سوورەتا الكهف

زڤرین بۆ سەرەکیێ
هەژمارا ئایەتان - 110
1

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْ٘ اَنْزَلَ عَلٰي عَبْدِهِ الْكِتٰبَ وَلَمْ يَجْعَلْ لَّهٗ عِوَجًا

تەفسیرا ساناهی

حه‌مد وسوپاسى هه‌مى بۆ خودايى بن، ئه‌وێ ژ كه‌ره‌ما خۆ قورئان بۆ به‌نییێ خۆ وپێغه‌مبه‌رێ خۆ موحه‌ممه‌دى -سلاڤ لێ بن- ئينايه‌ خوارێ، ووى چو مه‌يلدارییا ژ حه‌قییێ نه‌كرییه‌ تێدا.

2

قَيِّمًا لِّيُنْذِرَ بَاْسًا شَدِيْدًا مِّنْ لَّدُنْهُ وَيُبَشِّرَ الْمُؤْمِنِيْنَ الَّذِيْنَ يَعْمَلُوْنَ الصّٰلِحٰتِ اَنَّ لَهُمْ اَجْرًا حَسَنًا

تەفسیرا ساناهی

خودێ ئه‌و كره‌ كيتابه‌كا ڕاست، چو خه‌له‌تى وهه‌ڤدژى تێدا نينن؛ دا ئه‌و كافران ژ وێ عه‌زابا دژوارا ژ نك وى دێ ئێت بترسينت، ومزگينییێ بده‌ته‌ وان يێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى، وكارێن چاك كرين، كو خێره‌كا مه‌زن كو به‌حه‌شته‌ بۆ وان هه‌يه‌.

3

مَّاكِثِيْنَ فِيْهِ اَبَدًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و هه‌روهه‌ر د ڤێ خۆشییێ دا دێ مينن وچو جاران ژێ ده‌رناكه‌ڤن.

4

وَّيُنْذِرَ الَّذِيْنَ قَالُوا اتَّخَذَ اللّٰهُ وَلَدًا

تەفسیرا ساناهی

ودا ئه‌و ب ڤێ قورئانێ بوتپه‌رێسان بترسينت ئه‌وێن گۆتين: خودێ زارۆيه‌ك هه‌يه‌.

5

مَا لَهُمْ بِهٖ مِنْ عِلْمٍ وَّلَا لِاٰبَآئِهِمْ كَبُرَتْ كَلِمَةً تَخْرُجُ مِنْ اَفْوَاهِهِمْ اِنْ يَّقُوْلُوْنَ اِلَّا كَذِبًا

تەفسیرا ساناهی

چو زانينه‌ك ل نك ڤان بوتپه‌رێسان ب ڤێ چه‌ندێ نينه‌ كو ئه‌و دبێژن خودێ زارۆيه‌ك هه‌يه‌، كا چاوا چو زانين ب ڤێ چه‌ندێ ل نك بابێن وان ژى يێن ئه‌و چاڤ لێ دكه‌ن نه‌بوو، يا مه‌زنه‌ ئه‌ڤ په‌يڤا كرێتا ژ ده‌ڤێ وان ده‌ردكه‌ڤت، ژ گۆتـنـه‌كـا دره‌و پێڤه‌تر ئـه‌و چو تشته‌كێ دى نابێژن.

6

فَلَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَّفْسَكَ عَلٰ٘ي اٰثَارِهِمْ اِنْ لَّمْ يُؤْمِنُوْا بِهٰذَا الْحَدِيْثِ اَسَفًا

تەفسیرا ساناهی

ونه‌دويره‌ تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ژ خه‌م وقه‌هران دا نه‌فسا خۆ بكوژى كو ملله‌تێ ته‌ پشت دايه‌ ته‌، وباوه‌رى ب ڤێ قورئانێ نه‌ئين

7

اِنَّا جَعَلْنَا مَا عَلَي الْاَرْضِ زِيْنَةً لَّهَا لِنَبْلُوَهُمْ اَيُّهُمْ اَحْسَنُ عَمَلًا

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌مين هه‌ر تشته‌كێ ل سه‌ر عه‌ردى هه‌ى ژ چێكرییان مه‌ كره‌ خه‌مل وجوانى بۆ عه‌ردى، ومفا بۆ خه‌لكى؛ دا ئه‌م وان بجه‌ڕبينين كانێ كى ژ وان كارێ وى باشتره‌، وكى ژ وان كارێ وى خرابتره‌، وهه‌ر كه‌سه‌كى جـزايێ ئه‌و هه‌ژى بت ئه‌م دێ ده‌ينێ.

8

وَاِنَّا لَجٰعِلُوْنَ مَا عَلَيْهَا صَعِيْدًا جُرُزًا

تەفسیرا ساناهی

وهندى ئه‌مين گاڤا دنيا خلاس بوو وێ خه‌ملا ل سه‌ر عه‌ردى مه‌ داناى ئه‌م هه‌مییێ دێ كه‌ينه‌ ئاخه‌كا بێ شينكاتى.

9

اَمْ حَسِبْتَ اَنَّ اَصْحٰبَ الْكَهْفِ وَالرَّقِيْمِ كَانُوْا مِنْ اٰيٰتِنَا عَجَبًا

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- هزر نه‌كه‌ كو سه‌رهاتییا خودانێن شكه‌فتێ وئه‌و ده‌پێ ناڤێن وان ل سه‌ر هاتينه‌ نڤيسين ژ ئايه‌تێن مه‌ يا عه‌جيب وغه‌ريب بوو؛ چونكى چێكرنا عه‌رد وعه‌سمانان وتشتێ د ناڤ دا ژ وێ چه‌ندێ عه‌جێبتره‌.

10

اِذْ اَوَي الْفِتْيَةُ اِلَي الْكَهْفِ فَقَالُوْا رَبَّنَا٘ اٰتِنَا مِنْ لَّدُنْكَ رَحْمَةً وَّهَيِّئْ لَنَا مِنْ اَمْرِنَا رَشَدًا

تەفسیرا ساناهی

تـو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- به‌حس بكه‌ ده‌مێ وان گه‌نجێن خودان باوه‌ر ژ ترسێن هندێ دا كو ملله‌تێ وان وان دسه‌ردا ببه‌ن و ل صه‌نه‌م په‌رێسییێ ڤه‌گه‌ڕينن خۆ ب شكه‌فتێ ڕا گه‌هاندى، وگۆتى: خودايێ مه‌ تو دلۆڤانییه‌كێ ژ نك خۆ بده‌ مه‌، كو مه‌ پێ ڕابگرى، و ژ خرابییێ بپارێزى، وتو ڕێكا دورست يا كو مه‌ دگه‌هينته‌ وى كارێ تو حه‌ز ژێ دكه‌ى ل به‌ر مه‌ ب ساناهى بێخه‌؛ دا ئه‌م ببينه‌ ژ وان سه‌رڕاستێن ڕێ ل به‌ر خۆ به‌رزه‌ نه‌كرى.

11

فَضَرَبْنَا عَلٰ٘ي اٰذَانِهِمْ فِي الْكَهْفِ سِنِيْنَ عَدَدًا

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا مه‌ خه‌وا گران ب سه‌ر وان دا به‌ردا، ئينا ئه‌و گه‌له‌ك سالان مانه‌ د شكه‌فتێ ڤه‌.

12

ثُمَّ بَعَثْنٰهُمْ لِنَعْلَمَ اَيُّ الْحِزْبَيْنِ اَحْصٰي لِمَا لَبِثُوْ٘ا اَمَدًا

تەفسیرا ساناهی

پاشى مه‌ ئه‌و ژ خه‌وێ هشياركرن؛ دا ئه‌م بزانين كانێ كى ژ هه‌ردو ده‌سته‌كێن د ده‌مێ مانا وان دا ب هه‌ڤڕكى چووين بۆ هژمارێ بـنـه‌جهتره‌، وكانێ ئه‌و ڕۆژه‌كێ يان دانه‌كێ ڕۆژێ مابوون، يان ژى ده‌مه‌كێ درێژ مابوون؟

13

نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ نَبَاَهُمْ بِالْحَقِّ اِنَّهُمْ فِتْيَةٌ اٰمَنُوْا بِرَبِّهِمْ وَزِدْنٰهُمْ هُدًي

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى موحه‌ممه‌د ئه‌م به‌حسێ وان ب ڕاستى ودورستى بۆ ته‌ دبێژين. هندى خه‌لكێ شكه‌فتێنه‌ هنده‌ك گه‌نج بوون باوه‌رى ب خودايێ خۆ ئينابوو و د گازییا وى هاتبوون، ومه‌ هيدايه‌ت وموكمییا ل سه‌ر حه‌قییێ ل وان زێده‌ كربوو.

14

وَّرَبَطْنَا عَلٰي قُلُوْبِهِمْ اِذْ قَامُوْا فَقَالُوْا رَبُّنَا رَبُّ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ لَنْ نَّدْعُوَا۠ مِنْ دُوْنِهٖ٘ اِلٰهًا لَّقَدْ قُلْنَا٘ اِذًا شَطَطًا

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ دلێن وان ب باوه‌رییێ ب هێز ئێخست بوون، ومه‌ موكمى ودژوارى ل سه‌ر باوه‌رییێ دابوو وان، ده‌مێ ئه‌و ل به‌ر سنگێ مه‌لكێ كافر ڕابووين ووى لۆمه‌ى وان كرى سه‌را هێلانا وان بۆ صه‌نه‌م په‌رێسییێ ڤێجا وان گۆتێ: خودايێ مه‌ يێ ئه‌م په‌رستنێ بۆ وى دكه‌ين خودايێ عه‌سمانان وعه‌ردییه‌، ژ وى پێڤه‌تر ئه‌م په‌رستنا چو خودايێن دى ناكه‌ين، ئه‌گه‌ر ئه‌م تشته‌كێ دى ژبلی ڤێ گۆتنێ بێژين ئه‌و مه‌ گۆتنه‌كا دوير ژ حه‌قییێ گۆت.

15

هٰ٘ؤُلَآءِ قَوْمُنَا اتَّخَذُوْا مِنْ دُوْنِهٖ٘ اٰلِهَةً لَوْلَا يَاْتُوْنَ عَلَيْهِمْ بِسُلْطٰنٍۣ بَيِّنٍ فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰي عَلَي اللّٰهِ كَذِبًا

تەفسیرا ساناهی

هنده‌ك ژ وان گۆته‌ هنده‌كان: ئه‌ڤه‌ ملله‌تێ مه‌ ژبلی خودێ هنده‌ك خوداوه‌ندێن دى بۆ خۆ داناينه‌، كانێ بلا ئه‌و ده‌ليله‌كێ ئاشكه‌را ل سه‌ر ڤى عيباده‌تێ خۆ بينن، ڤێجا كه‌س ژ وى زۆردارتر نينه‌ يێ ژ نك خۆ دره‌وه‌كێ ژ كيسێ خودێ بكه‌ت وشريكان بۆ وى د په‌رستنێ دا بدانت.

16

وَاِذِ اعْتَزَلْتُمُوْهُمْ وَمَا يَعْبُدُوْنَ اِلَّا اللّٰهَ فَاْوٗ٘ا اِلَي الْكَهْفِ يَنْشُرْ لَكُمْ رَبُّكُمْ مِّنْ رَّحْمَتِهٖ وَيُهَيِّئْ لَكُمْ مِّنْ اَمْرِكُمْ مِّرْفَقًا

تەفسیرا ساناهی

وكو هه‌وه‌ ژ به‌ر دينى خۆ ژ ملله‌تێ خۆ ڤه‌ده‌ركر، وهه‌وه‌ ئه‌و خوداوه‌ندێن ئه‌و په‌رستنێ بۆ دكه‌ن ژبلی خودێ هێلان، هوين بۆ عيباده‌تكرنا خودايێ خۆ يێ ب تنێ هه‌ڕنه‌ د شكه‌فتێ ڤه‌ ل چياى، خودايێ هه‌وه‌ ژ دلۆڤانییا خۆ هندێ دێ ده‌ته‌ هه‌وه‌ يا هوين ل دنيايێ وئاخره‌تێ پێ ستاره‌ ببن، ووه‌سا كارێ هه‌وه‌ دێ ل به‌ر هه‌وه‌ ب ساناهى ئێخت كـو هويـن د ژيـنـا خۆ دا مفاى ژێ ببينن.

17

وَتَرَي الشَّمْسَ اِذَا طَلَعَتْ تَّزٰوَرُ عَنْ كَهْفِهِمْ ذَاتَ الْيَمِيْنِ وَاِذَا غَرَبَتْ تَّقْرِضُهُمْ ذَاتَ الشِّمَالِ وَهُمْ فِيْ فَجْوَةٍ مِّنْهُ ذٰلِكَ مِنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ مَنْ يَّهْدِ اللّٰهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَمَنْ يُّضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهٗ وَلِيًّا مُّرْشِدًا

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ وان ئه‌ڤ چه‌نده‌ كرى خودێ ئه‌و نڤاندن وپاراستن. وتـو -ئه‌ى بينه‌رێ وان- دێ بينى ده‌مێ ڕۆژ ژ ڕۆژهه‌لاتێ ده‌ردكه‌ڤت ل لايێ وان يێ ڕاستێ دده‌ت، وئه‌گه‌ر ئه‌و ئاڤابوو ل لايێ وان يێ چه‌پێ ئاڤا دبت، وئه‌و يێن ل جهه‌كێ به‌رفره‌هـ ژ شكه‌فتێ، ڤێجا گه‌رما ڕۆژێ كارى د وان ناكه‌ت وبا ژى ژ وان نائێته‌ بڕين، ئه‌ڤا هه‌ يا مه‌ د گه‌ل ڤان گه‌نجان كرى ژ نيشانێن شيانا خودێ بوو. هه‌چییێ خودێ ته‌وفيقا وى بده‌ت وبه‌رێ وى بده‌ته‌ هيدايه‌تێ ئه‌و ئه‌وه‌ يێ به‌رێ وى بۆ حه‌قییێ هاتییه‌ دان، وهه‌چییێ ئه‌و ته‌وفيقا وى بۆ وێ چه‌ندێ نه‌ده‌ت تو چو هاريكاران بۆ وى نابينى به‌رێ وى بده‌ته‌ حه‌قییێ؛ چونكى ڕێنيشادان وبه‌رزه‌كرن ب ده‌ستێ خودێ‌یه‌.

18

وَتَحْسَبُهُمْ اَيْقَاظًا وَّهُمْ رُقُوْدٌ وَّنُقَلِّبُهُمْ ذَاتَ الْيَمِيْنِ وَذَاتَ الشِّمَالِ وَكَلْبُهُمْ بَاسِطٌ ذِرَاعَيْهِ بِالْوَصِيْدِ لَوِ اطَّلَعْتَ عَلَيْهِمْ لَوَلَّيْتَ مِنْهُمْ فِرَارًا وَّلَمُلِئْتَ مِنْهُمْ رُعْبًا

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى بينه‌ر- دێ هزر كه‌ى خه‌لكێ شكه‌فتێ دهشيارن، وئه‌و ب خۆ دنڤستينه‌، وئه‌م چاڤدێرییێ ل وان دكه‌ين، ده‌مێ ئه‌و دنڤستى جار ئه‌م وان ب لايێ ڕاستێ ڤه‌ وه‌ردگێڕين وجار ژى ب لايێ چه‌پێ ڤه‌؛ دا له‌شێن وان ل سه‌ر عه‌ردى نه‌ڕزن، وئه‌و صه‌يێ د گه‌ل وان هه‌ردو ده‌ستێن خۆ ل به‌ر ده‌رێ شكه‌فتێ درێژ كربوون، ئه‌گه‌ر ته‌ ئه‌و ديتبان تو دا ژ وان ڕه‌ڤى، ودلێ ته‌ ژ به‌ر وان دا تژى ترس بت.

19

وَكَذٰلِكَ بَعَثْنٰهُمْ لِيَتَسَآءَلُوْا بَيْنَهُمْ قَالَ قَآئِلٌ مِّنْهُمْ كَمْ لَبِثْتُمْ قَالُوْا لَبِثْنَا يَوْمًا اَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قَالُوْا رَبُّكُمْ اَعْلَمُ بِمَا لَبِثْتُمْ فَابْعَثُوْ٘ا اَحَدَكُمْ بِوَرِقِكُمْ هٰذِهٖ٘ اِلَي الْمَدِيْنَةِ فَلْيَنْظُرْ اَيُّهَا٘ اَزْكٰي طَعَامًا فَلْيَاْتِكُمْ بِرِزْقٍ مِّنْهُ وَلْيَتَۙلَطَّفْ وَلَا يُشْعِرَنَّ بِكُمْ اَحَدًا

تەفسیرا ساناهی

وكانێ چاوا مه‌ ل ڤى ده‌مێ درێژ ئه‌و نڤاندن پاشى مه‌ ئه‌و هشياركرن بێى ئه‌و بێنه‌ گوهاڕتن؛ دا ئه‌و پسيارێ ژێك بكه‌ن: ئه‌ڤه‌ چه‌نده‌ ئه‌م ل ڤێرێ دنڤستى؟ هنده‌ك ژ وان گۆت: ڕۆژه‌كێ يان دانه‌كێ ڕۆژێ ئه‌م يێن نڤستين، وهنده‌كێن دى يێن مه‌سه‌له‌ ل به‌ر ئالۆز بووى گۆت: هوين وێ چه‌ندێ بهێلنه‌ ب هيڤییا خودێ ڤه‌، وخودايێ هه‌وه‌ ب وى ده‌مێ هوين ماين زاناتره‌، ڤێجا هوين يه‌كى ژ خۆ ب ڤان پارێن خۆ يێن زيڤى ڤه‌ بهنێرنه‌ باژێرێ مه‌ وبلا ئه‌و به‌رێ خۆ بده‌تێ كانێ خوارنا كێ پاقژتر وحه‌لالتره‌؟ بلا ئه‌و خوارنه‌كێ بۆ مه‌ ژێ بكڕت وبينت، وبلا ئه‌و د كڕينا خۆ دا يێ نه‌رم بت دا ئه‌و ب مه‌ نه‌حه‌سيێن، وئه‌م ئاشكه‌را نه‌بين، وچو مرۆڤ ب هه‌وه‌ نه‌حه‌سيێن.

20

اِنَّهُمْ اِنْ يَّظْهَرُوْا عَلَيْكُمْ يَرْجُمُوْكُمْ اَوْ يُعِيْدُوْكُمْ فِيْ مِلَّتِهِمْ وَلَنْ تُفْلِحُوْ٘ا اِذًا اَبَدًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌گه‌ر ملله‌تێ هه‌وه‌ ب سه‌ر هه‌وه‌ هل ببن ئه‌و دێ به‌ران ل هه‌وه‌ بارينن، حه‌تا هه‌وه‌ دكوژن، يان ژى دێ هه‌وه‌ ل دينێ خۆ زڤڕينن، ڤێجا هوين دێ بنه‌ كافر، وئه‌گه‌ر هه‌وه‌ وه‌ كر هوين قه‌ت ناگه‌هنه‌ مرادا خۆ كو چوونا به‌حه‌شتییه‌.

21

وَكَذٰلِكَ اَعْثَرْنَا عَلَيْهِمْ لِيَعْلَمُوْ٘ا اَنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّاَنَّ السَّاعَةَ لَا رَيْبَ فِيْهَا اِذْ يَتَنَازَعُوْنَ بَيْنَهُمْ اَمْرَهُمْ فَقَالُوا ابْنُوْا عَلَيْهِمْ بُنْيَانًا رَبُّهُمْ اَعْلَمُ بِهِمْ قَالَ الَّذِيْنَ غَلَبُوْا عَلٰ٘ي اَمْرِهِمْ لَنَتَّخِذَنَّ عَلَيْهِمْ مَّسْجِدًا

تەفسیرا ساناهی

وكانێ چاوا مه‌ گه‌له‌ك سالان ئه‌و نڤاندن، پاشى مه‌ ئه‌و هشياركرن، مه‌ خه‌لكێ وى زه‌مانى ب وان ئاگه‌هدار كرن، پشتى كو خودانێ فرۆشگه‌هێ ب ڕێكا جوينێ ده‌رهه‌مێن وان ب وان حه‌سياى؛ دا مرۆڤ بزانن هندى سۆزا خودێ‌یه‌ كو دێ مرییان ڕاكه‌ته‌ڤه‌ يا ڕاسته‌، وكو هندى قيامه‌ته‌ هه‌ر دێ ئێت وچو گومان تێدا نينه‌، ده‌مێ ئه‌وێن ب سه‌ر خه‌لكێ شكه‌فتێ هلبووين د ناڤبه‌را خۆ دا د مه‌سه‌لا قيامه‌تێ دا ب هه‌ڤڕكى چووين: هنده‌كان باوه‌رى پێ هه‌بوو وهنده‌كان باوه‌رى پێ نه‌بوو، ڤێجا خودێ ئاگه‌هداركرنا وان ب خه‌لكێ شكه‌فتێ كره‌ هێجه‌ت بۆ خودان باوه‌ران. وپشتى مه‌سه‌لا وان ئاشكه‌را بووى، وئه‌و مرين، ده‌سته‌كه‌كێ ژ خه‌لكى گۆت: هوين ل به‌ر ده‌رێ شكه‌فتێ ئاڤاهییه‌كى ئاڤاكه‌ن كو وان ڤه‌شێرت، ووان بهێلنه‌ ل جهێ وان، خودايێ وان ب حالێ وان زاناتره‌، وئه‌وێن خودان گۆتن وده‌سهه‌لات د ناڤ وان دا گۆت: ئه‌م مزگه‌فته‌كێ بۆ عيباده‌تى دێ ل جهێ وان ئاڤاكه‌ين. وپێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- يا حه‌رامكرى كو ئه‌م گۆڕين پێغه‌مبه‌ر وچاكان بكه‌ينه‌ مزگه‌فت، هه‌ر وه‌سا وى ئه‌م يێن پاشڤه‌ لێداين ژ ئاڤاكرنا ل سه‌ر قه‌بران، وگێچكرن ونڤيسينا ل سه‌ر.

22

سَيَقُوْلُوْنَ ثَلٰثَةٌ رَّابِعُهُمْ كَلْبُهُمْ وَيَقُوْلُوْنَ خَمْسَةٌ سَادِسُهُمْ كَلْبُهُمْ رَجْمًاۣ بِالْغَيْبِ وَيَقُوْلُوْنَ سَبْعَةٌ وَّثَامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ قُلْ رَّبِّيْ٘ اَعْلَمُ بِعِدَّتِهِمْ مَّا يَعْلَمُهُمْ اِلَّا قَلِيْلٌ فَلَا تُمَارِ فِيْهِمْ اِلَّا مِرَآءً ظَاهِرًا وَّلَا تَسْتَفْتِ فِيْهِمْ مِّنْهُمْ اَحَدًا

تەفسیرا ساناهی

هنده‌ك ژ وان يێن دان وستاندنێ د ده‌رحه‌قا وان دا دكه‌ن ژ كيتابییان دێ بێژن: خه‌لكێ شكه‌فتێ سێ كه‌س بوون، صه‌يێ وان يێ چارێ بوو، وهنده‌كێن دى دبێژن: ئه‌و پێنج بوون، وصه‌يێ وان يێ شه‌شێ بوو، وگۆتنا ڤان هه‌ردو ده‌سته‌كان خه‌به‌ردانه‌كا بێ ده‌ليله‌، وهنده‌كێن دى دبێژن: ئه‌و حه‌فت بوون، وصه‌يێ وان يێ هه‌شتێ بوو، تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌: خودايێ من ب هژمارا وان زاناتره‌، كێم كه‌س ژ خه‌لكى هژمارا وان دزانن. ڤێجا ژ هه‌ڤڕكییه‌كا ب سه‌رڤه‌ سه‌رڤه‌ پێڤه‌تر تو چو جڕه‌ى د گه‌ل كيتابییان نه‌كه‌ ل دۆر مه‌سه‌لا هژمارا وان، ب تنێ تو وه‌حییێ بۆ وان بخوينه‌، وپسيارا حالێ وان وهژمارا وان تو ژ وان نه‌كه‌؛ چونكى ئه‌و وێ چه‌ندێ نزانن.

23

وَلَا تَقُوْلَنَّ لِشَايْءٍ اِنِّيْ فَاعِلٌ ذٰلِكَ غَدًا

تەفسیرا ساناهی

وبۆ وى تشتێ ته‌ كرییه‌ دلێ خۆ كو بكه‌ى تو نه‌بێژه‌: سوباهى ئه‌ز دێ وى تشتى كه‌م.

24

اِلَّا٘ اَنْ يَّشَآءَ اللّٰهُ وَاذْكُرْ رَّبَّكَ اِذَا نَسِيْتَ وَقُلْ عَسٰ٘ي اَنْ يَّهْدِيَنِ رَبِّيْ لِاَقْرَبَ مِنْ هٰذَا رَشَدًا

تەفسیرا ساناهی

وه‌سا تێ نه‌بت كو تو وى كارى ب حه‌زكرنا خودێ ڤه‌ گرێده‌ى، وبێژى: ئه‌گه‌ر خودێ حه‌ز بكه‌ت. و ل ده‌مێ خۆ ژ بيرڤه‌كرنێ تو خودايێ خۆ ل بيرا خۆ بينه‌ وبێژه‌: ئه‌گه‌ر خودێ حه‌ز بكه‌ت، وهه‌ر جاره‌كا ته‌ ژ بيركر تو خودێ ل بيرا خۆ بينه‌ڤه‌، چونكى بيرئينانا خودێ ژبيركرنێ ناهێلت، وبێژه‌: به‌لكى خودايێ من به‌رێ من بده‌ته‌ هيدايه‌تێ وڕێكا نێزيكتر يا مرۆڤى دگه‌هينته‌ سه‌رڕاستییێ.

25

وَلَبِثُوْا فِيْ كَهْفِهِمْ ثَلٰثَ مِائَةٍ سِنِيْنَ وَازْدَادُوْا تِسْعًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و گه‌نج سێ سه‌د ونه‌هـ سالان مابوونه‌ نڤستى.

26

قُلِ اللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا لَبِثُوْا لَهٗ غَيْبُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ اَبْصِرْ بِهٖ وَاَسْمِعْ مَا لَهُمْ مِّنْ دُوْنِهٖ مِنْ وَّلِيٍّ وَّلَا يُشْرِكُ فِيْ حُكْمِهٖ٘ اَحَدًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر پسيارا ده‌مێ مانا وان د شكه‌فتێ ڤه‌ ژ ته هاته‌كرن، وته‌ چو زانين پێ نه‌بت وخودێ بۆ ته‌ نه‌گۆتبت، تو چو تشتان ژ نك خۆ نه‌بێژه‌، به‌لێ تو بێژه‌: خودێ ب ده‌مێ مانا وان زاناتره‌، زانينا تشتێ نه‌به‌رچاڤ ل عه‌سمانان وعه‌ردى بۆ ویيه‌، تو ژ ديتن وگوهـ لێ بوونا وى يا كو دۆر ل هه‌ر تشته‌كى گرتى عه‌جێبگرتى ببه‌. ژبلی وى خه‌لكى چو سه‌ركار نينن كارێ وان ب ڕێڤه‌ ببه‌ت، ووى د حوكم وشريعه‌ت وقه‌ده‌را خۆ دا چو هه‌ڤپشك نينن.

27

وَاتْلُ مَا٘ اُوْحِيَ اِلَيْكَ مِنْ كِتَابِ رَبِّكَ لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمٰتِهٖ وَلَنْ تَجِدَ مِنْ دُوْنِهٖ مُلْتَحَدًا

تەفسیرا ساناهی

وتو وێ بخوينه‌ يا خودێ ژ قورئانێ ب وه‌حى بۆ ته‌ ئينايه‌ خوارێ، هــندى قـورئانه‌ ئه‌و كيتابه‌ يا چو گوهۆڕين بۆ په‌يڤێن وێ نه‌بن ژ به‌ر ڕاستى ودادییا وان، وژبلی خودايێ خۆ تو كه‌سێ نابينى هاوارێن خۆ بگه‌هينییێ، وخۆ پێ بپارێزى.

28

وَاصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَدٰوةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيْدُوْنَ وَجْهَهٗ وَلَا تَعْدُ عَيْنٰكَ عَنْهُمْ تُرِيْدُ زِيْنَةَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَلَا تُطِعْ مَنْ اَغْفَلْنَا قَلْبَهٗ عَنْ ذِكْرِنَا وَاتَّبَعَ هَوٰىهُ وَكَانَ اَمْرُهٗ فُرُطًا

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێهنا خۆ د گه‌ل وان هه‌ڤالێن خۆ يێن هه‌ژار فره‌هـ بكه‌ ئه‌وێن خودايێ خۆ ب تنێ دپه‌رێسن، و ل سپێده‌ وئێڤاران دوعايان ژ وى دكه‌ن، وان ب وێ چه‌ندێ كنارێ وى دڤێت، وتو د گه‌ل وان ڕوينه‌ وتێكه‌لییا وان بكه‌، وبه‌رێ خۆ ژ وان وه‌رنه‌گێڕه‌ كافران ب مهانا خۆشيبرنا ب خه‌ملا ژينا دنيايێ، وتو گوهدارییا وى نه‌كه‌ يێ مه‌ دلێ وى ژ زكرێ خۆ بێ ئاگه‌هـ كرى، ووى دلچوونێن خۆ ب سه‌ر گوهدارییا خودايێ خۆ ئێخستين، ومه‌سه‌لا وى د هه‌مى كارێ وى دا بوويه‌ زه‌عێبوون وتێچوون.

29

وَقُلِ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّكُمْ فَمَنْ شَآءَ فَلْيُؤْمِنْ وَّمَنْ شَآءَ فَلْيَكْفُرْ اِنَّا٘ اَعْتَدْنَا لِلظّٰلِمِيْنَ نَارًا اَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَا وَاِنْ يَّسْتَغِيْثُوْا يُغَاثُوْا بِمَآءٍ كَالْمُهْلِ يَشْوِي الْوُجُوْهَ بِئْسَ الشَّرَابُ وَسَآءَتْ مُرْتَفَقًا

تەفسیرا ساناهی

وتو بێژه‌ ڤان بێ ئاگه‌هان: ئه‌وا ئه‌ز بۆ هه‌وه‌ پێ هاتيم ئه‌وه‌ حه‌قییا ژ نك خودايێ هه‌وه‌ هاتى، ڤێجا هه‌چییێ ژ هه‌وه‌ بڤێت باوه‌رییێ پێ بينت ودويكه‌فتنا وێ بكه‌ت بلا وه‌ بكه‌ت ئه‌و بۆ وى چێتره‌، وهه‌چییێ بڤێت كافرییێ پێ بكه‌ت بلا بكه‌ت، وهه‌ما وى زۆردارى ل خۆ كرییه‌. هندى ئه‌مين مه‌ بۆ كافران ئاگره‌كێ دژوار ئاماده‌كرییه‌ شويرها وى دۆرا ل وان گرتى، وئه‌گه‌ر ئه‌ڤ كافره‌ د ئاگرى دا هه‌وار بكه‌ن و ژ تێهنا خۆ يا دژوار دا ئاڤێ بخوازن، ئاڤه‌كا وه‌كى زه‌يته‌كا شێلی وزێده‌ كه‌لاندى يا ڕوییان دبرێژت دێ بۆ وان ئێت. پيسه‌ ڤه‌خوارنه‌ ئه‌ڤ ڤه‌خوارنا تێهنا وان نه‌شكێنت به‌لكى پتر لێ دكه‌ت، وئاگر خرابه‌ جهه‌ بۆ وان. و د ڤێ ئايه‌تێ دا گه‌ف وگوڕه‌كا دژوار هه‌يه‌ بۆ وى يێ پشت بده‌ته‌ حه‌قییێ، وباوه‌رییێ ب په‌ياما موحه‌ممه‌دى -سلاڤ لێ بن- نه‌ئينت، وكارى پێ نه‌كه‌ت.

30

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ اِنَّا لَا نُضِيْعُ اَجْرَ مَنْ اَحْسَنَ عَمَلًا

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى وكارێن چاك كرين مه‌زنترين خێر بۆ وان هه‌يه‌، هندى ئه‌مين ئه‌م خێرا وان زه‌عێ ناكه‌ين، وبه‌رانبه‌ر كارێ وان يێ چاك ئه‌م تشته‌كى ژێ كێم ناكه‌ين.

31

اُولٰٓئِكَ لَهُمْ جَنّٰتُ عَدْنٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهِمُ الْاَنْهٰرُ يُحَلَّوْنَ فِيْهَا مِنْ اَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَّيَلْبَسُوْنَ ثِيَابًا خُضْرًا مِّنْ سُنْدُسٍ وَّاِسْتَبْرَقٍ مُّتَّكِـِٕيْنَ فِيْهَا عَلَي الْاَرَآئِكِ نِعْمَ الثَّوَابُ وَحَسُنَتْ مُرْتَفَقًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن هه‌ يێن باوه‌رى ئيناى هنده‌ك به‌حه‌شت بۆ وان هه‌نه‌ ئه‌و هه‌روهه‌ر تێدا دمينن، ڕويبارێن ئاڤ شرين د بن خانى وجهێن وان دا دچن، بازنێن زێڕى ل به‌ر وان دئێته‌كرن، وهنده‌ك جلكێن كه‌سك يێن ژ ئارميشێ ته‌نك وستوير هاتينه‌ چێكرن ئه‌و ل به‌ر خۆ دكه‌ن، وئه‌و د وان به‌حه‌شتان دا پال دده‌نه‌ سه‌ر وان ته‌ختێن په‌رده‌يێن جوان ب سه‌ردا هاتينه‌ به‌ردان، خۆش جزايه‌ جزايێ وان، وبه‌حه‌شت باش جهـ وواره‌ بۆ وان.

32

وَاضْرِبْ لَهُمْ مَّثَلًا رَّجُلَيْنِ جَعَلْنَا لِاَحَدِهِمَا جَنَّتَيْنِ مِنْ اَعْنَابٍ وَّحَفَفْنٰهُمَا بِنَخْلٍ وَّجَعَلْنَا بَيْنَهُمَا زَرْعًا

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بۆ كافرێن ملله‌تێ خۆ مه‌ته‌لا وان هه‌ردو زه‌لامان بينه‌ ئه‌وێن ژ ملله‌ته‌كێ بۆرى: يه‌ك ژ وان يێ خودان باوه‌ر بوو، ويێ دى يێ كافر بوو، ومه‌ دو ره‌زێن ترى دابوونه‌ يێ كافر، و ل دۆرێن هه‌ر دووان مه‌ كربوونه‌ دارقه‌سپێن مشه‌، و ل نيڤا وان مه‌ گه‌له‌ك شينكاتییێ جودا جودا و ب مفا دابوو.

33

كِلْتَا الْجَنَّتَيْنِ اٰتَتْ اُكُلَهَا وَلَمْ تَظْلِمْ مِّنْهُ شَيْــًٔا وَّفَجَّرْنَا خِلٰلَهُمَا نَهَرًا

تەفسیرا ساناهی

هه‌ردو ره‌زان به‌ر ژ خۆ دابوو وچو يێ ژێ كێم نه‌بوو، ومه‌ د ناڤ هه‌ر دووان ڕا ڕويباره‌ك بربوو دا ب ساناهى ئه‌و بێنه‌ ئاڤدان.

34

وَّكَانَ لَهٗ ثَمَرٌ فَقَالَ لِصَاحِبِهٖ وَهُوَ يُحَاوِرُهٗ٘ اَنَا اَكْثَرُ مِنْكَ مَالًا وَّاَعَزُّ نَفَرًا

تەفسیرا ساناهی

وخودانێ وان هه‌دو ره‌زان هنده‌ك به‌رهه‌م ومالێ دى ژى هه‌بوو، ئينا وى ب دفن بلندى ڤه‌ گۆته‌ هه‌ڤالێ خۆ يێ خودان باوه‌ر ده‌مێ وى دان وستاندن د گه‌ل دكر: مالێ من ژ يێ ته‌ پتره‌ وئه‌ز ژ ته‌ پتر يێ ب خودانم ويێ پشت گه‌رمترم.

35

وَدَخَلَ جَنَّتَهٗ وَهُوَ ظَالِمٌ لِّنَفْسِهٖ قَالَ مَا٘ اَظُنُّ اَنْ تَبِيْدَ هٰذِهٖ٘ اَبَدًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و چوو ناڤ ره‌زێ خۆ، ل وى ده‌مێ ئه‌و يێ زۆردار بۆ خۆ كو وى كوفر ب ڕابوونا پشتى مرنێ كرى، و ژ هاتنا قيامه‌تێ يێ ب گومان، ڤێجا كه‌يفا وى ب فێقییێ وى هات، له‌و گۆت: ئه‌ز باوه‌ر ناكه‌م ئه‌ڤ ره‌زه‌ جاره‌كێ دێ پويچ بت.

36

وَّمَا٘ اَظُنُّ السَّاعَةَ قَآئِمَةً وَّلَئِنْ رُّدِدْتُّ اِلٰي رَبِّيْ لَاَجِدَنَّ خَيْرًا مِّنْهَا مُنْقَلَبًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ز باوه‌ر ناكه‌م قيامه‌ت ژى دێ ڕابت، وئه‌گه‌ر خۆ -من گرتى- قيامه‌ت ڕابوو ژى وه‌كى تو دبێژى ئه‌ى خودان باوه‌رۆ، وئه‌ز بۆ نك خودايێ خۆ هاتمه‌ زڤڕاندن ژى تشته‌كێ ژ ڤى ره‌زى باشتر وچێتر ئه‌ز دێ ل نك خودێ بينم؛ چونكى من قه‌در وبهايێ خۆ ل نك وى هه‌يه‌.

37

قَالَ لَهٗ صَاحِبُهٗ وَهُوَ يُحَاوِرُهٗ٘ اَكَفَرْتَ بِالَّذِيْ خَلَقَكَ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُّطْفَةٍ ثُمَّ سَوّٰىكَ رَجُلًا

تەفسیرا ساناهی

هه‌ڤالێ وى يێ خودان باوه‌ر ده‌مێ دان وستاندن د گه‌ل وى كرى گۆتێ: چاوا تو كوفرێ ب وى خودايى دكه‌ى يێ تو ژ ئاخێ ئافراندى، پاشى ژ چپكه‌كا ئاڤێ، پاشى تو كرییه‌ مرۆڤه‌كێ دورست وكامل؟ و د ڤێ دان وستاندنێ دا ده‌ليله‌ك هه‌يه‌ كو ئه‌وێ شياى ل ده‌سپێكێ ئافراندنێ بكه‌ت، دێ شێت دوباره‌ وان زڤڕينته‌ڤه‌.

38

لٰكِنَّا۠ هُوَ اللّٰهُ رَبِّيْ وَلَا٘ اُشْرِكُ بِرَبِّيْ٘ اَحَدًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤ ئاخفتنێت تو دبێژى ، ئه‌ڤ كوفریێت تو دكه‌ی ئه‌ز نابێژم ، ئه‌دبێژم ئه‌ڤێ ئه‌ڤ قه‌نجیه‌ دگه‌ل منكرین هه‌ر خودێ یه‌ و ئه‌ز كه‌سێ دگه‌ل خودێ ناكه‌مه‌ شریك

39

وَلَوْلَا٘ اِذْ دَخَلْتَ جَنَّتَكَ قُلْتَ مَا شَآءَ اللّٰهُ لَا قُوَّةَ اِلَّا بِاللّٰهِ اِنْ تَرَنِ اَنَا اَقَلَّ مِنْكَ مَالًا وَّوَلَدًا

تەفسیرا ساناهی

و ده‌مێ تو چوويه‌ ناڤ ره‌زێ خۆ وكه‌يفا ته‌ پێ هاتى بلا ته‌ حه‌مدا خودێ كربا وته‌ گۆتبا: ئه‌ڤه‌ ئه‌وه‌ يێ خودێ بۆ من حه‌زكرى، ئه‌گه‌ر نه‌ خودێ با ئه‌ز نه‌دشيام ب ده‌ست خۆ بێخم. ئه‌گه‌ر تو ببينى مالێ من وعه‌يالێ من ژ يێن ته‌ دكێمترن.

40

فَعَسٰي رَبِّيْ٘ اَنْ يُّؤْتِيَنِ خَيْرًا مِّنْ جَنَّتِكَ وَيُرْسِلَ عَلَيْهَا حُسْبَانًا مِّنَ السَّمَآءِ فَتُصْبِحَ صَعِيْدًا زَلَقًا

تەفسیرا ساناهی

به‌لكى خودايێ من تشته‌كێ ژ ره‌زێ ته‌ چێتر بده‌ته‌ من، و ژ به‌ر كوفرا ته‌ ئه‌و وێ قه‌نجییێ ژ ته‌ بستينت يا وى دايه‌ ته‌، وعه‌زابه‌كێ ژ عه‌سمانى ب سه‌ر ره‌زێ ته‌ دا بهنێرت، ڤێجا ئه‌و ببته‌ عه‌رده‌كێ خرش وحلی يێ مرۆڤ لێ بته‌حست، وچو شينكاتى لێ شين نه‌بت.

41

اَوْ يُصْبِحَ مَآؤُهَا غَوْرًا فَلَنْ تَسْتَطِيْعَ لَهٗ طَلَبًا

تەفسیرا ساناهی

يان ژى ئاڤا وى يا ئه‌و پێ دئێته‌ ئاڤدان د عه‌ردى دا بچت، ڤێجا تو نه‌شێى وێ ئاڤێ بينيه‌ ده‌رێ.

42

وَاُحِيْطَ بِثَمَرِهٖ فَاَصْبَحَ يُقَلِّبُ كَفَّيْهِ عَلٰي مَا٘ اَنْفَقَ فِيْهَا وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلٰي عُرُوْشِهَا وَيَقُوْلُ يٰلَيْتَنِيْ لَمْ اُشْرِكْ بِرَبِّيْ٘ اَحَدًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و چێبوو يا خودان باوه‌رى گۆتى، وره‌ز پويچ بوو، ڤێجا چ تشت لێ نه‌ما، ئينا ئه‌و كافر ما له‌پێن خۆ لێكدان ژ خه‌م وكۆڤانان دا ل سه‌ر وى مالێ وى لێ خه‌رج كرى، وئه‌و ره‌ز ب سه‌رێك دا هات بوو ويێ ڤالا بوو، ووى دگۆت: خوزى من بهايێ قه‌نجییێن خودێ زانيبا ومن چو شريك بۆ خودێ نه‌دانابان. وئه‌ڤ په‌شێمانییا وى ل وى ده‌مى بوو كو په‌شێمانى مفايێ وى نه‌ده‌ت.

43

وَلَمْ تَكُنْ لَّهٗ فِئَةٌ يَّنْصُرُوْنَهٗ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَمَا كَانَ مُنْتَصِرًا

تەفسیرا ساناهی

وچو ده‌سته‌ك ژ وان يێن وى مه‌دحه‌ بۆ خۆ پێ دكرن نه‌بوون عه‌زابا خودێ ژ وى پاشڤه‌ لێ بده‌ن، وئه‌و ب خۆ ژى ب هێز وشيانا خۆ نه‌دشيا وێ ژ خۆ دوير بكه‌ت.

44

هُنَالِكَ الْوَلَايَةُ لِلّٰهِ الْحَقِّ هُوَ خَيْرٌ ثَوَابًا وَّخَيْرٌ عُقْبًا

تەفسیرا ساناهی

ل ده‌مێ ڤان ڕه‌نگه‌ ته‌نگاڤییان پشته‌ڤانى وسه‌ركارى يا خودايێ حه‌ق ب تنێ‌یه‌، جزايێ وى چێتره‌، وئه‌و دويماهییا ئه‌و دده‌ته‌ به‌نییێن خۆ يێن خودان باوه‌ر باشتره‌.

45

وَاضْرِبْ لَهُمْ مَّثَلَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا كَمَآءٍ اَنْزَلْنٰهُ مِنَ السَّمَآءِ فَاخْتَلَطَ بِهٖ نَبَاتُ الْاَرْضِ فَاَصْبَحَ هَشِيْمًا تَذْرُوْهُ الرِّيٰحُ وَكَانَ اللّٰهُ عَلٰي كُلِّ شَيْءٍ مُّقْتَدِرًا

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بۆ مرۆڤان -و ب تايبه‌تى بۆ خۆمه‌زنكه‌ران ژ وان- مه‌ته‌لا وێ دنيايێ يا ئه‌و پێ دسه‌ردا چووين بينه‌، هندى ئه‌وه‌ ئه‌و د خه‌ملا خۆ يا به‌روه‌خت و د چوونا خۆ يا ب له‌ز دا وه‌كى ئاڤه‌كێ يه‌ يا خودێ ژ عه‌سمانى ئينايه‌ خوارێ ڤێجا ب ئانه‌هییا وى شينكاتى پێ ده‌ركه‌فتى، وكه‌سك بووى، وده‌مه‌كێ كێم ب ڤى ڕه‌نگى ماى پاشى ئه‌ڤ شينكاتییه‌ هشك بووى وبوويه‌ پيش وباى ئه‌و ل هه‌مى لايان به‌لاڤ كرى. وخودێ ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كى يێ خودان شيان بوو، يه‌عنى شيانا وى ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كى يا مه‌زنه‌.

46

اَلْمَالُ وَالْبَنُوْنَ زِيْنَةُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَالْبٰقِيٰتُ الصّٰلِحٰتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَوَابًا وَّخَيْرٌ اَمَلًا

تەفسیرا ساناهی

مال وعه‌يال جوانى وهێزه‌ د ڤێ دنيايا به‌روه‌خت دا، وكارێن چاك -و ب تايبه‌تى زكرێ خودێ- ل نك خودايێ چێتر وباشتره‌، وئه‌ڤ كريارێن چاك باشترين تشته‌ مرۆڤ يێ پێ ب هيڤى بت كو خودێ خێرا وان بده‌تێ، و ل ئاخره‌تێ ئه‌و وێ ب ده‌سـت خۆ بێخت يا ئه‌و د دنيايێ دا ژێ ب هيڤى.

47

وَيَوْمَ نُسَيِّرُ الْجِبَالَ وَتَرَي الْاَرْضَ بَارِزَةً وَّحَشَرْنٰهُمْ فَلَمْ نُغَادِرْ مِنْهُمْ اَحَدًا

تەفسیرا ساناهی

وتو بۆ وان به‌حسێ وێ ڕۆژێ بكه‌ يا ئه‌م تێدا چيايان ژ جهێ وان ڕادكه‌ين، وتو عه‌ردى دبينى يێ ئاشكه‌رايه‌، چو تشته‌ك ل سه‌ر نينه‌ وى ڤه‌شێرت ژ وان چێكرییێن به‌رێ ل سه‌ر هه‌ين، ومه‌ هه‌مى مرۆڤ يێن به‌راهییێ ودويماهییێ بۆ حسێبێ كۆم كرن، وكه‌سه‌ك ژ وان مه‌ نه‌هێلا.

48

وَعُرِضُوْا عَلٰي رَبِّكَ صَفًّا لَقَدْ جِئْتُمُوْنَا كَمَا خَلَقْنٰكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍۣ بَلْ زَعَمْتُمْ اَلَّنْ نَّجْعَلَ لَكُمْ مَّوْعِدًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و هه‌مى ڕێز ڕێز بۆ خودايێ ته‌ هاتنه‌ به‌رچاڤ كرن، كه‌سه‌ك ژ وان نائێته‌ ڤه‌شارتن، ب ڕاستى مه‌ ئه‌و هه‌مى ڕاكرنه‌ڤه‌، وهوين كت كته‌ هاتنه‌ نك مه‌، وه‌كى جارا يه‌كێ مه‌ هوين ئافراندين، به‌لكى هه‌وه‌ هزر دكر كو ئه‌م چو ژڤانان بۆ هه‌وه‌ نادانين هه‌وه‌ تێدا ڕاكه‌ينه‌ڤه.

49

وَوُضِعَ الْكِتٰبُ فَتَرَي الْمُجْرِمِيْنَ مُشْفِقِيْنَ مِمَّا فِيْهِ وَيَقُوْلُوْنَ يٰوَيْلَتَنَا مَالِ هٰذَا الْكِتٰبِ لَا يُغَادِرُ صَغِيْرَةً وَّلَا كَبِيْرَةً اِلَّا٘ اَحْصٰىهَا وَوَجَدُوْا مَا عَمِلُوْا حَاضِرًا وَلَا يَظْلِمُ رَبُّكَ اَحَدًا

تەفسیرا ساناهی

وكيتابا كريارێن هه‌ر يه‌كى د ده‌ستێ وى يێ ڕاستێ يان يێ چه‌پێ دا هاته‌ دانان، ڤێجا تو دێ بينى گونه‌هكار ژ وى تشتێ ئه‌و تێدا و ژ به‌ر وان تاوانێن وان كرين ب ترسن، وده‌مێ ئه‌و وێ كيتابێ دبينن ئه‌و دبێژن: وه‌ى بۆ تێچوونا مه‌! ئه‌ڤه‌ چيه‌ ڤێ كيتابێ نه‌ تشته‌كێ بچويك ونه‌ يێ مه‌زن نه‌هێلايه‌ هه‌مى يێ نڤيسى؟! وهه‌ر تشته‌كێ وان ل دنيايێ كرى ئه‌و دبينن يێ ئاماده‌يه‌. وخودايێ ته‌ هندى دندكه‌كێ زۆردارییێ ل يه‌كى ناكه‌ت.

50

وَاِذْ قُلْنَا لِلْمَلٰٓئِكَةِ اسْجُدُوْا لِاٰدَمَ فَسَجَدُوْ٘ا اِلَّا٘ اِبْلِيْسَ كَانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ اَمْرِ رَبِّهٖ اَفَتَتَّخِذُوْنَهٗ وَذُرِّيَّتَهٗ٘ اَوْلِيَآءَ مِنْ دُوْنِيْ وَهُمْ لَكُمْ عَدُوٌّ بِئْسَ لِلظّٰلِمِيْنَ بَدَلًا

تەفسیرا ساناهی

وتو به‌حس بكه‌ ده‌مێ مه‌ فه‌رمان ل ملياكه‌تان كرى كو بۆ ئاده‌مى بچنه‌ سوجدێ، بۆ قه‌درگرتن بۆ وى نه‌ كو بۆ عيباده‌ت، ومه‌ فه‌رمان ب وێ چه‌ندێ ل ئبليسى ژى كر، ئينا ملياكه‌ت هه‌مى چوونه‌ سوجدێ، به‌لێ ئبليسى ئه‌وێ ژ ئه‌جنان گوهدارییا خودايێ خۆ نه‌كر، و ژ خۆمه‌زنكرن ودلڕه‌شى نه‌چوو سوجدێ. ئه‌رێ ڤێجا هوين وى ودوونده‌ها وى بۆ خۆ دكه‌نه‌ هاريكار هوين گوهدارییا وان دكه‌ن وگوهدارییا من دهێلن، وئه‌و بۆ هه‌وه‌ دوژمنترين نه‌يارن؟ پيسه‌ گوهدارییا شه‌يتانییه‌ زۆرداران ب گوهدارییا خودێ گوهاڕتى.

51

مَا٘ اَشْهَدْتُّهُمْ خَلْقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَلَا خَلْقَ اَنْفُسِهِمْ وَمَا كُنْتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّيْنَ عَضُدًا

تەفسیرا ساناهی

من ئبليس ودوونده‌ها وى -ئه‌وێن هوين گوهدارییێ بۆ دكه‌ن- ل ده‌مێ ئافراندنا عه‌سمانان وعه‌ردى ئاماده‌ نه‌كربوون، دا ئه‌ز هاريكارییێ ژ وان بخوازم، ومن هنده‌ك ژ وان ل ده‌مێ ئافراندنا هنده‌كێن دى ژى ئاماده‌ نه‌كربوون، به‌لكى ل وێ هه‌مییێ ئه‌زێ ب تنێ بووم، چو هاريكار وپشته‌ڤان من نه‌بوون، ومن ئه‌وێن خه‌لكى د سه‌ردا دبه‌ن ژ شه‌يتانان وهاريكارێن وان بۆ خۆ نه‌كرينه‌ هاريكار.

52

وَيَوْمَ يَقُوْلُ نَادُوْا شُرَكَآءِيَ الَّذِيْنَ زَعَمْتُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيْبُوْا لَهُمْ وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ مَّوْبِقًا

تەفسیرا ساناهی

وتو وى به‌حسى بۆ وان بكه‌ ده‌مێ خودێ ل ڕۆژا قيامه‌تێ دبێژته‌ بوتپه‌رێسان: گازى وان هه‌ڤپشكێن من بكه‌ن يێن هه‌وه‌ ژ دره‌و گۆتى كو ئه‌و شريكێن منن د په‌رستنێ دا؛ دا ئه‌ڤرۆ ئه‌و هه‌وه‌ ب سه‌ربێخن، ئينا وان گازى وان كرن به‌لێ ئه‌و د به‌رسڤا وان نه‌هاتن، ومه‌ د ناڤبه‌را په‌رستڤان وپه‌رستییان دا جهه‌كێ تێبرنێ دانايه‌ ئه‌و هه‌مى تێدا تێ دچن.

53

وَرَاَ الْمُجْرِمُوْنَ النَّارَ فَظَنُّوْ٘ا اَنَّهُمْ مُّوَاقِعُوْهَا وَلَمْ يَجِدُوْا عَنْهَا مَصْرِفًا

تەفسیرا ساناهی

وتاوانباران ئاگر ديت، ڤێجا وان باش زانى كو ئه‌و هه‌ر دێ كه‌ڤنه‌ تێدا، ووان جهه‌كێ دى بۆ خۆ نه‌ديت ئه‌و به‌رێ خۆ بده‌نێ.

54

وَلَقَدْ صَرَّفْنَا فِيْ هٰذَا الْقُرْاٰنِ لِلنَّاسِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ وَكَانَ الْاِنْسَانُ اَكْثَرَ شَيْءٍ جَدَلًا

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ د ڤێ قورئانێ دا گه‌له‌ك ڕه‌نگێن مه‌ته‌لان بۆ مرۆڤان ئاشكه‌را كرن؛ دا ئه‌و باوه‌رییێ پێ بينن ووجه‌كێ بۆ خۆ ژێ بگرن. ومرۆڤ ژ هه‌مى چێكرییان پتر يێ جڕه‌كێش وهه‌ڤڕكه‌.

55

وَمَا مَنَعَ النَّاسَ اَنْ يُّؤْمِنُوْ٘ا اِذْ جَآءَهُمُ الْهُدٰي وَيَسْتَغْفِرُوْا رَبَّهُمْ اِلَّا٘ اَنْ تَاْتِيَهُمْ سُنَّةُ الْاَوَّلِيْنَ اَوْ يَاْتِيَهُمُ الْعَذَابُ قُبُلًا

تەفسیرا ساناهی

وتشته‌ك نه‌بوو مرۆڤان ژ باوه‌رییێ پاشڤه‌ لێ بده‌ت -ده‌مێ موحه‌ممه‌د پێغه‌مبه‌ر سلاڤ لێ بن بۆ وان هاتى وقورئان د گه‌ل دا- و ژ داخوازا گونه‌هـ ژێبرن وعه‌فییا ژ خودايێ خۆ پاشڤه‌ لێ بده‌ت، هه‌ڤڕكییا وان تێ نه‌بت بۆ پێغه‌مبه‌رى، وداخوازا وان كو ڕێبازا خودێ د تێبرنا ملله‌تێن بۆرى دا ب سه‌ر وان دا بێت، يان عه‌زابا خودێ ئاشكه‌را بگه‌هته‌ وان.

56

وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِيْنَ اِلَّا مُبَشِّرِيْنَ وَمُنْذِرِيْنَ وَيُجَادِلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوْا بِهِ الْحَقَّ وَاتَّخَذُوْ٘ا اٰيٰتِيْ وَمَا٘ اُنْذِرُوْا هُزُوًا

تەفسیرا ساناهی

وهه‌ما ئه‌م پێغه‌مبه‌ران ژ به‌ر هندێ بۆ مرۆڤان دهنێرين دا ئه‌و مزگينییێ ب به‌حه‌شتێ بده‌نه‌ خودانێن باوه‌رییێ وكارێن چاك، وخودانێن كوفرێ ونه‌گوهدارییێ ب ئاگرى بترسينن، و د گه‌ل ئاشكه‌رايیا حه‌قییێ ئه‌وێن كافر بووين ب نه‌حه‌قى هه‌ڤڕكییێ د گه‌ل پێغه‌مبه‌رێن خۆ دكه‌ن؛ دا ئه‌و ب نه‌حه‌قییا خۆ وێ حه‌قه‌يێ پويچ بكه‌ن يا پێغه‌مبه‌ر پێ هاتى، ووان كيتاب وده‌ليلێن من ووان تشتێن ئه‌و پێ هاتينه‌ ترساندن بۆ خۆ كرنه‌ پێتڕانك ويارى.

57

وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ ذُكِّرَ بِاٰيٰتِ رَبِّهٖ فَاَعْرَضَ عَنْهَا وَنَسِيَ مَا قَدَّمَتْ يَدٰهُ اِنَّا جَعَلْنَا عَلٰي قُلُوْبِهِمْ اَكِنَّةً اَنْ يَّفْقَهُوْهُ وَفِيْ٘ اٰذَانِهِمْ وَقْرًا وَاِنْ تَدْعُهُمْ اِلَي الْهُدٰي فَلَنْ يَّهْتَدُوْ٘ا اِذًا اَبَدًا

تەفسیرا ساناهی

وكه‌س ژ وى زۆردارتر نينه‌ يێ ب ئايه‌تێن ئاشكه‌را يێن خودايێ وى شيره‌ت لێ بێنه‌ كرن، ڤێجا ئه‌و ڕوییێ خۆ ژێ وه‌رگێڕته‌ نه‌حه‌قییا خۆ، ووان كريارێن كرێت يێن وى كرين ئه‌و ژ بير بكه‌ت وژێ تۆبه‌ نه‌كه‌ت، هندى ئه‌مين مه‌ په‌رده‌ ل سه‌ر دلێن وان داناينه‌، ڤێجا ئه‌و د قورئانێ ناگه‌هن، ووێ خێرێ نزانن يا تێدا هه‌ى، ومه‌ كه‌ڕاتى د گوهێن وان دا دانايه‌، ڤێجا وان گوهـ لێ نابت ومفاى بۆ خۆ ژێ وه‌رناگرن، وئه‌گه‌ر تو به‌رێ وان بده‌يه‌ باوه‌رییێ ئه‌و قه‌ت د به‌رسڤا ته‌ نائێن، و ب هيدايه‌ت ناكه‌ڤن.

58

وَرَبُّكَ الْغَفُوْرُ ذُو الرَّحْمَةِ لَوْ يُؤَاخِذُهُمْ بِمَا كَسَبُوْا لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذَابَ بَلْ لَّهُمْ مَّوْعِدٌ لَّنْ يَّجِدُوْا مِنْ دُوْنِهٖ مَوْئِلًا

تەفسیرا ساناهی

وخودايێ ته‌ باش گونه‌هـ ژێبرێ گونه‌هێن به‌نییێن خۆيه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌و تۆبه‌ بكه‌ن، يێ خودان دلۆڤانییه‌ ب وان، ئه‌گه‌ر ئه‌و ڤان يێن پشت دايه‌ ئايه‌تێن وى ب وان گونه‌هێن وان كرين بگرت دێ له‌زێ د عه‌زابدانا وان دا كه‌ت، به‌لێ ئه‌و يێ ئارامه‌ له‌زێ د عه‌زابدانا وان دا ناكه‌ت، به‌لكى ژڤانه‌ك بۆ وان دانايه‌ ئه‌و دێ تێدا ئێنه‌ جزادان، وئه‌و نه‌شێن خۆ ژێ لابده‌ن يان ژێ بڕه‌ڤن.

59

وَتِلْكَ الْقُرٰ٘ي اَهْلَكْنٰهُمْ لَمَّا ظَلَمُوْا وَجَعَلْنَا لِمَهْلِكِهِمْ مَّوْعِدًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و گوندێن هه‌ يێن نێزيكى هه‌وه ‌-وه‌كى گوندێن ملله‌تێ هوودى وصالحى ولووطى وشوعه‌يبى- مه‌ تێبرن ده‌مێ خه‌لكێ وان ب كوفرێ زۆردارى كرى، ومه‌ ژڤانه‌ك بۆ تێبرنا وان دانا، ده‌مێ ئه‌و گه‌هشتينێ عه‌زاب ب سه‌ر وان دا هات وخودێ ئه‌و تێبرن.

60

وَاِذْ قَالَ مُوْسٰي لِفَتٰىهُ لَا٘ اَبْرَحُ حَتّٰ٘ي اَبْلُغَ مَجْمَعَ الْبَحْرَيْنِ اَوْ اَمْضِيَ حُقُبًا

تەفسیرا ساناهی

وتو به‌حسێ هندێ بكه‌ ده‌مێ مووساى گۆتییه‌ خزمه‌تكارێ خۆ يووشه‌عێ كوڕێ نوونى: ئه‌ز دێ هه‌ر چم حه‌تا بگه‌همه‌ وى جهى يێ هه‌ردو ده‌ريا لێ دگه‌هنه‌ يه‌ك، يان ئه‌ز دێ ده‌مه‌كێ درێژ چم حه‌تا بگه‌همه‌ وى به‌نییێ چاك؛ دا ئه‌ز ژ وى فێر ببمه‌ وێ زانينێ يا كو ل نك من نه‌هه‌ى.

61

فَلَمَّا بَلَغَا مَجْمَعَ بَيْنِهِمَا نَسِيَا حُوْتَهُمَا فَاتَّخَذَ سَبِيْلَهٗ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا

تەفسیرا ساناهی

وهه‌ردووان دا ڕێ، وده‌مێ ئه‌و گه‌هشتينه‌ جهێ هه‌ردو ده‌ريا لێ دگه‌هنه‌ يه‌ك هه‌ردو ل نك كه‌ڤرى ڕوينشتـن، ووان ئه‌و نه‌هنگێ خۆ ژ بيركر يێ فه‌رمان ل مووساى هاتییه‌ كرن كو وى بۆ قويتى د گه‌ل خۆ ببه‌ت، ويووشه‌عى ئه‌و دانابوو د عه‌لبه‌كێ دا، ڤێجا نه‌هنگ زێندى بووبوو وخۆ هاڤێتبوو د ده‌ريايێ دا، ووى ڕێكه‌كا ڤه‌كرى بۆ خۆ د ده‌ريايێ دا گرتبوو.

62

فَلَمَّا جَاوَزَا قَالَ لِفَتٰىهُ اٰتِنَا غَدَآءَنَا لَقَدْ لَقِيْنَا مِنْ سَفَرِنَا هٰذَا نَصَبًا

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ ئه‌و ژ وى جهى چووين يێ وان نه‌هنگ لێ ژ بيركرى ومووسا ب برسێ حه‌سيا، وى گۆته‌ خزمه‌تكارێ خۆ: فراڤينا مه‌ بۆ مه‌ بينه‌، ب ڕاستى مه‌ د ڤێ سه‌فه‌را خۆ دا وه‌ستيان ديت.

63

قَالَ اَرَءَيْتَ اِذْ اَوَيْنَا٘ اِلَي الصَّخْرَةِ فَاِنِّيْ نَسِيْتُ الْحُوْتَ وَمَا٘ اَنْسٰىنِيْهُ اِلَّا الشَّيْطٰنُ اَنْ اَذْكُرَهٗ وَاتَّخَذَ سَبِيْلَهٗ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا

تەفسیرا ساناهی

خزمه‌تكارێ وى گۆتێ: ئه‌رێ ل بيرا ته‌يه‌ ده‌مێ ئه‌م چووينه‌ نك وى كه‌ڤرى يێ مه‌ بێهنا خۆ ل نك ڤه‌داى؟ من ژ بيركربوو ئه‌ز مه‌سه‌لا نه‌هنگى بۆ ته‌ بێژم، وهه‌ما شه‌يتانى ژ بيرا من بربوو ئه‌ز مه‌سه‌لا وى بۆ ته‌ بێژم، هندى نه‌هنگه‌ ل وێرێ ب رح كه‌فتبوو، وخۆ هاڤێتبوو د ده‌ريايێ دا، ووى ڕێكه‌ك بۆ خۆ تێدا كربوو، ومه‌سه‌لا وى يا عه‌جێب بوو.

64

قَالَ ذٰلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِ فَارْتَدَّا عَلٰ٘ي اٰثَارِهِمَا قَصَصًا

تەفسیرا ساناهی

مووساى گۆت: ئه‌وا چێ بووى ئه‌و بوو يا مه‌ دخواست، وئه‌و نيشانه‌كه‌ بۆ من ئه‌ز پێ ب جهێ به‌نییێ چاك بكه‌ڤم، ئينا هه‌ردو ل شوين پییێن خۆ زڤڕين حه‌تا گه‌هشتينه‌ جهێ كه‌ڤر لێ.

65

فَوَجَدَا عَبْدًا مِّنْ عِبَادِنَا٘ اٰتَيْنٰهُ رَحْمَةً مِّنْ عِنْدِنَا وَعَلَّمْنٰهُ مِنْ لَّدُنَّا عِلْمًا

تەفسیرا ساناهی

ئينا وان ل وێرێ به‌نییه‌كێ چاك ژ به‌نییێن مه‌ ديت كو خدره‌ سلاڤ لێ بن -وئه‌و پێغه‌مبه‌ره‌كه‌ ژ پێغه‌مبه‌رێن خودێ ويێ مرى-، مه‌ دلۆڤانییه‌ك ژ نك خۆ دابوويێ، ومه‌ ژ نك خۆ زانينه‌كا مه‌زن نيشا وى دابوو.

66

قَالَ لَهٗ مُوْسٰي هَلْ اَتَّبِعُكَ عَلٰ٘ي اَنْ تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا

تەفسیرا ساناهی

ئينا مووساى سلاڤ كرێ، وگۆتێ: ئه‌رێ دێ ده‌ستويرییێ ده‌ى كو ئه‌ز ب دويڤ ته‌ بكه‌ڤم؛ دا تو هنده‌كێ ژ وێ زانينا خودێ نيشا ته‌ داى نيشا من بده‌ى كو ئه‌ز پێ سه‌رڕاست ببم ومفاى ژێ وه‌ربگرم؟

67

قَالَ اِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيْعَ مَعِيَ صَبْرًا

تەفسیرا ساناهی

خدرى گۆتێ: هندى تويى -ئه‌ى مووسا- تو نه‌شێى بێهنا خۆ ل سه‌ر دويكه‌فتن وهه‌ڤالينییا من فره‌هـ بكه‌ى.

68

وَكَيْفَ تَصْبِرُ عَلٰي مَا لَمْ تُحِطْ بِهٖ خُبْرًا

تەفسیرا ساناهی

وچاوا تو دێ شێى بێهنا خۆ ل سه‌ر وان تشتان فره‌هـ كه‌ى يێن كو ئه‌ز دێ كه‌م وئه‌و ل به‌ر ته‌ دبه‌رزه‌ ژ وان يێن خودێ نيشا من داين؟

69

قَالَ سَتَجِدُنِيْ٘ اِنْ شَآءَ اللّٰهُ صَابِرًا وَّلَا٘ اَعْصِيْ لَكَ اَمْرًا

تەفسیرا ساناهی

مووساى گۆتێ: ئه‌گه‌ر خودێ حه‌ز بكه‌ت تو دێ من بينى يێ بێهن فره‌هـ ل سه‌ر وى تشتێ ئه‌ز دێ ژ ته‌ بينم، وئه‌ز د تشته‌كى دا بێ ئه‌مرییا ته‌ ناكه‌م.

70

قَالَ فَاِنِ اتَّبَعْتَنِيْ فَلَا تَسْــَٔلْنِيْ عَنْ شَيْءٍ حَتّٰ٘ي اُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا

تەفسیرا ساناهی

ئينا خدر ل به‌ر هات وگۆت: پا ئه‌گه‌ر ته‌ هه‌ڤالينییا من كر تو پسيارا تشته‌كێ ل به‌ر ته‌ ئالۆز بت ژ من نه‌كه‌، حه‌تا ئه‌ز ب خۆ وى تشتێ ل به‌ر ته‌ نه‌ ئاشكه‌را بێژم بێى تو پسيار بكه‌ى.

71

فَانْطَلَقَا حَتّٰ٘ي اِذَا رَكِبَا فِي السَّفِيْنَةِ خَرَقَهَا قَالَ اَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ اَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْــًٔا اِمْرًا

تەفسیرا ساناهی

ئينا وان ده‌ست ب ڕێڤه‌چوونا ل سه‌ر لێڤا ده‌ريايێ كر، وگه‌مییه‌ك د به‌ر وان ڕا بۆرى، وان داخواز ژ خودانان كر كو وان سويار كه‌ن، ڤێجا ده‌مێ ئه‌و سويار بووين خدرى ده‌په‌ك ژ گه‌مییێ ڤه‌كر وئه‌و كونكر، مووساى گۆتێ: ئه‌رێ ته‌ گه‌مى كونكر؛ دا خه‌لكێ وێ بخه‌ندقينى، ووان بێ كرێ ئه‌م يێن هلگرتين؟ ب ڕاستى ته‌ كاره‌كێ كرێت كر.

72

قَالَ اَلَمْ اَقُلْ اِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيْعَ مَعِيَ صَبْرًا

تەفسیرا ساناهی

خدرى گۆتێ: ل سه‌رى من گۆتبوو ته‌: هندى تويى تو نه‌شێى بێهنا خۆ ل سه‌ر هه‌ڤالينییا من فره‌هـ بكه‌ى.

73

قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِيْ بِمَا نَسِيْتُ وَلَا تُرْهِقْنِيْ مِنْ اَمْرِيْ عُسْرًا

تەفسیرا ساناهی

مووساى بۆ عوزر ڤه‌خواستنێ گۆت: ل من نه‌گره‌ كو من شه‌رتێ ته‌ د گه‌ل خۆ ژ بيركرى، وتو د نيشادانێ دا باره‌كێ گران نه‌دانه‌ سه‌ر ملێن من، و ب نه‌رمى سه‌ره‌ده‌رییێ د گه‌ل من بكه‌.

74

فَانْطَلَقَا حَتّٰ٘ي اِذَا لَقِيَا غُلٰمًا فَقَتَلَهٗ قَالَ اَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةًۣ بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْــًٔا نُّكْرًا

تەفسیرا ساناهی

ئينا خدرى عوزرا وى قه‌بويلكر، پاشى هه‌ردو ژ گه‌مییێ ده‌ركه‌فتن، و ل وى ده‌مێ ئه‌و ل سه‌ر لێڤا ده‌ريايێ دچوون وان كوڕكه‌ك ديت د گه‌ل زارۆكان يارى دكرن، ئينا خدرى ئه‌و كوشت، مووساى ب ڤێ چه‌ندێ نه‌خۆش بوو وگۆت: چاوا ته‌ نه‌فسه‌كا پاقژ وبێ گونه‌هـ كوشت، ووى كه‌س نه‌كوشت بوو كو هێژاى كوشتنێ ببت؟ ب ڕاستى ته‌ كاره‌كێ كرێت كر.

75

قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكَ اِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيْعَ مَعِيَ صَبْرًا

تەفسیرا ساناهی

خدرى بۆ بيرئينان ولۆمه‌كرن گۆته‌ مووساى: ئه‌رێ ما من نه‌گۆتبوو ته‌ تو نه‌شێى بێهنا خۆ ل سه‌ر وان كريارێن من يێن ته‌ چو زانين پێ نه‌ فره‌هـ بكه‌ى؟

76

قَالَ اِنْ سَاَلْتُكَ عَنْ شَيْءٍۣ بَعْدَهَا فَلَا تُصٰحِبْنِيْ قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَّدُنِّيْ عُذْرًا

تەفسیرا ساناهی

مووساى گۆته‌ وى: ئه‌گه‌ر پشتى ڤێ جارێ من پسيارا تشته‌كى ژ ته‌ كر تو من بهێله‌ وهه‌ڤالينییا من نه‌كه‌، تو بوويه‌ خودان عوزر وته‌ د ده‌رحه‌قا من دا ته‌خسيرى نه‌كرییه‌؛ چونكى ته‌ گۆتبوو من: تو نه‌شێى صه‌برێ د گه‌ل من بكێشى.

77

فَانْطَلَقَا حَتّٰ٘ي اِذَا٘ اَتَيَا٘ اَهْلَ قَرْيَةِ اِۨسْتَطْعَمَا٘ اَهْلَهَا فَاَبَوْا اَنْ يُّضَيِّفُوْهُمَا فَوَجَدَا فِيْهَا جِدَارًا يُّرِيْدُ اَنْ يَّنْقَضَّ فَاَقَامَهٗ قَالَ لَوْ شِئْتَ لَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ اَجْرًا

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا مووساى وخدرى دا ڕێ حه‌تا گه‌هشتينه‌ نك خه‌لكێ گونده‌كى، ئينا وان داخوازا خوارنێ ژ وان كر، به‌لێ خه‌لكێ وى گوندى ل به‌ر نه‌هاتن كو وان مێڤان بكه‌ن، وان ديواره‌ك ل وێرێ ديت خوار بووبوو ونێزيك بوو بهه‌ڕفت، ئينا خدرى ئه‌و ڕاستكر، مووساى گۆتێ: ئه‌گه‌ر ته‌ حه‌زكربا تو دا سه‌را ڤى كارى كرییه‌كێ وه‌رگرى دا ئه‌م خوارنێ بۆ خۆ پێ كڕين ماده‌م وان ئه‌م مێڤان نه‌كرين.

78

قَالَ هٰذَا فِرَاقُ بَيْنِيْ وَبَيْنِكَ سَاُنَبِّئُكَ بِتَاْوِيْلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَّلَيْهِ صَبْرًا

تەفسیرا ساناهی

خدرى گۆته‌ مووساى: ئه‌ڤه‌ ده‌مێ ژێكڤه‌بوونێيه‌ د ناڤبه‌را من وته‌ دا، ئه‌ز دێ بۆ ته‌ به‌حسێ وان كريارێن خۆ كه‌م يێن ته‌ پێ نه‌خۆش بووى، وتو نه‌شياى بێهنا خۆ ل سه‌ر فره‌هـ بكه‌ى وپسيارا وان نه‌كه‌ى.

79

اَمَّا السَّفِيْنَةُ فَكَانَتْ لِمَسٰكِيْنَ يَعْمَلُوْنَ فِي الْبَحْرِ فَاَرَدْتُّ اَنْ اَعِيْبَهَا وَكَانَ وَرَآءَهُمْ مَّلِكٌ يَّاْخُذُ كُلَّ سَفِيْنَةٍ غَصْبًا

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌و گه‌مى بوو يا من كونكرى ئه‌و يا هنده‌ك هه‌ژاران بوو وان د ده‌ريايێ دا كار بۆ خۆ پێ دكر وڕزقێ وان ژێ دهات، ڤێجا من ڤيا ئه‌ز ب وێ كونكرنێ گه‌مییێ عێبه‌لۆ بكه‌م؛ چونكى ل به‌راهییا وان مه‌لكه‌ك هه‌بوو هه‌ر گه‌مییه‌كا دورستا هه‌با ب زۆرى ژ خودانان دستاند.

80

وَاَمَّا الْغُلٰمُ فَكَانَ اَبَوٰهُ مُؤْمِنَيْنِ فَخَشِيْنَا٘ اَنْ يُّرْهِقَهُمَا طُغْيَانًا وَّكُفْرًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و كوڕكێ من كوشتى مرۆڤه‌كێ كافر بوو، ودايك وبابێن وى د خودان باوه‌ر بوون، ڤێجا ئه‌م ترساين ئه‌گه‌ر ئه‌و كوڕ بمينته‌ زێندى ئه‌و به‌رێ دايبابێن خۆ بده‌ته‌ كوفرێ وسه‌رداچوونێ؛ چونكى وان گه‌له‌ك حه‌ز ژ وى دكر وپێتڤى پێ هه‌بوو.

81

فَاَرَدْنَا٘ اَنْ يُّبْدِلَهُمَا رَبُّهُمَا خَيْرًا مِّنْهُ زَكٰوةً وَّاَقْرَبَ رُحْمًا

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا مه‌ ڤيا خودێ يه‌كێ ژ وى چاكتر و ب ڕه‌حـمتر بده‌ته‌ دايبابێن وى.

82

وَاَمَّا الْجِدَارُ فَكَانَ لِغُلٰمَيْنِ يَتِيْمَيْنِ فِي الْمَدِيْنَةِ وَكَانَ تَحْتَهٗ كَنْزٌ لَّهُمَا وَكَانَ اَبُوْهُمَا صَالِحًا فَاَرَادَ رَبُّكَ اَنْ يَّبْلُغَا٘ اَشُدَّهُمَا وَيَسْتَخْرِجَا كَنْزَهُمَا رَحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَ وَمَا فَعَلْتُهٗ عَنْ اَمْرِيْ ذٰلِكَ تَاْوِيْلُ مَا لَمْ تَسْطِعْ عَّلَيْهِ صَبْرًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و ديوارێ من خواربوونا وى ڕاستكرى ئه‌و يێ دو كوڕكێن ئێتيم بوو ل وى باژێرى يێ ديوار لێ، و دبن وى ديوارى ڤه‌ خزينه‌يه‌كا ژ زێڕ وزيڤى يا وان هه‌ر دووان هه‌بوو، وبابێ وان زه‌لامه‌كێ چاك بوو، ڤێجا خودايێ ته‌ ڤيا ئه‌و هه‌ردو مه‌زن ببن و ب هێز بكه‌ڤن، وئه‌و خزينه‌يا خۆ ده‌ربێخن، ئه‌ڤه‌ ژ دلۆڤانییا خودايێ ته‌ بوو ب وان، وئه‌و هه‌مى كريارێن ته‌ ديتين من كرين ئه‌ى مووسا من ژ نك خۆ نه‌كرينه‌، به‌لكى من ب فه‌رمانا خودێ ئه‌و كرن، ئه‌وا هه‌ يا من ئه‌گه‌رێن وێ بۆ ته‌ دياركرين ئه‌و دويماهییا وان كارانه‌ يێن ته‌ نه‌شياى تو بێهنا خۆ ل سه‌ر فره‌هـ بكه‌ى وپسيار ژێ نه‌كه‌ى.

83

وَيَسْــَٔلُوْنَكَ عَنْ ذِي الْقَرْنَيْنِ قُلْ سَاَتْلُوْا عَلَيْكُمْ مِّنْهُ ذِكْرًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ڤ بوتپه‌رێسێن ملله‌تێ ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- پسيارا مه‌لكێ چاك خودانێ دو شاخان (ذو القرنين) ژ ته‌ دكه‌ن، تو بێژه‌ وان: ئه‌ز دێ به‌حسه‌كێ وى بۆ هه‌وه‌ كه‌م، دا هوين وى ل بيرا خۆ بينن، وعيبره‌تێ بۆ خۆ ژێ وه‌ربگرن.

84

اِنَّا مَكَّنَّا لَهٗ فِي الْاَرْضِ وَاٰتَيْنٰهُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ سَبَبًا

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌مين مه‌ عه‌رد ئێخسته‌ بن ده‌ستێ وى، و ژ هه‌ر تشته‌كى مه‌ ڕێ وئه‌گه‌ر دانه‌ وى كو ئه‌و پێ بگه‌هته‌ تشتێ وى بڤێت ژ گرتنا وه‌لاتان وشكاندنا دوژمنان وهه‌ر تشته‌كێ دى.

85

فَاَتْبَعَ سَبَبًا

تەفسیرا ساناهی

ئينا وى ب مجدى وزيره‌كى ئه‌و ڕێ وئه‌گه‌ر ب كار ئينان.

86

حَتّٰ٘ي اِذَا بَلَغَ مَغْرِبَ الشَّمْسِ وَجَدَهَا تَغْرُبُ فِيْ عَيْنٍ حَمِئَةٍ وَّوَجَدَ عِنْدَهَا قَوْمًا قُلْنَا يٰذَا الْقَرْنَيْنِ اِمَّا٘ اَنْ تُعَذِّبَ وَاِمَّا٘ اَنْ تَتَّخِذَ فِيْهِمْ حُسْنًا

تەفسیرا ساناهی

حه‌تا ده‌مێ خودانێ دو شاخان گه‌هشتییه‌ جهێ ڕۆژ لێ ئاڤا دبت وى ديت ل به‌ر چاڤ هه‌ر وه‌كى ئه‌و د كانییه‌كا گه‌رما خودان هه‌ڕییه‌كا ڕه‌ش دا يا ئاڤا دبت، ووى ل وێرێ ملله‌ته‌ك ديت، مه‌ گۆت: ئه‌ى خودانێ دو شاخان يان تو ب كوشتنێ وان عه‌زاب بده‌، ئه‌گه‌ر وان باوه‌رى ب ته‌وحيدا خودێ نه‌ئينا، يان تو باشییێ د گه‌ل وان بكه‌، وهيدايه‌تێ نيشا بده‌ وبه‌رێ وان بده‌ ڕێ.

87

قَالَ اَمَّا مَنْ ظَلَمَ فَسَوْفَ نُعَذِّبُهٗ ثُمَّ يُرَدُّ اِلٰي رَبِّهٖ فَيُعَذِّبُهٗ عَذَابًا نُّكْرًا

تەفسیرا ساناهی

خودانێ دو شاخان گۆت: هه‌چییێ ژ وان زۆردارى ل خۆ كر وكوفر ب خودايێ خۆ كر، ئه‌م د دنيايێ دا دێ وى عه‌زاب ده‌ين، پاشى ئه‌و دێ زڤڕته‌ نك خودايێ خۆ، ڤێجا ئه‌و ب عه‌زابه‌كا مه‌زن دێ وى د ئاگرێ جه‌هنه‌مێ دا عه‌زاب ده‌ت.

88

وَاَمَّا مَنْ اٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهٗ جَزَآءَ اِۨلْحُسْنٰي وَسَنَقُوْلُ لَهٗ مِنْ اَمْرِنَا يُسْرًا

تەفسیرا ساناهی

وهه‌چییێ ژ وان باوه‌رى ب خودايێ خۆ وته‌وحيدا وى ئينا، وكار ب گۆتنا وى كر جزايێ وى ژ نك خودێ به‌حه‌شته‌، وئه‌م دێ باشییێ د گه‌ل وى كه‌ين، و ب گۆتنه‌كا نه‌رم دێ وى ئاخێڤين، وسه‌ره‌ده‌رییه‌كا باش دێ د گه‌ل كه‌ين.

89

ثُمَّ اَتْبَعَ سَبَبًا

تەفسیرا ساناهی

پاشى خودانێ دو شاخان دويچوونا وان ئه‌گه‌ران كر يێن خودێ داينێ وزڤڕى ڕۆژهه‌لاتێ.

90

حَتّٰ٘ي اِذَا بَلَغَ مَطْلِعَ الشَّمْسِ وَجَدَهَا تَطْلُعُ عَلٰي قَوْمٍ لَّمْ نَجْعَلْ لَّهُمْ مِّنْ دُوْنِهَا سِتْرًا

تەفسیرا ساناهی

حه‌تا ده‌مێ ئه‌و گه‌هشتییه‌ جهێ هه‌لاتنا ڕۆژێ، وى ديت ئه‌و يا ل سه‌ر ملله‌ته‌كى دهه‌لێت وان چو ئاڤاهى نينن وان ستاره‌ بكه‌ن، وچو داروبار ژى نينن سيبه‌رێ ل وان بكه‌ن.

91

كَذٰلِكَ وَقَدْ اَحَطْنَا بِمَا لَدَيْهِ خُبْرًا

تەفسیرا ساناهی

وه‌سا و ب ڕاستى زانينا مه‌ دۆر ل وى تشتى گرتبوو يێ ل نك وى هه‌ى ژ خێرێ وئه‌گه‌رێن مه‌زن، ل هه‌ر جهه‌كێ ئه‌و بچتێ.

92

ثُمَّ اَتْبَعَ سَبَبًا

تەفسیرا ساناهی

پاشى خودانێ دو شاخان ئه‌و ڕێ وئه‌گه‌ر ب كار ئينان يێن مه‌ داينێ ودا ڕێ.

93

حَتّٰ٘ي اِذَا بَلَغَ بَيْنَ السَّدَّيْنِ وَجَدَ مِنْ دُوْنِهِمَا قَوْمًا لَّا يَكَادُوْنَ يَفْقَهُوْنَ قَوْلًا

تەفسیرا ساناهی

حه‌تا ده‌مێ ئه‌و گه‌هشتییه‌ ناڤبه‌را وان هه‌ردو چيايان دا يێن تشتێ ل پشت خۆ ڤه‌دشێرن، وى ل پشت وان ملله‌ته‌ك ديت، نێزيك بوو ئه‌و ژبلی ئه‌زمانێ خۆ د چو ئه‌زمانێن دى نه‌گه‌‌هن.

94

قَالُوْا يٰذَا الْقَرْنَيْنِ اِنَّ يَاْجُوْجَ وَمَاْجُوْجَ مُفْسِدُوْنَ فِي الْاَرْضِ فَهَلْ نَجْعَلُ لَكَ خَرْجًا عَلٰ٘ي اَنْ تَجْعَلَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ سَدًّا

تەفسیرا ساناهی

وان گۆت: ئه‌ى خودانێ دو شاخان هندى ياجووج وماجووجن -كو دو ملله‌تێن مه‌زنن ژ دوونده‌ها ئاده‌مى- ب كوشتنا مرۆڤان وپويچكرنا شينكاتى خرابكارییێ د عه‌ردى دا دكه‌ن، ئه‌رێ ڤێجا ئه‌م كرێ وخه‌راجه‌كێ نه‌ده‌ينه‌ ته‌، وماله‌كى بۆ ته‌ كۆم نه‌كه‌ين، به‌رانبه‌ر هندێ كو تو په‌رژانه‌كى بێخییه‌ د ناڤبه‌را مه‌ ووان دا؟

95

قَالَ مَا مَكَّنِّيْ فِيْهِ رَبِّيْ خَيْرٌ فَاَعِيْنُوْنِيْ بِقُوَّةٍ اَجْعَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ رَدْمًا

تەفسیرا ساناهی

خودانێ دو شاخان گۆت: تشتێ خودايێ من ژ ملكى وده‌سهه‌لاتێ دايه‌ من بۆ من ژ مالێ هه‌وه‌ چێتره‌، ڤێجا هوين ب هێزا خۆ هاريكارییا من بكه‌ن ئه‌ز دێ ناڤبڕه‌كێ ئێخمه‌ ناڤبه‌را هه‌وه‌ ووان دا.

96

اٰتُوْنِيْ زُبَرَ الْحَدِيْدِ حَتّٰ٘ي اِذَا سَاوٰي بَيْنَ الصَّدَفَيْنِ قَالَ انْفُخُوْا حَتّٰ٘ي اِذَا جَعَلَهٗ نَارًا قَالَ اٰتُوْنِيْ٘ اُفْرِغْ عَلَيْهِ قِطْرًا

تەفسیرا ساناهی

هوين پارچه‌يێن ئاسنى بۆ من بينن، وده‌مێ وان ئه‌و ئيناين و ل ناڤبه‌را هه‌ردو چيايان داناى حه‌تا ڕاستكرى، وى گۆته‌ پالان: ئاگرى خۆش كه‌ن، حه‌تا ئاسن هه‌مى بوويه‌ ئاگر، وى گۆت: هوين سفرى بۆ من بينن دا ئه‌ز ب سه‌ر دا بكه‌م.

97

فَمَا اسْطَاعُوْ٘ا اَنْ يَّظْهَرُوْهُ وَمَا اسْتَطَاعُوْا لَهٗ نَقْبًا

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ياجووج وماجووج نه‌شيان ب سه‌ر ناڤبڕێ بكه‌ڤن؛ هندى يا بلند وحلی بوو، وئه‌و نه‌شيان وێ ژ بن ژى ڤه‌ كون بكه‌ن ژ به‌ر فره‌هى وموكمییا وێ.

98

قَالَ هٰذَا رَحْمَةٌ مِّنْ رَّبِّيْ فَاِذَا جَآءَ وَعْدُ رَبِّيْ جَعَلَهٗ دَكَّآءَ وَكَانَ وَعْدُ رَبِّيْ حَقًّا

تەفسیرا ساناهی

خودانێ دو شاخان گۆت: ئه‌ڤ ناڤبڕا من داناى دا خرابییا ياجووج وماجووجان ڤه‌گرت دلۆڤانییه‌كه‌ ژ خودايێ من ب مرۆڤان، ڤێجا ئه‌گه‌ر ژڤانێ خودايێ من هات ل ڕۆژا قيامه‌تێ ئه‌و دێ وێ ناڤبڕێ ب عه‌ردى ڤه‌ ڕاست كه‌ت وهه‌ڕفينت، وژڤانێ خودايێ من حه‌ق بوويه‌.

99

وَتَرَكْنَا بَعْضَهُمْ يَوْمَئِذٍ يَّمُوْجُ فِيْ بَعْضٍ وَّنُفِخَ فِي الصُّوْرِ فَجَمَعْنٰهُمْ جَمْعًا

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ ياجووج وماجووج هێلان -حه‌تا ڕۆژا ژڤانێ مه‌ دئێت- دا هنده‌ك ژ وان تێكه‌لی هنده‌كان ببن؛ ژ به‌ر هژمارا وان يا بۆش، وبۆ ڕابوونێ د (بۆڕییێ) دا هاته‌ پفكرن، ڤێجا مه‌ هه‌مى چێكرى بۆ حسێبێ وجزاى كۆمكرن.

100

وَّعَرَضْنَا جَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ لِّلْكٰفِرِيْنَ عَرْضَا

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ جه‌هنه‌م بۆ كافران ئاشكه‌را وپێش چاڤ كر؛ دا ئه‌م دويماهییا وان يا خراب نيشا وان بده‌ين.

101

اِۨلَّذِيْنَ كَانَتْ اَعْيُنُهُمْ فِيْ غِطَآءٍ عَنْ ذِكْرِيْ وَكَانُوْا لَا يَسْتَطِيْعُوْنَ سَمْعًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن د دنيايێ دا چاڤێن وان ژ زكرێ من دگرتى ڤێجا ئايه‌تێن من نه‌دديتن، ووان ته‌حه‌مل نه‌دكر گوهدارییا وان ده‌ليلێن من بكه‌ن يێن سه‌رى دكێشنه‌ باوه‌رییا ب من و ب پێغه‌مبه‌رێ من.

102

اَفَحَسِبَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْ٘ا اَنْ يَّتَّخِذُوْا عِبَادِيْ مِنْ دُوْنِيْ٘ اَوْلِيَآءَ اِنَّا٘ اَعْتَدْنَا جَهَنَّمَ لِلْكٰفِرِيْنَ نُزُلًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ڤێجا ئه‌وێن كوفر ب من كرى هزر دكه‌ن ئه‌و دێ به‌نییێن من ژبلی من بۆ خۆ كه‌نه‌ خودا؛ دا ئه‌و بۆ وان ببنه‌ سه‌ركار؟ هندى ئه‌مين مه‌ ئاگرێ جه‌هنه‌مێ بۆ كافران يێ كرییه‌ جهـ.

103

قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْاَخْسَرِيْنَ اَعْمَالًا

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بۆ هشياركرن بێژه‌ مرۆڤان: ئه‌رێ ئه‌م بۆ هه‌وه‌ بێژين كانێ كارێ كيژ مرۆڤى ژ يێ هه‌مییان ب زيانتره‌؟

104

اَلَّذِيْنَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَهُمْ يَحْسَبُوْنَ اَنَّهُمْ يُحْسِنُوْنَ صُنْعًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و ئه‌ون يێن كارێ وان د ژينا دنيايێ دا بــه‌رزه‌ بووى -وئه‌و بوتپه‌رێسێن ملله‌تێ ته‌نه‌ وهه‌ر كه‌سه‌كێ دى يێ ڕێكا ڕاست به‌رزه‌كرى، وب هيدايه‌ت نه‌هاتين- وئه‌و هزر دكه‌ن كو ئه‌و د كارێ خۆ دا دباشن.

105

اُولٰٓئِكَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِاٰيٰتِ رَبِّهِمْ وَلِقَآئِهٖ فَحَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فَلَا نُقِيْمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ وَزْنًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن هه‌ يێن كارێ وان ب زيان، ئه‌ون يێن كافرى ب ئايه‌تێن خودايێ خۆ كرى، وباوه‌رى ب ديدارا وى ل ڕۆژا قيامه‌تێ نه‌ئيناى، ڤێجا كريارێن وان پويچ بوون؛ ژ به‌ر كوفرا وان، وئه‌م ل ڕۆژا قيامه‌تێ چو بهاى ناده‌ينه‌ وان.

106

ذٰلِكَ جَزَآؤُهُمْ جَهَنَّمُ بِمَا كَفَرُوْا وَاتَّخَذُوْ٘ا اٰيٰتِيْ وَرُسُلِيْ هُزُوًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وا هه‌ يا به‌حس ژێ هاتییه‌ كرن ژ پويچبوونا كارێ وان جزايێ وان ئاگرێ جه‌هنه‌مییه‌؛ ژ به‌ر كافرییا وان ب خودێ كرى ويارى وتڕانه‌ بۆ خۆ ب ئايه‌ت وده‌ليلێن خودێ كرى.

107

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ كَانَتْ لَهُمْ جَنّٰتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلًا

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن باوه‌رى ب من وپێغه‌مبه‌رێن من ئيناى، وچاكى كرين، باشترين وبلندترين جهـ ل به‌حه‌شتێ بۆ وانه‌.

108

خٰلِدِيْنَ فِيْهَا لَا يَبْغُوْنَ عَنْهَا حِوَلًا

تەفسیرا ساناهی

هه‌روهه‌ر ئه‌و دێ تێدا بن، وان نه‌ڤێت ژێ بێنه‌ ڤه‌گوهاستن؛ ژ به‌ر ڤيانا وان بۆ وێ.

109

قُلْ لَّوْ كَانَ الْبَحْرُ مِدَادًا لِّكَلِمٰتِ رَبِّيْ لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ اَنْ تَنْفَدَ كَلِمٰتُ رَبِّيْ وَلَوْ جِئْنَا بِمِثْلِهٖ مَدَدًا

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌: ئه‌گه‌ر ئاڤا ده‌ريايێ حوبرێ وان قه‌له‌مان بن يێن گۆتنا خودێ دنڤيسن، ئاڤا ده‌ريايێ دا ب دويماهى ئێت به‌رى كو په‌يڤێن خودێ ب دويماهى بێن، ئه‌گه‌ر خۆ ئه‌م هنده‌ك ده‌ريايێن دى ژى بۆ هاريكارى بينينه‌ هارى وێ ده‌ريايێ. وئه‌ڤ ئايه‌ته‌ هندێ دگه‌هينت كو سالۆخه‌تێ ئاخفتنێ ب دورستى خودێ هه‌يه‌ ب ڕه‌نگه‌كێ بابه‌تى وى بت.

110

قُلْ اِنَّمَا٘ اَنَا بَشَرٌ مِّثْلُكُمْ يُوْحٰ٘ي اِلَيَّ اَنَّمَا٘ اِلٰهُكُمْ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ فَمَنْ كَانَ يَرْجُوْا لِقَآءَ رَبِّهٖ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَّلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهٖ٘ اَحَدًا

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ ڤان بوتپه‌رێسان: هه‌ما ئه‌ز ژى وه‌كى هه‌وه‌ مرۆڤه‌كم وه‌حى بۆ من ژ نك خودايێ من دئێت به‌لێ خودايێ هه‌وه‌ خودايه‌كێ ب تنێ‌یه‌، ڤێجا هه‌چییێ ژ عه‌زابا خودايێ خۆ بترست ودلێ خۆ ببه‌ته‌ خێرا وى ل ڕۆژا ديدارا وى، بلا كاره‌كێ چاك بۆ خودايێ خۆ بكه‌ت كو ل دويڤ شريعه‌تێ وى بت، وچو شريكان د په‌رستنێ دا بۆ وى نه‌ دانت.