيْزٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤان بوتپه‌رێسان وه‌سا خودێ مه‌زن نه‌كرییه‌ وه‌كى ئه‌و ژ هه‌ژى، ده‌مێ وان شريك بۆ وى داناين، وئه‌وه‌ خودان هێزێ هه‌ر تشته‌ك ئافراندى، زالێ كه‌س نه‌شێتێ.

75

اَللّٰهُ يَصْطَفِيْ مِنَ الْمَلٰٓئِكَةِ رُسُلًا وَّمِنَ النَّاسِ اِنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌۣ بَصِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

خودايێ مه‌زن ژ فريشته‌يان هنده‌ك هنارتییان بۆ پێغه‌مبه‌رێن خۆ هل دبژێرت، و ژ مرۆڤان ژى پێغه‌مبه‌ران هل دبژێرت؛ دا په‌يامێن وى بگه‌هيننه‌ خه‌لكى، هندى خودێ‌یه‌ گوهدێرێ گۆتنێن به‌نییێن خۆيه‌، وهه‌ر تشته‌كێ هه‌ى دبينت.

76

يَعْلَمُ مَا بَيْنَ اَيْدِيْهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَاِلَي اللّٰهِ تُرْجَعُ الْاُمُوْرُ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و وى تشتى دزانت يێ ل به‌ر ده‌ستێن ملياكه‌ت وپێغه‌مبه‌رێن وى هه‌ى به‌رى وان بئافرينت، ووێ ژى دزانت يێ پشتى وان دبت. وكار هه‌مى بۆ نك خودێ ب تنێ دئێنه‌ زڤڕاندن.

77

يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا ارْكَعُوْا وَاسْجُدُوْا وَاعْبُدُوْا رَبَّكُمْ وَافْعَلُوا الْخَيْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى موحه‌ممه‌دى -سلاڤ لێ بن- ئيناى هوين د نڤێژێن خۆ دا هه‌ڕنه‌ ركووعێ وسجوودێ، وپه‌رستنا خودايێ خۆ ب تنێ بكه‌ن، وكارێ باش بكه‌ن؛ دا هوين ئيفله‌حێ ببينن.

78

وَجَاهِدُوْا فِي اللّٰهِ حَقَّ جِهَادِهٖ هُوَ اجْتَبٰىكُمْ وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّيْنِ مِنْ حَرَجٍ مِلَّةَ اَبِيْكُمْ اِبْرٰهِيْمَ هُوَ سَمّٰىكُمُ الْمُسْلِمِيْنَ مِنْ قَبْلُ وَفِيْ هٰذَا لِيَكُوْنَ الرَّسُوْلُ شَهِيْدًا عَلَيْكُمْ وَتَكُوْنُوْا شُهَدَآءَ عَلَي النَّاسِ فَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَ وَاعْتَصِمُوْا بِاللّٰهِ هُوَ مَوْلٰىكُمْ فَنِعْمَ الْمَوْلٰي وَنِعْمَ النَّصِيْرُ

تەفسیرا ساناهی

وهوين جيهادا كافر وزۆرداران، ونه‌فسێ، وشه‌يتانى بكه‌ن، جيهاده‌كا مه‌زن، وئنيه‌تا خۆ بۆ خودێ ب تنێ بينن، وله‌ش ودلێن خۆ ته‌سليمى وى بكه‌ن، وى هوين بۆ هلگرتنا ڤى دينى هلبژارتينه‌، ووى منه‌ت ل هه‌وه‌ كر كو شريعه‌تێ هه‌وه‌ ب ساناهى ئێخست، وچو زه‌حمه‌ت ودژوارى نه‌كره‌ د ئه‌حكامێن وى دا، وه‌كى كو كرییه‌ د شريعه‌تێن هنده‌ك ملله‌تێن به‌رى هه‌وه‌ دا، ئه‌ڤ دينێ هۆسا ب ساناهى دينێ بابێ هه‌وه‌ ئيبراهيمییه‌، وخودێ‌یه‌ د كيتابێن به‌رێ هاتينه‌ خوارێ دا ناڤێ هه‌وه‌ كرییه‌ موسلمان، و د ڤێ قورئانێ ژى دا، ووى هوين ب ڤێ هلبژارتنێ تايبه‌ت كرن؛ دا پێغه‌مبه‌رێ دويماهییێ موحه‌ممه‌د -سلاڤ لێ بن- ل سه‌ر هه‌وه‌ ببته‌ شاهد كو وى په‌ياما خودێ گه‌هانده‌ هه‌وه‌، ودا هوين ل سه‌ر ملله‌تان ببنه‌ شاهد كو پێغه‌مبه‌رێن وان -وه‌كى خودێ د قورئانێ دا گۆتى- په‌يام گه‌هاندبوونه‌ وان، ڤێجا دڤێت هوين بهايێ ڤێ قه‌نجییێ بزانن، وشوكرا وێ بكه‌ن، وڕێنيشانێن دينێ خودێ ب كرنا نڤێژێ ب ڕه‌نگه‌گێ دورست، ودانا زه‌كاتا فه‌ر بپارێزن، وكو هوين هاوارێن خۆ بگه‌هيننه‌ خودێ، وخۆ بهێلنه‌ ب هيڤییا وى ڤه‌، وئه‌و باشترين سه‌ركاره‌ بۆ وى يێ خۆ بهێلته‌ ب هيڤییێ ڤه‌، وباشترين پشته‌ڤانه‌ بۆ وى يێ پشته‌ڤانییێ ژێ بخوازت.