سوورەتا الإسراء

زڤرین بۆ سەرەکیێ
هەژمارا ئایەتان - 111
1

سُبْحٰنَ الَّذِيْ٘ اَسْرٰي بِعَبْدِهٖ لَيْلًا مِّنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ اِلَي الْمَسْجِدِ الْاَقْصَا الَّذِيْ بٰرَكْنَا حَوْلَهٗ لِنُرِيَهٗ مِنْ اٰيٰتِنَا اِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْبَصِيْرُ

تەفسیرا ساناهی

خودايێ مه‌زن خۆ پاك ومه‌زن دكه‌ت؛ چونكى ئه‌و دشێت وى تشتى بكه‌ت يێ كه‌سێ دى ژبلی وى نه‌شێت بكه‌ت، ژ وى پێڤه‌تر چو خودايێن دى نينن، ئه‌وه‌ يێ ب شه‌ڤ به‌نییێ خۆ موحه‌ممه‌د -سلاڤ لێ بن- ب له‌شى وڕحێ ڤه‌ ژ مزگه‌فتا حه‌رام ل (مه‌كه‌هێ) برییه‌ مزگه‌فتا ئه‌قصايێ ل (به‌يتولمه‌قدسێ) ئه‌وا خودێ ل دۆرێن وێ به‌ره‌كه‌ت هاڤێتییه‌ شينكاتى وبه‌رهه‌مێ چاندییێ وێ، وئه‌و كرییه‌ جهێ گه‌له‌ك پێغه‌مبه‌ران؛ دا ئه‌و عه‌جێبییێن شيانا خودێ وده‌ليلێن يه‌كينییا وى ببينت. هندى خودێ‌یه‌ گوهدێرێ گۆتـنـێـن به‌نییێن خۆيه‌، و ب كارێن وان يێ بينه‌ره‌.

2

وَاٰتَيْنَا مُوْسَي الْكِتٰبَ وَجَعَلْنٰهُ هُدًي لِّبَنِيْ٘ اِسْرَآءِيْلَ اَلَّا تَتَّخِذُوْا مِنْ دُوْنِيْ وَكِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

وكانێ چاوا خودێ موحه‌ممه‌د -سلاڤ لێ بن- ب ڤێ برنا ب شه‌ڤ ب قه‌در ئێخست، وه‌سا خودێ مووسا ژى -سلاڤ لێ بن- ب دانا ته‌وراتێ بۆ وى ئه‌و ب قه‌در ئێخستبوو، ووى ئه‌و ته‌ورات بۆ ئسرائيلیان كره‌ رێنيشانده‌ر وئاشكه‌راكرن بۆ حه‌قییێ، وتێدا هاتبوو كو ئه‌و ژبلی خودێ چو سه‌ركار وخودايان بۆ خۆ نه‌دانن.

3

ذُرِّيَّةَ مَنْ حَمَلْنَا مَعَ نُوْحٍ اِنَّهٗ كَانَ عَبْدًا شَكُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى دوونده‌ها وان يێن مه‌ د گه‌ل نووحى د گه‌مییێ دا هلگرتين هوين چو شريكان بۆ خودێ د په‌رستنێ دا چێ نه‌كه‌ن، وشوكرا قه‌نجییێن وى بكه‌ن، وه‌كى نووحى -سلاڤ لێ بن- دكر؛ چونكى ئه‌و ب دل وئه‌زمان وله‌شێ خۆ بۆ خودێ به‌نییه‌كێ گه‌له‌ك شوكردار بوو.

4

وَقَضَيْنَا٘ اِلٰي بَنِيْ٘ اِسْرَآءِيْلَ فِي الْكِتٰبِ لَتُفْسِدُنَّ فِي الْاَرْضِ مَرَّتَيْنِ وَلَتَعْلُنَّ عُلُوًّا كَبِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ د وێ ته‌وراتێ دا يا بۆ ئسرائيلیان هاتییه‌ خوارێ گۆتبوو وان كو خرابكارى ب زۆردارى وكوشتنا پێغه‌مبه‌ران وخۆمه‌زنكرن وته‌عدايییێ د (به‌يتولمه‌قدسێ) ودۆر وبه‌رێن وێ دا دو جاران دێ ژ هه‌وه‌ چێ بت.

5

فَاِذَا جَآءَ وَعْدُ اُوْلٰىهُمَا بَعَثْنَا عَلَيْكُمْ عِبَادًا لَّنَا٘ اُولِيْ بَاْسٍ شَدِيْدٍ فَجَاسُوْا خِلٰلَ الدِّيَارِ وَكَانَ وَعْدًا مَّفْعُوْلًا

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ خرابكارییا يه‌كێ ژ وان په‌يدا دبت ئه‌م دێ هنده‌ك به‌نییێن خۆ يێن زيره‌ك وخودان هێزه‌كا دژوار ل سه‌ر وان زال كه‌ين، دێ ب سه‌ر وان دا گرن ووان كوژن وده‌ربده‌ر كه‌ن، و ب خرابكارى ڤه‌ ئه‌و دێ كه‌ڤنه‌ ناڤ وارێ وان، وئه‌ڤه‌ سۆزه‌ك بوو هه‌ر دا ب جهـ ئێت؛ چونكى وان ئه‌گه‌را هاتنا وێ په‌يدا كربوو.

6

ثُمَّ رَدَدْنَا لَكُمُ الْكَرَّةَ عَلَيْهِمْ وَاَمْدَدْنٰكُمْ بِاَمْوَالٍ وَّبَنِيْنَ وَجَعَلْنٰكُمْ اَكْثَرَ نَفِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

پاشى مه‌ سه‌ركه‌فتن وزالبوونا ل سه‌ر دوژمنان بۆ هه‌وه ‌-گه‌لی ئسرائيلیان- زڤڕانده‌ڤه‌، ومه‌ مال وزارۆيێن هه‌وه‌ زێده‌كرن، ومه‌ هوين ب هێز ئێخستن وهژمارا هه‌وه‌ ژ يا نه‌يارێن هه‌وه‌ پتر لێ كر؛ ژ به‌ر باشى وخۆشكاندا هه‌وه‌ بۆ خو

7

اِنْ اَحْسَنْتُمْ اَحْسَنْتُمْ لِاَنْفُسِكُمْ وَاِنْ اَسَاْتُمْ فَلَهَا فَاِذَا جَآءَ وَعْدُ الْاٰخِرَةِ لِيَسُوْٓءٗا وُجُوْهَكُمْ وَلِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَمَا دَخَلُوْهُ اَوَّلَ مَرَّةٍ وَّلِيُتَبِّرُوْا مَا عَلَوْا تَتْبِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ گۆتن وكريارێن خۆ باشكرن ئه‌و هه‌وه‌ باشى ل خۆ كر؛ چونكى خێرا وێ چه‌ندێ دێ بۆ هه‌وه‌ زڤڕت، وئه‌گه‌ر هه‌وه‌ خرابى كر جزايێ وێ چه‌ندێ دێ بۆ هه‌وه‌ زڤڕت، ڤێجا ئه‌گه‌ر ژڤانێ خرابكارییا دووێ هات جاره‌كا دى ئه‌م دێ دوژمنێن هه‌وه‌ ل سه‌ر هه‌وه‌ زال كه‌ين؛ دا ئه‌و هه‌وه‌ ڕه‌زيل بكه‌ن وهه‌وه‌ بشكێنن، ڤێجا نيشانێن ڕه‌زيلییێ وشكاندنێ ل دێمێ هه‌وه‌ دێ ئاشكه‌را بن، ودا ئه‌و ب سه‌ر هه‌وه‌ دا بگرن و(به‌يتولمه‌قدسێ) خراب بكه‌ن، وه‌كى جارا يه‌كێ وان ئه‌و خرابكرى، ودا هه‌ر تشته‌كێ بكه‌فته‌ به‌ر ده‌ستێ وان ئه‌و خراب بكه‌ن.

8

عَسٰي رَبُّكُمْ اَنْ يَّرْحَمَكُمْ وَاِنْ عُدْتُّمْ عُدْنَا وَجَعَلْنَا جَهَنَّمَ لِلْكٰفِرِيْنَ حَصِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

به‌لكى خودايێ هه‌وه ‌-گه‌لی ئسرائيلیان- پشتى تۆلستاندنێ دلۆڤانییێ ب هه‌وه‌ ببه‌ت ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ تۆبه‌كر وهه‌وه‌ چاكى كر، وئه‌گه‌ر هوين ل خرابكارییێ وزۆردارییێ زڤڕين ئه‌م ژى ل جزادان وڕه‌زيلكرنا هه‌وه‌ دێ زڤڕين. ومه‌ جه‌هنه‌م بۆ هه‌وه‌ وهه‌مى كافران كرییه‌ جهێ گرتنێ وده‌ركه‌فتن ژێ نينه‌. و د ڤێ ئايه‌تێ ويا به‌رى وێ دا ترساندنه‌ك بۆ ئوممه‌تێ هه‌يه‌ كو ئه‌و گونه‌هان نه‌كه‌ن؛ دا ئه‌و ب سه‌رى نه‌ئێت يا ب سه‌رێ ئسرائيلیان هاتى.

9

اِنَّ هٰذَا الْقُرْاٰنَ يَهْدِيْ لِلَّتِيْ هِيَ اَقْوَمُ وَيُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِيْنَ الَّذِيْنَ يَعْمَلُوْنَ الصّٰلِحٰتِ اَنَّ لَهُمْ اَجْرًا كَبِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ڤ قورئانه‌يه‌ يا مه‌ بۆ به‌نییێ خۆ موحه‌ممه‌دى هنارتى به‌رێ مرۆڤان دده‌ته‌ باشترين ڕێكان، كو ڕێكا ئيسلامییه‌، وئه‌و مزگينییێ دده‌ته‌ وان خودان باوه‌ران يێن كارى ب فه‌رمانێن خودێ دكه‌ن، وخۆ ژ وان كاران دده‌نه‌ پاش يێن وى ئه‌و ژێ داينه‌ پاش، كو خێره‌كا مه‌زن بۆ وان هه‌يه‌.

10

وَّاَنَّ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ اَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا اَلِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

وكو ئه‌وێن باوه‌رییێ ب ئاخره‌تێ ووى جزايێ لێ هه‌ى نائينن عه‌زابه‌كا ب ئێش د ئاگرى دا مه‌ بۆ وان ئاماده‌كرییه‌.

11

وَيَدْعُ الْاِنْسَانُ بِالشَّرِّ دُعَآءَهٗ بِالْخَيْرِ وَكَانَ الْاِنْسَانُ عَجُوْلًا

تەفسیرا ساناهی

وهنده‌ك جاران مرۆڤ نفرينان ل خۆ ومالێ خۆ وعه‌يالێ خۆ دكه‌ت، ئه‌ڤه‌ ده‌مێ كه‌ربێن وى ڤه‌دبن، كانێ چاوا ئه‌و دوعايان بۆ خۆ دكه‌ت، وئه‌ڤه‌ ژ نه‌زانين وله‌زا مرۆڤییه‌، و ژ دلۆڤانییا خودێ ب وى ئه‌و دوعايا وى ب تنێ قه‌بويل دكه‌ت، ومرۆڤ ب تبيعه‌تێ خۆ يێ له‌زله‌زۆكه‌.

12

وَجَعَلْنَا الَّيْلَ وَالنَّهَارَ اٰيَتَيْنِ فَمَحَوْنَا٘ اٰيَةَ الَّيْلِ وَجَعَلْنَا٘ اٰيَةَ النَّهَارِ مُبْصِرَةً لِّتَبْتَغُوْا فَضْلًا مِّنْ رَّبِّكُمْ وَلِتَعْلَمُوْا عَدَدَ السِّنِيْنَ وَالْحِسَابَ وَكُلَّ شَيْءٍ فَصَّلْنٰهُ تَفْصِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ شه‌ڤ وڕۆژ كرنه‌ دو نيشان ل سه‌ر ته‌وحيد وشيانا خۆ، ڤێجا مه‌ نيشانا شه‌ڤێ -كو هه‌يڤه‌- ڕه‌ش وتارى كر، ونيشانا ڕۆژێ -كو ڕۆژ ب خۆيه‌- مه‌ گه‌ش كر؛ دا مرۆڤ بزانت دێ چاوا ب ڕۆژێ ل ڕزقێ خۆ گه‌ڕيێت، ودێ چاوا ل شه‌ڤێ ڕحه‌ت وته‌نا بت، ودا مرۆڤ -ب هاتنا شه‌ڤ وڕۆژان- هژمارا سال وهه‌يڤ وڕۆژان بزانت. وهه‌ر تشته‌كێ هه‌بت مه‌ باش يێ ئاشكه‌را كرى.

13

وَكُلَّ اِنْسَانٍ اَلْزَمْنٰهُ طٰٓئِرَهٗ فِيْ عُنُقِهٖ وَنُخْرِجُ لَهٗ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ كِتٰبًا يَّلْقٰىهُ مَنْشُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

وهه‌ر كاره‌كێ مرۆڤ بكه‌ت چ يێ باش بت چ يێ خراب خودێ وى دده‌ته‌ د گه‌ل، وئه‌و حسێبا كارێ كه‌سێ دى د گه‌ل وى ناكه‌ت، وحسێبا كارێ وى د گه‌ل كه‌سێ دى ناكه‌ت، وخودێ ل ڕۆژا قيامه‌تێ كيتابه‌كا كارێ وى تێدا نڤيسى بۆ وى ده‌ردئێخت ئه‌و وێ كيتابێ ڤه‌كرى دبينت.

14

اِقْرَاْ كِتٰبَكَ كَفٰي بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيْبًا

تەفسیرا ساناهی

دێ بۆ وى ئێته‌ گۆتن: كيتابا كريارێن خۆ بخوينه‌، ڤێجا ئه‌و دێ وێ خوينت، ئه‌گه‌ر خۆ ئه‌و د دنيايێ دا يێ نه‌خوانده‌ڤان ژى بت، ئه‌ڤرۆ نه‌فسا ته‌ به‌سه‌ حسێبكه‌ر بت بۆ كريارێن ته‌، وجزايێ خۆ بزانت. وئه‌ڤه‌ مه‌زنترين دادییه‌.

15

مَنِ اهْتَدٰي فَاِنَّمَا يَهْتَدِيْ لِنَفْسِهٖ وَمَنْ ضَلَّ فَاِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيْهَا وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِّزْرَ اُخْرٰي وَمَا كُنَّا مُعَذِّبِيْنَ حَتّٰي نَبْعَثَ رَسُوْلًا

تەفسیرا ساناهی

هه‌چییێ ب هيدايه‌ت هات ودويكه‌فتنا ڕێكا ڕاست كر خێرا وێ چه‌ندێ بۆ وى ب تنێ دزڤڕت، وهه‌چییێ ژ ڕێ ده‌ركه‌فت ودويكه‌فتنا نه‌حه‌قییێ كر جزايێ وێ چه‌ندێ بۆ وى ب تنێ دێ زڤڕت، ونه‌فسه‌كا گونه‌هكار گونه‌ها نه‌فسه‌كا دى يا گونه‌هكار هل ناگرت. وخودێ مرۆڤه‌كى عه‌زاب ناده‌ت حه‌تا چو هێجه‌تان بۆ نه‌هێلت وپێغه‌مبه‌ره‌كى بۆ نه‌هنێرت.

16

وَاِذَا٘ اَرَدْنَا٘ اَنْ نُّهْلِكَ قَرْيَةً اَمَرْنَا مُتْرَفِيْهَا فَفَسَقُوْا فِيْهَا فَحَقَّ عَلَيْهَا الْقَوْلُ فَدَمَّرْنٰهَا تَدْمِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر مه‌ ڤيا خه‌لكێ گونده‌كى تێ ببه‌ين ژ به‌ر زۆردارییا وان ئه‌م دێ فه‌رمانێ ب گوهدارییێ ل مه‌زن وده‌وله‌مه‌ندێن وان كه‌ين، وخه‌لكێ دى ژى ب وان ڤه‌ دگرێداينه‌، ڤێجا ئه‌و گوهدارییێ ناكه‌ن، ئينا گۆتن ب وێ عه‌زابا نه‌ئێته‌ زڤڕاندن ل سه‌ر وان دێ حه‌ق بت، ڤێجا ئه‌م ب تێبرنا تمام دێ وان بێ سه‌ر وشوين كه‌ين.

17

وَكَمْ اَهْلَكْنَا مِنَ الْقُرُوْنِ مِنْۣ بَعْدِ نُوْحٍ وَكَفٰي بِرَبِّكَ بِذُنُوْبِ عِبَادِهٖ خَبِيْرًاۣ بَصِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى پشتى نووحى مه‌ گه‌له‌ك ملله‌تێن دره‌و وكوفر كرى تێ برن. وبه‌سه‌ كو خودايێ ته ب هه‌مى كريارێن به‌نییێن خۆ يێ زانا بت، تشته‌ك ل وى به‌رزه‌ نابت.

18

مَنْ كَانَ يُرِيْدُ الْعَاجِلَةَ عَجَّلْنَا لَهٗ فِيْهَا مَا نَشَآءُ لِمَنْ نُّرِيْدُ ثُمَّ جَعَلْنَا لَهٗ جَهَنَّمَ يَصْلٰىهَا مَذْمُوْمًا مَّدْحُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

هه‌چییێ داخوازا وى دنيا بت، وكارى بۆ وێ ب تنێ بكه‌ت، وباوه‌رییێ ب ئاخره‌تێ نه‌ئينت، وكارى بۆ نه‌كه‌ت، تشتێ خودێ بڤێت وبۆ وى د له‌وحێ پاراستى دا نڤيسى ئه‌و د دنيايێ دا دێ ده‌تێ، وپاشى ل ئاخره‌تێ جه‌هنه‌مێ دێ ده‌تێ، ئه‌و ب ڕه‌نگه‌كێ لۆمه‌لێكرى وده‌رێخستى ژ ڕه‌حما خودێ دێ ده‌ركه‌ڤت وچته‌ وێ جه‌هنه‌مێ.

19

وَمَنْ اَرَادَ الْاٰخِرَةَ وَسَعٰي لَهَا سَعْيَهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَاُولٰٓئِكَ كَانَ سَعْيُهُمْ مَّشْكُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

وهه‌چییێ ب كارێ خۆ يێ چاك وێ ئاخره‌تا دێ هه‌ر مينت بخوازت، و ب طاعه‌تى كارى بۆ ئاخره‌تێ بكه‌ت، وئه‌و يێ خودان باوه‌ر بت ب خودێ وخێر وجزادانا وى، ئه‌وان كارێ وان دێ ئێته‌ قه‌بويلكرن وبۆ وان ل نك خودايێ وان دێ ئێته‌ هلگرتن، وخێرا وان ژى سه‌را دێ ئێته‌ دان.

20

كُلًّا نُّمِدُّ هٰ٘ؤُلَآءِ وَهٰ٘ؤُلَآءِ مِنْ عَطَآءِ رَبِّكَ وَمَا كَانَ عَطَآءُ رَبِّكَ مَحْظُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

هه‌ردو ده‌سته‌ك يێن كارى بۆ دنيايا به‌روه‌خت دكه‌ن، ويێن كارى بۆ ئاخره‌تا به‌رده‌وام دكه‌ن ئه‌م ژ ڕزقێ خۆ دێ ده‌يـنـێ، ودانا خودايێ ته‌ ژ كه‌سێ يا بڕى نه‌بوويه‌ چ خودان باوه‌ر بت چ كافر بت.

21

اُنْظُرْ كَيْفَ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلٰي بَعْضٍ وَلَلْاٰخِرَةُ اَكْبَرُ دَرَجٰتٍ وَّاَكْبَرُ تَفْضِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- به‌رێ خۆ بدێ چاوا خودێ د دانا ڕزقى وكارى دا هنده‌ك مرۆڤ ب سه‌ر هنده‌كان ئێخستينه‌، وده‌ره‌جێن ئاخره‌تێ بۆ خودان باوه‌ران مه‌زنتر وبهاگرانترن.

22

لَا تَجْعَلْ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَ فَتَقْعُدَ مَذْمُوْمًا مَّخْذُوْلًا

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى مرۆڤ- چو شريكان بۆ خودێ د په‌رستنێ دا نه‌دانه‌، ئه‌گه‌ر تو دێ شه‌رمزار وڕوى ڕه‌ش بى.

23

وَقَضٰي رَبُّكَ اَلَّا تَعْبُدُوْ٘ا اِلَّا٘ اِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًا اِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ اَحَدُهُمَا٘ اَوْ كِلٰهُمَا فَلَا تَقُلْ لَّهُمَا٘ اُفٍّ وَّلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَّهُمَا قَوْلًا كَرِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

وخودايێ ته‌ -ئه‌ى مرۆڤ- فه‌رمان دايه‌ كو په‌رستنا وى ب تنێ بێته‌كرن، وفه‌رمان ب قه‌نجییا د گه‌ل باب ودايكێ كرییه‌، و ب تايبه‌تى ده‌مێ ئه‌و پير دبن، ڤێجا ئه‌گه‌ر ته‌ تشته‌ك ژ يه‌ك ژ وان يان ژ هه‌ردووان گوهـ لێ بوو تو بێهنا خۆ ته‌نگ نه‌كه‌ ووان حسێب نه‌كه‌ باره‌كێ گران، وگۆتنا نه‌خۆش نه‌بێژه‌ وان، خۆ تو نه‌بێژێ: ئۆف، كو كێمترين په‌يڤا نه‌خۆش ئه‌وه‌، وكاره‌كێ كرێت د ده‌حه‌قا وان دا بلا ژ ته‌ ده‌رنه‌كه‌ڤت، به‌لێ د گه‌ل وان يێ نه‌رم به‌، وهه‌رده‌م ب گۆتنه‌كا نه‌رم وجوان وان باخێڤه‌.

24

وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَّبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيٰنِيْ صَغِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وتو چه‌نگێ خۆ بۆ دايك وبابێن خۆ بشكێنه‌ وڕه‌حمێ ب وان ببه‌، و ل ساخى ومرنا وان تو داخوازێ ژ خودايێ خۆ بكه‌ كو ب دلۆڤانییه‌كا به‌رفره‌هـ دلۆڤانییێ ب وان ببه‌ت، كانێ چاوا وان صه‌بر ل سه‌ر په‌روه‌رده‌كرنا ته‌ كێشايه‌ ده‌مێ تو زارۆكه‌كێ بێ هێز وشيان.

25

رَبُّكُمْ اَعْلَمُ بِمَا فِيْ نُفُوْسِكُمْ اِنْ تَكُوْنُوْا صٰلِحِيْنَ فَاِنَّهٗ كَانَ لِلْاَوَّابِيْنَ غَفُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

خودايێ هه‌وه‌ -گه‌لی مرۆڤان- ب وى تشتێ د نه‌فسێن هه‌وه‌ دا ژ خرابى وباشییان زاناتره‌. ئه‌گه‌ر مه‌خسه‌دا هه‌وه‌ ڕازيبوونا خودێ بت، هندى خودێ‌یه‌ بۆ وان يێن هه‌رده‌م ل وى دزڤڕن باش گونه‌هـ ژێبره‌، ڤێجا يێ خودێ بزانت كو ژ ڤيانا وى وتۆبێ زێده‌تر چو د دلێ وى دا نينه‌، خودێ دێ وى عه‌فى كه‌ت، وگونه‌هێن وى يێن بچويك يێن كو هه‌ر ژ مرۆڤان چێ دبن دێ بۆ وى ژێ به‌ت.

26

وَاٰتِ ذَا الْقُرْبٰي حَقَّهٗ وَالْمِسْكِيْنَ وَابْنَ السَّبِيْلِ وَلَا تُبَذِّرْ تَبْذِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وتو باشییێ د گه‌ل هه‌ر يه‌كێ ب مرۆڤاينییێ نێزيكى ته‌ دبت بكه‌، ومافێ وى ژ قه‌نجى وباشییێ بدێ، وتو قه‌نجییێ د گه‌ل هه‌ژارێ پێتڤى وڕێڤنگێ بێ مال وحال بكه‌، وتو مالێ خۆ د تشته‌كى دا يێ خودێ پێ ڕازى نه‌بت خه‌رج نه‌كه‌، وده‌ست به‌ردانێ نه‌كه‌.

27

اِنَّ الْمُبَذِّرِيْنَ كَانُوْ٘ا اِخْوَانَ الشَّيٰطِيْنِ وَكَانَ الشَّيْطٰنُ لِرَبِّهٖ كَفُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن ده‌ست به‌رداى ومالێ خۆ د گونه‌هان دا خه‌رج دكه‌ن د گونه‌هێ وخرابییێ دا ئه‌و وه‌كى شه‌يتانانه‌، وشه‌يتان ب قه‌نجییا خودايێ خۆ گه‌له‌ك يێ كافربوو.

28

وَاِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَآءَ رَحْمَةٍ مِّنْ رَّبِّكَ تَرْجُوْهَا فَقُلْ لَّهُمْ قَوْلًا مَّيْسُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر ته‌ چو نه‌دا وان يێن فه‌رمان ب دانا وان ل ته‌ هاتییه‌ كرن؛ چونكى ته‌ چو نه‌بت ژێ بده‌يێ حه‌تا خودێ ڕزقه‌كى ژ نك خۆ بده‌ته‌ ته‌، تو گۆتنه‌كا نه‌رم وجوان بێژه‌ وان، وه‌كى دوعايێ بۆ بكه‌ى كو خودێ وان ده‌وله‌مه‌ند بكه‌ت وڕزقێ وان به‌رفره‌هـ بكه‌ت، وتو سۆزێ بده‌ وان كو ئه‌گه‌ر خودێ ژ قه‌نجییا خۆ ڕزقه‌ك دا ته‌ تو ژى دێ ژێ ده‌يه‌ وان.

29

وَلَا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُوْلَةً اِلٰي عُنُقِكَ وَلَا تَبْسُطْهَا كُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوْمًا مَّحْسُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

وتو ده‌ستێ خۆ ژ دانا خێران نه‌گره‌، كو ل سه‌ر خۆ ومالا خۆ ومرۆڤێن پێتڤى به‌رته‌نگ بكه‌ى، وتو هند يێ ده‌ست به‌رداى ژى نه‌به‌، كو ژ تاقه‌تا خۆ زێده‌تر مالی بده‌ى، ڤێجا خه‌لك لۆمه‌ى ته‌ بكه‌ن وتو لۆمه‌لێكرى بڕوينى، په‌شێمان ببى سه‌را ده‌ست به‌ردان وپويچكرنا مالێ خۆ.

30

اِنَّ رَبَّكَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَّشَآءُ وَيَقْدِرُ اِنَّهٗ كَانَ بِعِبَادِهٖ خَبِيْرًاۣ بَصِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

هندى خودايێ ته‌يه‌ ڕزقى ل سه‌ر هنده‌ك مرۆڤان به‌رفره‌هـ دكه‌ت، و ل سه‌ر هنده‌كان به‌رته‌نگ دكه‌ت، ل دويڤ زانين وحكمه‌تا خۆ. هندى ئه‌وه‌ ئه‌و ب نهێنییێن به‌نییێن خۆ يێ ئاگه‌هداره‌.

31

وَلَا تَقْتُلُوْ٘ا اَوْلَادَكُمْ خَشْيَةَ اِمْلَاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَاِيَّاكُمْ اِنَّ قَتْلَهُمْ كَانَ خِطْاً كَبِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وهوين -گه‌لی مرۆڤان- ژ ترسا هه‌ژارییێ دا زارۆكێن خۆ نه‌كوژن؛ چونكى خودێ‌یه‌ ڕزقى دده‌ته‌ به‌نییێن خۆ، كا چاوا ڕزقێ هه‌وه‌ دده‌ت وه‌سا ڕزقێ عه‌يالێ هه‌وه‌ ژى دێ ده‌ت، هندى كوشتنا زارۆكانه‌ گونه‌هه‌كا مه‌زنه‌.

32

وَلَا تَقْرَبُوا الزِّنٰ٘ي اِنَّهٗ كَانَ فَاحِشَةً وَسَآءَ سَبِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

وهوين خۆ نێزيكى زنايێ وده‌سپێكێن وێ نه‌كه‌ن؛ دا هوين تويش نه‌بنێ، هندى ئه‌وه‌ ئه‌و كـاره‌كـێ زێده‌ كرێته‌، وڕێكا وێ ڕێكه‌كا پيس بوويه‌.

33

وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِيْ حَرَّمَ اللّٰهُ اِلَّا بِالْحَقِّ وَمَنْ قُتِلَ مَظْلُوْمًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهٖ سُلْطٰنًا فَلَا يُسْرِفْ فِّي الْقَتْلِ اِنَّهٗ كَانَ مَنْصُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

وهوين بێ حه‌ق وێ نه‌فسێ نه‌كوژن يا خودێ كوشتنا وێ حه‌رام كرى. وهه‌چییێ بێى حه‌قه‌كێ شه‌رعى بێته‌ كوشتـن ب ڕاستى مه‌ ده‌سهه‌لات دايه‌ سه‌ركارێ وى - چ ميراتگرێ وى بت يان حاكم بت- كو وى بكوژت يان ژى داخوازا خوينێ ژێ بكه‌ت، وچێ نابت بۆ سه‌ركارێ كوشتى كو زێده‌ گاڤییێ ل سه‌ر وى توخويبى بكه‌ت يێ خودێ داناى، هندى خودێ‌یه‌ هاريكارێ سه‌ركارێ كوشتییه‌ حه‌تا ئه‌و حه‌قێ خۆ وه‌ردگرت.

34

وَلَا تَقْرَبُوْا مَالَ الْيَتِيْمِ اِلَّا بِالَّتِيْ هِيَ اَحْسَنُ حَتّٰي يَبْلُغَ اَشُدَّهٗ وَاَوْفُوْا بِالْعَهْدِ اِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْــُٔوْلًا

تەفسیرا ساناهی

وهوين ته‌صه‌رروفێ د مالێ وان زارۆكان دا نه‌كه‌ن يێن بابێن وان مرين، وئه‌و ماينه‌ ل به‌ر ده‌ستێ هه‌وه‌، ب وێ ڕێكێ نه‌بت يا بۆ وان باش بت، حه‌تا ئه‌و زارۆك مه‌زن دبن، وهوين وه‌فادارییێ ب هه‌ر په‌يمانه‌كێ بكه‌ن يا هه‌وه‌ داى. هندى په‌يمانه‌ خودێ ل ڕۆژا قيامه‌تێ پسيارا وێ ژ خودانى دكه‌ت.

35

وَاَوْفُوا الْكَيْلَ اِذَا كِلْتُمْ وَزِنُوْا بِالْقِسْطَاسِ الْمُسْتَقِيْمِ ذٰلِكَ خَيْرٌ وَّاَحْسَنُ تَاْوِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

وهوين پيڤانێ ب تمامى پێك بينن، وئه‌گه‌ر هه‌وه‌ بۆ يه‌كى پيڤا چويێ ژێ كێم نه‌كه‌ن، وهوين ب ته‌رازییا ڕاست كێشانێ بكه‌ن، هندى كرنا دادییێيه‌ د پيڤان وكێشانێ دا د دنيايێ دا بۆ هه‌وه‌ چێتره‌، و ل ئاخره‌تێ ژى ل نك خودێ باشتره‌.

36

وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهٖ عِلْمٌ اِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ اُولٰٓئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْــُٔوْلًا

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى مرۆڤ- ل دويڤ وى تشتى نه‌چه‌ يێ تو چو ژێ نه‌زانى، به‌لكى خۆ ژێ پشت ڕاست بكه‌ پاشى. هندى مرۆڤه‌ يێ به‌رپسياره‌ ژ وى تشتێ وى گوهـ وچاڤ ودلێ خۆ تێدا ب كار ئيناى، ڤێجا ئه‌گه‌ر وى ئه‌و د باشییێ دا ب كار ئينـابـن ئـه‌و خێرێ دێ وه‌رگرت، وئه‌گه‌ر وى د خرابییێ دا ب كار ئينابن دێ ئێته‌ جزادان.

37

وَلَا تَمْشِ فِي الْاَرْضِ مَرَحًا اِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الْاَرْضَ وَلَنْ تَبْلُغَ الْجِبَالَ طُوْلًا

تەفسیرا ساناهی

وتو ب خۆمه‌زنكرن ڤه‌ ل عه‌ردى نه‌گه‌ڕه‌؛ چونكى تو ب ڕێڤه‌چوونا خۆ ل سه‌ر عه‌ردى نه‌شێى عه‌ردى بكه‌لێشى، وتو ب خۆمه‌زنكرنێ ناگه‌هییه‌ بلندییا چيايان.

38

كُلُّ ذٰلِكَ كَانَ سَيِّئُهٗ عِنْدَ رَبِّكَ مَكْرُوْهًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و گۆتن وفه‌رمانێن بۆرى هه‌مى، تشتێ خراب ژێ خودێ نه‌ڤێت، وبۆ به‌نییێن خۆ يێ پێ ڕازى نينه‌.

39

ذٰلِكَ مِمَّا٘ اَوْحٰ٘ي اِلَيْكَ رَبُّكَ مِنَ الْحِكْمَةِ وَلَا تَجْعَلْ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَ فَتُلْقٰي فِيْ جَهَنَّمَ مَلُوْمًا مَّدْحُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤ ئه‌حكامێن مه‌ ئاشكه‌را كرين، وفه‌رمان پێكرنا ب كارێن باش، وپاشڤه‌لێدانا ژ ئه‌خلاقێن خراب، ژ وێ وه‌حییێ يه‌ يا مه‌ بۆ ته‌ هنارتى -ئه‌ى موحه‌ممه‌د-. وتو -ئه‌ى مرۆڤ- چو شريكان بۆ خودێ د په‌رستنێ دا نه‌دانه‌، ئه‌گه‌ر دێ ئێيه‌ هاڤێتن د ئاگرێ جه‌هنه‌مێ دا، تو ب خۆ وخه‌لك ژى دێ لۆمه‌ى ته‌كه‌ن، و ژ هه‌ر خێره‌كێ تو دێ يێ ده‌ركرى بى.

40

اَفَاَصْفٰىكُمْ رَبُّكُمْ بِالْبَنِيْنَ وَاتَّخَذَ مِنَ الْمَلٰٓئِكَةِ اِنَاثًا اِنَّكُمْ لَتَقُوْلُوْنَ قَوْلًا عَظِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ڤێجا ما خودايێ هه‌وه ‌-گه‌لی بوتپه‌رێسان- كوڕ داينه‌ هه‌وه‌، وفريشته‌ بۆ خۆ كرينه‌ كچ؟ ئه‌ڤ گۆتنا هه‌وه‌ زێده‌ يا كرێته‌، ونه‌ يا هه‌ژى خودێ‌یه‌.

41

وَلَقَدْ صَرَّفْنَا فِيْ هٰذَا الْقُرْاٰنِ لِيَذَّكَّرُوْا وَمَا يَزِيْدُهُمْ اِلَّا نُفُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى د ڤێ قورئانێ دا مه‌ ئه‌حكام ومه‌ته‌ل وشيره‌ت ب گه‌له‌ك ڕه‌نگان يێن ئاشكه‌را كرين؛ دا مرۆڤ هزرا خۆ تێدا بكه‌ن ومفايه‌كێ خێرا وان تێدا بۆ خۆ ژ وێ وه‌ربگرن، وخۆ ژ وێ بده‌نه‌ پاش يا خرابییا وان تێدا، وئاشكه‌راكرنا ئه‌حكامان ژ خۆدويركرنا ژ حه‌قییێ وبێ ئاگه‌هییا ژ مفا وه‌رگرتنێ پێڤه‌تر چو ل زۆرداران زێده‌ ناكه‌ت.

42

قُلْ لَّوْ كَانَ مَعَهٗ٘ اٰلِهَةٌ كَمَا يَقُوْلُوْنَ اِذًا لَّابْتَغَوْا اِلٰي ذِي الْعَرْشِ سَبِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ بوتپه‌رێسان: ئه‌گه‌ر هنده‌ك خوداوه‌ند د گه‌ل خودێ هه‌بان، ئه‌و خوداوه‌ند دا بۆ خۆ ل ڕێكه‌كێ گه‌ڕيێن كو پێ بشێنه‌ خودێ خودانێ عه‌رشێ مه‌زن.

43

سُبْحٰنَهٗ وَتَعٰلٰي عَمَّا يَقُوْلُوْنَ عُلُوًّا كَبِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

يێ پاك وپاقژ بت خودێ ژ وى تشتێ بوتپه‌رێس دبێژن، ويێ بلند بت بلندییه‌كا مه‌زن.

44

تُسَبِّحُ لَهُ السَّمٰوٰتُ السَّبْعُ وَالْاَرْضُ وَمَنْ فِيْهِنَّ وَاِنْ مِّنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ وَلٰكِنْ لَّا تَفْقَهُوْنَ تَسْبِيْحَهُمْ اِنَّهٗ كَانَ حَلِيْمًا غَفُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

هه‌ر حه‌فت عه‌سمان وعه‌رد، وهه‌ر تشته‌كێ د ناڤ وان دا ژ چێكریان ته‌سبيحا وى دكه‌ن، وهه‌ر تشته‌كێ هه‌ى خودێ پاك دكه‌ت ومه‌دحێن وى دكه‌ت، به‌لێ هـوين -گه‌لی مرۆڤان- د وێ چه‌ندێ ناگه‌هن. هندى خودێ‌یه‌ ب به‌نییێن خۆ يێ ئارام بوويه‌ له‌زێ ل عه‌زابدانا وان ناكه‌ت، وباش گونه‌هـ ژێبر بوويه‌ ب وان.

45

وَاِذَا قَرَاْتَ الْقُرْاٰنَ جَعَلْنَا بَيْنَكَ وَبَيْنَ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ حِجَابًا مَّسْتُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر ته‌ قورئان خواند وڤان بوتپه‌رێسان گوهـ لێ بوو، د ناڤبه‌را ته‌ ووان دا يێن باوه‌رییێ ب ئاخره‌تێ نه‌ئينن مه‌ په‌رده‌يه‌ك دانا عه‌قلێ وان ژ تێگه‌هشتنا قورئانێ دگرت؛ جزادان بۆ وان سه‌را كوفرا وان.

46

وَّجَعَلْنَا عَلٰي قُلُوْبِهِمْ اَكِنَّةً اَنْ يَّفْقَهُوْهُ وَفِيْ٘ اٰذَانِهِمْ وَقْرًا وَاِذَا ذَكَرْتَ رَبَّكَ فِي الْقُرْاٰنِ وَحْدَهٗ وَلَّوْا عَلٰ٘ي اَدْبَارِهِمْ نُفُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ په‌رده‌ ل سه‌ر دلێن بوتپه‌رێسان داناينه‌؛ دا ئه‌و د قورئانێ نه‌گه‌هن، ومه‌ كه‌ڕاتى كره‌ د گوهێن وان دا؛ دا وان گوهـ لێ نه‌بت، وئه‌گه‌ر ته‌ د قورئانێ دا به‌حسێ خودايێ خۆ ب تنێ كر وبۆ ته‌وحيدا وى گازى كر وئه‌و ژ شركێ دانه‌ پاش، ئه‌و بۆ خۆمه‌زنكرن ل سه‌ر پاش پانییێن خۆ دێ زڤڕن ودێ ژ گۆتنا ته‌ ڕه‌ڤن؛ دا ته‌وحيدا خودێ ب تنێ د په‌رستنێ دا نه‌كه‌ن.

47

نَحْنُ اَعْلَمُ بِمَا يَسْتَمِعُوْنَ بِهٖ٘ اِذْ يَسْتَمِعُوْنَ اِلَيْكَ وَاِذْ هُمْ نَجْوٰ٘ي اِذْ يَقُوْلُ الظّٰلِمُوْنَ اِنْ تَتَّبِعُوْنَ اِلَّا رَجُلًا مَّسْحُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌م ب وى تشتى زاناترين يێ مه‌زنێن قوره‌يشییان گوهدارییێ بۆ دكه‌ن، ده‌مێ ئه‌و گوهێ خۆ دده‌نه‌ ته‌، وئنيه‌تێن وان دخراب، وئه‌و بۆ مفا وه‌رگرتنێ وقه‌بويلكرنا حه‌قییێ گوهدارییا ته‌ ناكه‌ن، وئه‌م پست پستا وان ژى دزانين ده‌مێ ئه‌و دبێژن: هه‌ما هوين دويكه‌فتنا زه‌لامه‌كى دكه‌ن سێره‌به‌ندى يا لێ هاتییه‌كرن وعه‌قلێ وى نه‌مايه‌.

48

اُنْظُرْ كَيْفَ ضَرَبُوْا لَكَ الْاَمْثَالَ فَضَلُّوْا فَلَا يَسْتَطِيْعُوْنَ سَبِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ب عه‌جێبى ڤه‌ هزرا خۆ د گۆتنا وان دا بكه‌ ده‌مێ ئه‌و دبێژن: هندى موحه‌ممه‌ده‌ سێره‌به‌نده‌ شاعره‌ يێ دينه‌!! ڤێجا ئه‌و ژ ڕێ ده‌ركه‌فتن ووان زۆردارى كر، و ب سه‌ر ڕێكا ڕاست ودورست هل نه‌بوون.

49

وَقَالُوْ٘ا ءَاِذَا كُنَّا عِظَامًا وَّرُفَاتًا ءَاِنَّا لَمَبْعُوْثُوْنَ خَلْقًا جَدِيْدًا

تەفسیرا ساناهی

وبوتپه‌رێسان ژ نه‌باوه‌رى ئينان ب ڕابوونا پشتى مرنێ كو جاره‌كا دى زێندى ببن پشتى هه‌ستییێن وان پێتى بووين، وحه‌لياين دبێژن: ئه‌رێ ما ل ڕۆژا قيامه‌تێ ئه‌م جاره‌كا دى دێ زێندى بينه‌ڤه‌؟

50

قُلْ كُوْنُوْا حِجَارَةً اَوْ حَدِيْدًا

تەفسیرا ساناهی

بۆ دياركرنا بێزارییا وان تو بێژه‌: ئه‌گه‌ر هوين بشێن د هێز ودژوارییا خۆ دا ببنه‌ به‌ر يان ئاسن هندى خودێ‌یه‌ كا چاوا ل ده‌سپێكێ هوين چێكرن دوباره‌ دێ هه‌وه‌ چێكه‌ته‌ڤه‌، وئه‌ڤ چه‌نده‌ ل به‌ر وى يا ب ساناهییه‌.

51

اَوْ خَلْقًا مِّمَّا يَكْبُرُ فِيْ صُدُوْرِكُمْ فَسَيَقُوْلُوْنَ مَنْ يُّعِيْدُنَا قُلِ الَّذِيْ فَطَرَكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍ فَسَيُنْغِضُوْنَ اِلَيْكَ رُءُوْسَهُمْ وَيَقُوْلُوْنَ مَتٰي هُوَ قُلْ عَسٰ٘ي اَنْ يَّكُوْنَ قَرِيْبًا

تەفسیرا ساناهی

يان ژى هوين ببنه‌ چێكرییه‌كێ ل به‌ر هه‌وه‌ تشته‌كێ مه‌زن بت كو ئه‌و جاره‌كا دى ڕاببته‌ڤه‌، هندى خودێ‌یه‌ دشێت دوباره‌ هه‌وه‌ زێندى بكه‌ته‌ڤه‌، وده‌مێ د مه‌سه‌لا شيانا خودێ دا ل سه‌ر زێنديكرنا پشتى مرنێ چو هێجه‌ت بۆ وان نه‌مينن ئه‌و ژ بێ باوه‌رى دێ بێژن: پشتى مرنێ كى دوباره‌ دێ مه‌ زڤڕينته‌ ڤه‌؟ تو بێژه‌ وان: خودێ ئه‌وێ بۆ جارا يه‌كێ هوين ژ چونه‌يێ داين وئافراندين، وده‌مێ وان گوهـ ل ڤێ به‌رسڤێ دبت بۆ تڕانه‌پێكرن ئه‌و دێ سه‌رێن خۆ هژينن وبێژن: ڕابوونا پشتى مرنێ كه‌نگییه‌؟ تو بێژه‌: ئه‌و يا نێزيكه‌.

52

يَوْمَ يَدْعُوْكُمْ فَتَسْتَجِيْبُوْنَ بِحَمْدِهٖ وَتَظُنُّوْنَ اِنْ لَّبِثْتُمْ اِلَّا قَلِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

ڕۆژا خودايێ هه‌وه‌ بۆ ده‌ركه‌فتنا ژ گۆڕان گازى هه‌وه‌ دكه‌ت، ڤێجا هوين د فه‌رمانا وى دئێن، و ب يا وى دكه‌ن، و د هه‌ر حاله‌كى دا سوپاسى بۆ ویيه‌، و ژ به‌ر ترسا قيامه‌تێ هوين هزر دكه‌ن كو ده‌مه‌كێ كێم تێ نه‌بت هوين د دنيايێ دا نه‌ماينه‌؛ هندى هند ل ئاخره‌تێ هوين دميننه‌ ڕاوه‌ستاى.

53

وَقُلْ لِّعِبَادِيْ يَقُوْلُوا الَّتِيْ هِيَ اَحْسَنُ اِنَّ الشَّيْطٰنَ يَنْزَغُ بَيْنَهُمْ اِنَّ الشَّيْطٰنَ كَانَ لِلْاِنْسَانِ عَدُوًّا مُّبِيْنًا

تەفسیرا ساناهی

وتو بێژه‌ به‌نییێن من يێن خودان باوه‌ر بلا ئه‌و د گۆتن ودان وستاندنێن خۆ دا ئاخفتنا باش وجوان بێژن؛ چونكى ئه‌گه‌ر ئه‌و وێ چه‌ندێ نه‌كه‌ن شه‌يتان دوژمناتییێ وهه‌ڤڕكییێ دێ ئێخته‌ ناڤبه‌را وان. هندى شه‌يتانه‌ بۆ مرۆڤى دوژمنه‌كێ ئاشكه‌رايه‌.

54

رَبُّكُمْ اَعْلَمُ بِكُمْ اِنْ يَّشَاْ يَرْحَمْكُمْ اَوْ اِنْ يَّشَاْ يُعَذِّبْكُمْ وَمَا٘ اَرْسَلْنٰكَ عَلَيْهِمْ وَكِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

خودايێ هه‌وه‌ ب هه‌وه‌ زاناتره‌ ئه‌گه‌ر وى بڤێت ئه‌و دێ دلۆڤانییێ ب هه‌وه‌ به‌ت، وبه‌رێ هه‌وه‌ دێ ده‌ته‌ باوه‌رییێ، يان ئه‌گه‌ر وى بڤێت ئه‌و دێ هه‌وه‌ ل سه‌ر كوفرێ مرينت، ڤێجا دێ هه‌وه‌ عه‌زاب ده‌ت، ومه‌ تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- نه‌هنارتى وه‌كيل ل سه‌ر وان.

55

وَرَبُّكَ اَعْلَمُ بِمَنْ فِي السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَلَقَدْ فَضَّلْنَا بَعْضَ النَّبِيّٖنَ عَلٰي بَعْضٍ وَّاٰتَيْنَا دَاوٗدَ زَبُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

وخودايێ ته‌ ب وان زاناتره‌ يێن ل عه‌سمانان وعه‌ردى، و ب ڕاستى مه‌ هنده‌ك پێغه‌مبه‌ر ب سه‌ر هنده‌كان ئێخستينه‌ ب دانا قه‌نجییان وزێده‌كرنا دويكه‌فتییێن وان وئينانه‌ خوارا كيتابان، ومه‌ زه‌بوور دابوو داوودى.

56

قُلِ ادْعُوا الَّذِيْنَ زَعَمْتُمْ مِّنْ دُوْنِهٖ فَلَا يَمْلِكُوْنَ كَشْفَ الضُّرِّ عَنْكُمْ وَلَا تَحْوِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ بوتپه‌رێسان: هندى ئه‌ڤ صه‌نه‌مه‌نه‌ يێن هوين گازى دكه‌نێ دا نه‌خۆشییێ ژ هه‌وه‌ دوير بكه‌ن ئه‌و د ده‌ست وان دا نينه‌، وئه‌و نه‌شێن وێ نه‌خۆشییێ ژ سه‌ر هه‌وه‌ وه‌رگێڕنه‌ سه‌ر هنده‌كێن دى، وئه‌و نه‌شێن حاله‌كى بۆ حاله‌كێ دى بگوهۆڕن، وخودێ ب تنێ‌یه‌ يێ دشێت وێ چه‌ندێ بكه‌ت. وئه‌ڤ ئايه‌ته‌ د ڕامانا خۆ دا يا گشتییه‌ وبه‌حسێ هه‌ر تشته‌كییه‌ يێ ژبلی خودێ دوعا ژێ دئێنه‌كرن.

57

اُولٰٓئِكَ الَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ يَبْتَغُوْنَ اِلٰي رَبِّهِمُ الْوَسِيْلَةَ اَيُّهُمْ اَقْرَبُ وَيَرْجُوْنَ رَحْمَتَهٗ وَيَخَافُوْنَ عَذَابَهٗ اِنَّ عَذَابَ رَبِّكَ كَانَ مَحْذُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن هه‌ يێن بوتپه‌رێس دوعايان ژێ دكه‌ن د گه‌ل خودێ ژ پێغه‌مبه‌ر وچاك وملياكه‌تان، ئه‌و ب خۆ ب كرنا وان چاكییێن ئه‌و دشێن بكه‌ن خۆ نێزيكى خودايێ خۆ دكه‌ن، وهيڤییێ دخوازن كو خودێ دلۆڤانییێ ب وان بـبـه‌ت وئه‌و ژ عه‌زابا وى دترسن، هندى عه‌زابا خودايێ ته‌يه‌ ئه‌وه‌ يا كو پێتڤییه‌ به‌نى ژێ بترسن، وخۆ ژێ بده‌نه‌ پاش.

58

وَاِنْ مِّنْ قَرْيَةٍ اِلَّا نَحْنُ مُهْلِكُوْهَا قَبْلَ يَوْمِ الْقِيٰمَةِ اَوْ مُعَذِّبُوْهَا عَذَابًا شَدِيْدًا كَانَ ذٰلِكَ فِي الْكِتٰبِ مَسْطُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

وخودێ گه‌فان ل كافران دكه‌ت كو نينه‌ گونده‌كێ كافر دره‌و ب پێغه‌مبه‌ران كربت ئه‌گه‌ر د دنيايێ دا به‌رى ڕۆژا قيامه‌تێ عه‌زاب ب تێبرنێ يان ب نه‌خۆشییه‌كا دژوار ب سه‌ر وان دا نه‌هاتبت، كيتابه‌كه‌ خودێ نڤيسى وقه‌ده‌ره‌كه‌ هه‌ر دێ ئێت، وئه‌و د له‌وحێ پاراستى دا يا نڤيسییه‌.

59

وَمَا مَنَعَنَا٘ اَنْ نُّرْسِلَ بِالْاٰيٰتِ اِلَّا٘ اَنْ كَذَّبَ بِهَا الْاَوَّلُوْنَ وَاٰتَيْنَا ثَمُوْدَ النَّاقَةَ مُبْصِرَةً فَظَلَمُوْا بِهَا وَمَا نُرْسِلُ بِالْاٰيٰتِ اِلَّا تَخْوِيْفًا

تەفسیرا ساناهی

وتشته‌كى ئه‌م ژ ئينانه‌ خوارا وان موعجزه‌يێن په‌رده‌دڕ يێن بوتپه‌رێس دخوازن پاشڤه‌ لێ نه‌داينه‌ ئه‌و نه‌بت كو ملله‌تێن به‌رى وان دره‌و پێ كربوو، چونكى خودێ داخوازێن وان ب جهـ ئينا بوون ووان دره‌و پێ كر ئينا ئه‌و تێ چوون. ومه‌ موعجزه‌يه‌كا ئاشكه‌را كو حێشتر بوو دا بوو ثه‌موودییێن ملله‌تێ صالحى، ڤێجا وان كافرى پێ كر ئينا مه‌ ئه‌و تێبرن. وبۆ ترساندنا به‌نییان نه‌بت ئه‌م پێغه‌مبه‌ران ب ئايه‌ت وموعجزه‌يان ناهنێرين؛ دا ئه‌و بيرا خۆ لێ بيننه‌ڤه‌ ومفايه‌كى بۆ خۆ ژێ وه‌ربگرن.

60

وَاِذْ قُلْنَا لَكَ اِنَّ رَبَّكَ اَحَاطَ بِالنَّاسِ وَمَا جَعَلْنَا الرُّءْيَا الَّتِيْ٘ اَرَيْنٰكَ اِلَّا فِتْنَةً لِّلنَّاسِ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُوْنَةَ فِي الْقُرْاٰنِ وَنُخَوِّفُهُمْ فَمَا يَزِيْدُهُمْ اِلَّا طُغْيَانًا كَبِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ل بيرا خۆ بينه‌ڤه‌ ده‌مێ مه‌ گۆتییه‌ ته‌: هندى خودايێ ته‌ يه‌ ب شيان وزانينا خۆ دۆرا ل مرۆڤان گرتى. وئه‌و ديتنا عه‌جێب يا ل شه‌ڤا ئيسراء ومعراجێ ب چاڤ مه‌ نيشا ته‌ داى بۆ تشته‌كى نه‌بوويه‌ ژ هندێ پێڤه‌تر كو مرۆڤ پێ بێنه‌ جه‌رباندن؛ دا كافرێ وان پێ ژ خودان باوه‌رێ وان ڤاڤێر ببت، ومه‌ دارا زه‌ققومێ يا مه‌لعوون ئه‌وا د قورئانێ دا به‌حس ژێ هاتییه‌كرن نه‌كرییه‌ تشته‌ك ژبلی هندێ كو مرۆڤ پێ بێنه‌ جه‌رباندن. وئه‌م بوتپه‌رێسان ب گـه‌لـه‌ك ڕه‌نـگـێـن ئايه‌ت وعه‌زابان دترسينين، به‌لێ ترساندن ژ كوفرێ وسه‌رداچوونێ پێڤه‌تر چويێ ل وان زێده‌ ناكه‌ت.

61

وَاِذْ قُلْنَا لِلْمَلٰٓئِكَةِ اسْجُدُوْا لِاٰدَمَ فَسَجَدُوْ٘ا اِلَّا٘ اِبْلِيْسَ قَالَ ءَاَسْجُدُ لِمَنْ خَلَقْتَ طِيْنًا

تەفسیرا ساناهی

وتو گۆتنا مه‌ بۆ ملياكه‌تان ل بيرا خۆ بينه‌ڤه‌ ده‌مێ مه‌ گۆتییێ: بۆ سلاڤ وقه‌درگرتن هوين بۆ ئاده‌مى هه‌ڕنه‌ سوجدێ، ئينا ئه‌و هه‌مى چوونه‌ سوجدێ ئبليس تێ نه‌بت، وى خۆ مه‌زنكر ونه‌چوو سوجدێ ووى ب دفن بلندى ڤه‌ گۆت: ئه‌رێ ئه‌ز بۆ ڤى لاوازێ ژ ته‌قنێ هاتییه‌ ئافراندن بچمه‌ سوجدێ؟

62

قَالَ اَرَءَيْتَكَ هٰذَا الَّذِيْ كَرَّمْتَ عَلَيَّ لَئِنْ اَخَّرْتَنِ اِلٰي يَوْمِ الْقِيٰمَةِ لَاَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهٗ٘ اِلَّا قَلِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

وئبليسى ژ كوفر وبسته‌يیا ل سه‌ر خودێ گۆت: ته‌ ئه‌ڤ چێكرییه‌ ديتییه‌ يێ ته‌ ل سه‌ر من ب قه‌درئێخستى؟ سويند ئه‌گه‌ر حه‌تا ڕۆژا قيامه‌تێ تو من زێندى بهێلی ئه‌ز دێ ب سه‌ر دوونده‌ها وى دا گرم ووان د سه‌ر دا به‌م، ئه‌و تێ نه‌بن يێن د باوه‌رییا خۆ دا ددلسۆز، وئه‌و دكێمن.

63

قَالَ اذْهَبْ فَمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ فَاِنَّ جَهَنَّمَ جَزَآؤُكُمْ جَزَآءً مَّوْفُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

خودێ بۆ گه‌فلێكرنا ئبليسى ودويكه‌فتییێن وى گۆت: هه‌ڕه‌ ڤێجا هه‌چییێ دويكه‌فتنا ته‌ كر ژ دوونده‌ها ئاده‌مى، وگوهێ خۆ دا ته‌، هندى عه‌زابا ته‌يه‌ وعه‌زابا وانه‌ د جه‌هنه‌مێ دا يا مشه‌يه‌.

64

وَاسْتَفْزِزْ مَنِ اسْتَطَعْتَ مِنْهُمْ بِصَوْتِكَ وَاَجْلِبْ عَلَيْهِمْ بِخَيْلِكَ وَرَجِلِكَ وَشَارِكْهُمْ فِي الْاَمْوَالِ وَالْاَوْلَادِ وَعِدْهُمْ وَمَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطٰنُ اِلَّا غُرُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

و ب گازییا خۆ هه‌چییێ تو بشێيێ ژ وان بۆ نه‌گوهدارییا من گازى بكه‌ وله‌زێ لێ بكه‌، وهندى تو بشێى ژ له‌شكه‌رێن خۆ يێن سويار وپه‌يا ل وان كۆم بكه‌، وپشكه‌كێ ژ مالێ وان يێ كو ئه‌و ب حه‌رامى ب ده‌ست خۆ دئێخن تو بۆ خۆ ڕاكه‌، وپشكه‌كێ ژ عه‌يالی ژى ب ڕێكا شرينكرنا كرێتییێ وگونه‌هێ وبێ ئه‌مرییا خودێ ل به‌ر وان حه‌تا پويچاتى وخرابى به‌لاڤ دبت، وتو ب په‌يمانێن ژ دره‌و په‌يمانێ بده‌ دويكه‌فتییێن خۆ ژ دوونده‌ها ئاده‌مى، وهه‌مى سۆز وپه‌يمانێن شه‌يتانى ژ قه‌ستانه‌.

65

اِنَّ عِبَادِيْ لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطٰنٌ وَكَفٰي بِرَبِّكَ وَكِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

هندى به‌نییێن من يێن دلسۆزن ئه‌وێن گوهدارییا من كرى ته‌ چو شيان ل سه‌ر خاپاندنا وان نينن، وخودايێ ته‌ به‌سه‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- كو بۆ خودان باوه‌ران ژ شه‌يتانى وخاپاندنا وى پارێزڤان بت.

66

رَبُّكُمُ الَّذِيْ يُزْجِيْ لَكُمُ الْفُلْكَ فِي الْبَحْرِ لِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ اِنَّهٗ كَانَ بِكُمْ رَحِيْمًا

تەفسیرا ساناهی

گه‌لی مرۆڤان خودايێ هه‌وه‌يه‌ يێ كو گه‌مییان د ده‌ريايێ دا بۆ هه‌وه‌ ب ڕێڤه‌ دبه‌ت؛ دا هوين د وه‌غه‌ر وبازرگانییێن خۆ دا ژ ڕزقێ خودێ بخوازن. هندى خودێ‌یه‌ ب به‌نییێن خۆ يێ دلۆڤانكار بوويه‌.

67

وَاِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فِي الْبَحْرِ ضَلَّ مَنْ تَدْعُوْنَ اِلَّا٘ اِيَّاهُ فَلَمَّا نَجّٰىكُمْ اِلَي الْبَرِّ اَعْرَضْتُمْ وَكَانَ الْاِنْسَانُ كَفُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر نه‌خۆشى د ده‌ريايێ دا گه‌هشته‌ هه‌وه‌ حه‌تا كو نێزيك بوو هوين بخه‌ندقن، ئه‌و خوداوه‌ندێن هوين په‌رستنێ بۆ دكه‌ن ل هزرا هه‌وه‌ نامينن، ويه‌كسه‌ر خودايێ خودان شيان دێ ئێته‌ سه‌ر هزرا هه‌وه‌؛ دا ئه‌و دهاوارا هه‌وه‌ بێت وهه‌وه‌ ڕزگار بكه‌ت، ڤێجا هوين ژ دله‌كێ صافى دێ هاوار كه‌نێ وداخوازا هاريكارییێ ژێ كه‌ن، ڤێجا ئه‌و دێ د هاوارا هه‌وه‌ ئێت وهه‌وه‌ ڕزگار كه‌ت، وده‌مێ ئه‌و هه‌وه‌ ڕزگار دكه‌ت وهه‌وه‌ دگه‌هينته‌ لايێ هشكاتییێ، هنگى هوين دێ پشت ده‌نه‌ باوه‌رییێ وكارێ چاك، وئه‌ڤه‌ ژ كوفر ونه‌زانينا مرۆڤییه‌. ومرۆڤ ب قه‌نجییێن خودێ گه‌له‌ك يێ كافر بوويه‌.

68

اَفَاَمِنْتُمْ اَنْ يَّخْسِفَ بِكُمْ جَانِبَ الْبَرِّ اَوْ يُرْسِلَ عَلَيْكُمْ حَاصِبًا ثُمَّ لَا تَجِدُوْا لَكُمْ وَكِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ڤێجا هوين پشت راست بووينه‌ كو لايێ هشكاتییێ ب هه‌وه‌ ڤه‌ بچيته‌ خوارێ يان بايه‌كێ به‌ر ژێ دبارن ب سه‌ر هه‌وه‌ دا فڕێ كه‌ت، پاشى هوين وه‌كيله‌كى بۆ خۆ نابينن .

69

اَمْ اَمِنْتُمْ اَنْ يُّعِيْدَكُمْ فِيْهِ تَارَةً اُخْرٰي فَيُرْسِلَ عَلَيْكُمْ قَاصِفًا مِّنَ الرِّيْحِ فَيُغْرِقَكُمْ بِمَا كَفَرْتُمْ ثُمَّ لَا تَجِدُوْا لَكُمْ عَلَيْنَا بِهٖ تَبِيْعًا

تەفسیرا ساناهی

يان هوين ژ خودايێ خۆ پشت ڕاست بووينه‌، وهوين كوفرێ پێ دكه‌ن كو ئه‌و جاره‌كا دى هه‌وه‌ بزڤڕينته‌ د ده‌ريايێ دا، وهڕه‌بايه‌كێ دژوار ب سه‌ر هه‌وه‌ دا بينت كو هه‌ر تشته‌كێ بكه‌فته‌ به‌راهییێ بشكێنت، ڤێجا ژ به‌ر كوفرا هه‌وه‌ ئه‌و هه‌وه‌ بخه‌ندقينت، پاشى هوين حه‌قه‌كى ل سه‌ر مه‌ نابينن داخوازا وى ژ مه‌ بكه‌ن؛ چونكى خودێ ته‌مه‌ت دندكه‌كێ زۆردارى ل هه‌وه‌ نه‌كرییه

70

وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِيْ٘ اٰدَمَ وَحَمَلْنٰهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنٰهُمْ مِّنَ الطَّيِّبٰتِ وَفَضَّلْنٰهُمْ عَلٰي كَثِيْرٍ مِّمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ ب دانا عه‌قلی وهنارتنا پێغه‌مبه‌ران دوونده‌ها ئاده‌مى ب قه‌در ئێخست، وهه‌ر تشته‌كێ ل گه‌ردوونێ بن ده‌ستى وان كر، وده‌وار ل هشكاتییێ وگه‌مى ل ده‌ريايێ بۆ هلگرتنێ مه‌ بن ده‌ستى وان كرن، ومه‌ ژ خوارن وڤه‌خوارنێن پاقژ ڕزقێ وان دا، ومه‌ ئه‌و ب سه‌ر گه‌له‌ك چێكرییان ئێخستـن سه‌رێخستنه‌كا مه‌ز

71

يَوْمَ نَدْعُوْا كُلَّ اُنَاسٍۣ بِاِمَامِهِمْ فَمَنْ اُوْتِيَ كِتٰبَهٗ بِيَمِيْنِهٖ فَاُولٰٓئِكَ يَقْرَءُوْنَ كِتٰبَهُمْ وَلَا يُظْلَمُوْنَ فَتِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى موحه‌ممه‌د تو بۆ ترساندن ومزگينيدان به‌حسێ ڕۆژا ڕابوونێ بكه‌، ده‌مێ خودێ كۆم كۆمه‌ گازى مرۆڤان دكه‌ت و د گه‌ل دا پێشه‌وايێ هه‌ر كۆمه‌كێ يێ ئه‌و د دنيايێ دا ب دويف كه‌فتين، ڤێجا هه‌چییێ چاك بت ژ وان، وكيتابا وى ب ده‌ستێ وى يێ ڕاستێ بۆ هاته‌ دان، ئه‌و ب كه‌يف وشاهى كيتابا باشییێن خۆ دێ خوينن، وخۆ ته‌مه‌ت وێ داڤا د به‌ركێ خورمێ دا تشته‌ك ژ خێرا كارێ وان يێ باش نائێته‌ كێمكر

72

وَمَنْ كَانَ فِيْ هٰذِهٖ٘ اَعْمٰي فَهُوَ فِي الْاٰخِرَةِ اَعْمٰي وَاَضَلُّ سَبِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

وهه‌چییێ ل ڤێ دنيايێ دلێ وى ژ نيشانێن شيانا خودێ يێ كۆره‌ بت، وباوه‌رییێ ب وێ نه‌ئينت يا بۆ پێغه‌مبه‌رى هاتى، ئه‌و ل ڕۆژا قيامه‌تێ ژ ڕێكا به‌حه‌شتێ دێ يێ كۆره‌ بت، و ژ ڕێكا هيدايه‌تێ دێ يێ به‌رزه‌تر ب

73

وَاِنْ كَادُوْا لَيَفْتِنُوْنَكَ عَنِ الَّذِيْ٘ اَوْحَيْنَا٘ اِلَيْكَ لِتَفْتَرِيَ عَلَيْنَا غَيْرَهٗ وَاِذًا لَّاتَّخَذُوْكَ خَلِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى نێزيك بوو بوتپه‌رێس به‌رێ ته‌ ژ وێ قورئانێ وه‌رگێڕن يا خودێ بۆ ته‌ ئينايه‌ خوارێ؛ دا تو تشته‌كێ دى ژبلی وى يێ مه‌ بۆ ته‌ هنارتى ژ كيسێ مه‌ بێژى، وئه‌گه‌ر ته‌ وه‌ كربا ئه‌و دا ته‌ بۆ خۆ كه‌نه‌ دۆسته‌كێ خۆشتڤ

74

وَلَوْلَا٘ اَنْ ثَبَّتْنٰكَ لَقَدْ كِدْتَّ تَرْكَنُ اِلَيْهِمْ شَيْــًٔا قَلِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر مه‌ تو ل سه‌ر حه‌قییێ موكم نه‌كرباى، و ژ دويكه‌فتنا وان نه‌پاراست باى، نێزيك بوو پيچه‌كێ تو مه‌يلدارییێ بۆ وان بكه‌

75

اِذًا لَّاَذَقْنٰكَ ضِعْفَ الْحَيٰوةِ وَضِعْفَ الْمَمَاتِ ثُمَّ لَا تَجِدُ لَكَ عَلَيْنَا نَصِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر پيچه‌كێ ژى تو ب لايێ وان ڤه‌ چووباى -ئه‌ى موحه‌ممه‌د-، هنگى ئه‌م دوجاركى وه‌كى عه‌زابا دنيايێ ودوجاركى وه‌كى عه‌زابا مرنێ ل ئاخره‌تێ دا ده‌ينه‌ ته‌؛ ژ به‌ر وێ قه‌نجییا تمام يا مه‌ دايه‌ ته‌ وزانينا ته‌ يا تمام، پاشى تو كه‌سێ نابينى پشته‌ڤانییا ته‌ بكه‌ت وعه‌زابا مه‌ ژ ته‌ پاشڤه‌ لێ بده‌ت.

76

وَاِنْ كَادُوْا لَيَسْتَفِزُّوْنَكَ مِنَ الْاَرْضِ لِيُخْرِجُوْكَ مِنْهَا وَاِذًا لَّا يَلْبَثُوْنَ خِلٰفَكَ اِلَّا قَلِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى نێزيك بوو كافر ب وێ نه‌خۆشییا وان گه‌هاندییه‌ ته‌ ئه‌و ته‌ ژ (مه‌كه‌هێ) ده‌ربێخن، وئه‌گه‌ر وان تو ژێ ده‌رێخستى پشتى ته‌ ده‌مه‌كێ كێم تێ نه‌بت ئه‌و لێ نامينن، وعه‌زاب دێ ب سه‌ر وان دا ئێ

77

سُنَّةَ مَنْ قَدْ اَرْسَلْنَا قَبْلَكَ مِنْ رُّسُلِنَا وَلَا تَجِدُ لِسُنَّتِنَا تَحْوِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و ڕێبازا خودێ‌یه‌ د تێبرنا وى ملله‌تى دا يێ پێغه‌مبه‌رێ خۆ ژ ناڤ خۆ ده‌ربێخن، وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- گوهۆڕينه‌كێ بۆ ڕێبازا مه‌ نابينى، وئه‌م سۆزا خۆ هه‌ر ب جهـ دئيني

78

اَقِمِ الصَّلٰوةَ لِدُلُوْكِ الشَّمْسِ اِلٰي غَسَقِ الَّيْلِ وَقُرْاٰنَ الْفَجْرِ اِنَّ قُرْاٰنَ الْفَجْرِ كَانَ مَشْهُوْدًا

تەفسیرا ساناهی

تو ب دورستى ب كرنا نڤێژێ ڕاببه‌ ده‌مێ رۆژ ژ نيڤا عه‌سمانى خوار دبت ل نيڤرۆ حه‌تا ده‌مێ تارییا شه‌ڤێ، ونڤێژا نيڤرۆ وئێڤارى ومه‌غره‌ب وعه‌يشا دكه‌ڤنه‌ د ڤى ده‌مى دا، وتو نڤێژا سپێدێ بكه‌، وگه‌له‌ك قورئانێ تێدا بخوينه‌، هندى خواندنا قورئانێیه‌ د نڤێژا سپێدێ دا فـريشته‌يێن شه‌ڤێ وڕۆژێ لێ ئاماده‌ دب

79

وَمِنَ الَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهٖ نَافِلَةً لَّكَ عَسٰ٘ي اَنْ يَّبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَّحْمُوْدًا

تەفسیرا ساناهی

وتــو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- هنده‌كێ ژ شه‌ڤێ ژ خه‌و ڕاببه‌، وقورئانێ د نڤێژا شه‌ڤێ دا بخوينه‌؛ دا نڤێژا شه‌ڤێ بهايێ ته‌ وده‌ره‌جێن ته‌ بلندتر وزێده‌تر لێ بكه‌ن، به‌لكى خودايێ ته‌ ل ڕۆژا قيامه‌تێ ته‌ بۆ مرۆڤان بكه‌ته‌ مه‌هده‌رچى؛ دا ئه‌و ڕه‌حمێ ب وان ببه‌ت ژ وێ يا ئه‌و تێدا، وتو ل جهه‌كى ڕاوه‌ستى مرۆڤێن به‌راهییێ ودويماهییێ مه‌دحێن ته‌ ژ به‌ر بكه‌ن.

80

وَقُلْ رَّبِّ اَدْخِلْنِيْ مُدْخَلَ صِدْقٍ وَّاَخْرِجْنِيْ مُخْرَجَ صِدْقٍ وَّاجْعَلْ لِّيْ مِنْ لَّدُنْكَ سُلْطٰنًا نَّصِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وتو بێژه‌: خودايێ من ب چوونه‌ژۆره‌كا ڕاست تو من بكه‌ د ناڤ وى تشتى دا يێ باشییا من تێدا، و ب ده‌رێخستنه‌كا ڕاست تو من ژ ناڤ وى تشتى ده‌ربێخه‌ يێ خرابییا من تێدا، وتو ژ لايێ خۆ ڤه‌ هێجه‌ته‌كا موكم بۆ من بدانه‌، كو تو من پێ ب سه‌ر وان بێخى يێن دژاتییا من دكه‌ن.

81

وَقُلْ جَآءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ اِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوْقًا

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ بوتپه‌رێسان: ئيسلام هات وشرك نه‌ما، هندى نه‌حه‌قییه‌ چو مان وموكمى بۆ نينن، وحه‌قییه‌ هه‌ر دمينت وپويچ نابت.

82

وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْاٰنِ مَا هُوَ شِفَآءٌ وَّرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِيْنَ وَلَا يَزِيْدُ الظّٰلِمِيْنَ اِلَّا خَسَارًا

تەفسیرا ساناهی

و ژ ئايه‌تێن قورئانا مه‌زن ئه‌م وێ دئينينه‌ خوارێ يا ده‌رمان بۆ دلان ژ نه‌خۆشییان تێدا هه‌ى، وه‌كى نه‌خۆشییا گومانێ ونفاقێ ونه‌زانينێ، وئه‌م وێ دئينينه‌ خوارێ يا ده‌رمانێ له‌شان ژى تێدا هه‌ى ب ڕێكا پێڤه‌ خواندنێ، وتشتێ ببته‌ ئه‌گه‌را ب ده‌ست ڤه‌ ئينانا دلۆڤانییا خودێ ژ به‌ر وێ باوه‌رییا تێدا، وئه‌ڤ قورئانه‌ ژ كوفرێ وسه‌رداچوونێ پێڤه‌تر چويێ ل كافران زێده‌ ناكه‌ت ده‌مێ ئه‌و گوهێ خۆ دده‌نێ؛ چونكى ئه‌و باوه‌رییێ پێ نائينن.

83

وَاِذَا٘ اَنْعَمْنَا عَلَي الْاِنْسَانِ اَعْرَضَ وَنَاٰ بِجَانِبِهٖ وَاِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ كَانَ يَــُٔوْسًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر مه‌ قه‌نجى دانه‌ وى مرۆڤێ كوفرێ ب ئايه‌ت وقه‌نجییێن خودێ دكه‌ت، ئه‌و دێ پشت ده‌ته‌ گوهدارییا خودايێ خۆ ودێ خۆ دوير ئێخت، وئه‌گه‌ر نه‌خۆشییه‌كا وه‌كى هه‌ژارییێ يان نه‌ساخییێ گه‌هشتێ دێ بێ هيڤى بت؛ چونكى وى باوه‌رى ب دانا خودێ نينه‌.

84

قُلْ كُلٌّ يَّعْمَلُ عَلٰي شَاكِلَتِهٖ فَرَبُّكُمْ اَعْلَمُ بِمَنْ هُوَ اَهْدٰي سَبِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ مرۆڤان: هه‌ر يه‌ك ژ هه‌وه‌ وێ دكه‌ت يا بابه‌تى حالێ وى بت، ڤێجا خودايێ هه‌وه‌ ب وى زاناتره‌ يێ ڕێكا وى بۆ حه‌قییێ يا ڕاستتر بت.

85

وَيَسْــَٔلُوْنَكَ عَنِ الرُّوْحِ قُلِ الرُّوْحُ مِنْ اَمْرِ رَبِّيْ وَمَا٘ اُوْتِيْتُمْ مِّنَ الْعِلْمِ اِلَّا قَلِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

وكافر ژ ڕكدارى پسيارا ڕحێ ژ ته‌ دكه‌ن، تو بێژه‌ وان: هندى ڕاستییا ڕحێ وسه‌روبه‌رێ وییه‌ ژ وان كارانه‌ يێن خودێ ب تنێ پێ دزانت، وتشته‌كێ كێم تێ نه‌بت ژ زانينێ چو بۆ هه‌وه‌ وهه‌مى مرۆڤان نه‌هاتییه‌ دان.

86

وَلَئِنْ شِئْنَا لَنَذْهَبَنَّ بِالَّذِيْ٘ اَوْحَيْنَا٘ اِلَيْكَ ثُمَّ لَا تَجِدُ لَكَ بِهٖ عَلَيْنَا وَكِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر مه‌ ڤيابا قورئانێ ژ دلێ ته‌ بينينه‌ده‌ر دا شێيـن وه‌ كه‌ين، پاشى ته‌ پشته‌ڤانه‌ك بۆ خۆ نه‌دديت مه‌ ژ وێ چه‌ندێ پاشڤه‌ لێ بده‌ت، يان قورئانێ ل ته‌ بزڤڕينت.

87

اِلَّا رَحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَ اِنَّ فَضْلَهٗ كَانَ عَلَيْكَ كَبِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

به‌لێ خودێ دلۆڤانى ب ته‌ بر، وئه‌و د دلێ ته‌ دا موكم كر، هندى قه‌نجییا خودێ‌یه‌ ل سه‌ر ته‌ يا مه‌زن بوويه‌؛ چونكى وى قورئانا مه‌زن دا ته‌، وڕاوه‌ستانا ل جهێ خه‌لك مه‌دحێن ته‌ ژ به‌ر بكه‌ن ل ڕۆژا قيامه‌تێ، وگه‌له‌ك قه‌نجییێن دى يێن وى داينه‌ ته‌ ونه‌داينه‌ كه‌سێ دى.

88

قُلْ لَّئِنِ اجْتَمَعَتِ الْاِنْسُ وَالْجِنُّ عَلٰ٘ي اَنْ يَّاْتُوْا بِمِثْلِ هٰذَا الْقُرْاٰنِ لَا يَاْتُوْنَ بِمِثْلِهٖ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌: ئه‌گه‌ر مرۆڤ وئه‌جنه‌ ل سه‌ر هندێ كۆم ببن كو قورئانه‌كا وه‌كى ڤێ موعجزه‌ بينن ئه‌و نه‌شێن وێ بينن، ئه‌گه‌ر خۆ ئه‌و بۆ وێ چه‌ندێ پشته‌ڤانییا يه‌ك ودو ژى بكه‌ن.

89

وَلَقَدْ صَرَّفْنَا لِلنَّاسِ فِيْ هٰذَا الْقُرْاٰنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ فَاَبٰ٘ي اَكْثَرُ النَّاسِ اِلَّا كُفُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ د ڤێ قورئانێ دا گه‌له‌ك ڕه‌نگێن مه‌ته‌لان يێن عيبره‌ت دڤێت ژێ بێنه‌ وه‌رگرتن بۆ مرۆڤان ئيناينه‌ وئاشكه‌را كرينه‌؛ دا ببته‌ هێجه‌ت ل سه‌ر وان؛ دا ئه‌و ل دويڤ بچن وكارى پێ بكه‌ن، به‌لێ پترییا مرۆڤان كوفر ب حه‌قییێ وهێجه‌ت وده‌ليلێن خودێ كر.

90

وَقَالُوْا لَنْ نُّؤْمِنَ لَكَ حَتّٰي تَفْجُرَ لَنَا مِنَ الْاَرْضِ يَنْۣبُوْعًا

تەفسیرا ساناهی

وده‌مێ قورئانێ ئه‌و بێزار كرين وشيايه‌ وان، وان ده‌ست پێ كر ل دويڤ گێولێ خۆ هنده‌ك موعجزه‌ خواستـن، ووان گۆت: ئه‌ى موحه‌ممه‌د ئه‌م باوه‌رییێ ب ته‌ نائينين وكارى ب گۆتنا ته‌ ناكه‌ين حه‌تا تو عه‌ردێ (مه‌كه‌هێ) بۆ مه‌ نه‌كه‌يه‌ كانییێن ئاڤێ.

91

اَوْ تَكُوْنَ لَكَ جَنَّةٌ مِّنْ نَّخِيْلٍ وَّعِنَبٍ فَتُفَجِّرَ الْاَنْهٰرَ خِلٰلَهَا تَفْجِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

يان حه‌تا ته‌ باغه‌ك هه‌بت هه‌مى ڕه‌نگێن دارقه‌سپ ومێوێن ترى لێ هه‌بن، وتو هنده‌ك ڕويبارێن بۆش د ناڤ ڕا دبه‌ى.

92

اَوْ تُسْقِطَ السَّمَآءَ كَمَا زَعَمْتَ عَلَيْنَا كِسَفًا اَوْ تَاْتِيَ بِاللّٰهِ وَالْمَلٰٓئِكَةِ قَبِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

يان حه‌تا تو پارچه‌يێن عه‌سمانى ب سه‌ر مه‌ دا بينى وه‌كى تو ژ دره‌و دبێژى، يان ژى تو خودێ وفريشته‌يێن وى بۆ مه‌ دئينى، ڤێجا ئه‌م وان ب چاڤ ببينين.

93

اَوْ يَكُوْنَ لَكَ بَيْتٌ مِّنْ زُخْرُفٍ اَوْ تَرْقٰي فِي السَّمَآءِ وَلَنْ نُّؤْمِنَ لِرُقِيِّكَ حَتّٰي تُنَزِّلَ عَلَيْنَا كِتٰبًا نَّقْرَؤُهٗ قُلْ سُبْحَانَ رَبِّيْ هَلْ كُنْتُ اِلَّا بَشَرًا رَّسُوْلًا

تەفسیرا ساناهی

يان ته‌ خانییه‌كێ ژ زێڕى هه‌بت، يان تو ب په‌ييسكه‌كێ ب سه‌ر عه‌سمانى بكه‌ڤى، وده‌مێ تو ب سه‌ر دكه‌ڤى ژى ئه‌م باوه‌رییێ ب ته‌ نائينين حه‌تا تو نه‌زڤڕى وكيتابه‌كا ڤه‌كرى ژ نك خودێ بۆ مه‌ نه‌ئينى ئه‌م تێدا بخوينين كو ڕاسته‌ تو پێغه‌مبه‌رێ خودییى. تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ب مه‌نده‌هۆشى ڤه‌ ژ ڕكدارییا ڤان كافران بێژه‌: يێ پاك وپيرۆز بت خودايێ من!! هه‌ما ئه‌ز به‌نییه‌كم ژ به‌نییێن وى ئه‌ز په‌ياما وى دگه‌هينم؟ ڤێجا چاوا ئه‌ز دێ شێم وێ كه‌م يا هوين ژ من دخوازن؟

94

وَمَا مَنَعَ النَّاسَ اَنْ يُّؤْمِنُوْ٘ا اِذْ جَآءَهُمُ الْهُدٰ٘ي اِلَّا٘ اَنْ قَالُوْ٘ا اَبَعَثَ اللّٰهُ بَشَرًا رَّسُوْلًا

تەفسیرا ساناهی

وهه‌ما تشته‌كى كافر ژ باوه‌رى ئينانا ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى پاشڤه‌ لێ نه‌داينه‌، ده‌مێ ئاشكه‌راكرنا حه‌قییێ بۆ وان ژ نك خودێ هاتى، ئه‌و تێ نه‌بت وان ژ نه‌زانين گۆت: ئه‌رێ خودێ پێغه‌مبه‌ره‌ك ژ نفشێ مرۆڤان هنارتییه‌؟

95

قُلْ لَّوْ كَانَ فِي الْاَرْضِ مَلٰٓئِكَةٌ يَّمْشُوْنَ مُطْمَئِنِّيْنَ لَنَزَّلْنَا عَلَيْهِمْ مِّنَ السَّمَآءِ مَلَكًا رَّسُوْلًا

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- به‌رسڤدان بۆ ڤان بوتپه‌رێسان بێژه‌: ئه‌گه‌ر هنده‌ك فريشته‌ ل عه‌ردى هه‌بان پشت ڕاست لێ ب ڕێڤه‌ چووبان، ئه‌م دا پێغه‌مبه‌ره‌كى ژ نفشێ وان بۆ وان هنێرين، به‌لێ خه‌لكێ عه‌ردى مرۆڤن، وئه‌و پێغه‌مبه‌رێ بۆ وان بێت دڤێت ژ نفشێ وان بت؛ دا ئه‌و بشێن د گه‌ل وى باخڤن و د گۆتنا وى بگه‌هن.

96

قُلْ كَفٰي بِاللّٰهِ شَهِيْدًاۣ بَيْنِيْ وَبَيْنَكُمْ اِنَّهٗ كَانَ بِعِبَادِهٖ خَبِيْرًاۣ بَصِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: د ناڤبه‌را من وهه‌وه‌ دا خودێ به‌سه‌ شاهد بت ل سه‌ر ڕاستییا پێغه‌مبه‌رينییا من، هندى ئه‌وه‌ ئه‌و ب حالێ به‌نییێن خۆ يێ شاره‌زايه‌، و ب كريارێن وان يێ بينه‌ره‌، ودێ وان سه‌را جزا ده‌ت.

97

وَمَنْ يَّهْدِ اللّٰهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَمَنْ يُّضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهُمْ اَوْلِيَآءَ مِنْ دُوْنِهٖ وَنَحْشُرُهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ عَلٰي وُجُوْهِهِمْ عُمْيًا وَّبُكْمًا وَّصُمًّا مَاْوٰىهُمْ جَهَنَّمُ كُلَّمَا خَبَتْ زِدْنٰهُمْ سَعِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وهه‌چییێ خودێ وى ب هيدايه‌ت بينت ئه‌و به‌رێ وى كه‌فته‌ حه‌قییێ، وهه‌چییێ وى ئه‌و به‌رزه‌ كر وشه‌رمزار كر ژبلی خودێ تو كه‌سه‌كێ بۆ وى نابينى به‌رێ وى بده‌ته‌ هيدايه‌تێ، و ل ڕۆژا قيامه‌تێ خودێ ڤان سه‌رداچوويان دێ ڕاكه‌ته‌ڤه‌، و ل سه‌ر ڕوییان كۆم كه‌ت، وئه‌و نه‌دبينن ونه‌دئاخڤن ونه‌گوهـ لێ دبن، ئاگرێ جه‌هنه‌ما شارياى جهێ لێ زڤڕينا وانه‌، هه‌ر جاره‌كا گوڕییا وێ كزبوو، وئاگرێ وێ كێم بوو، ئه‌م ئاگره‌كێ دى يێ شارياى دێ ل وان زێده‌ كه‌ين.

98

ذٰلِكَ جَزَآؤُهُمْ بِاَنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاٰيٰتِنَا وَقَالُوْ٘ا ءَاِذَا كُنَّا عِظَامًا وَّرُفَاتًا ءَاِنَّا لَمَبْعُوْثُوْنَ خَلْقًا جَدِيْدًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ڤ عه‌زابا به‌حس ژێ هاتییه‌ كرن جزايێ بوتپه‌رێسانه‌؛ ژ به‌ر كوفرا وان ب ئايه‌تێن خودێ، ودره‌وين ده‌رێخستنا وان بۆ پێغه‌مبه‌رێن وى يێن به‌رێ وان دايه‌ عيباده‌تێ خودێ، و ژ به‌ر گۆتنا وان ده‌مێ فه‌رمان ل وان هاتییه‌ كرن كو ئه‌و باوه‌رییێ ب ڕابوونا پشتى مرنێ بينن: ئه‌رێ ئه‌گه‌ر ئه‌م مرين وبووينه‌ هه‌ستییێن پێتى ئه‌رێ جاره‌كا دى ئه‌م دێ ئێينه‌ ئافراندن؟

99

اَوَلَمْ يَرَوْا اَنَّ اللّٰهَ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ قَادِرٌ عَلٰ٘ي اَنْ يَّخْلُقَ مِثْلَهُمْ وَجَعَلَ لَهُمْ اَجَلًا لَّا رَيْبَ فِيْهِ فَاَبَي الظّٰلِمُوْنَ اِلَّا كُفُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ما ئه‌ڤ بوتپه‌رێسه‌ بێ ئاگه‌هـ بووينه‌، ووان نه‌ديتییه‌ ونه‌زانییه‌ كو ئه‌و خودايێ عه‌سمان وعه‌رد وهه‌ر تشته‌كێ د ناڤ دا ژ چونه‌يێ ئافراندين، دشێت پشتى نه‌مانا وان يێن وه‌كى وان بئافرينت؟ وخودێ ده‌مه‌كێ ده‌سنيشانكرى بۆ مرن وعه‌زابدانا ڤان بوتپه‌رێسان دانايه‌، بێ گومان ئه‌و ده‌م هه‌ر دێ ئێت، و د گه‌ل ئاشكه‌رايیا حه‌قییێ ژبلی كوفرا ب دينێ خودێ كافر ل به‌ر تشته‌كێ دى نه‌هاتن.

100

قُلْ لَّوْ اَنْتُمْ تَمْلِكُوْنَ خَزَآئِنَ رَحْمَةِ رَبِّيْ٘ اِذًا لَّاَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الْاِنْفَاقِ وَكَانَ الْاِنْسَانُ قَتُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ ڤان كافران: ئه‌گه‌ر خزينێن دلۆڤانییا خودايێ من يا چو جاران خلاس نه‌بت د ده‌ستێ هه‌وه‌ دا بانه‌ هوين دا به‌خيلییێ پێ كه‌ن، و ژ ترسێن خلاسبوونێ دا وكو هوين فه‌قير بمينن هه‌وه‌ چو ژێ نه‌ددا كه‌سێ. ومرۆڤ ب تبيعه‌تێ خۆ به‌خيلییێ ب وى تشتى دكه‌ت يێ د ده‌ستان دا ئه‌و تێ نه‌بت يێ خودێ ئه‌و ب باوه‌رییێ پاراستى.

101

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسٰي تِسْعَ اٰيٰتٍۣ بَيِّنٰتٍ فَسْــَٔلْ بَنِيْ٘ اِسْرَآءِيْلَ اِذْ جَآءَهُمْ فَقَالَ لَهٗ فِرْعَوْنُ اِنِّيْ لَاَظُنُّكَ يٰمُوْسٰي مَسْحُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى نه‌هـ ئايه‌تێن روهن وئاشكه‌را مه‌ دابوونه‌ مووساى ڕاستییا پێغه‌مبه‌رينییا وى ئاشكه‌را دكر، وئه‌و ژى ئه‌ڤه‌ بوون: گۆپال وده‌ست وخه‌لا وكێم بوونا فێقى وده‌رامه‌تى وله‌هى وكولی وكێچ وبه‌ق وخوين، ڤێجا تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- پسيارێ ژ جوهییان بكه‌ ده‌مێ مووسا بۆ باپيرێن وان ب موعجزه‌يێن ئاشكه‌را هاتى، ئينا فيرعه‌ونى گۆته‌ مووساى: هندى ئه‌زم ئه‌ز هزر دكه‌م كو تو -ئه‌ى مووسا- سێره‌به‌ندى ژ به‌ر وان كارێن تو دكه‌ى عه‌قلێ ته‌ نه‌مايه‌.

102

قَالَ لَقَدْ عَلِمْتَ مَا٘ اَنْزَلَ هٰ٘ؤُلَآءِ اِلَّا رَبُّ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ بَصَآئِرَ وَاِنِّيْ لَاَظُنُّكَ يٰفِرْعَوْنُ مَثْبُوْرًا

تەفسیرا ساناهی

ئينا مووساى به‌رسڤا وى دا: ئه‌ى فيرعه‌ون ب ڕاستى ته‌ زانییه‌ كو ژبلی خودايێ عه‌رد وعه‌سمانان كه‌سێ ئه‌ڤ هه‌ر نه‌هـ ئايه‌ته‌ نه‌ئيناينه‌ خوارێ؛ دا ئه‌و بۆ خودان ديتنان ببنه‌ ده‌ليل ل سه‌ر ته‌وحيدا خودێ، وهندى ئه‌زم ئه‌ز مسۆگه‌ر دزانم كو تو -ئه‌ى فيرعه‌ون- دێ تێچى وشكێى.

103

فَاَرَادَ اَنْ يَّسْتَفِزَّهُمْ مِّنَ الْاَرْضِ فَاَغْرَقْنٰهُ وَمَنْ مَّعَهٗ جَمِيْعًا

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا فيرعه‌ونى ڤيا بۆ مووساى نه‌خۆش بكه‌ت ووى د گه‌ل ئسرائيلیان ژ عه‌ردێ (مصرێ) بكه‌ته‌ ده‌ر، ئينا مه‌ ئه‌و وهه‌چییێ د گه‌ل وى دا ژ له‌شكه‌ران د ده‌ريايێ دا خه‌ندقاندن.

104

وَّقُلْنَا مِنْۣ بَعْدِهٖ لِبَنِيْ٘ اِسْرَآءِيْلَ اسْكُنُوا الْاَرْضَ فَاِذَا جَآءَ وَعْدُ الْاٰخِرَةِ جِئْنَا بِكُمْ لَفِيْفًا

تەفسیرا ساناهی

وپشتى تێبرنا فيرعه‌ونى وله‌شكه‌رێ وى مه‌ گۆته‌ ئسرائيلیان: هوين ل عه‌ردێ (شامێ) ئاكنجى ببن، ڤێجا ئه‌گه‌ر ڕۆژا قيامه‌تێ هات ئه‌م دێ هه‌وه‌ هه‌مییان ژ گۆڕين هه‌وه‌ بۆ جهێ حسێبێ ئينين.

105

وَبِالْحَقِّ اَنْزَلْنٰهُ وَبِالْحَقِّ نَزَلَ وَمَا٘ اَرْسَلْنٰكَ اِلَّا مُبَشِّرًا وَّنَذِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

و ب حه‌قییێ مه‌ ئه‌ڤ قورئانه‌ ئينايه‌ خوارێ بۆ دياركرنا كارێ به‌نییان، و ب ڕاستییێ ودادییێ وپاراستنا ژ گوهۆڕينێ ئه‌و يا هاتییه‌ خوارێ. وهه‌ما بۆ مزگينى دانا ب به‌حه‌شتێ بۆ يێ گوهدار، وترساندنا ژ ئاگرى بۆ يێ كافر ونه‌گوهدار مه‌ تو يێ هنارتى.

106

وَقُرْاٰنًا فَرَقْنٰهُ لِتَقْرَاَهٗ عَلَي النَّاسِ عَلٰي مُكْثٍ وَّنَزَّلْنٰهُ تَنْزِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ قورئانه‌ك بۆ ته‌ يا ئينايه‌ خوارێ مه‌ ئه‌و يا ئاشكه‌را وموكم كرى وئه‌و جودايیێ دئێخته‌ ناڤبه‌را حه‌قى ونه‌حه‌قییێ؛ دا تو هێدى هێدى وێ بۆ مرۆڤان بخوينى، ومه‌ ئه‌و پارچه‌ پارچه‌ ئينا خوارێ هنده‌ك ل دويڤ هنده‌كێ، ل دويڤ سه‌رهاتى وپێتڤییێن حالی.

107

قُلْ اٰمِنُوْا بِهٖ٘ اَوْ لَا تُؤْمِنُوْا اِنَّ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهٖ٘ اِذَا يُتْلٰي عَلَيْهِمْ يَخِرُّوْنَ لِلْاَذْقَانِ سُجَّدًا

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ دره‌وپێكه‌ران: هوين باوه‌رییێ ب قورئانێ بينن يان باوه‌رییێ نه‌ئينن؛ چونكى باوه‌رییا هه‌وه‌ وێ كاملتر لێ ناكه‌ت، ونه‌باوه‌رى ئينانا هه‌وه‌ ژى وێ كێم ناكه‌ت. هندى ئه‌و زانانه‌ يێن كيتابێن به‌رى قورئانێ بۆ هاتى، ووان ڕاستییا وه‌حییێ زانى، ئه‌گه‌ر قورئان بۆ وان هاته‌ خواندن ئه‌و ژ خودێ دترسن، ودچنه‌ سوجدێ.

108

وَّيَقُوْلُوْنَ سُبْحٰنَ رَبِّنَا٘ اِنْ كَانَ وَعْدُ رَبِّنَا لَمَفْعُوْلًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ڤێن هه‌ يێن زانين بۆ هاتییه‌دان ده‌مێ گوهـ ل قورئانێ دبت دبێژن: يێ پاك بت خودايێ مه‌ ژ وان گۆتنێن بوتپه‌رێس د ده‌رحه‌قى دا دبێژن، سۆزا خودايى داى ب جزادان وخه‌لاتكرنێ ڕاستییه‌ك بوو هه‌ر دێ ب جهـ ئێت.

109

وَيَخِرُّوْنَ لِلْاَذْقَانِ يَبْكُوْنَ وَيَزِيْدُهُمْ خُشُوْعًا

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و ڕوییێ خۆ ب سوجده‌ ڤه‌ دداننه‌ عه‌ردى، و ژ كارتێكرنا قورئانێ ل سه‌ر وان ئه‌و دكه‌نه‌ گرى، وگوهدانا قورئانێ ترسێ وخۆشكاندنا بۆ فه‌رمانا خودێ ل وان زێده‌ دكه‌ت.

110

قُلِ ادْعُوا اللّٰهَ اَوِ ادْعُوا الرَّحْمٰنَ اَيًّا مَّا تَدْعُوْا فَلَهُ الْاَسْمَآءُ الْحُسْنٰي وَلَا تَجْهَرْ بِصَلَاتِكَ وَلَا تُخَافِتْ بِهَا وَابْتَغِ بَيْنَ ذٰلِكَ سَبِيْلًا

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ بوتپه‌رێسێن ملله‌تێ خۆ يێن كافرى ب دوعايا ته‌ كرى ده‌مێ ته‌ گۆتى ئه‌ى ئه‌للاهـ ئه‌ى ره‌حمان: هوين دوعايان ب ناڤێ ئه‌للاهى يان ب ناڤێ ره‌حمانى بكه‌ن، و ب هه‌ر ناڤه‌كێ وى يێ هوين دوعايان پێ ژ وى بكه‌ن دورسته‌؛ چونكى ئه‌و هه‌ر يه‌كه‌، وناڤێن وى هه‌مى دباشن. و د نڤێژێ دا تو ده‌نگێ خۆ ب خواندنێ بلند نه‌كه‌ كو بوتپه‌رێسان گوهـ ل ته‌ ببت، وهند ده‌نگێ خۆ نزم ژى نه‌كه‌ كو هه‌ڤالێن ته‌ گوهـ لێ نه‌بت، وتو د مه‌سه‌لێ دا يێ ناڤنجى به‌.

111

وَقُلِ الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْ لَمْ يَتَّخِذْ وَلَدًا وَّلَمْ يَكُنْ لَّهٗ شَرِيْكٌ فِي الْمُلْكِ وَلَمْ يَكُنْ لَّهٗ وَلِيٌّ مِّنَ الذُّلِّ وَكَبِّرْهُ تَكْبِيْرًا

تەفسیرا ساناهی

وتو بێژه‌: حه‌مد بۆ وى خودايى بن يێ هێژاى هه‌مى حه‌مدێ، ئه‌وێ د خوداينییا خۆ دا يێ دوير ژ زارۆك وشريكان، وچو سه‌ركار ژ به‌نییێن وى بۆ وى نينن ئه‌وه‌ زه‌نگينێ خودان هێز، وتو ب مه‌زنییه‌كا تمام وى مه‌زن بكه‌ وحه‌مدا وى بكه‌ وپه‌رستنێ بۆ وى ب تنێ بكه‌، وديندارییا ته‌ هه‌مى بلا بۆ وى بت.