سوورەتا الحجر

زڤرین بۆ سەرەکیێ
هەژمارا ئایەتان - 99
1

الٓرٰ تِلْكَ اٰيٰتُ الْكِتٰبِ وَقُرْاٰنٍ مُّبِيْنٍ

تەفسیرا ساناهی

(الر) ئــه‌و ئــايــه‌تـێـن هــه‌ يــێـن مه‌زن ئايه‌تێن وێ كيتابا ب قه‌درن يا بۆ موحه‌ممه‌دى -سلاڤ لێ بن- هاتییه‌ خوارێ، وئه‌و ئايه‌تێن وێ قورئانێنه‌ يا ب باشترين وئاشكه‌راترين ڕه‌نگ ڕاستییان ئاشكه‌را دكه‌ت، وكيتاب هه‌ر قورئانه‌ خودێ ئه‌ڤ هه‌ردو ناڤه‌ ل سه‌ر داناينه‌.

2

رُبَمَا يَوَدُّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَوْ كَانُوْا مُسْلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ده‌مێ كافر دبينن گونه‌هكارێن موسلمانان ژ ئاگرى ده‌ردكه‌ڤن دێ حه‌زكه‌ن كو ئه‌گه‌ر ئه‌و دموسلمان بانه‌؛ دا ئه‌و ژى وه‌كى وان ده‌ركه‌ڤن.

3

ذَرْهُمْ يَاْكُلُوْا وَيَتَمَتَّعُوْا وَيُلْهِهِمُ الْاَمَلُ فَسَوْفَ يَعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- وان بهێله‌ دا ئه‌و بخۆن، وخۆشییێ ب دنيايا خۆ ببه‌ن، وته‌مه‌عى وان ژ گوهدانا خودێ موژيل بكه‌ت، وپاشى ئه‌و دێ زانن كو دويماهییا كارێ وان ل دنيايێ وئاخره‌تێ خوساره‌تى وزيانه‌.

4

وَمَا٘ اَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ اِلَّا وَلَهَا كِتَابٌ مَّعْلُوْمٌ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر وان داخوازا ئينانه‌ خوارا عه‌زابێ ژ ته‌ كر -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- دا ته‌ دره‌وين ده‌ربێخن هندى ئه‌مين ئه‌م گونده‌كى تێ نابه‌ين ئه‌گه‌ر ده‌مه‌كێ ده‌سنيشانكرى بۆ تێبرنا وى نه‌بت، وئه‌م وان تێ نابه‌ين حه‌تا ئه‌و نه‌گه‌هنه‌ وى ده‌مى.

5

مَا تَسْبِقُ مِنْ اُمَّةٍ اَجَلَهَا وَمَا يَسْتَاْخِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

چو ملله‌ت ژ ده‌مێ خۆ زێده‌تر نامينن، وچو به‌رى ده‌مێ خۆ ژى ڕاناكه‌ن.

6

وَقَالُوْا يٰ٘اَيُّهَا الَّذِيْ نُزِّلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ اِنَّكَ لَمَجْنُوْنٌ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن موحه‌ممه‌د -سلاڤ لێ بن- دره‌وين ده‌رێخستى ب ياريكرن ڤه‌ گۆتن: ئه‌ى ئه‌وێ قورئان بۆ هاتییه‌ خوارێ هندى تويى عه‌قلێ ته‌ نه‌مايه‌

7

لَوْمَا تَاْتِيْنَا بِالْمَلٰٓئِكَةِ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

پا كانێ فريشته‌يان بۆ مه‌ بينه ‌-ئه‌گه‌ر تو يێ ڕاستگۆيى-؛ دا ئه‌و شاهده‌يێ بده‌ن كو خودێ تو يێ هنارتى.

8

مَا نُنَزِّلُ الْمَلٰٓئِكَةَ اِلَّا بِالْحَقِّ وَمَا كَانُوْ٘ا اِذًا مُّنْظَرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وخودێ به‌رسڤا وان دا: ب تنێ ئه‌م فريشته‌يان ب وێ عه‌زابێ دهنێرين يا نه‌ئێته‌ گيرۆكرن بۆ وى يێ باوه‌رییێ نه‌ئينت، وده‌مێ ملياكه‌ت ب عه‌زابێ دئێنه‌ خوارێ ئه‌و نائێنه‌ ڤه‌هێلان.

9

اِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌مين مه‌ قورئان بۆ موحه‌ممه‌د پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- يا ئينايه‌ خوارێ، وئه‌م ب پاراستنا وێ ڕادبين دا چو لێ نه‌ئێته‌ زێده‌كرن وچو ژێ كێم نه‌بت، وچو ژێ نه‌ئێته‌ به‌رزه‌كرن.

10

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ فِيْ شِيَعِ الْاَوَّلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ به‌رى ته ‌-ئه‌ى موحه‌ممه‌د- د ناڤ كۆمێن يه‌كێ دا پێغه‌مبه‌ر هنارتينه‌، وپێغه‌مبه‌ره‌ك بۆ وان نه‌هاتییه‌ ئه‌گه‌ر وان يارى پێ نه‌كربن.وئه‌ڤه‌ صه‌برئينانه‌كه‌ بۆ پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن-.

11

وَمَا يَاْتِيْهِمْ مِّنْ رَّسُوْلٍ اِلَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا كانێ چاوا ڤان بوتپه‌رێسان د گه‌ل ته‌ كرییه‌ وه‌سا د گه‌ل پێغه‌مبه‌رێن به‌رى ته‌ ژى هاتبوو كرن.

12

كَذٰلِكَ نَسْلُكُهٗ فِيْ قُلُوْبِ الْمُجْرِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وه‌كى مه‌ كوفر كرییه‌ د دلێ ملله‌تێن بۆرى دا ده‌مێ وان دره‌و ويارى ب پێغه‌مبه‌ران كرى، وه‌سا ئه‌م وێ دكه‌ينه‌ د دلێ بوتپه‌رێسێن ملله‌تێ ته‌ ژى دا ئه‌وێن ب كوفرا ب خودێ و ب دره‌وين ده‌رێخستنا پێغه‌مبه‌رێ وى تاوانبارى كرى.

13

لَا يُؤْمِنُوْنَ بِهٖ وَقَدْ خَلَتْ سُنَّةُ الْاَوَّلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و باوه‌رییێ ب وێ قو‌رئانێ نائينن يا وى بۆ ته‌ ئينايه‌ خوارێ، و ب ڕاستى ڕێكا يێن يه‌كێ بۆرییه‌ كو كافر بێنه‌ تێبرن، وئه‌ڤه‌ ژى وه‌كى وانه‌، ووه‌كى وان ژ به‌ر كوفرێ ودره‌وپێكرنێ دێ ئێنه‌ تێبرن.

14

وَلَوْ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ بَابًا مِّنَ السَّمَآءِ فَظَلُّوْا فِيْهِ يَعْرُجُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر مه‌ ده‌رگه‌هه‌ك ژ عه‌سمانى ل سه‌ر كافرێن (مه‌كه‌هێ) ڤه‌كربا وئه‌و تێڕا بلند ببان حه‌تا وان ملياكه‌ت دديتن.

15

لَقَالُوْ٘ا اِنَّمَا سُكِّرَتْ اَبْصَارُنَا بَلْ نَحْنُ قَوْمٌ مَّسْحُوْرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وان باوه‌رى نه‌دئينا، ودا بێژن: سێره‌به‌ندى يا ل چاڤێن مه‌ هاتییه‌كرن، ويا ژ مه‌ ڤه‌ مه‌ ملياكه‌ت يێن ديتين، وهه‌ما ئه‌م ملله‌ته‌كين موحه‌ممه‌دى سێره‌به‌ندى يا ل عه‌قلێ مه‌ كرى.

16

وَلَقَدْ جَعَلْنَا فِي السَّمَآءِ بُرُوْجًا وَّزَيَّنّٰهَا لِلنّٰظِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ژ نيشانێن شيانا مه‌: مه‌ ل عه‌سمانێ دنيايێ هنده‌ك جهـ بۆ ستێران چێكرينه‌ ئه‌و لێ ڕادوه‌ستن، و ب ڕێكا وێ چه‌ندێ خه‌لك ڕێك وده‌مێن سالێ دزانن وكانێ دێ بته‌ هشكاتى يان نه‌، وئه‌ڤ عه‌سمانه‌ مه‌ ب ستێران يێ خه‌ملاندى بۆ هه‌ر كه‌سه‌كێ به‌رێ خۆ بده‌تێ، وهزرا خۆ تێدا بكه‌ت ووجه‌كێ بۆ خۆ ژێ بگرت.

17

وَحَفِظْنٰهَا مِنْ كُلِّ شَيْطٰنٍ رَّجِيْمٍ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ عه‌سمان ژ هه‌ر شه‌يتانه‌كێ ژ ڕه‌حما خودێ هاتییه‌ ده‌رێخستن پاراستییه‌؛ دا ئه‌و نه‌گه‌هتێ.

18

اِلَّا مَنِ اسْتَرَقَ السَّمْعَ فَاَتْبَعَهٗ شِهَابٌ مُّبِيْنٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و نه‌بت يێ ل هنده‌ك ده‌مان ب دزى ڤه‌ گوهدارییا خه‌لكێ عه‌سمانى بكه‌ت، ڤێجا ستێره‌كا گه‌ش بگه‌هتێ ووى بسۆژت. ودبت شه‌يتان وێ ئاخفتنا وى گوهـ لێ بووى بگه‌هينته‌ وه‌لییێ خۆ به‌رى ستێرا سۆژه‌ك وى بسۆژت.

19

وَالْاَرْضَ مَدَدْنٰهَا وَاَلْقَيْنَا فِيْهَا رَوَاسِيَ وَاَنْۣبَتْنَا فِيْهَا مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَّوْزُوْنٍ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ عه‌رد به‌رفره‌هـ ڕائێخستییه‌، وچيا كرينه‌ د ناڤ ڕا دا وى موكم ڕاگرن، و ژ هه‌ر ڕه‌نگه‌كێ شينكاتى مه‌ هند د عه‌ردى دا شينكرییه‌ هندى خه‌لك هه‌وجه‌ ببنێ.

20

وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيْهَا مَعَايِشَ وَمَنْ لَّسْتُمْ لَهٗ بِرٰزِقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتشتێ هوين پێ بژين وژينا هه‌وه‌ پێ ب ڕێڤه‌ بچت مه‌ يێ دانايه‌ تێدا، و ژ دوونده‌هـ وخزمه‌تكار وده‌واران هندى هوين مفاى ژێ ببينن مه‌ بۆ هه‌وه‌ ئافراندينه‌، وڕزقێ وان ل سه‌ر هه‌وه‌ نينه‌، به‌لكى ل سه‌ر خودێ‌یه‌ خودايێ هه‌مى چێكرییان.

21

وَاِنْ مِّنْ شَيْءٍ اِلَّا عِنْدَنَا خَزَآئِنُهٗ وَمَا نُنَزِّلُهٗ٘ اِلَّا بِقَدَرٍ مَّعْلُوْمٍ

تەفسیرا ساناهی

وتشته‌ك نينه‌ خه‌لك مفاى ژێ ببينت ئه‌گه‌ر گه‌نجينه‌يێن وى ل نك مه‌ نه‌بن، و ب پيڤانه‌كا ده‌سنيشانكرى نه‌بت يا وه‌كى مه‌ بڤێت وهندى مه‌ بڤێت ئه‌م وى نائينينه‌ خوارێ، هندى خزينه‌نه‌ د ده‌ستێ خودێ دانه‌ ئه‌و دده‌ته‌ وى يێ وى بڤێت و ژ وى دستينت يێ وى بڤێت، ل دويڤ دلۆڤانییا خۆ يا به‌رفره‌هـ، وكاربنه‌جهییا خۆ.

22

وَاَرْسَلْنَا الرِّيٰحَ لَوَاقِحَ فَاَنْزَلْنَا مِنَ السَّمَآءِ مَآءً فَاَسْقَيْنٰكُمُوْهُ وَمَا٘ اَنْتُمْ لَهٗ بِخٰزِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ با يێ هنارتى ئه‌و وان عه‌وران دهاژۆت يێن بارانێ وخێرێ ومفاى هل دگرن، ڤێجا مه‌ ژ عه‌ورى بارانه‌كا بۆ ڤه‌خوارنا هه‌وه‌ وعه‌رد وده‌وارێن هه‌وه‌ هاتییه‌ ئاماده‌كرن ئينا خوارێ، وهوين نه‌شێن وێ بارانێ د خزينه‌يێن خۆ دا بپارێزن، به‌لكى ئه‌مين وێ دپارێزين.

23

وَاِنَّا لَنَحْنُ نُحْيٖ وَنُمِيْتُ وَنَحْنُ الْوٰرِثُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهندى ئه‌مين ئه‌م ژ چونه‌يێ تشتێ مرى دده‌ين وژينێ دده‌ينێ، ويێ زێندى دمرينين گاڤا ئه‌جه‌لێ وى هات، وئه‌مين ميراتگرێن عه‌درى وهه‌ر تشته‌كێ لێ.

24

وَلَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَقْدِمِيْنَ مِنْكُمْ وَلَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَاْخِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ زانییه‌ كانێ ژ ده‌مێ ئاده‌مى وه‌ره‌ چه‌ند ژ هه‌وه‌ مرينه‌، وچه‌ند دزێندينه‌، وكانێ كى ل ڕۆژا قيامه‌تێ دێ ئێت.

25

وَاِنَّ رَبَّكَ هُوَ يَحْشُرُهُمْ اِنَّهٗ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

وهندى خودايێ ته‌يه‌ ئه‌وه‌ يێ كو دێ وان بۆ حسێبێ وجزاى كۆم كه‌ت، هندى ئه‌وه‌ ئه‌و د كارێ خۆ دا يێ كاربنه‌جهه‌، ويێ پڕزانايه‌ چو تشت لێ به‌رزه‌ نابت.

26

وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْاِنْسَانَ مِنْ صَلْصَالٍ مِّنْ حَمَاٍ مَّسْنُوْنٍ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ ئاده‌م ژ هه‌ڕيه‌كا كزر ئافراندییه‌، ئه‌و هه‌ڕییا ئه‌گه‌ر بێته‌ نكراندن ده‌نگ ژێ دئێت، يا كو ژ به‌ر وى ده‌مێ درێژ يێ ب سه‌ر دا هاتى ڕه‌نگێ وێ ڕه‌ش بووى وبێهنا وێ هاتییه‌ گوهاڕتن.

27

وَالْجَآنَّ خَلَقْنٰهُ مِنْ قَبْلُ مِنْ نَّارِ السَّمُوْمِ

تەفسیرا ساناهی

وبابـێ ئه‌جنان، كو ئبليسه‌ به‌رى ئاده‌مى مه‌ ژ ئاگرێ شارياى وبێ گوڕى ئافراند.

28

وَاِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلٰٓئِكَةِ اِنِّيْ خَالِقٌۣ بَشَرًا مِّنْ صَلْصَالٍ مِّنْ حَمَاٍ مَّسْنُوْنٍ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- به‌حس بكه‌ ده‌مێ خودايێ ته‌ گۆتییه‌ فريشته‌يان: هندى ئه‌زم ئه‌ز مرۆڤه‌كى ژ هه‌ڕيه‌كا كزر يا ڕه‌نگ لێ هاتییه‌ گوهارتن وڕه‌ش بووى دێ ئافرينم.

29

فَاِذَا سَوَّيْتُهٗ وَنَفَخْتُ فِيْهِ مِنْ رُّوْحِيْ فَقَعُوْا لَهٗ سٰجِدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ئه‌گه‌ر من ئه‌و دروستكر وتمام بوو ومن ڕح دايێ، هوين بۆ قه‌درگرتن خۆ بۆ وى بچه‌مينن.

30

فَسَجَدَ الْمَلٰٓئِكَةُ كُلُّهُمْ اَجْمَعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئينا هه‌مى فريشته‌يان پێكڤه‌ خــۆ چــه‌مــانـد.

31

اِلَّا٘ اِبْلِيْسَ اَبٰ٘ي اَنْ يَّكُوْنَ مَعَ السّٰجِدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئبليس تـێ نه‌بت، ئه‌و ل به‌ر نه‌هات كو د گه‌ل وان بت يێن چووينه‌ سوجدێ.

32

قَالَ يٰ٘اِبْلِيْسُ مَا لَكَ اَلَّا تَكُوْنَ مَعَ السّٰجِدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

خودێ گۆته‌ ئبليسى: ته‌ چيه‌ تو د گه‌ل فريشته‌يان ناچییه‌ سوجدێ؟

33

قَالَ لَمْ اَكُنْ لِّاَسْجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقْتَهٗ مِنْ صَلْصَالٍ مِّنْ حَمَاٍ مَّسْنُوْنٍ

تەفسیرا ساناهی

ئبليسى -دا خۆمه‌زنكرن ودل ڕه‌شییا خۆ ئاشكه‌را بكه‌ت- گۆت: نه‌ بابه‌تى منه‌ ئه‌ز بۆ وى مرۆڤى بچمه‌ سوجدێ يێ ته‌ ژ هه‌ڕيه‌كا كزر يا ڕه‌نگ لێ هاتییه‌ گوهاڕتن ئافراندى.

34

قَالَ فَاخْرُجْ مِنْهَا فَاِنَّكَ رَجِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

خودێ گۆته‌ وى: پا دێ ژ به‌حه‌شتێ ده‌ركه‌ڤه‌، هندى تويى تو ژ هه‌ر خێره‌كێ يێ ده‌ركرى‌يى.

35

وَّاِنَّ عَلَيْكَ اللَّعْنَةَ اِلٰي يَوْمِ الدِّيْنِ

تەفسیرا ساناهی

وهندى تويى له‌عنه‌ت ودويركرنا ژ ڕه‌حما من حه‌تا ڕۆژا مرۆڤ بۆ حسێبێ وجزادانێ دئێنه‌ ڕاكرن بارا ته‌يه‌.

36

قَالَ رَبِّ فَاَنْظِرْنِيْ٘ اِلٰي يَوْمِ يُبْعَثُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئبليسى گۆت: خودايێ من تو د دنيايێ دا من بهێله‌ حه‌تا وێ ڕۆژا عه‌بدێن ته‌ تێدا ڕادبنه‌ڤه‌، كو ڕۆژا قيامه‌تێ يه‌.

37

قَالَ فَاِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

خودێ گۆته‌ وى: ئێدى هندى تويى تو ژ وانى يێن من مرنا وان پاشڤه‌ هێلاى.

38

اِلٰي يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُوْمِ

تەفسیرا ساناهی

حه‌تا وێ ڕۆژا خه‌لك هه‌مى تێدا دمرن پشتى پفكرنا يه‌كێ، نه‌كو حه‌تا ڕۆژا ڕابوونێ، وهه‌ما ئه‌ڤ داخوازا وى هاته‌ ب جهـ ئينان دا ئه‌و پتر پێ بێته‌ دسه‌ردابرن ودا مرۆڤ وئه‌جنه‌ پێ بێنه‌ جه‌رباندن.

39

قَالَ رَبِّ بِمَا٘ اَغْوَيْتَنِيْ لَاُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الْاَرْضِ وَلَاُغْوِيَنَّهُمْ اَجْمَعِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئبليسى گۆت: خودايێ من ژ به‌ر كو ته‌ ئه‌ز د سه‌ر دا برم، سويند بت ئه‌ز ل عه‌درى بێ ئه‌مرییا ته‌ ل به‌ر دوونده‌ها ئاده‌مى دێ خه‌ملينم، وئه‌ز دێ وان هه‌مییان ژ ڕێكا هيدايه‌تێ به‌رزه‌ كه‌م.

40

اِلَّا عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئـه‌و به‌نییێن ته‌ تێ نه‌بن يێن ته‌ هيدايه‌ت ب ڕزقێ وان كرى ڤێجا وان ب ئيخلاص په‌رستن بۆ ته‌ ب تنێ كرى.

41

قَالَ هٰذَا صِرَاطٌ عَلَيَّ مُسْتَقِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

خودێ گۆت: ئه‌ڤه‌ ڕێكه‌كا ڕاست ودورسته‌ هه‌چییێ ل سه‌ر بچت دێ گه‌هته‌ من ووى جهێ ب قه‌در يێ من ئاماده‌كرى.

42

اِنَّ عِبَادِيْ لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطٰنٌ اِلَّا مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْغٰوِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌و به‌نییێن منن يێن ئيخلاص كرى ئه‌ز چو ده‌سهه‌لاتێ ل سه‌ر دلێن وان ناده‌مه‌ ته‌ كو تو وان ژ ڕێكا ڕاست ده‌ربێخى، به‌لێ ده‌سهه‌لاتا ته‌ ل سه‌ر وانه‌ يێن دويكه‌فتنا ته‌ كرى ژ سه‌رداچوويێن بوتپه‌رێس ئه‌وێن ب گوهدارییا ته‌ ڕازى بووين.

43

وَاِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ اَجْمَعِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهندى ئاگرێ دژواره‌ ژڤانێ ئبليسى وهه‌مى دويكه‌فتییێن وییه‌.

44

لَهَا سَبْعَةُ اَبْوَابٍ لِكُلِّ بَابٍ مِّنْهُمْ جُزْءٌ مَّقْسُوْمٌ

تەفسیرا ساناهی

حه‌فت ده‌رگه‌هـ بۆ هه‌نه‌ هه‌ر ده‌رگه‌هه‌ك ژ يێ دى نزمتره‌، هه‌ر ده‌رگه‌هه‌كى پشك وباره‌ك ژ دويكه‌فتییێن ئبليسى -ل دويڤ كارێ وان- بۆ وان هه‌يه‌.

45

اِنَّ الْمُتَّقِيْنَ فِيْ جَنّٰتٍ وَّعُيُوْنٍ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن خۆ ژ شركێ وكرێتییان داينه‌ پاش د باغچه‌ وڕويباران دانه‌.

46

اُدْخُلُوْهَا بِسَلٰمٍ اٰمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

بۆ وان دئێته‌ گۆتن: ب ته‌ناهى وپشت ڕاستى ڤه‌ هوين هه‌ڕنه‌ د ڤان به‌حه‌شتان دا.

47

وَنَزَعْنَا مَا فِيْ صُدُوْرِهِمْ مِّنْ غِلٍّ اِخْوَانًا عَلٰي سُرُرٍ مُّتَقٰبِلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و كه‌رب ونه‌ڤيانا د دلێن وان دا مه‌ ئيناده‌ر، ئه‌و د به‌حه‌شتێ دا دژين برا وخۆشتڤى، ل سه‌ر ته‌ختێن مه‌زن دڕوينن، به‌رێ وان يێ ل يه‌ك ودو.

48

لَا يَمَسُّهُمْ فِيْهَا نَصَبٌ وَّمَا هُمْ مِّنْهَا بِمُخْرَجِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

نه‌ وه‌ستان ونه‌ زه‌حمه‌ت دگه‌هته‌ وان، وئه‌و هه‌ر وهه‌ر دێ تێدا بن.

49

نَبِّئْ عِبَادِيْ٘ اَنِّيْ٘ اَنَا الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ به‌نییێن من: هندى ئه‌زم ئه‌ز باش گونه‌هـ ژێبرێ خودان باوه‌رێن تۆبه‌كه‌رم، يێ دلۆڤانكارم ب وان.

50

وَاَنَّ عَذَابِيْ هُوَ الْعَذَابُ الْاَلِيْمُ

تەفسیرا ساناهی

وكو عه‌زابا منه‌ عه‌زابا ب ئێش ونه‌خۆش بۆ وان يێن تۆبه‌ نه‌كه‌ن.

51

وَنَبِّئْهُمْ عَنْ ضَيْفِ اِبْرٰهِيْمَ

تەفسیرا ساناهی

تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بۆ وان به‌حسێ مێڤانێن ئيبراهيمى ژ ملياكه‌تان بكه‌ ئه‌وێن مزگينى ب كوڕه‌كى، و ب تێبرنا ملله‌تێ لووطى دايێ.

52

اِذْ دَخَلُوْا عَلَيْهِ فَقَالُوْا سَلٰمًا قَالَ اِنَّا مِنْكُمْ وَجِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ده‌مێ ئه‌و چووينه‌ نك وى ووان گۆتى: سلاڤ ل ته‌ بن، ئينا وى به‌رسڤا سلاڤا وان دا، پاشى وى خوارن بۆ وان ئينا به‌لێ وان ژێ نه‌خوار، وى گۆت: ئه‌م ژ هه‌وه‌ ب ترسين.

53

قَالُوْا لَا تَوْجَلْ اِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلٰمٍ عَلِيْمٍ

تەفسیرا ساناهی

ملياكه‌تان گۆته‌ وى: نه‌ترسه‌ هندى ئه‌مين ئه‌م يێن هاتين مزگينییێ ب كوڕكه‌كێ پڕزانا وديندار، كو ئيسحاقه‌، بده‌ينه‌ ته‌.

54

قَالَ اَبَشَّرْتُمُوْنِيْ عَلٰ٘ي اَنْ مَّسَّنِيَ الْكِبَرُ فَبِمَ تُبَشِّرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئيبراهيمى ب مه‌نده‌هۆشى ڤه‌ گۆت: ئه‌رێ هوين مزگينییێ ب كوڕكه‌كى دده‌نه‌ من، وئه‌ز يێ پيربوويم وژنكا من ژى يا پيره‌، ڤێجا ئه‌ڤه‌ چ مزگينییا عه‌جێبه‌ هوين دده‌نه‌ من؟

55

قَالُوْا بَشَّرْنٰكَ بِالْحَقِّ فَلَا تَكُنْ مِّنَ الْقٰنِطِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وان گۆت: مه‌ ب وێ حه‌قییا خودێ گۆتى مزگينى دا ته‌، ڤێجا تو ژ بێ هيڤییان نه‌به‌ كو ته‌ كوڕه‌ك ببت.

56

قَالَ وَمَنْ يَّقْنَطُ مِنْ رَّحْمَةِ رَبِّهٖ٘ اِلَّا الضَّآلُّوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وى گۆت: ژبلی مرۆڤێن خه‌له‌ت يێن ژ ڕێكا حه‌ق دويركه‌فتين كه‌س ژ دلۆڤانییا خودايێ خۆ بێ هيڤى نابت.

57

قَالَ فَمَا خَطْبُكُمْ اَيُّهَا الْمُرْسَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وى گۆت: ڤێجا گه‌لی هنارتییان ئه‌و چ كارێ مه‌زنه‌ يێ هوين پێ ژ نك خودێ هاتين؟

58

قَالُوْ٘ا اِنَّا٘ اُرْسِلْنَا٘ اِلٰي قَوْمٍ مُّجْرِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وان گۆت: خودێ ئه‌م يێن هنارتين دا ملله‌تێ لووطى يێ بوتپه‌رێس وسه‌رداچووى تێ ببه‌ين.

59

اِلَّا٘ اٰلَ لُوْطٍ اِنَّا لَمُنَجُّوْهُمْ اَجْمَعِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

لووط وخودان باوه‌رێن بنه‌مالا وى تێ نه‌بن ئه‌م وان تێ نابه‌ين ودێ ڕزگار كه‌ين.

60

اِلَّا امْرَاَتَهٗ قَدَّرْنَا٘ اِنَّهَا لَمِنَ الْغٰبِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ژنا لووطى يا كافر تێ نه‌بت مه‌ فه‌رمان دايه‌ ئه‌و د گه‌ل وان بمينت يێن دميننه‌ د عه‌زابێ دا.

61

فَلَمَّا جَآءَ اٰلَ لُوْطِ اِۨلْمُرْسَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ ملياكه‌تێن هنارتى گه‌هشتينه‌ نك لووطى.

62

قَالَ اِنَّكُمْ قَوْمٌ مُّنْكَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وى گۆته‌ وان: هوين نه‌ دنياسن.

63

قَالُوْا بَلْ جِئْنٰكَ بِمَا كَانُوْا فِيْهِ يَمْتَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وان گۆت: نه‌ترسه‌، هندى ئه‌مين ئه‌م ب وێ عه‌زابێ يێن هاتين ئه‌وا ملله‌تێ ته‌ تێدا كه‌فتییه‌ گومانێ وباوه‌رى پێ نه‌ ئيناى

64

وَاَتَيْنٰكَ بِالْحَقِّ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌م ب حه‌قییێ ژ نك خودێ هاتينه‌، وئه‌م دڕاستگۆينه‌

65

فَاَسْرِ بِاَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِّنَ الَّيْلِ وَاتَّبِعْ اَدْبَارَهُمْ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ اَحَدٌ وَّامْضُوْا حَيْثُ تُؤْمَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا پشتى پشكه‌ك ژ شه‌ڤێ دچت تو ومرۆڤێن خۆ يێن خودان باوه‌ر ده‌ركه‌ڤن، بلا ئه‌و بچن وتو د دويڤ وان ڕا هه‌ڕه‌؛ دا كه‌س ژ وان نه‌ڤه‌مينت ڤێجا عه‌زاب ڤێڕا بگه‌هت، وهوين هشيار بن كه‌س ژ هه‌وه‌ ل خۆ نه‌زڤڕت، و ب له‌ز هوين هه‌ڕنه‌ وى جهێ خودێ فه‌رمان پێ ل هه‌وه‌ كرى؛ دا هوين ب سلامه‌تى بن.

66

وَقَضَيْنَا٘ اِلَيْهِ ذٰلِكَ الْاَمْرَ اَنَّ دَابِرَ هٰ٘ؤُلَآءِ مَقْطُوْعٌ مُّصْبِحِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ وه‌حى بۆ لووطى هنارت كو ل ده‌مێ هه‌لاتنا سپێدێ ملله‌تێ ته‌ هه‌مى دێ ئێنه‌ تێبرن.

67

وَجَآءَ اَهْلُ الْمَدِيْنَةِ يَسْتَبْشِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وخه‌لكێ باژێرێ لووطى ده‌مێ زانى هنده‌ك مێڤان بۆ لووطى يێن هاتين هاتنه‌ نك وى، وئه‌و ب كه‌يف بوون ومزگينى ددا يه‌ك ودو؛ دا ئه‌و وان ببه‌ن وخرابییێ د گه‌ل بكه‌ن.

68

قَالَ اِنَّ هٰ٘ؤُلَآءِ ضَيْفِيْ فَلَا تَفْضَحُوْنِ

تەفسیرا ساناهی

لووطى گۆته‌ وان: ئه‌ڤه‌ مێڤانێن منن ويێن ل مالا من ڤێجا هوين شه‌رما من نه‌به‌ن.

69

وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَلَا تُخْزُوْنِ

تەفسیرا ساناهی

و ژ عه‌زابا خودێ بترسن، ونێزيكى وان نه‌بن، ومن به‌رانبه‌رى مێڤانان شه‌رمزار نه‌كه‌ن.

70

قَالُوْ٘ا اَوَلَمْ نَنْهَكَ عَنِ الْعٰلَمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ملله‌تێ وى گۆت: ئه‌رێ ما مه‌ تو ژ حه‌واندنا خه‌لكى پاشڤه‌ لێ نه‌دابووى، ومه‌ نه‌گۆتبوو ته‌ ئه‌م به‌لا خۆ ژێ ڤه‌ ناكه‌ين؟

71

قَالَ هٰ٘ؤُلَآءِ بَنَاتِيْ٘ اِنْ كُنْتُمْ فٰعِلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

لووطى گۆت: ئه‌ڤه‌ كچێن منن هوين ماره‌ بكه‌ن ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ تشته‌ك دڤێت، وژن تێرا هه‌وه‌ هه‌نه‌، ووێ نه‌كه‌ن يا خودێ حه‌رامكرى.

72

لَعَمْرُكَ اِنَّهُمْ لَفِيْ سَكْرَتِهِمْ يَعْمَهُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تشتێ خودێ بڤێت پێ سويند دخۆت، به‌لێ چێ نابت مرۆڤ ب تشته‌كى -ژبلی خودێ- سويند بخۆت، وخودێ ب ژينا موحه‌ممه‌دى سويند دخۆت قه‌درگرتن بۆ وى. هندى ملله‌تێ لووطينه د بێ ئاگه‌هییه‌كا دژوار دانه‌.

73

فَاَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ مُشْرِقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

حه‌تا ل ده‌مێ ڕۆژهه‌لاتێ عه‌زاب ب سه‌ر وان دا هاتى.

74

فَجَعَلْنَا عَالِيَهَا سَافِلَهَا وَاَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ حِجَارَةً مِّنْ سِجِّيْلٍ

تەفسیرا ساناهی

ئينا مه‌ گوندێن وان ده‌رنشيفكرن، ومه‌ هنده‌ك به‌رێن ژ تـه‌قـنـا هـشـك وڕه‌ق چـێـكرى ل وان بـارانـدن.

75

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّلْمُتَوَسِّمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى د وێ چه‌ندێ دايه‌ يا هاتییه‌ سه‌رێ وان نيشان وشيره‌ت بۆ وان هه‌نه‌ يێن هزرێن خۆ تێدا بكه‌ن ووجه‌كێ بۆ خۆ ژێ بگرن.

76

وَاِنَّهَا لَبِسَبِيْلٍ مُّقِيْمٍ

تەفسیرا ساناهی

وهندى گوندێن وانه‌ ل سه‌ر ڕێكه‌كێنه‌ ڕێڤنگ تێڕا دچن.

77

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّلْمُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى د تێبرنا وان دايـه‌ نيشانه‌كا ئاشكه‌را بۆ خودان باوه‌ران هه‌يه‌.

78

وَاِنْ كَانَ اَصْحٰبُ الْاَيْكَةِ لَظٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى خه‌لكێ وى باژێرێ تژى داروبار ل دۆران -كو ملله‌تێ شوعه‌يبى بوون- زۆردارى ل خۆ كربوو كو كوفر كرى.

79

فَانْتَقَمْنَا مِنْهُمْ وَاِنَّهُمَا لَبِاِمَامٍ مُّبِيْنٍ

تەفسیرا ساناهی

ئينا مه‌ ب هژاندنێ وعه‌زابا ڕۆژا عه‌ورى تول ل وان ڤه‌كر، وهندى وارێ ملله‌تێ لووطى وشوعيبیيه‌ ل سه‌ر ڕێكه‌كا ئاشكه‌رايه‌ خه‌لك ل ده‌مێ وه‌غه‌ران تێڕا دبۆرن.

80

وَلَقَدْ كَذَّبَ اَصْحٰبُ الْحِجْرِ الْمُرْسَلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى خه‌لكێ (نهالا حيجرێ) صالـح دره‌وين ده‌رێخست، كو ملله‌تێ ثه‌موودى بوون، ووان ب وێ چه‌ندێ دره‌و ب هه‌مى پێغه‌مبه‌ران كر؛ چونكى هه‌چییێ باوه‌رییێ ب پێغه‌مبه‌ره‌كى نه‌ئينت ئه‌و وى باوه‌رى ب چو پێغه‌مبه‌ران نه‌ئينايه‌؛ چونكى دينێ هه‌مییان يه‌ك بوو.

81

وَاٰتَيْنٰهُمْ اٰيٰتِنَا فَكَانُوْا عَنْهَا مُعْرِضِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ ئايه‌تێن خۆ ئه‌وێن ڕاستییا وى تشتى ئاشكه‌را دكه‌ن يێ صالح پێ هاتى دا بوونه‌ ملله‌تێ صالحى، وحێشتر يه‌ك ژ وان ئايه‌تان بوو، به‌لێ وان وجه‌ك بۆ خۆ ژێ نه‌گرت، وپشتا خۆ دايێ.

82

وَكَانُوْا يَنْحِتُوْنَ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوْتًا اٰمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ووان خانى د چيایان دكۆلان، وئه‌و ژێ دپشت ڕاست بوون كو ب سه‌ر وان دا ناهه‌ڕفن.

83

فَاَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ مُصْبِحِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئينا ل ده‌مێ سپێدێ زوى قێرییا عه‌زابێ ئه‌و گرتن.

84

فَمَا٘ اَغْنٰي عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا مال وخانییێن وان يێن د چيایان ڕا عه‌زاب ژ وان پاشڤه‌ لێ نه‌دا، وئه‌و هێزا بۆ وان هاتییه‌ دان ژى چو فايدێ وان نه‌كر.

85

وَمَا خَلَقْنَا السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا٘ اِلَّا بِالْحَقِّ وَاِنَّ السَّاعَةَ لَاٰتِيَةٌ فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمِيْلَ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌ما ب حه‌قییێ مه‌ عه‌سمان وعه‌رد وئه‌و تشتێ د ناڤبه‌را وان دا ئافراندينه‌ دا ئه‌و ببنه‌ نيشان ل سه‌ر شيانا ئافرانده‌رێ وان، وكو ئه‌و ب تنێ هێژايه‌ په‌رستن بۆ بێته‌كرن. وهندى ئه‌و ده‌مه‌ يێ كو قيامه‌ت دێ تێدا ڕابت هه‌ر دێ ئێت؛ دا هه‌ر نه‌فسه‌ك جزايێ كريارێن خۆ وه‌رگرت، ڤێجا تو ل وان بوتپه‌رێسان ببۆره‌ لێبۆرينه‌كا جوان، ولێ نه‌گره‌.

86

اِنَّ رَبَّكَ هُوَ الْخَلّٰقُ الْعَلِيْمُ

تەفسیرا ساناهی

هندى خودايێ ته‌يه‌ ئه‌وه‌ پڕئافرانده‌رێ هه‌ر تشته‌كى، يێ گه‌له‌ك زانا پێ، ڤێجا تشته‌ك ل عه‌رد وعه‌سمانان وى بێزار ناكه‌ت، و ل وى به‌رزه‌ نابت.

87

وَلَقَدْ اٰتَيْنٰكَ سَبْعًا مِّنَ الْمَثَانِيْ وَالْقُرْاٰنَ الْعَظِيْمَ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ فاتحا قورئانێ دايه‌ ته كو حه‌فت ئايه‌ته‌ د هه‌مى نڤێژان دا دئێته‌ دوباره‌كرن، ومه‌ قورئانا مه‌زن دايه‌ ته‌.

88

لَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ اِلٰي مَا مَتَّعْنَا بِهٖ٘ اَزْوَاجًا مِّنْهُمْ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِلْمُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو ب چاڤێن خۆ به‌رێ خۆ نه‌ده‌ وان خۆشییێن دنيايێ يێن مه‌ داينه‌ كافران وتو خوزییا وان ڕانه‌هێله‌، وتو ل سه‌ر كوفرا وان ب خه‌م نه‌كه‌ڤه‌، وچه‌نگێ خۆ بۆ خودان باوه‌ران بچه‌مينه‌.

89

وَقُلْ اِنِّيْ٘ اَنَا النَّذِيْرُ الْمُبِيْنُ

تەفسیرا ساناهی

وتو بێژه‌: ئه‌زم يێ ترساندنێ دكه‌م وڕێكا باوه‌رى ئينانا ب خودێ بۆ مرۆڤان ئاشكه‌را دكه‌م، وئـه‌ز هــه‌وه‌ دتــرسـينم كو عه‌زاب ب سه‌ر هه‌وه‌ دا بێت.

90

كَمَا٘ اَنْزَلْنَا عَلَي الْمُقْتَسِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وه‌كى خودێ ب سه‌ر وان دا ئيناى يێن قورئان پارچه‌ پارچه‌ كرى ژ جوهى وفه‌لان، ڤێجا باوه‌رى ب هنده‌كێ ئيناى، وكوفر ب هنده‌كێ كرى.

91

الَّذِيْنَ جَعَلُوا الْقُرْاٰنَ عِضِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌و ئه‌ون يێن قورئان پارچه‌ پارچه‌ كرى، هنده‌ك دبێژن: ئه‌و سێره‌به‌ندییه‌، وهنده‌ك دبێژن: ئه‌و خێڤزانكییه؛ دا به‌رێ مرۆڤان ژ هيدايه‌تێ بده‌نه‌ پاش.

92

فَوَرَبِّكَ لَنَسْــَٔلَنَّهُمْ اَجْمَعِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا سويند ب خودايێ ته‌ ئه‌م ل ڕۆژا قيامه‌تێ دێ حسێبێ د گه‌ل وان كه‌ي.

93

عَمَّا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ودێ وان هه‌مییان جزاده‌ين. و د ڤێ چه‌ندێ دا ترساندن بۆ وان هه‌يه‌.

94

فَاصْدَعْ بِمَا تُؤْمَرُ وَاَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا تو ده‌نگێ خۆ ب وێ گازییا حه‌ق يا خودێ فه‌رمان پێ ل ته‌ كرى بلند بكه‌، وپويته‌ ب بوتپه‌رێسان نه‌كه‌.

95

اِنَّا كَفَيْنٰكَ الْمُسْتَهْزِءِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌مين ئه‌م به‌سى ته‌ينه‌ ومه‌ به‌لا تڕانه‌پێكه‌ران ژ مه‌زنێن قوره‌يشییان ژ ته‌ ڤه‌كرییه‌.

96

الَّذِيْنَ يَجْعَلُوْنَ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَ فَسَوْفَ يَعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن صه‌نه‌م بۆ خودێ كرينه‌ هه‌ڤپشك، وپاشى ئه‌و دێ دويماهییا كارێ خۆ ل دنيايێ وئاخره‌تێ زانن.

97

وَلَقَدْ نَعْلَمُ اَنَّكَ يَضِيْقُ صَدْرُكَ بِمَا يَقُوْلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى ئه‌م دزانين كو سنگێ ته‌ ته‌نگ دبت -ئه‌ى موحه‌ممه‌د-؛ ژ به‌ر وێ گۆتنا بوتپه‌رێس د ده‌ر حه‌قا ته‌ وگازییا ته‌ دا دبێژن.

98

فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَكُنْ مِّنَ السّٰجِدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ل ده‌مێ تو بێهن ته‌نگ دبى تو ل خودايێ خۆ بزڤڕه‌، و ب سوپاسى ڤه‌ شوكرا وى بكه‌، ووى پاك وپيرۆز بكه‌، وتو ژ وان به‌ يێن نڤێژان بۆ خودێ دكه‌ن وعيباده‌تێ وى دكه‌ن، ئه‌و به‌سى ته‌يه‌ كو خه‌مێ ژ ته‌ دوير بكه‌ت.

99

وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتّٰي يَاْتِيَكَ الْيَقِيْنُ

تەفسیرا ساناهی

وتو به‌رده‌وامییێ د په‌رستنا خودايێ خۆ دا بكه‌ هندى تو يێ زێندى بى حه‌تا مرن دگه‌هته‌ ته‌. ووى وه‌ كر.