سوورەتا طه

زڤرین بۆ سەرەکیێ
هەژمارا ئایەتان - 135
1

طٰهٰ

تەفسیرا ساناهی

(طه) گۆتن ل دۆر حه‌رفێن كه‌ركرى ل دسپێكا سووره‌تا به‌قه‌ره‌ بۆرییه‌.

2

مَا٘ اَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْاٰنَ لِتَشْقٰ٘ي

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى موحه‌ممه‌د مه‌ قورئان بۆ ته‌ نه‌ئينايه‌ خوارێ؛ دا تو ب وى كارى يێ ته‌ هێزا وى نه‌بت به‌خت ڕه‌ش ببى.

3

اِلَّا تَذْكِرَةً لِّمَنْ يَّخْشٰي

تەفسیرا ساناهی

به‌لكى مه‌ بۆ شيره‌ت ئه‌و يا ئينايه‌ خوارێ؛ دا ئه‌و بيرا خۆ پێ بينته‌ڤه‌ يێ ژ عه‌زابا خودێ دترست، ڤێجا ئه‌و ب جهئينانا فه‌رمانێن خودێ ته‌قوا وى دكـه‌ن.

4

تَنْزِيْلًا مِّمَّنْ خَلَقَ الْاَرْضَ وَالسَّمٰوٰتِ الْعُلٰي

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤ قورئانه‌ ژ نك وى خودايى يا هاتییه‌ خوارێ يێ عه‌رد وعه‌سمانێن بلند ئافراندين.

5

اَلرَّحْمٰنُ عَلَي الْعَرْشِ اسْتَوٰي

تەفسیرا ساناهی

خودايێ ڕه‌حـمان (ئستواء) ل سه‌ر عه‌رشى كرییه‌ ئانه‌كو: يێ بلند بوويه‌ سه‌ر عه‌رشى، بلندبوونه‌كا بابه‌تى مه‌زنییا وى بت.

6

لَهٗ مَا فِي السَّمٰوٰتِ وَمَا فِي الْاَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَمَا تَحْتَ الثَّرٰي

تەفسیرا ساناهی

هه‌ر تشته‌كێ ل عه‌سمانان وهه‌ر تشته‌كێ ل عه‌ردى وهه‌ر تشته‌كێ د ناڤبه‌را وان دا وهه‌ر تشته‌كێ ل بن عه‌ردى يێ وییه‌، وى يێ ئافراندى وملكێ وییه‌ وئه‌و ب ڕێڤه‌ دبه

7

وَاِنْ تَجْهَرْ بِالْقَوْلِ فَاِنَّهٗ يَعْلَمُ السِّرَّ وَاَخْفٰي

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ده‌نگێ خۆ بلند بكه‌ى، ڤێجا گۆتنا ته‌ يا ئاشكه‌را بت يان يا نه‌په‌نى بت، هندى خودێ‌یه‌ چو تشت ل به‌ر وى به‌رزه‌ نابن، تشتێ نه‌په‌نى ويێ ژ وى ڤه‌شارتيتر ژى وه‌كى وێ گۆتنا مرۆڤ د دلێ خۆ دا دبێژت ئه‌و دزانت.

8

اَللّٰهُ لَا٘ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ لَهُ الْاَسْمَآءُ الْحُسْنٰي

تەفسیرا ساناهی

ئه‌للاهه‌ ئه‌و خودا يێ ژبلی وى دورست نينه‌ په‌رستن بۆ كه‌سێ دى بێته‌ كرن، باشناڤێن پێكهاتى وى ب تنێ هه‌نه‌.

9

وَهَلْ اَتٰىكَ حَدِيْثُ مُوْسٰي

تەفسیرا ساناهی

وئه‌رێ به‌حسێ مووسايێ كوڕێ عمرانى بۆ ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- هاتییه‌ كرن؟

10

اِذْ رَاٰ نَارًا فَقَالَ لِاَهْلِهِ امْكُثُوْ٘ا اِنِّيْ٘ اٰنَسْتُ نَارًا لَّعَلِّيْ٘ اٰتِيْكُمْ مِّنْهَا بِقَبَسٍ اَوْ اَجِدُ عَلَي النَّارِ هُدًي

تەفسیرا ساناهی

ده‌مێ وى ب شه‌ڤ ئاگره‌كێ هل ديتى ڤێجا وى گۆتییه‌ عه‌يالێ خۆ: كا ڕاوه‌ستن ئه‌زێ ئاگره‌كى دبينم، به‌لكى ئه‌ز بزۆته‌كى بۆ هه‌وه‌ ژێ بينم هوين خۆ پێ گه‌رم بكه‌ن، وئاگره‌كێ دى پێ هلكه‌ن، يان به‌لكى ئه‌ز مرۆڤه‌كى ل وێرێ ببينم ڕێكێ نيشا مه‌ بده‌ت.

11

فَلَمَّا٘ اَتٰىهَا نُوْدِيَ يٰمُوْسٰي

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ مووسا هاتییه‌ نك وى ئاگرى خودێ گازى كرێ: ئه‌ى مووسا .

12

اِنِّيْ٘ اَنَا رَبُّكَ فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ اِنَّكَ بِالْوَادِ الْمُقَدَّسِ طُوًي

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌زم ئه‌ز خودايێ ته‌ مه‌ ڤێجا تو بۆ خۆئاماده‌كرن بۆ ئاخافتنا د گه‌ل خودايێ خۆ پێلاڤا خۆ بێخه‌، تو نوكه‌ يێ ل نهالا (طووايێ) يا من به‌ره‌كه‌ت ئێخستییێ، ڤێجا وى پێلاڤا خۆ ئێخست.

13

وَاَنَا اخْتَرْتُكَ فَاسْتَمِعْ لِمَا يُوْحٰي

تەفسیرا ساناهی

ومن تو -ئه‌ى مووسا- بۆ په‌ياما خۆ يێ هلبژارتى، ڤێجا تو گوهـ بده‌ وى تشتێ بۆ ته‌ ب وه‌حى ژ نك من دئێت.

14

اِنَّنِيْ٘ اَنَا اللّٰهُ لَا٘ اِلٰهَ اِلَّا٘ اَنَا فَاعْبُدْنِيْ وَاَقِمِ الصَّلٰوةَ لِذِكْرِيْ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌زم ئه‌ز ئه‌و خودامه‌ يێ ژ من پێڤه‌تر ب دورستى په‌رستن بۆ كه‌سێ دى نائێته‌ كرن، چو هه‌ڤپشك من نينن، ڤێجا تو په‌رستنا من ب تنێ بكه‌، وتو نڤێژێ بكه‌ دا به‌حسێ من ب تنێ تێدا بكه‌ى.

15

اِنَّ السَّاعَةَ اٰتِيَةٌ اَكَادُ اُخْفِيْهَا لِتُجْزٰي كُلُّ نَفْسٍۣ بِمَا تَسْعٰي

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌و ده‌مه‌ يێ مرۆڤ پشتى مرنێ تێدا ڕادبن هه‌ر دێ ئێت، نێزيكه‌ ئه‌ز وى ده‌مى ژ خۆ ژى ڤه‌شێرم، ڤێجا چاوا خه‌لك دێ زانن؛ دا هه‌ر نه‌فسه‌ك ب وى كارێ د دنيايێ دا كرى ژ باشى وخرابییان بێته‌ جزادان.

16

فَلَا يَصُدَّنَّكَ عَنْهَا مَنْ لَّا يُؤْمِنُ بِهَا وَاتَّبَعَ هَوٰىهُ فَتَرْدٰي

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا -ئه‌ى مووسا- بلا ئه‌و كه‌س ته‌ ژ باوه‌رى ئينانا ب ڤى ده‌مى پاشڤه‌ لێ نه‌ده‌ت يێ باوه‌رى پێ نه‌ئيناى ، ودويكه‌فتنا دلچوونێن خۆ كرى، ودره‌و ب قيامه‌تێ كرى، ئه‌گه‌ر تو دێ تێچى.

17

وَمَا تِلْكَ بِيَمِيْنِكَ يٰمُوْسٰي

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و چییه‌ د ده‌ستێ ته‌ يێ ڕاستێ دا ئه‌ى مووسا؟

18

قَالَ هِيَ عَصَايَ اَتَوَكَّؤُا عَلَيْهَا وَاَهُشُّ بِهَا عَلٰي غَنَمِيْ وَلِيَ فِيْهَا مَاٰرِبُ اُخْرٰي

تەفسیرا ساناهی

مووساى گۆت: ئه‌و گۆپالێ منه‌، ده‌مێ ئه‌ز ب ڕێڤه‌ دچم ئه‌ز وى دده‌مه‌ به‌ر خۆ، وئه‌ز به‌لگان بۆ په‌زێ خۆ پێ دوه‌رينم؛ دا بچه‌رن، وهنده‌ك مفايێن دى ژى بۆ من تێدا هه‌نه‌.

19

قَالَ اَلْقِهَا يٰمُوْسٰي

تەفسیرا ساناهی

خودێ گۆته‌ مووساى: تو گۆپالێ خۆ بهاڤێژه‌.

20

فَاَلْقٰىهَا فَاِذَا هِيَ حَيَّةٌ تَسْعٰي

تەفسیرا ساناهی

ئينا مووساى ئه‌و هاڤێته‌ عه‌ردى، و د گاڤێ دا ئه‌و بوو ماره‌كێ ب ڕێڤه‌ بچت.

21

قَالَ خُذْهَا وَلَا تَخَفْ سَنُعِيْدُهَا سِيْرَتَهَا الْاُوْلٰي

تەفسیرا ساناهی

خودێ گۆته‌ مووساى: تو وى مارى بگره‌، وژێ نه‌ترسه‌، ئه‌م دێ جاره‌كا دى وى كه‌ينه‌ گۆپال.

22

وَاضْمُمْ يَدَكَ اِلٰي جَنَاحِكَ تَخْرُجْ بَيْضَآءَ مِنْ غَيْرِ سُوْٓءٍ اٰيَةً اُخْرٰي

تەفسیرا ساناهی

وتو ده‌ستێ خۆ بكه‌ د بن چه‌نگێ خۆ ڤه‌ ئه‌و دێ ده‌ركه‌ڤت سپى وه‌كى به‌فرێ بێى چو نه‌خۆشى لێ بن؛ دا ئه‌و بۆ ته‌ ببته‌ نيشانه‌كا دى.

23

لِنُرِيَكَ مِنْ اٰيٰتِنَا الْكُبْرٰي

تەفسیرا ساناهی

مه‌ ئه‌و چه‌نده‌ كر؛ دا ئه‌م ژ وان ئايه‌تێن خۆ يێن مه‌زن نيشا ته‌ -ئه‌ى مووسا- بده‌ين يێن دبنه‌ نيشان ل سه‌ر شيان وده‌سهه‌لاتا مه‌ يا مه‌زن، ودورستییا پێغه‌مبه‌رينییا ته‌.

24

اِذْهَبْ اِلٰي فِرْعَوْنَ اِنَّهٗ طَغٰي

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى مووسا- هه‌ڕه‌ نك فيرعه‌ونى؛ چونكى ئه‌و يێ ژ پێ خۆ ده‌ركه‌فتى وبێ ئه‌مرییا خودايێ خۆ يا كرى، ڤێجا تو به‌رێ وى بده‌ ته‌وحيد وپه‌رستنا خودێ.

25

قَالَ رَبِّ اشْرَحْ لِيْ صَدْرِيْ

تەفسیرا ساناهی

مووساى گۆت: خودايێ من تو سنگێ من بۆ من فره‌هـ بكه‌.

26

وَيَسِّرْ لِيْ٘ اَمْرِيْ

تەفسیرا ساناهی

وكارێ من ل به‌ر من ب ساناهى بێخه‌.

27

وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِّنْ لِّسَانِيْ

تەفسیرا ساناهی

وتو ئه‌زمانێ من ب گۆتنا ره‌هوان به‌رده‌.

28

يَفْقَهُوْا قَوْلِيْ

تەفسیرا ساناهی

دا ئه‌و د گۆتنا من بگه‌هن.

29

وَاجْعَلْ لِّيْ وَزِيْرًا مِّنْ اَهْلِيْ

تەفسیرا ساناهی

وتو هاريكاره‌كى ژ مرۆڤێن من بده‌ د گه‌ل من.

30

هٰرُوْنَ اَخِي

تەفسیرا ساناهی

هاروونێ برايێ من.

31

اشْدُدْ بِهٖ٘ اَزْرِيْ

تەفسیرا ساناهی

تو من ب وى ب هێز بێخه‌ وپشتا من پێ موكم بكه‌.

32

وَاَشْرِكْهُ فِيْ٘ اَمْرِيْ

تەفسیرا ساناهی

ووى د گه‌ل من بكه‌ شريك د پێغه‌مبه‌رينى وگه‌هاندنا په‌يامێ دا.

33

كَيْ نُسَبِّحَكَ كَثِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

دا ئه‌م گه‌له‌ك ته‌سبيحا ته‌ بكه‌ين.

34

وَّنَذْكُرَكَ كَثِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وگه‌له‌ك ته‌ ل بيرا خۆ بينين وحه‌مدا ته‌ بكه‌ين.

35

اِنَّكَ كُنْتَ بِنَا بَصِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

هندى تويى تو ب مه‌ يێ بينه‌ر بووى، تشته‌ك ژ كارێ مه‌ ل به‌ر ته‌ نائێته‌ ڤه‌شارتن.

36

قَالَ قَدْ اُوْتِيْتَ سُؤْلَكَ يٰمُوْسٰي

تەفسیرا ساناهی

خودێ گۆت: ب ڕاستى هه‌ر تشته‌كێ ته‌ خواستى من دا ته‌ ئه‌ى مووسا.

37

وَلَقَدْ مَنَنَّا عَلَيْكَ مَرَّةً اُخْرٰ٘ي

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى جاره‌كا دى ژى به‌رى ڤێ قه‌نجییێ مه‌ منه‌ته‌ك ل ته‌ كر بوو -ئه‌ى مووسا- ده‌مێ تو يێ ساڤا ڤێجا مه‌ تو ژ فيرعه‌ونى ڕزگاركرى.

38

اِذْ اَوْحَيْنَا٘ اِلٰ٘ي اُمِّكَ مَا يُوْحٰ٘ي

تەفسیرا ساناهی

ده‌مێ مه‌ ئێخستییه‌ سه‌ر دلێ دايكا ته‌:

39

اَنِ اقْذِفِيْهِ فِي التَّابُوْتِ فَاقْذِفِيْهِ فِي الْيَمِّ فَلْيُلْقِهِ الْيَمُّ بِالسَّاحِلِ يَاْخُذْهُ عَدُوٌّ لِّيْ وَعَدُوٌّ لَّهٗ وَاَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِّنِّيْ وَلِتُصْنَعَ عَلٰي عَيْنِيْ

تەفسیرا ساناهی

كو تو كوڕێ خۆ مووساى پشتى بوونا وى بكه‌ د صندۆقه‌كێ دا، پاشى بهاڤێژه‌ د نيلی دا، ونيل دێ وى هاڤێته‌ به‌ر لێڤێ، ونه‌يارێ من ونه‌يارێ وى فيرعه‌ون دێ وى گرت. ومن ڤيانه‌ك ژ نك خۆ ب سه‌ر ته‌ دا به‌ردابوو، ڤێجا ژ به‌ر وێ چه‌ندێ تو د ناڤ خه‌لكى دا يێ خۆشتڤى بـووى، ودا تـو ل به‌ر چاڤێ من و ب پاراستنا من بێيه‌ په‌روه‌رده‌كرن. وئه‌ڤ ئايه‌ته‌ سالۆخه‌تێ هه‌بوونا چاڤى بۆ خودايێ مه‌زن بنه‌جهـ دكه‌ت ب ڕه‌نگه‌كێ بابه‌تى وى بت.

40

اِذْ تَمْشِيْ٘ اُخْتُكَ فَتَقُوْلُ هَلْ اَدُلُّكُمْ عَلٰي مَنْ يَّكْفُلُهٗ فَرَجَعْنٰكَ اِلٰ٘ي اُمِّكَ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ وَقَتَلْتَ نَفْسًا فَنَجَّيْنٰكَ مِنَ الْغَمِّ وَفَتَنّٰكَ فُتُوْنًا فَلَبِثْتَ سِنِيْنَ فِيْ٘ اَهْلِ مَدْيَنَ ثُمَّ جِئْتَ عَلٰي قَدَرٍ يّٰمُوْسٰي

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ منه‌ت ل ته‌ كر ده‌مێ خويشكا ته‌ دايه‌ ب دويڤ ته‌ڤه‌، ووێ دگۆته‌ وان يێن تو برى: ئه‌رێ ئه‌ز وى نيشا هه‌وه‌ بده‌م يێ وى بچويكى بۆ هه‌وه‌ ب خودان بكه‌ت، وشيرى بده‌تێ؟ ئينا مه‌ تو زڤڕاندییه‌ نك دايكا ته‌ پشتى تو كه‌فتییه‌ د ده‌ستێن فيرعه‌ونى دا؛ دا چاڤێن وێ ب سلامه‌تییا ته‌ ژ خندقينێ وكوشتنێ روهن ببن، و ل سه‌ر چوونا ته‌ ب خه‌م نه‌كه‌ڤت، وته‌ ب خه‌له‌تى ڤه‌ زه‌لامێ قبتى كوشت ڤێجا مه‌ تو ژ خه‌ما كريارا ته‌ وترسا كوشتنێ ڕزگاركرى، ومه‌ تو جه‌باندى، ڤێجا ب ترس ڤه‌ تو چوويه‌ نك خه‌لكێ (مه‌ديه‌ن)، وچه‌ند ساله‌كان تو د ناڤ وان دا ماى، پاشى ل وى ده‌مێ مه‌ بۆ هنارتنا ته‌ داناى تو ل دويڤ قه‌ده‌را مه‌ ژ (مه‌ديه‌نێ) هاتى، وكار هه‌مى د ده‌ستێ خودێ دا يه‌.

41

وَاصْطَنَعْتُكَ لِنَفْسِيْ

تەفسیرا ساناهی

ومن ئه‌ڤ هه‌مى نعمه‌ته‌ د گه‌ل ته‌ كرن-ئه‌ى مووسا-بۆ هلبژارتنا ته‌؛ دا په‌ياما من هلگرى وبگه‌هينییه‌ خه‌لكى، و ب فــه‌رمــانــا مـن ڕاببى.

42

اِذْهَبْ اَنْتَ وَاَخُوْكَ بِاٰيٰتِيْ وَلَا تَنِيَا فِيْ ذِكْرِيْ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى مووسا تو وبرايێ خۆ هاروون ب وان ئايه‌تێن من ڤه‌ يێن دبنه‌ نيشان ل سه‌ر خوداينى وشيانا من وڕاستییا پێغه‌مبه‌رينییا ته‌ هه‌ڕن، وهوين د مه‌سه‌لا كرنا زكرێ من دا سست ولاواز نه‌بن.

43

اِذْهَبَا٘ اِلٰي فِرْعَوْنَ اِنَّهٗ طَغٰي

تەفسیرا ساناهی

هوين هه‌ردو هه‌ڕنه‌ نك فيرعه‌ونى؛ چونكى ئه‌وى پێ ل توخويبان دانايه‌ و ب ناڤ كوفر وزۆردارییێ دا چوويه‌.

44

فَقُوْلَا لَهٗ قَوْلًا لَّيِّنًا لَّعَلَّهٗ يَتَذَكَّرُ اَوْ يَخْشٰي

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا هوين گۆتنه‌كا نه‌رم ونازك بێژنێ ، دا به‌لكى بيرا خۆ ل خودايێ خۆ بينته‌ڤه‌ يان ژى بترست.

45

قَالَا رَبَّنَا٘ اِنَّنَا نَخَافُ اَنْ يَّفْرُطَ عَلَيْنَا٘ اَوْ اَنْ يَّطْغٰي

تەفسیرا ساناهی

مووسا وهاروونى گۆت: خودايێ مه‌ هندى ئه‌مين ئه‌م دترسين ئه‌و له‌زێ د جزادانا مه‌ دا بكه‌ت، يان خۆ ژ حه‌قییێ مه‌زنتر ببينت ڤێجا حه‌قییێ ژ مه‌ وه‌رنه‌گرت.

46

قَالَ لَا تَخَافَا٘ اِنَّنِيْ مَعَكُمَا٘ اَسْمَعُ وَاَرٰي

تەفسیرا ساناهی

خودێ گۆته‌ مووسا وهاروونى: هوين ژ فيرعه‌ونى نه‌ترسن؛ چونكى ئه‌ز يێ د گه‌ل هه‌وه‌ من گوهـ ل ئاخفتنا هه‌وه‌ دبت، وئه‌ز كريارێن هه‌وه‌ دبينم.

47

فَاْتِيٰهُ فَقُوْلَا٘ اِنَّا رَسُوْلَا رَبِّكَ فَاَرْسِلْ مَعَنَا بَنِيْ٘ اِسْرَآءِيْلَ وَلَا تُعَذِّبْهُمْ قَدْ جِئْنٰكَ بِاٰيَةٍ مِّنْ رَّبِّكَ وَالسَّلٰمُ عَلٰي مَنِ اتَّبَعَ الْهُدٰي

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا هوين هه‌ڕنه‌ نك وى وبێژنێ: ئه‌م هه‌ردو پێغه‌مبه‌رێن خودايێ ته‌ينه‌ بۆ ته‌ ڤێجا تو ئسرائيلییان به‌رده‌، وئه‌و كريارێن ب وان ڤه‌ نه‌ئێن تو ژ وان نه‌خوازه‌، ب ڕاستى ئه‌م ب نيشانه‌كا په‌رده‌دڕ ڤه‌ ژ نك خودايێ ته‌ بۆ ته‌ هاتينه‌ ئه‌و ڕاستییا گازییا مه‌ ئاشكه‌را دكه‌ت، وئه‌م ب سلامه‌تییا ژ عه‌زابا خودێ ڤه‌ بۆ وى كه‌سى هاتينه‌ يێ دويچوونا هيدايه‌تا وى بكه‌ت.

48

اِنَّا قَدْ اُوْحِيَ اِلَيْنَا٘ اَنَّ الْعَذَابَ عَلٰي مَنْ كَذَّبَ وَتَوَلّٰي

تەفسیرا ساناهی

هندى خودايێ ته‌ يه‌ وه‌حى بۆ مه‌ هنارتییه‌ كو عه‌زابا وى بۆ وییه‌ يێ دره‌وێ بكه‌ت وپشت بده‌ته‌ ڕێك وشريعه‌تێ وى.

49

قَالَ فَمَنْ رَّبُّكُمَا يٰمُوْسٰي

تەفسیرا ساناهی

فيرعه‌ونى گۆته‌ وان: ڤێجا كییه‌ خودايێ هه‌وه‌ ئه‌ى مووسا؟

50

قَالَ رَبُّنَا الَّذِيْ٘ اَعْطٰي كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهٗ ثُمَّ هَدٰي

تەفسیرا ساناهی

مووساى گۆته‌ وى: خودايێ مه‌ ئه‌وه‌ يێ ئافراندنا هه‌ر تشته‌كى ب ڕه‌نگه‌كێ جوان وهێژا دايێ، پاشى به‌رێ هه‌ر تشته‌كى دا وێ ڕێكێ يا ئه‌و مفاى بۆ خۆ ژێ وه‌ربگرت.

51

قَالَ فَمَا بَالُ الْقُرُوْنِ الْاُوْلٰي

تەفسیرا ساناهی

فيرعه‌ونى گۆته‌ مووساى: پا ئه‌و ملله‌تێن به‌رێ مه‌سه‌لا وان دێ يا چاوا بت؟ وئه‌و خه‌لكێ به‌رى مه‌ چووى، وقه‌ستا كوفرێ كرى؟

52

قَالَ عِلْمُهَا عِنْدَ رَبِّيْ فِيْ كِتٰبٍ لَا يَضِلُّ رَبِّيْ وَلَا يَنْسَي

تەفسیرا ساناهی

مووساى گۆته‌ فيرعه‌ونى: زانينا وان ملله‌تان وكريارێن وان كرين ل نك خودايێ منه‌ د له‌وحێ پاراستى دا، وئه‌ز چو ژێ نزانم، خودايێ من د ئه‌حكام وكريارێن خۆ دا به‌رزه‌ نابت، وئه‌و تشته‌كى ژ وێ زانينا وى هه‌ى ژبير ناكه‌ت.

53

الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الْاَرْضَ مَهْدًا وَّسَلَكَ لَكُمْ فِيْهَا سُبُلًا وَّاَنْزَلَ مِنَ السَّمَآءِ مَآءً فَاَخْرَجْنَا بِهٖ٘ اَزْوَاجًا مِّنْ نَّبَاتٍ شَتّٰي

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وه‌ يێ عه‌رد بۆ هه‌وه‌ خۆش كرى كو هوين مفاى ژێ ببينن، ووى گه‌له‌ك ڕێك بۆ هه‌وه‌ لێ داناينه‌، وى باران ژ عه‌سمانى ئينا خوارێ، وگه‌له‌ك ڕه‌نگ وجوينێن شينكاتى پێ ئينانه‌ده‌ر.

54

كُلُوْا وَارْعَوْا اَنْعَامَكُمْ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّاُولِي النُّهٰي

تەفسیرا ساناهی

هوين-گه‌لی مرۆڤان-ژ تشتێ پاقژ يێ مه‌ بۆ هه‌وه‌ شينكرى بخۆن، وحه‌يوانێن خۆ پێ بچه‌رينن. هندى د ڤێ چه‌ندێ دايه‌ نيشان ل سه‌ر شيانا خودێ ، وگازى بۆ ته‌وحيد ويه‌كتا په‌رێسییا وى، بۆ خودان عه‌قلان هه‌نه‌.

55

مِنْهَا خَلَقْنٰكُمْ وَفِيْهَا نُعِيْدُكُمْ وَمِنْهَا نُخْرِجُكُمْ تَارَةً اُخْرٰي

تەفسیرا ساناهی

مه‌ هوين-گه‌لی مرۆڤان-ژ عه‌ردى ئافراندينه‌، وپشتى مرنێ جاره‌كا دى ئه‌م دێ هه‌وه‌ زڤڕينينه‌ عه‌درى، وجاره‌كا دى بۆ حسێب وجزادانێ ئه‌م دێ هه‌وه‌ ژێ ده‌رێخين.

56

وَلَقَدْ اَرَيْنٰهُ اٰيٰتِنَا كُلَّهَا فَكَذَّبَ وَاَبٰي

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ ئه‌و هه‌مى ئايه‌ت وده‌ليلێن خۆ نيشا فيرعه‌ونى دان يێن ڕاستییا خوداينى وشيانا مه‌ وپێغه‌مبه‌رينییا مووساى دگه‌هينن، به‌لێ وى دره‌و پێ كر و ل به‌ر نه‌هات حه‌قییێ قه‌بويل بكه‌ت.

57

قَالَ اَجِئْتَنَا لِتُخْرِجَنَا مِنْ اَرْضِنَا بِسِحْرِكَ يٰمُوْسٰي

تەفسیرا ساناهی

فيرعه‌ونى گۆت: ئه‌رێ تو-ئه‌ى مووسا-بۆ مه‌ هاتى دا ب ڤێ سێره‌به‌ندییا خۆ تو مه‌ ژ وارێ مه‌ ده‌ربێخى؟

58

فَلَنَاْتِيَنَّكَ بِسِحْرٍ مِّثْلِهٖ فَاجْعَلْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ مَوْعِدًا لَّا نُخْلِفُهٗ نَحْنُ وَلَا٘ اَنْتَ مَكَانًا سُوًي

تەفسیرا ساناهی

ئه‌م ژى دێ ب سێره‌به‌ندییه‌كا وه‌كى وێ ئێينه‌ ته‌، ڤێجا تو ژڤانه‌كێ ده‌سنيشانكرى د ناڤبه‌را مه‌ وخۆ دا بدانه‌، نه‌ ئه‌م خۆ ژێ پاشڤه‌ لێ دده‌ين نه‌ تو، ل جهه‌كێ ڕاست وئاشكه‌را بۆ مه‌ وته‌.

59

قَالَ مَوْعِدُكُمْ يَوْمُ الزِّيْنَةِ وَاَنْ يُّحْشَرَ النَّاسُ ضُحًي

تەفسیرا ساناهی

مووساى گۆته‌ فيرعه‌ونى: ژڤانێ هه‌وه‌ بۆ كۆمبوونێ ڕۆژا جه‌ژنییه‌، ده‌مێ خه‌لك خۆ دخه‌ملينن، و ژ هه‌مى لايان ڤه‌ دئێن و ل تێشته‌گه‌هێ كۆم دبن.

60

فَتَوَلّٰي فِرْعَوْنُ فَجَمَعَ كَيْدَهٗ ثُمَّ اَتٰي

تەفسیرا ساناهی

ئينا فيرعه‌ون پاشدا چوو وگوهـ نه‌دا وێ حه‌قییێ يا مووسا پێ هاتى، ووى سێره‌به‌ندێن خۆ كۆمكرن، پاشى ل ده‌مێ كۆمبوونێ ئه‌و هات.

61

قَالَ لَهُمْ مُّوْسٰي وَيْلَكُمْ لَا تَفْتَرُوْا عَلَي اللّٰهِ كَذِبًا فَيُسْحِتَكُمْ بِعَذَابٍ وَقَدْ خَابَ مَنِ افْتَرٰي

تەفسیرا ساناهی

مووساى بۆ شيره‌تكرن گۆته‌ سێره‌به‌ندێن فيرعه‌ونى: هشيار بن، هوين چو دره‌وان ژ نك خۆ ل سه‌ر ناڤێ خودێ نه‌كه‌ن، ئه‌گه‌ر ئه‌و ب عه‌زابه‌كا ژ نك خۆ دێ هه‌وه‌ تێ به‌ت، و ب ڕاستى ئه‌و كه‌س ڕوى ڕه‌ش وشه‌رمزار بوو يێ ب ناڤێ خودێ دره‌وێ بكه‌ت.

62

فَتَنَازَعُوْ٘ا اَمْرَهُمْ بَيْنَهُمْ وَاَسَرُّوا النَّجْوٰي

تەفسیرا ساناهی

ئينا سێره‌به‌ندان د ناڤبه‌را خۆ دا دان وستاندن كر وهێدى د گه‌لێك ئاخفتن.

63

قَالُوْ٘ا اِنْ هٰذٰنِ لَسٰحِرٰنِ يُرِيْدٰنِ اَنْ يُّخْرِجٰكُمْ مِّنْ اَرْضِكُمْ بِسِحْرِهِمَا وَيَذْهَبَا بِطَرِيْقَتِكُمُ الْمُثْلٰي

تەفسیرا ساناهی

ووان گۆت: هندى مووسا وهاروونه‌ دو سێره‌به‌ندن وان دڤێت ب سێره‌به‌ندییا خۆ هه‌وه‌ ژ وه‌لاتێ هه‌وه‌ ده‌ربێخن، ووێ ڕێبازا بلند ژ سێره‌به‌ندییێ يا هوين ل سه‌ر نه‌هێلن، ڤێجا هوين فه‌ند وفێلا خۆ موكم بكه‌ن.

64

فَاَجْمِعُوْا كَيْدَكُمْ ثُمَّ ائْتُوْا صَفًّا وَقَدْ اَفْلَحَ الْيَوْمَ مَنِ اسْتَعْلٰي

تەفسیرا ساناهی

وهوين هه‌مى پێكڤه‌ و ب يه‌ك ڕێزى وه‌رنێ، وئه‌و تشتێن د ده‌ستێن هه‌وه‌ دا ب يه‌ك جار هوين بهاڤێژن؛ دا هوين خه‌لكى حێبه‌تى بكه‌ن، وبشێنه‌ سێره‌به‌ندییا مووساى وبرايێ وى، وئه‌ڤرۆ ئه‌و دێ گه‌هته‌ مرادێ يێ بشێته‌ يێ دى وسه‌ركه‌ڤت.

65

قَالُوْا يٰمُوْسٰ٘ي اِمَّا٘ اَنْ تُلْقِيَ وَاِمَّا٘ اَنْ نَّكُوْنَ اَوَّلَ مَنْ اَلْقٰي

تەفسیرا ساناهی

سێره‌به‌ندان گۆت: ئه‌ى مووسا يان تو گۆپالێ خۆ به‌راهییێ بهاڤێژه‌ يان ئه‌م دێ ده‌ست پێ كه‌ين ووى تشى هاڤێژين يێ مه‌ هه‌ى.

66

قَالَ بَلْ اَلْقُوْا فَاِذَا حِبَالُهُمْ وَعِصِيُّهُمْ يُخَيَّلُ اِلَيْهِ مِنْ سِحْرِهِمْ اَنَّهَا تَسْعٰي

تەفسیرا ساناهی

مووساى گۆته‌ وان: هوين به‌راهییێ وى تشتێ هه‌وه‌ هه‌ى بهاڤێژن، ئينا وان وه‌ريس وگۆپالێن خۆ هاڤێتن، ڤێجا ژ به‌ر سێره‌به‌ندییا وان يا موكم مووساى هزر كر هه‌ما ڕاسته‌ ئه‌و مارن يێن ب ڕێـڤـه‌ دچن.

67

فَاَوْجَسَ فِيْ نَفْسِهٖ خِيْفَةً مُّوْسٰي

تەفسیرا ساناهی

ئينا مووسا د دل دا ب ترسێ حه‌سيا.

68

قُلْنَا لَا تَخَفْ اِنَّكَ اَنْتَ الْاَعْلٰي

تەفسیرا ساناهی

خودێ گۆته‌ مووساى: تو ژ چو نه‌ترسه‌، هندى تويى تو ژ ڤان سێره‌به‌ندان و ژ فيرعه‌ونى وله‌شكه‌رێ وى بلندترى، وتو دێ شێيه‌ وان.

69

وَاَلْقِ مَا فِيْ يَمِيْنِكَ تَلْقَفْ مَا صَنَعُوْا اِنَّمَا صَنَعُوْا كَيْدُ سٰحِرٍ وَلَا يُفْلِحُ السَّاحِرُ حَيْثُ اَتٰي

تەفسیرا ساناهی

وتو وى گۆپالێ خۆ يێ كو د ده‌ستێ ته‌ يێ ڕاستێ دا بهاڤێژه‌ ئه‌و دێ وه‌ريس وگۆپالێن وان داعويرت؛ چونكى يا وان به‌رانبه‌رى ته‌ چێكرى فه‌ند وفێلا سێره‌به‌ندییه‌، ويێ سێره‌به‌ند ل كيڤه‌ بت ب سێره‌به‌ندییا خۆ ناگه‌هته‌ مرادێ.

70

فَاُلْقِيَ السَّحَرَةُ سُجَّدًا قَالُوْ٘ا اٰمَنَّا بِرَبِّ هٰرُوْنَ وَمُوْسٰي

تەفسیرا ساناهی

ئينا مووساى گۆپالێ خۆ هاڤێت، ووى ئه‌و كارێ وان چێكرى داعويرا، وحه‌قى ئاشكه‌را بوو ووان چو هێجه‌ت نه‌مان. ئينا سێره‌به‌ندان خۆ چه‌مانده‌ عه‌ردى وچوونه‌ سوجدێ وگۆتن: مه‌ باوه‌رى ب خودايێ هاروونى ومووساى ئينا، ئه‌گه‌ر ئه‌ڤه‌ سێره‌به‌ندى با ئه‌و نه‌دشيا مه‌.

71

قَالَ اٰمَنْتُمْ لَهٗ قَبْلَ اَنْ اٰذَنَ لَكُمْ اِنَّهٗ لَكَبِيْرُكُمُ الَّذِيْ عَلَّمَكُمُ السِّحْرَ فَلَاُقَطِّعَنَّ اَيْدِيَكُمْ وَاَرْجُلَكُمْ مِّنْ خِلَافٍ وَّلَاُوصَلِّبَنَّكُمْ فِيْ جُذُوْعِ النَّخْلِ وَلَتَعْلَمُنَّ اَيُّنَا٘ اَشَدُّ عَذَابًا وَّاَبْقٰي

تەفسیرا ساناهی

فيرعه‌ونى گۆته‌ وان: ئه‌رێ هه‌وه‌ باوه‌رى ب مووساى ئينا، وهه‌وه‌ دويكه‌فتنا وى كر به‌رى ئه‌ز ده‌ستويرییێ ب وێ چه‌ندێ بده‌مه‌ هه‌وه‌؟ هندى مووسايه‌ مه‌زنێ هه‌وه‌يه‌ يێ سێره‌به‌ندى نيشا هه‌وه‌ داى؛ له‌و هه‌وه‌ دويكه‌فتنا وى كر، ڤێجا سويند بت ئه‌ز ده‌ست وپییێن هه‌وه‌ ڕاست وچه‌پ ببـڕم، ده‌سته‌كى ژ لايه‌كى ڤه‌ وپییه‌كى ژ لايێ دى ڤه‌، وهه‌وه‌ ب قورمێن دارقه‌سپان ڤه‌ بهلاويسم، وهوين دێ زانن كى ژ مه‌: ئه‌ز يان خودايێ مووساى يێ عه‌زاب دژوارتر، وبه‌رده‌وامتره‌؟

72

قَالُوْا لَنْ نُّؤْثِرَكَ عَلٰي مَا جَآءَنَا مِنَ الْبَيِّنٰتِ وَالَّذِيْ فَطَرَنَا فَاقْضِ مَا٘ اَنْتَ قَاضٍ اِنَّمَا تَقْضِيْ هٰذِهِ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا

تەفسیرا ساناهی

سێره‌به‌ندان گۆته‌ فيرعه‌ونى: ئه‌م ته‌ ناهلبژێرين، وگوهدارییا ته‌ ناكه‌ين، ودويچوونا دينێ ته‌ ناكه‌ين، وته‌ ب سه‌ر وێ نائێخين يا مووسا بۆ مه‌ پێ هاتى ژ نيشانێن ئاشكه‌را، وئه‌م خوداينییا ته‌ يا ژ دره‌و ب سه‌ر خوداينییا وى خودايێ ئه‌م ئافراندين نائێخين، ڤێجا تو وى تشتى د گه‌ل مه‌ بكه‌ يێ تو دكه‌ى، هه‌ما ده‌سهه‌لاتا ته‌ د ڤێ ژينا دنيايێ دايه‌، وئه‌وا تو دئينییه‌ سه‌رێ مه‌ عه‌زابه‌كه‌ گاڤا خلاس خلاس.

73

اِنَّا٘ اٰمَنَّا بِرَبِّنَا لِيَغْفِرَ لَنَا خَطٰيٰنَا وَمَا٘ اَكْرَهْتَنَا عَلَيْهِ مِنَ السِّحْرِ وَاللّٰهُ خَيْرٌ وَّاَبْقٰي

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌مين مه‌ باوه‌رى ب خودايێ خۆ و پێغه‌مبه‌رێ وى ئينا؛ دا ئه‌و گونه‌هێن مه‌ ووێ سێره‌به‌ندییا ته‌ زۆرى ل مه‌ كرى كو فێرببينێ بۆ مه‌ ژێ ببه‌ت. وجزايێ خودێ بۆ مه‌ ژ جزايێ ته‌ -ئه‌ى فيرعه‌ون- چێتره‌، وعه‌زابا وى ژى بۆ وى يێ گوهدارییا فه‌رمانا وى نه‌كه‌ت به‌ردوامتره‌.

74

اِنَّهٗ مَنْ يَّاْتِ رَبَّهٗ مُجْرِمًا فَاِنَّ لَهٗ جَهَنَّمَ لَا يَمُوْتُ فِيْهَا وَلَا يَحْيٰي

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌وه‌ يێ ب كوفرێ بێته‌ نك خودايێ خۆ عه‌زابا جه‌هنه‌مێ بۆ وى هه‌يه‌ ئه‌و دێ پێ ئێته‌ عه‌زابدان، نه‌ ئه‌و تێدا دمرت وڕحه‌ت دبت، ونه‌دژيت ژينه‌كا خۆشییێ پێ ببه‌ت.

75

وَمَنْ يَّاْتِهٖ مُؤْمِنًا قَدْ عَمِلَ الصّٰلِحٰتِ فَاُولٰٓئِكَ لَهُمُ الدَّرَجٰتُ الْعُلٰي

تەفسیرا ساناهی

وهه‌چییێ بێته‌ نك خودايێ خۆ وئه‌و يێ خودان باوه‌ر بت وچاكى كربن، ده‌ره‌جێن بلند د به‌حه‌شتێن به‌رده‌وام دا بۆ وى هه‌نه‌.

76

جَنّٰتُ عَدْنٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا وَذٰلِكَ جَزٰٓؤُا مَنْ تَزَكّٰي

تەفسیرا ساناهی

ڕويبار د بن داروبارێن وێ دا دچن هه‌روهه‌ر ئه‌و دێ تێدا مينن، وئه‌ڤ نعمه‌تا هه‌روهه‌ر جزايه‌كه‌ ژ خودێ بۆ وى يێ نه‌فسا خۆ ژ پيساتى وقڕێژ وشركێ پاقژكرى، وپه‌رستنا خودێ ب تنێ كرى، وچووبته‌ نك خودايێ خۆ بێى شريكه‌ك بۆ وى چێكربت.

77

وَلَقَدْ اَوْحَيْنَا٘ اِلٰي مُوْسٰ٘ي اَنْ اَسْرِ بِعِبَادِيْ فَاضْرِبْ لَهُمْ طَرِيْقًا فِي الْبَحْرِ يَبَسًا لَّا تَخٰفُ دَرَكًا وَّلَا تَخْشٰي

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ وه‌حى بۆ مووساى هنارت: كو تو ب به‌نییێن من يێن ئسرائيلی ڤه‌ ب شه‌ڤ ژ (مصرێ) ده‌ركه‌ڤه‌، وتو ڕێكه‌كا زوها د ده‌ريايێ دا بۆ وان بگره‌، ترسا ژ هندێ كو فيرعه‌ون وله‌شكه‌رێ وى بگه‌هنه‌ هه‌وه‌ ته‌ نابت، وتو ژ خندقينا د ئاڤێ ژى دا ناترسى.

78

فَاَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ بِجُنُوْدِهٖ فَغَشِيَهُمْ مِّنَ الْيَمِّ مَا غَشِيَهُمْ

تەفسیرا ساناهی

مووساى ئسرائيلی ب شه‌ڤ ده‌رێخستن، وڕێكه‌ك بۆ وان د ده‌ريايێ دا چێكر، ئينا فيرعه‌ونى ب له‌شكه‌رێ خۆ ڤه‌ دا ب دويڤ وان ڤه‌، ئينا هند ئاڤ ب سه‌ر وان دا هات كو به‌س خودێ دزانى چه‌نده‌، ڤێجا هه‌مى خندقين ومووسا وملله‌تێ وى ڕزگار بوون.

79

وَاَضَلَّ فِرْعَوْنُ قَوْمَهٗ وَمَا هَدٰي

تەفسیرا ساناهی

وفيرعه‌ونى ملله‌تێ خۆ ب وێ كوفرا وى ل به‌ر وان شرينكرى به‌رزه‌كرن، ووى ئه‌و نه‌ئينانه‌ سه‌ر ڕێكا هيدايه‌تێ.

80

يٰبَنِيْ٘ اِسْرَآءِيْلَ قَدْ اَنْجَيْنٰكُمْ مِّنْ عَدُوِّكُمْ وَوٰعَدْنٰكُمْ جَانِبَ الطُّوْرِ الْاَيْمَنَ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوٰي

تەفسیرا ساناهی

گه‌لی ئسرائيلیان هوين ل بيرا خۆ بينن ده‌مێ مه‌ هوين ژ دوژمنێ هه‌وه‌ فيرعه‌ونى ڕزگاركرين، ومه‌ ژڤانێ هه‌وه‌ بۆ ئينانه‌ خوارا ته‌وراتێ كره‌ لايێ ڕاستێ يێ چيايێ طوورى، ومه‌ ل ده‌مێ به‌رزه‌بوونێ تشتێ هوين بخۆن ب سه‌ر هه‌وه‌ دا هنارت، خوارنه‌كا وه‌كى هنگڤينى وگۆشتێ ته‌يران.

81

كُلُوْا مِنْ طَيِّبٰتِ مَا رَزَقْنٰكُمْ وَلَا تَطْغَوْا فِيْهِ فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِيْ وَمَنْ يَّحْلِلْ عَلَيْهِ غَضَبِيْ فَقَدْ هَوٰي

تەفسیرا ساناهی

هوين ژ ڕزقێ مه‌ يێ پاقژ بخۆن، وزێده‌ گاڤییێ تێدا نه‌كه‌ن كو هنده‌ك ژ هه‌وه‌ زۆردارییێ ل هنده‌كان بكه‌ن، ئه‌گه‌ر غه‌زه‌با من دێ ب سه‌ر هه‌وه‌ دا ئێت، وهه‌چییێ غه‌زه‌با من ب سه‌ر دا بێت ئه‌و خوساره‌ت بوو وتێ چوو.

82

وَاِنِّيْ لَغَفَّارٌ لِّمَنْ تَابَ وَاٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا ثُمَّ اهْتَدٰي

تەفسیرا ساناهی

وهندى ئه‌زم ئه‌ز پڕگونه‌هـ ژێبرم بۆ وى يێ ژ كوفر وگونه‌هێ تۆبه‌ بكه‌ت، وباوه‌رییێ ب من بينت وكارێن چاك بكه‌ت، پاشى ب سه‌ر حه‌قییێ هلبووى وخۆ ل سه‌ر گرتى.

83

وَمَا٘ اَعْجَلَكَ عَنْ قَوْمِكَ يٰمُوْسٰي

تەفسیرا ساناهی

و چ تشتى تو ب له‌ز ئێخستى -ئه‌ى مووسا- كو به‌رى وان قه‌ستا لايێ ڕاستێ ژ طوورى بكه‌ى، ووان بهێلییه‌ ل پشت خۆ؟

84

قَالَ هُمْ اُولَآءِ عَلٰ٘ي اَثَرِيْ وَعَجِلْتُ اِلَيْكَ رَبِّ لِتَرْضٰي

تەفسیرا ساناهی

وى گۆت: ئه‌و يێن ل دويڤ من دئێن، ومن له‌ز بۆ نك ته‌ كر -ئه‌ى خودايێ من-؛ دا پتر تو ژ من ڕازى ببى.

85

قَالَ فَاِنَّا قَدْ فَتَنَّا قَوْمَكَ مِنْۣ بَعْدِكَ وَاَضَلَّهُمُ السَّامِرِيُّ

تەفسیرا ساناهی

خودێ گۆته‌ مووساى: پانێ مه‌ پشتى ته‌ ملله‌تێ ته‌ ب په‌رستنا گۆلكێ يێ جه‌ڕباندى، وسامرى ئه‌و يێن د سه‌ر دا برين.

86

فَرَجَعَ مُوْسٰ٘ي اِلٰي قَوْمِهٖ غَضْبَانَ اَسِفًا قَالَ يٰقَوْمِ اَلَمْ يَعِدْكُمْ رَبُّكُمْ وَعْدًا حَسَنًا اَفَطَالَ عَلَيْكُمُ الْعَهْدُ اَمْ اَرَدْتُّمْ اَنْ يَّحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ فَاَخْلَفْتُمْ مَّوْعِدِيْ

تەفسیرا ساناهی

ئينا مووسا ب خه‌م وقه‌هر ڤه‌ زڤڕى نك ملله‌تێ خۆ، وگۆته‌ وان: ئه‌ى ملله‌تێ من ما خودايێ هه‌وه‌ ژڤانه‌كێ باش نه‌دابوو هه‌وه‌ كو ئه‌و ته‌وراتێ بينته‌ خوارێ؟ ئه‌رێ ڤێجا ژڤان ل به‌ر هه‌وه‌ درێژ بوو وهوين ژێ بێ هيڤى بوون، يان هه‌وه‌ ڤيا هوين كاره‌كى بكه‌ن غه‌زه‌با خودايێ هه‌وه‌ ب سه‌ر هه‌وه‌ دا بينت، ڤێجا هوين ل ژڤانێ من نه‌هاتن وهه‌وه‌ په‌رستنا گۆلكێ كر، وهه‌وه‌ پێگيرى ب فه‌رمانێن من نه‌كر؟

87

قَالُوْا مَا٘ اَخْلَفْنَا مَوْعِدَكَ بِمَلْكِنَا وَلٰكِنَّا حُمِّلْنَا٘ اَوْزَارًا مِّنْ زِيْنَةِ الْقَوْمِ فَقَذَفْنٰهَا فَكَذٰلِكَ اَلْقَي السَّامِرِيُّ

تەفسیرا ساناهی

وان گۆت: مه‌ نه‌ ب دلێ خۆ ژڤانێ ته‌ ب جهـ نه‌ئينا، به‌لكى بارێن گونه‌هان ژ به‌ر چه‌كێ ملله‌تێ فيرعه‌ونى يێ كو مه‌ د گه‌ل خۆ ئيناى ل مه‌ هاتبوونه‌ كرن، ڤێجا مه‌ ب فه‌رمانا سامرى ئه‌و هاڤێتنه‌ د كۆركه‌كا ئاگرى دا، وهه‌ر وه‌سا سامرى ژى ئه‌و مستا ئاخا بنێ پییێ هه‌سپێ جبريلی يا كو د گه‌ل وى بوو هاڤێته‌ تێدا.

88

فَاَخْرَجَ لَهُمْ عِجْلًا جَسَدًا لَّهٗ خُوَارٌ فَقَالُوْا هٰذَا٘ اِلٰهُكُمْ وَاِلٰهُ مُوْسٰي فَنَسِيَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا سامرى بۆ ئسرائيلیان ژ وى زێڕێ د گه‌ل وان له‌شێ گۆلكه‌كێ چێكر ده‌نگێ چێلان ژێ دهات، ڤێجا ئه‌وێن پێ د سه‌ر دا چووين ژ وان گۆته‌ يێن دى: ئه‌ڤه‌ خودايێ هه‌وه‌ وخودايێ مووسايه‌، به‌لێ مووساى يێ ژبير كرى.

89

اَفَلَا يَرَوْنَ اَلَّا يَرْجِعُ اِلَيْهِمْ قَوْلًا وَّلَا يَمْلِكُ لَهُمْ ضَرًّا وَّلَا نَفْعًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ئه‌وێن په‌رستنا گۆلكێ كرى ما نابينن كو ئه‌و د گه‌ل وان نائاخڤت، وبه‌رسڤا وان ژى ناده‌ت، ونه‌شێت نه‌ خرابییه‌كێ ژ وان بده‌ته‌ پاش، ونه‌ باشییه‌كێ بگه‌هينته‌ وان؟

90

وَلَقَدْ قَالَ لَهُمْ هٰرُوْنُ مِنْ قَبْلُ يٰقَوْمِ اِنَّمَا فُتِنْتُمْ بِهٖ وَاِنَّ رَبَّكُمُ الرَّحْمٰنُ فَاتَّبِعُوْنِيْ وَاَطِيْعُوْ٘ا اَمْرِيْ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى -به‌رى مووسا بزڤڕت- هاروونى گۆتبوو ئسرائيلیان: ئه‌ى ملله‌تێ من هه‌ما هوين ب ڤێ گۆلكێ يێن هاتينه‌ جه‌ڕباندن؛ دا خودان باوه‌رێ هه‌وه‌ پێ ژ كافرى ئاشكه‌را ببت، وهندى خودايێ هه‌وه‌يه‌ خودايه‌كێ پڕدلۆڤانه‌ ڤێجا هوين د وى تشتى دا يێ ئه‌ز به‌رێ هه‌وه‌ دده‌مێ دويكه‌فتنا من بكه‌ن، وگوهدارییا فه‌رمانا من بكه‌ن.

91

قَالُوْا لَنْ نَّبْرَحَ عَلَيْهِ عٰكِفِيْنَ حَتّٰي يَرْجِعَ اِلَيْنَا مُوْسٰي

تەفسیرا ساناهی

گۆلك په‌رێسان ژ وان گۆت: ئه‌م دێ هه‌ر مينيـن گۆلكێ په‌رێسين حه‌تا مووسا دزڤڕته‌ نك مه‌.

92

قَالَ يٰهٰرُوْنُ مَا مَنَعَكَ اِذْ رَاَيْتَهُمْ ضَلُّوْ٘ا

تەفسیرا ساناهی

مووساى گۆته‌ برايێ خۆ هاروونى: چ تشت بوو نه‌هێلاى تو وان بهێلی وبگه‌هییه‌ من ده‌مێ ته‌ ديتى ئه‌و ژ دينێ خۆ ده‌ركه‌فتين ووان په‌رستنا گۆلكێ كرى؟

93

اَلَّا تَتَّبِعَنِ اَفَعَصَيْتَ اَمْرِيْ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ته‌ گوهدارییا من د وى تشتى دا نه‌كر يێ من فه‌رمان پێ ل ته‌ كرى كو تو پشتى من بكه‌ى؟

94

قَالَ يَبْنَؤُمَّ لَا تَاْخُذْ بِلِحْيَتِيْ وَلَا بِرَاْسِيْ اِنِّيْ خَشِيْتُ اَنْ تَقُوْلَ فَرَّقْتَ بَيْنَ بَنِيْ٘ اِسْرَآءِيْلَ وَلَمْ تَرْقُبْ قَوْلِيْ

تەفسیرا ساناهی

پاشى مووساى سه‌ر وڕيهێن هاروونى گرتن وكێشان، ئينا هاروونى گۆتێ: كوڕێ دايكا من تو سه‌ر وڕيهێن من نه‌كێشه‌، هندى ئه‌ز بووم ئه‌ز دترسيام -ئه‌گه‌ر وان بهێلم وبێمه‌ نك ته‌- تو بێژى: ته‌ دوبه‌ره‌كى ئێخسته‌ ناڤ ئسرائيلیان، وته‌ ب شيره‌تا من نه‌كر وباش چاڤدێرى ل وان نه‌كر.

95

قَالَ فَمَا خَطْبُكَ يٰسَامِرِيُّ

تەفسیرا ساناهی

مووساى گۆته‌ سامرى: ئه‌ى سامرى مه‌سه‌لا ته‌ چيه‌؟ وبۆچى ته‌ ئه‌ڤ كاره‌ كر؟

96

قَالَ بَصُرْتُ بِمَا لَمْ يَبْصُرُوْا بِهٖ فَقَبَضْتُ قَبْضَةً مِّنْ اَثَرِ الرَّسُوْلِ فَنَبَذْتُهَا وَكَذٰلِكَ سَوَّلَتْ لِيْ نَفْسِيْ

تەفسیرا ساناهی

سامرى گۆت: تشتێ وان نه‌ديتى -كو جبريله‌ سلاڤ لێ بن- من ل سه‌ر پشتا هه‌سپى ديتبوو، ده‌مێ ئه‌م ژ ده‌ريايێ ده‌ركه‌فتين وفيرعه‌ون وله‌شكه‌رێ وى خندقين، ڤێجا من مسته‌ك ژ وێ ئاخا ل جهێ پییێ هه‌سپێ جبريلی هلگرت، ومن ئه‌و هاڤێته‌ سه‌ر وى چه‌كێ من گۆلك ژێ چێكرى، ئه‌و بۆ جه‌رباندن وفتنه‌ بوو گۆلكه‌كا ب ده‌نگ ، وهۆسا نه‌فسا من يا فه‌رمانێ ب خرابییێ دكه‌ت ئه‌ڤ كاره‌ ل به‌ر من شرينكر.

97

قَالَ فَاذْهَبْ فَاِنَّ لَكَ فِي الْحَيٰوةِ اَنْ تَقُوْلَ لَا مِسَاسَ وَاِنَّ لَكَ مَوْعِدًا لَّنْ تُخْلَفَهٗ وَانْظُرْ اِلٰ٘ي اِلٰهِكَ الَّذِيْ ظَلْتَ عَلَيْهِ عَاكِفًا لَنُحَرِّقَنَّهٗ ثُمَّ لَنَنْسِفَنَّهٗ فِي الْيَمِّ نَسْفًا

تەفسیرا ساناهی

مووساى گۆته‌ سامرى: دێ هه‌ڕه‌ هندى تويى د ژينا خۆ دا تو دێ يێ هاڤێتى بى، وهه‌ر كه‌سه‌كێ تو ببينى دێ بێژییێ: نه‌ ئه‌ز ده‌ست دكه‌مه‌ كه‌سێ ونه‌ كه‌س ده‌ست دكه‌ته‌ من، وهندى تويى ژڤانه‌ك بۆ عه‌زابدانا ته‌ هه‌يه‌، خودێ وى ژڤانى هه‌ر دێ پێك ئينت، وتو دێ بينى، وتو به‌رێ خۆ بده‌ خودايێ خۆ يێ ته‌ په‌رستن بۆ كرى ئه‌م دێ وى سۆژين، پاشى دێ هويركێ وى ب ده‌ريايێ وه‌ركه‌ين.

98

اِنَّمَا٘ اِلٰهُكُمُ اللّٰهُ الَّذِيْ لَا٘ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ وَسِعَ كُلَّ شَيْءٍ عِلْمًا

تەفسیرا ساناهی

هــه‌مـــا خــــودايــێ هه‌وه ‌-گه‌لی مرۆڤان- ئه‌للاهه‌ يێ كو ژ وى پێڤه‌تر چو خودايێن حه‌ق نينن، زانينا وى هه‌مى تشت ڤه‌گرتينه‌.

99

كَذٰلِكَ نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ اَنْۣبَآءِ مَا قَدْ سَبَقَ وَقَدْ اٰتَيْنٰكَ مِنْ لَّدُنَّا ذِكْرًا

تەفسیرا ساناهی

ووه‌كى مه‌ سه‌رهاتییا مووساى وفيرعه‌ونى وملله‌تێن وان بۆ ته ‌-ئه‌ى موحه‌ممه‌د- گۆتى، وه‌سا ئه‌م ده‌نگ وباسێن بۆرییان بۆ ته‌ دبێژين. و ب ڕاستى مه‌ ئه‌ڤ قورئانه‌ بۆ بيرئينان ژ نك خۆ بۆ ته‌ ئينايه‌ بۆ وى يێ بيرا خۆ لێ بينته‌ڤه‌.

100

مَنْ اَعْرَضَ عَنْهُ فَاِنَّهٗ يَحْمِلُ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ وِزْرًا

تەفسیرا ساناهی

هه‌چییێ پشتا خۆ بده‌ته‌ ڤێ قورئانێ، وباوه‌رییێ پێ نه‌ئينت، وكارى ب وێ يا تێدا هاتى نه‌كه‌ت، ڕۆژا قيامه‌تێ ئه‌و دێ ئێته‌ نك خودايێ خۆ وباره‌كێ گونه‌هان يێ مه‌زن دێ هلگرت.

101

خٰلِدِيْنَ فِيْهِ وَسَآءَ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ حِمْلًا

تەفسیرا ساناهی

هه‌ر وهه‌ر ئه‌و دێ د عه‌زابێ دا بن، وئه‌و بارێ گونه‌هان يێ گران ل وان نه‌خۆش هات؛ چونكى به‌رێ وان دا ئاگرى.

102

يَّوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّوْرِ وَنَحْشُرُ الْمُجْرِمِيْنَ يَوْمَئِذٍ زُرْقًا

تەفسیرا ساناهی

ڕۆژا ملياكه‌ت بۆ ده‌سپێكرنا قيامه‌تێ پف دكه‌ته‌ (بۆڕییێ)، وئه‌م وێ ڕۆژێ كافران دهاژۆين وڕه‌نگێ وان يێ شين، ژ ترس وسه‌هما وێ ڕۆژێ دا چاڤ وسيمايێ وان دئێته‌ گوهۆڕين.

103

يَّتَخَافَتُوْنَ بَيْنَهُمْ اِنْ لَّبِثْتُمْ اِلَّا عَشْرًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و ب ده‌نگه‌كێ نزم ڤه‌ وهێدى د گه‌لێك دئاخڤن، هنده‌ك ژ وان دبێژنه‌ هنده‌كان: ژ ده‌هـ ڕۆژان پێڤه‌تر هوين نه‌مابوونه‌ ل دنيايێ.

104

نَحْنُ اَعْلَمُ بِمَا يَقُوْلُوْنَ اِذْ يَقُوْلُ اَمْثَلُهُمْ طَرِيْقَةً اِنْ لَّبِثْتُمْ اِلَّا يَوْمًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌م ب وێ زاناترين يا ئه‌و ڤه‌دشێرن ودبێژن، ده‌مێ عاقلدار وزانايێ وان دبێژت: ژ ڕۆژه‌كا ب تنێ پێڤه‌تر هوين د دنيايێ دا نه‌مابوون؛ هندى ل ئاخره‌تێ ده‌مێ دنيايێ ل به‌ر وان يێ كێمه‌.

105

وَيَسْــَٔلُوْنَكَ عَنِ الْجِبَالِ فَقُلْ يَنْسِفُهَا رَبِّيْ نَسْفًا

تەفسیرا ساناهی

وملله‌تێ ته پسيارا چيايان ژ ته‌ دكه‌ن كانێ دويماهییا وان ل ڕۆژا قيامه‌تێ دێ چ بت، تو بێژه‌ وان: خودايێ من وان ژ جهێ وان دئينته‌ده‌ر ووه‌كى باى لێ دكه‌ت.

106

فَيَذَرُهَا قَاعًا صَفْصَفًا

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ئه‌و هنگى عه‌ردى دكه‌ته‌ عه‌رده‌كێ ڕاست وحلی يێ بێ شينكاتى.

107

لَّا تَرٰي فِيْهَا عِوَجًا وَّلَا٘ اَمْتًا

تەفسیرا ساناهی

يێ به‌رێ خۆ بده‌تێ نه‌ چو خوارییێ لێ دبينت ونه‌ چو جهێن نزم وبلند دبينت.

108

يَوْمَئِذٍ يَّتَّبِعُوْنَ الدَّاعِيَ لَا عِوَجَ لَهٗ وَخَشَعَتِ الْاَصْوَاتُ لِلرَّحْمٰنِ فَلَا تَسْمَعُ اِلَّا هَمْسًا

تەفسیرا ساناهی

وێ ڕۆژێ خه‌لك دويكه‌فتنا گازيكه‌رى دكه‌ن، دا بۆ قيامه‌تێ ڕاوه‌ستن، وان ژبلی دويكه‌فتنا وى چو ڕێ نينن به‌رێ خۆ بده‌نێ؛ چونكى ئه‌و ل به‌ر خه‌لكى هه‌مییێ حه‌قى وڕاستییه‌، و ژ ترسا خودايێ پڕدلۆڤان دا هه‌مى ده‌نگ كز بوون، ڤێجا ژ ده‌نگه‌كێ نزم پێڤه‌تر ته‌ گوهـ ل چو نابت.

109

يَوْمَئِذٍ لَّا تَنْفَعُ الشَّفَاعَةُ اِلَّا مَنْ اَذِنَ لَهُ الرَّحْمٰنُ وَرَضِيَ لَهٗ قَوْلًا

تەفسیرا ساناهی

وێ ڕۆژێ مه‌هده‌ر مفايێ مرۆڤه‌كى ناكه‌ت، وه‌سا تێ نه‌بت خودايێ پڕدلۆڤان ده‌ستويرییێ بده‌ته‌ مه‌هده‌رچى، و ژ وى ڕازى ببت يێ مه‌هده‌ر بۆ دئێته‌ كرن، وژبلی خودان باوه‌رێ دلسۆز ئه‌و بۆ يه‌كى نابت.

110

يَعْلَمُ مَا بَيْنَ اَيْدِيْهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يُحِيْطُوْنَ بِهٖ عِلْمًا

تەفسیرا ساناهی

خودێ وى تشتێ ل به‌راهییا خه‌لكى ژ كارێ قيامه‌تێ ووى تشتێ ل پشت وان ژ كارێ دنيايێ دزانت، وچێكرییێن وى ب زانينا خۆ دۆرێ ل وى ناگرن.

111

وَعَنَتِ الْوُجُوْهُ لِلْحَيِّ الْقَيُّوْمِ وَقَدْ خَابَ مَنْ حَمَلَ ظُلْمًا

تەفسیرا ساناهی

وڕوییێن هه‌مى چێكرییان بۆ چێكه‌رێ وان چه‌ميان، ئه‌وه‌ زێندییێ نه‌مرت، يێ ب كارێ چێكرییێن خۆ ڕادبت. و ب ڕاستى ئه‌و ل ڕۆژا قيامه‌تێ خوساره‌ت بوو يێ شريكه‌ك بۆ خودێ داناى.

112

وَمَنْ يَّعْمَلْ مِنَ الصّٰلِحٰتِ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَا يَخٰفُ ظُلْمًا وَّلَا هَضْمًا

تەفسیرا ساناهی

وهه‌چییێ كارێن چاك بكه‌ت وباوه‌رى ب خودايێ خۆ هه‌بت، ئه‌و ژ زۆردارییه‌كێ ناترست كو گونه‌هێن وى بێنه‌ زێده‌كرن، و ژ خوارنا مافێ خۆ ژى ناترست كو خێرێن وى بێنه‌ كێمكرن.

113

وَكَذٰلِكَ اَنْزَلْنٰهُ قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا وَّصَرَّفْنَا فِيْهِ مِنَ الْوَعِيْدِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ اَوْ يُحْدِثُ لَهُمْ ذِكْرًا

تەفسیرا ساناهی

ووه‌كى مه‌ دلێ خودان باوه‌ران برییه‌ كريارێن چاك، ومه‌ كافر ژ مانا ل سه‌ر گونه‌هێ وكوفرا ب ئايه‌تێن خۆ داينه‌ پاش، وه‌سا مه‌ ئه‌ڤ قورئانه‌ ب زمانێ عه‌ره‌بى ئينا خوارێ؛ دا ئه‌و تێ بگه‌هن، ومه‌ گه‌له‌ك ڕه‌نگێن گه‌ف وترساندنێ تێدا دياركرن؛ دا ئه‌و ته‌قوا خودايێ خۆ بكه‌ن، يان دا ئه‌ڤ قورئانه‌ بيرئينانه‌كێ بۆ وان چێ بكه‌ت.

114

فَتَعٰلَي اللّٰهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ وَلَا تَعْجَلْ بِالْقُرْاٰنِ مِنْ قَبْلِ اَنْ يُّقْضٰ٘ي اِلَيْكَ وَحْيُهٗ وَقُلْ رَّبِّ زِدْنِيْ عِلْمًا

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا يێ پاك وبلند بت خودێ ژ هه‌ر كێماسییه‌كێ، ئه‌و مه‌لكێ ده‌سهه‌لاتا وى ل سه‌ر هه‌ر مه‌لكه‌كى زال، يێ هه‌مى تشتان ب ڕێڤه‌ دبه‌ت، ئه‌و ب خۆ يێ حه‌قه‌، وسۆز وگه‌فا وى يا حه‌قه‌، وهه‌ر تشته‌كێ ژ وى بێت يێ حه‌قه‌. وتو ل ده‌مێ وه‌رگرتنا قورئانێ به‌رى جبريلی ڕا نه‌كه‌ حه‌تا ئه‌و ژێ خلاس بت، وتو بێژه‌: خودايێ من تو زانينێ ل سه‌ر زانينا من زێده‌كه‌.

115

وَلَقَدْ عَهِدْنَا٘ اِلٰ٘ي اٰدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِيَ وَلَمْ نَجِدْ لَهٗ عَزْمًا

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى به‌رى ئاده‌م ژ دارێ بخۆت مه‌ شيره‌ت لێ كر بوو كو ئه‌و ژێ نه‌خۆت، ومه‌ گۆتبوو وى: هندى ئبليسه‌ دوژمنێ ته‌ ويێ ژنكا ته‌يه‌، ڤێجا ئه‌و هه‌وه‌ ژ به‌حه‌شتێ ده‌رنه‌ئێخت، ئه‌گه‌ر هوين د دنيايێ دا دێ د نه‌خۆشییێ دا بن، ئينا شه‌يتانى وه‌سواس بۆ چێكر ووى گوهدارییا وى كر، وئاده‌مى شيره‌تا مه‌ ژبيركر، ومه‌ نه‌ديت وى ئه‌و پاراستى يا فه‌رمان پێ ل وى هاتییه‌كرن.

116

وَاِذْ قُلْنَا لِلْمَلٰٓئِكَةِ اسْجُدُوْا لِاٰدَمَ فَسَجَدُوْ٘ا اِلَّا٘ اِبْلِيْسَ اَبٰي

تەفسیرا ساناهی

وتو به‌حس بكه‌ ده‌مێ مه‌ گۆتییه‌ فريشته‌يان: هوين وه‌ك قه‌درگرتن بۆ ئاده‌مى هه‌ڕنه‌ سوجدێ، ڤێجا وان گوهدارییا وى كر، وچوونه‌ سوجدێ، به‌لێ ئبليس ل به‌ر نه‌هات بچته‌ سوجدێ.

117

فَقُلْنَا يٰ٘اٰدَمُ اِنَّ هٰذَا عَدُوٌّ لَّكَ وَلِزَوْجِكَ فَلَا يُخْرِجَنَّكُمَا مِنَ الْجَنَّةِ فَتَشْقٰي

تەفسیرا ساناهی

ئينا مه‌ گۆت: ئه‌ى ئاده‌م هندى ئه‌ڤه‌ بۆ ته‌ وبۆ ژنا ته‌ دوژمنه‌، ڤێجا هوين ژێ دهشيار بن، وگوهدارییا وى د بێ ئه‌مرییا من دا نه‌كه‌ن، ئه‌گه‌ر ئه‌و دێ هه‌وه‌ ژ به‌حه‌شتێ ده‌رێخت، ڤێجا تو ئه‌گه‌ر ژێ ده‌ركه‌فتى دێ د نه‌خۆشییێ دا ژى.

118

اِنَّ لَكَ اَلَّا تَجُوْعَ فِيْهَا وَلَا تَعْرٰي

تەفسیرا ساناهی

هندى تويى -ئه‌ى ئاده‌م- بۆ ته‌ د ڤێ به‌حه‌شتێ دا هه‌يه‌ كو تو بخۆى وبرسى نه‌بى، وتو يێ ب جلك بى وڕويس نه‌بى.

119

وَاَنَّكَ لَا تَظْمَؤُا فِيْهَا وَلَا تَضْحٰي

تەفسیرا ساناهی

وبۆ ته‌ هه‌يه‌ كو تو د ڤێ به‌حه‌شتێ دا تێهنى نه‌بى وگه‌رما ڕۆژێ ل ته‌ نه‌ده‌ت.

120

فَوَسْوَسَ اِلَيْهِ الشَّيْطٰنُ قَالَ يٰ٘اٰدَمُ هَلْ اَدُلُّكَ عَلٰي شَجَرَةِ الْخُلْدِ وَمُلْكٍ لَّا يَبْلٰي

تەفسیرا ساناهی

ئينا شه‌يتانى وه‌سواس بۆ ئاده‌مى چێكر وگۆتێ: ئه‌رێ ئه‌ز وێ دارێ نيشا ته‌ بده‌م يا كو ئه‌گه‌ر تو ژێ بخۆى هه‌روهه‌ر بمينى ونه‌مرى، وملكه‌كێ بێ دويماهى وڤه‌بڕين بگه‌هته‌ ته‌؟

121

فَاَكَلَا مِنْهَا فَبَدَتْ لَهُمَا سَوْاٰتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفٰنِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَّرَقِ الْجَنَّةِ وَعَصٰ٘ي اٰدَمُ رَبَّهٗ فَغَوٰي

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ئاده‌مى وحه‌ووايێ ژ وێ دارێ خوار يا خودێ گۆتییێ ژێ نه‌خۆن، وعه‌وره‌تێ وان ل به‌ر وان ئاشكه‌را بوو، وبه‌رى هنگى ئه‌و ل وان يێ ڤه‌شارتى بوو، ئينا وان ده‌ست دايێ به‌لگێن به‌حه‌شتێ كرن وخۆ پێ ستاره‌ كرن؛ دا ئه‌وا ديار بووى ژ عه‌وره‌تێ وان ئه‌و ڤه‌شێرن، وئاده‌مى بێ ئه‌مرییا خودايێ خۆ كر، و ب خوارنا ژ وێ دارێ يا خودێ گۆتییێ خۆ نێزيك نه‌كه‌ ئه‌و د سه‌ر دا چــوو.

122

ثُمَّ اجْتَبٰهُ رَبُّهٗ فَتَابَ عَلَيْهِ وَهَدٰي

تەفسیرا ساناهی

پاشـى خــودێ ئاده‌م هلبژارت، ونێزيك كر، وتۆبا وى قه‌بويل كر، وبه‌رێ وى دا ڕێكێ.

123

قَالَ اهْبِطَا مِنْهَا جَمِيْعًاۣ بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ فَاِمَّا يَاْتِيَنَّكُمْ مِّنِّيْ هُدًي فَمَنِ اتَّبَعَ هُدَايَ فَلَا يَضِلُّ وَلَا يَشْقٰي

تەفسیرا ساناهی

خودێ گۆته‌ ئاده‌مى وحه‌ووايێ: هوين پێكڤه‌ د گه‌ل ئبليسى ژ به‌حه‌شتێ هه‌ڕنه‌ خوارێ بۆ عه‌ردى، وهوين هه‌ردو وئه‌و دوژمنێن يه‌كن، ڤێجا ئه‌گه‌ر رێنيشادان وئاشكه‌راكرنه‌ك ژ من بۆ هه‌وه‌ هات هه‌چییێ دويكه‌فتنا ڕێنيشادان وئاشكه‌راكرنا من كر ئه‌و د دنيايێ دا دێ ئێته‌ سه‌ر ڕێ، ودێ ب هيدايه‌ت كه‌ڤت، و ل ئاخره‌تێ ژى ئه‌و ب عه‌زابا خودێ دل نه‌خۆش نابت.

124

وَمَنْ اَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِيْ فَاِنَّ لَهٗ مَعِيْشَةً ضَنْكًا وَّنَحْشُرُهٗ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ اَعْمٰي

تەفسیرا ساناهی

وهه‌چییێ پشت بده‌ته‌ زكرێ من د دنيايێ دا ژينه‌كا ب زه‌حمه‌ت وبه‌رته‌نگ بۆ وى هه‌يه‌، ئه‌گه‌ر خۆ ل به‌ر چاڤ وه‌سا يا ديار بت كو ئه‌و يێ به‌رده‌ست فره‌هه‌ ژى، و ل ڕۆژا قيامه‌تێ ئه‌م دێ وى كۆره‌ ژ ديتنێ وده‌ليلان ڕاكه‌ينه‌ڤه‌.

125

قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِيْ٘ اَعْمٰي وَقَدْ كُنْتُ بَصِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وى گۆت: خودايێ من بۆچى ته‌ ئه‌ز كۆره‌ ڕاكرم، وئه‌و ب خۆ د دنيايێ دا ئه‌ز يێ ب چاڤ بووم؟

126

قَالَ كَذٰلِكَ اَتَتْكَ اٰيٰتُنَا فَنَسِيْتَهَا وَكَذٰلِكَ الْيَوْمَ تُنْسٰي

تەفسیرا ساناهی

خودێ گۆته‌ وى: من تو كۆره‌ ڕاكرى؛ چونكى ئايه‌تێن من يێن ئاشكه‌را بۆ ته‌ هاتبوون، وته‌ پشتا خۆ دابوويێ وباوه‌رى پێ نه‌ئينابوو، ڤێجا كا چاوا د دنيايێ دا ته‌ ئه‌و هێلابوون وه‌سا ئه‌ڤرۆ د ئاگرى دا تو ژى دێ ئێيه‌ هێلان.

127

وَكَذٰلِكَ نَجْزِيْ مَنْ اَسْرَفَ وَلَمْ يُؤْمِنْۣ بِاٰيٰتِ رَبِّهٖ وَلَعَذَابُ الْاٰخِرَةِ اَشَدُّ وَاَبْقٰي

تەفسیرا ساناهی

و ب ڤى ڕه‌نگى ئه‌م د دنيايێ دا وى جزا دده‌ين يێ ب بێ ئه‌مرییا خودايێ خۆ زێده‌گاڤى ل خۆ كرى، وباوه‌رى ب ئايه‌تێن وى نه‌ئيناى، وعه‌زابا ئاخره‌تێ ئه‌وا بۆ وان هاتییه‌ ئاماده‌كرن يا نه‌خۆشى دژوارتر وبـه‌رده‌وامـتره‌؛ چـونكى ئـه‌و ب دويماهى نائێت.

128

اَفَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ اَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِّنَ الْقُرُوْنِ يَمْشُوْنَ فِيْ مَسٰكِنِهِمْ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّاُولِي النُّهٰي

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ڤێجا ما بۆ ملله‌تێ ته ‌-ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ئاشكه‌را نه‌بوويه‌ كانێ مه‌ چه‌ند ملله‌تێن دره‌و ب پێغه‌مبه‌ران كرى به‌رى وان تێ برن وئه‌و د جهـ ووارێ وان ڕا دچن، وشوينوارێن نه‌مانا وان دبينن؟ هندى د وان ملله‌ت وشوينوارێن عه‌زابا وان دايه‌ عيبره‌ت وشيره‌ت بۆ خودان عه‌قلێن دورست هه‌نه‌.

129

وَلَوْلَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَّبِّكَ لَكَانَ لِزَامًا وَّاَجَلٌ مُّسَمًّي

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر نه‌ ژ به‌ر په‌يڤه‌كێ با كو ژ خودايێ ته‌ ده‌ركه‌فتییه‌ وده‌مه‌كێ ل نك وى يێ ده‌سنيشانكرى تێچوون ب له‌ز دا گه‌هته‌ وان؛ چونكى وان خۆ هه‌ژى هندێ كرییه‌.

130

فَاصْبِرْ عَلٰي مَا يَقُوْلُوْنَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوْعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوْبِهَا وَمِنْ اٰنَآئِ الَّيْلِ فَسَبِّحْ وَاَطْرَافَ النَّهَارِ لَعَلَّكَ تَرْضٰي

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێهنا خۆ فره‌هـ بكه‌ ل سه‌ر وان سالۆخه‌ت ونه‌حه‌قییێن دره‌وپێكه‌ر د ده‌ر حه‌قا ته‌ دا دبێژن، وتو د نڤێژا سپێدێ دا به‌رى هه‌لاتنا ڕۆژێ، و د نڤێژا ئێڤارى دا به‌رى ئاڤابوونا ڕۆژێ، و د نڤێژا عه‌يشا دا ل شه‌ڤێ، و د نڤێژا نيڤرۆ ومه‌غره‌ب دا ل ڕه‌خێن ڕۆژێ ب سوپاسییا خودايێ خۆ ته‌سبيحا وى بكه‌؛ دا ب وى ڕه‌نگێ تو ژێ ڕازى خێرا ڤان كرياران بۆ ته‌ بێته‌ دان.

131

وَلَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ اِلٰي مَا مَتَّعْنَا بِهٖ٘ اَزْوَاجًا مِّنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا لِنَفْتِنَهُمْ فِيْهِ وَرِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَّاَبْقٰي

تەفسیرا ساناهی

وتو به‌رێ خۆ نه‌ده‌ وان تشتێن مه‌ داينه‌ ڤان بوتپه‌رێسان دا ئه‌و خۆشییێ پێ ببه‌ن، هندى ئه‌و تشتـن هه‌ما ب تنێ خه‌مله‌كا به‌روه‌ختا ڤێ ژينا دنيايێنه‌، مه‌ دانه‌ وان؛ دا وان پێ بجه‌ڕبينين، وڕزقێ خودايێ ته‌ وخێرا وى بۆ ته‌ ژ وێ چێـتر وبه‌رده‌وامتره‌ يا مه‌ دايه‌ وان؛ چونكى ئه‌و يا بێ دويماهى وڤه‌بڕه‌.

132

وَاْمُرْ اَهْلَكَ بِالصَّلٰوةِ وَاصْطَبِرْ عَلَيْهَا لَا نَسْــَٔلُكَ رِزْقًا نَحْنُ نَرْزُقُكَ وَالْعَاقِبَةُ لِلتَّقْوٰي

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- فه‌رمانا ب نڤێژێ ل مرۆڤێن خۆ بكه‌، وبێهنا خۆ ل سه‌ر كرنا وێ فره‌هـ بكه‌، ئه‌م پسيارا چو مالی ژ ته‌ ناكه‌ين، ئه‌مين ڕزقى دده‌ينه‌ ته‌. ودويماهییا چاك د دنيايێ وئاخره‌تێ دا بۆ خه‌لكێ ته‌قوايێ يه‌.

133

وَقَالُوْا لَوْلَا يَاْتِيْنَا بِاٰيَةٍ مِّنْ رَّبِّهٖ اَوَلَمْ تَاْتِهِمْ بَيِّنَةُ مَا فِي الصُّحُفِ الْاُوْلٰي

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن تو دره‌وين ده‌رێخستى -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- دبێژن: كانێ نيشانه‌كێ ژ خودايێ خۆ بۆ مه‌ بينه‌ ڕاستگۆيییا ته‌ ديار بكه‌ت، ئه‌رێ ما ئه‌ڤ قورئانه‌ يا كو وێ حه‌قییا د كيتابێن بۆرى دا ڕاسـت ده‌ردئـێـخـت بۆ وان نه‌هاتییه‌؟

134

وَلَوْ اَنَّا٘ اَهْلَكْنٰهُمْ بِعَذَابٍ مِّنْ قَبْلِهٖ لَقَالُوْا رَبَّنَا لَوْلَا٘ اَرْسَلْتَ اِلَيْنَا رَسُوْلًا فَنَتَّبِعَ اٰيٰتِكَ مِنْ قَبْلِ اَنْ نَّذِلَّ وَنَخْزٰي

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر مه‌ ئه‌ڤ دره‌وپێكه‌ره‌ ب عه‌زابه‌كێ تێ بربان به‌رى ئه‌م پێغه‌مبه‌ره‌كى بۆ وان بهنێرين وكيتابه‌كێ بۆ وان بينينه‌ خوارێ ئه‌و دا بێژن: خودايێ مه‌ ئه‌گه‌ر ته‌ پێغه‌مبه‌ره‌ك ژ نك خۆ بۆ مه‌ هنارت با، ئه‌م دا باوه‌رییێ پێ ئينين، ودويكه‌فتنا ئايه‌ت وشريعه‌تێ ته‌ كه‌ين، به‌رى ئه‌م ب عه‌زابا ته‌ ڕه‌زيل وشه‌رمزار ببين.

135

قُلْ كُلٌّ مُّتَرَبِّصٌ فَتَرَبَّصُوْا فَسَتَعْلَمُوْنَ مَنْ اَصْحٰبُ الصِّرَاطِ السَّوِيِّ وَمَنِ اهْتَدٰي

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ ڤان بوتپه‌رێسان: هه‌ر يه‌ك ژ مه‌ و ژ هه‌وه‌ چاڤه‌ڕییى چه‌رخا ڕۆژانه‌، وكا سه‌ركه‌فتن وسه‌رفه‌رازى دێ بۆ كێ بت، ڤێجا هوين دچاڤه‌ڕێ بن، وهوين دێ زانن: كى خودانێن ڕێكا ڕاستن، وكییه‌ هاتییه‌ سه‌ر حه‌قییێ ژ مه‌ و ژ هه‌وه‌؟