سوورەتا هود

زڤرین بۆ سەرەکیێ
هەژمارا ئایەتان - 123
1

الٓرٰ كِتٰبٌ اُحْكِمَتْ اٰيٰتُهٗ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَّدُنْ حَكِيْمٍ خَبِيْرٍ

تەفسیرا ساناهی

(الر) گۆتن ل سه‌ر ڤان حه‌رفێن كه‌ركرى ل ده‌سپێكا سووره‌تا به‌قه‌ره‌ بۆرییه‌. ئه‌ڤ كيتابه‌ يا كو خودێ بۆ موحه‌ممه‌دى هنارتى ئايه‌تێن وێ ژ كێماسى وخه‌له‌تییان دپاراستينه‌، پاشى ب ئه‌مر ونه‌هى ودياركرنا حه‌لالی وحه‌رامى ژ لايێ خودێ ڤه‌ يێن هاتينه‌ ئاشكه‌راكرن، ئه‌و خودايێ كاربنه‌جهـ د ڕێڤه‌برنا كاران دا، يێ شاره‌زا د دويماهییا كاران دا.

2

اَلَّا تَعْبُدُوْ٘ا اِلَّا اللّٰهَ اِنَّنِيْ لَكُمْ مِّنْهُ نَذِيْرٌ وَّبَشِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

وئينانه‌خوارا قورئانێ ودياركرن وبه‌رفره‌هكرنا ئه‌حكامێن وێ بۆ هندێیه‌ دا هوين ژ خودێ پێڤه‌تر په‌رستنا كه‌سێ دى نه‌كه‌ن. هندى ئه‌زم ئه‌ز بۆ هه‌وه‌ -گه‌لی مرۆڤان- ژ لايێ خودێ ڤه‌ يێ هاتيم دا هه‌وه‌ ژ عه‌زابا وى بترسينم، ومزگينییێ ب خێرێ بده‌مه‌ هه‌وه‌.

3

وَّاَنِ اسْتَغْفِرُوْا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوْبُوْ٘ا اِلَيْهِ يُمَتِّعْكُمْ مَّتَاعًا حَسَنًا اِلٰ٘ي اَجَلٍ مُّسَمًّي وَّيُؤْتِ كُلَّ ذِيْ فَضْلٍ فَضْلَهٗ وَاِنْ تَوَلَّوْا فَاِنِّيْ٘ اَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ كَبِيْرٍ

تەفسیرا ساناهی

وهوين داخوازێ ژ وى بكه‌ن دا ئه‌و گونه‌هێن هه‌وه‌ ژێ ببه‌ت، پاشى هوين ب په‌شێمانى ڤه‌ ل وى بزڤڕن ئه‌و د دنيايێ دا خۆشییه‌كا باش د ژينه‌كا خۆش دا حه‌تا ده‌مێ هه‌وه‌ دئێت دێ ده‌ته‌ هه‌وه‌، وئه‌و جزايێ هه‌ر خودان قه‌نجى وسه‌راتییه‌كێ ل دويڤ قه‌نجى وسه‌راتییا وى بێ كێماسى دێ ده‌تێ، وئه‌گه‌ر هوين پشت بده‌نه‌ وێ يا ئه‌ز به‌رێ هه‌وه‌ دده‌مێ هندى ئه‌زم ئه‌ز دترسم عه‌زابا ڕۆژه‌كا دژوار كو ڕۆژا قيامه‌تێ يه‌ كو ب سه‌ر هه‌وه‌ دا بێت. وئه‌ڤه‌ گه‌فه‌كا دژواره‌ بۆ وى يێ پشت بده‌ته‌ فه‌رمانێن خودێ وپێغه‌مبه‌رێن وى دره‌وين ده‌ربێخت.

4

اِلَي اللّٰهِ مَرْجِعُكُمْ وَهُوَ عَلٰي كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

زڤڕينا هه‌وه‌ هه‌مییان پشتى مرنێ بۆ نك خودێ‌یه‌ ڤێجا هوين ژ عه‌زابا وى بترسن، وئه‌و ل سه‌ر ڕاكرن وكۆمكرن وجزادانا هه‌وه‌ يێ خودان شيانه‌.

5

اَلَا٘ اِنَّهُمْ يَثْنُوْنَ صُدُوْرَهُمْ لِيَسْتَخْفُوْا مِنْهُ اَلَا حِيْنَ يَسْتَغْشُوْنَ ثِيَابَهُمْ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّوْنَ وَمَا يُعْلِنُوْنَ اِنَّهٗ عَلِيْمٌۣ بِذَاتِ الصُّدُوْرِ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ڤ بوتپه‌رێسه‌نه‌ كوفرێ د سنگێ خۆ دا ڤه‌دشێرن، هه‌مى هزرا وان ئه‌وه‌ يا د دلێ وان دا دێ ژ خودێ ئێته‌ ڤه‌شارتن، ئه‌رێ ده‌مێ ئه‌و خۆ د بن جلكێن خۆ ڤه‌ دپه‌چنن ما ئه‌و نزانن كو چو تشتێ وان يێ ڤه‌شارتى وئاشكه‌را ل به‌ر خودێ به‌رزه‌ نابت؟ هندى ئه‌وه‌ ئه‌و يێ پڕزانايه‌ ب وان نهێنییێن د سنگێن وان دا هه‌ين.

6

وَمَا مِنْ دَآبَّةٍ فِي الْاَرْضِ اِلَّا عَلَي اللّٰهِ رِزْقُهَا وَ يَعْلَمُ مُسْتَقَرَّهَا وَمُسْتَوْدَعَهَا كُلٌّ فِيْ كِتٰبٍ مُّبِيْنٍ

تەفسیرا ساناهی

خودێ‌یه‌ ژ قه‌نجییا خۆ ڕزقێ هه‌ر تشته‌كێ ل سه‌ر عه‌ردى ب ڕێڤه‌ دچت دده‌ت، وئه‌و جهێ وى يێ به‌رى مرنێ وپشتى مرنێ ژى دزانت، وئه‌و وى جهى دزانت يێ كو ئه‌و خودان ڕح دێ لێ مرت، ئه‌و هه‌مى د كيتابه‌كا ئاشكه‌را دا ل نك خودێ يا نڤيسیی

7

وَهُوَ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ فِيْ سِتَّةِ اَيَّامٍ وَّكَانَ عَرْشُهٗ عَلَي الْمَآءِ لِيَبْلُوَكُمْ اَيُّكُمْ اَحْسَنُ عَمَلًا وَلَئِنْ قُلْتَ اِنَّكُمْ مَّبْعُوْثُوْنَ مِنْۣ بَعْدِ الْمَوْتِ لَيَقُوْلَنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْ٘ا اِنْ هٰذَا٘ اِلَّا سِحْرٌ مُّبِيْنٌ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وه‌ يێ عه‌سمان وعه‌رد وتشتێ د ناڤ وان دا د شه‌ش ڕۆژان دا ئافراندين، وعه‌رشێ وى به‌رى هنگى ل سه‌ر ئاڤێ بوو؛ دا ئه‌و هه‌وه‌ بجه‌ڕبينت كانێ كى ژ هه‌وه‌ باشتر دێ گوهدارییا وى كه‌ت وكارێ چێتر كه‌ت، وكارێ چێتر ئه‌وه‌ يێ خوڕى بۆ خودێ بت و ل دويڤ وێ ڕێكێ بت يا پێغه‌مبه‌ر پێ هاتى. وئه‌گه‌ر تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژییه‌ بوتپه‌رێسێن ملله‌تێ خۆ: هوين پشتى مرنێ جاره‌كا دى دێ زێندى بنه‌ڤه‌، ئه‌و ب له‌ز دێ بێژن: هندى ئه‌ڤ قورئانه‌يه‌ يا تو بۆ مه‌ دخوينى سێره‌به‌ندییه‌كا ئاشكه‌رايه‌.

8

وَلَئِنْ اَخَّرْنَا عَنْهُمُ الْعَذَابَ اِلٰ٘ي اُمَّةٍ مَّعْدُوْدَةٍ لَّيَقُوْلُنَّ مَا يَحْبِسُهٗ اَلَا يَوْمَ يَاْتِيْهِمْ لَيْسَ مَصْرُوْفًا عَنْهُمْ وَحَاقَ بِهِمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر ئه‌م عه‌زابێ حه‌تا ده‌مه‌كێ ده‌سنيشانكرى ژ ڤان بوتپه‌رێسان دوير بكه‌ين ئه‌و دێ هزر كه‌ن ئه‌و گيرۆ بوو، ودێ بێژن: ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ عه‌زابه‌ تشته‌كێ ڕاست بت پا بۆچى نائێت؟ نێ ڕۆژا ئه‌و عه‌زاب دگه‌هته‌ وان كه‌سه‌ك نه‌شێت وێ ژ وان پاشڤه‌ لێ بده‌ت، يان وه‌رگێڕت، وئه‌و عه‌زابا وان به‌رى هنگى تڕانه‌ بۆ خۆ پێ دكرن ژ هه‌مى لايان ڤه‌ دۆر ل وان گرت.

9

وَلَئِنْ اَذَقْنَا الْاِنْسَانَ مِنَّا رَحْمَةً ثُمَّ نَزَعْنٰهَا مِنْهُ اِنَّهٗ لَيَــُٔوْسٌ كَفُوْرٌ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر مه‌ قه‌نجییه‌ك د گه‌ل مرۆڤه‌كى كر چ دانا ساخله‌مییێ بت يان ته‌ناكرنه‌ك بت يان هه‌ر تشته‌كێ دى بت، پاشى مه‌ ئه‌و قه‌نجى ژێ ستاند، هندى ئه‌وه‌ ئه‌و ژ دلۆڤانییا خودێ گه‌له‌ك دێ يێ بێ هيڤى بت، وحاشاتییا وان قه‌نجییان دێ كه‌ت يێن خودێ د گه‌ل وى كرين.

10

وَلَئِنْ اَذَقْنٰهُ نَعْمَآءَ بَعْدَ ضَرَّآءَ مَسَّتْهُ لَيَقُوْلَنَّ ذَهَبَ السَّيِّاٰتُ عَنِّيْ اِنَّهٗ لَفَرِحٌ فَخُوْرٌ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر مه‌ دنيا ل به‌ر مرۆڤى خۆشكر وڕزقێ وى به‌رفره‌هكر پشتى كو د ته‌نگاڤییێ دا ژياى، هنگى ئه‌و دێ بێژت: ته‌نگاڤى ونه‌خۆشى من نه‌مان، هندى ئه‌وه‌ ئه‌و ب قه‌نجییان د سه‌ر دا دچت، وزێده‌ مه‌دحان دكه‌ت وخۆ ل سه‌ر سه‌رێ خه‌لكى مه‌زن دكه‌ت.

11

اِلَّا الَّذِيْنَ صَبَرُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ اُولٰٓئِكَ لَهُمْ مَّغْفِرَةٌ وَّاَجْرٌ كَبِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

به‌لێ ئه‌وێن صه‌بر ل سه‌ر نه‌خۆشییێ كێشاى ژ به‌ر باوه‌رییا وان ب خودێ وحسێبكرنا خێرێ، وكريارێن چاك كرين وه‌ك سوپاسى بۆ خودێ، ئه‌ڤان ژێبرنا گونه‌هان وخێره‌كا مه‌زن ل ئاخره‌تێ بۆ وان هه‌يه‌.

12

فَلَعَلَّكَ تَارِكٌۣ بَعْضَ مَا يُوْحٰ٘ي اِلَيْكَ وَضَآئِقٌۣ بِهٖ صَدْرُكَ اَنْ يَّقُوْلُوْا لَوْلَا٘ اُنْزِلَ عَلَيْهِ كَنْزٌ اَوْ جَآءَ مَعَهٗ مَلَكٌ اِنَّمَا٘ اَنْتَ نَذِيْرٌ وَاللّٰهُ عَلٰي كُلِّ شَيْءٍ وَّكِيْلٌ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا نه‌كو تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د ژ به‌ر وێ كوفر ودره‌وپێكرنا مه‌زن يا تو ژ وان دبينى- هنده‌كێ ژ وێ يا خودێ بۆ ته‌ ب وه‌حى هنارتى وفه‌رمان ب گه‌هاندنا وێ ل ته‌ كرى بهێلی، وسنگێ ته‌ پێ ته‌نگ ببت؛ ژ ترسێن هندێ دا كو ئه‌و هنده‌ك داخوازێن ب ته‌ڤه‌ نه‌ئێن ژ ته‌ بكه‌ن، وه‌كى كو بێژن: ئه‌گه‌ر ماله‌كێ مشه‌ ل سه‌ر وى هاتبا خوارێ، يان فريشته‌يه‌ك د گه‌ل وى هاتبا ئه‌و ڕاستگۆ ده‌رێخستبا، ڤێجا تو وێ بگه‌هينه‌ وان يا من بۆ ته‌ ب وه‌حى هنارتى؛ چونكى كارێ ته‌ ئه‌وه‌ تو وان ب وێ وه‌حییێ بترسينى يا بۆ ته‌ هاتى. وخودێ ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كى وه‌كيله‌.

13

اَمْ يَقُوْلُوْنَ افْتَرٰىهُ قُلْ فَاْتُوْا بِعَشْرِ سُوَرٍ مِّثْلِهٖ مُفْتَرَيٰتٍ وَّادْعُوْا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

يان ئه‌رێ ئه‌ڤ بوتپه‌رێسێن خه‌لكێ (مه‌كه‌هێ) دبێژن: موحه‌ممه‌دى ئه‌ڤ قورئانه‌ ژ نك خۆ چێكرییه‌؟ تو بێژه‌ وان: ئه‌گه‌ر مه‌سه‌له‌ وه‌سا بت وه‌كى هوين دبێژن پا كانێ هوين ده‌هـ سووره‌تێن وه‌كى وێ ژ نك خۆ چێكه‌ن، وهه‌چییێ هوين بشێنێ ژ چێكرییێن خودێ هوين گازى بكه‌نێ؛ دا هاريكارییا هه‌وه‌ د ڤێ چه‌ندێ دا بكه‌ن، ئه‌گه‌ر هوين د گۆتنا خۆ دا دڕاستگۆنه‌.

14

فَاِلَّمْ يَسْتَجِيْبُوْا لَكُمْ فَاعْلَمُوْ٘ا اَنَّمَا٘ اُنْزِلَ بِعِلْمِ اللّٰهِ وَاَنْ لَّا٘ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ فَهَلْ اَنْتُمْ مُّسْلِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ئه‌گه‌ر ڤان بوتپه‌رێسان به‌رسڤا هه‌وه‌ نه‌دا -ئه‌ى موحه‌ممه‌د وئه‌وێن باوه‌رى د گه‌ل ئيناى-؛ چونكى ئه‌و نه‌شێن به‌رسڤێ بده‌ن، هوين بزانن كو ئه‌ڤ قورئانه‌ خودێ ب زانينا خۆ بۆ پێغه‌مبه‌رێ خۆ هنارتییه‌ وئه‌و نه‌ گۆتنا مرۆڤانه‌، وهوين بزانن كو ژ خودێ پێڤه‌تر چو خودايێن ب حه‌ق نينن بێنه‌ په‌رستن، ئه‌رێ ڤێجا-پشتى ئه‌ڤ هێجه‌ته‌ بۆ هه‌وه‌ ئاشكه‌را بووى- هوين دێ خۆ ب ده‌ست خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ڤه‌ به‌رده‌ن؟

15

مَنْ كَانَ يُرِيْدُ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا وَزِيْنَتَهَا نُوَفِّ اِلَيْهِمْ اَعْمَالَهُمْ فِيْهَا وَهُمْ فِيْهَا لَا يُبْخَسُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هه‌چییێ ب كارێ خۆ ژينا دنيايێ وخه‌ملا وێ بخوازت ئه‌م دێ به‌رهه‌مێ كريارێن وان ب تمامى ده‌ينێ، وتشته‌ك ژ جزايێ وان يێ دنيايێ ژ وان نائێته‌ كێمكرن.

16

اُولٰٓئِكَ الَّذِيْنَ لَيْسَ لَهُمْ فِي الْاٰخِرَةِ اِلَّا النَّارُ وَحَبِطَ مَا صَنَعُوْا فِيْهَا وَبٰطِلٌ مَّا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ون ل ئاخره‌تێ ژ ئاگرى پێڤه‌تر چو تشته‌ك بۆ وان نينه‌ ئه‌و دێ تامكه‌نه‌ گه‌رما وى، ومفايێ وى تشتێ وان كرى نه‌گه‌هشته‌ وان، وكارێ وان يێ پويچ بوو؛ چونكى بۆ كنارێ خودێ نه‌بوو.

17

اَفَمَنْ كَانَ عَلٰي بَيِّنَةٍ مِّنْ رَّبِّهٖ وَيَتْلُوْهُ شَاهِدٌ مِّنْهُ وَمِنْ قَبْلِهٖ كِتٰبُ مُوْسٰ٘ي اِمَامًا وَّرَحْمَةً اُولٰٓئِكَ يُؤْمِنُوْنَ بِهٖ وَمَنْ يَّكْفُرْ بِهٖ مِنَ الْاَحْزَابِ فَالنَّارُ مَوْعِدُهٗ فَلَا تَكُ فِيْ مِرْيَةٍ مِّنْهُ اِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّكَ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يُؤْمِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ڤێجا هه‌چییێ ل سه‌ر ڕێكه‌كا ڕوهن وئاشكه‌را بت ژ خودايێ خۆ، د باوه‌رییا خۆ دا و د وى تشتى دا يێ ئه‌و ب وێ وه‌حییێ بۆ گازى دكه‌ت يا خودێ ئه‌ڤ هێجه‌تا ئاشكه‌را تێدا ئيناى، وده‌ليله‌كێ دى د دويڤ دا ژ وى ب خۆ بێت ببته‌ شاهد، كو جبريله‌ يان موحه‌ممه‌ده‌ -سلاڤ لێ بن-، وبه‌رى قورئانێ ده‌ليله‌كێ دى ژى ل سه‌ر وێ چه‌ندێ هه‌بت، كو ته‌وراته ‌-ئه‌و كيتابا بۆ مووساى هاتى دا ببته‌ پێشبه‌ر ودلۆڤانى بۆ وان يێن باوه‌رییێ پێ دئينن-، ئه‌رێ ئه‌وێ ل سه‌ر ڤێ ڕێكا ئاشكه‌را بت چێتره‌ يان ژى ئه‌وێ خه‌ما وى هه‌ما ئه‌ڤ دنيايا به‌روه‌خت بت؟ ئه‌وێن هه‌ باوه‌رییێ ب ڤێ قورئانێ دئينن، وهه‌چییێ كوفرێ ب ڤێ قورئانێ بكه‌ت ژ وان يێن دژى پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- خۆ داينه‌ يه‌ك جزايێ وى ئاگره‌، هــه‌ر دێ چــتـێ، ڤێجا تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- د مه‌سه‌لا قورئانێ دا وكو ئه‌و ژ نك خودێ‌یه‌ قه‌ت نه‌كه‌ڤه‌ گومانێ پشتى هێجه‌ت وده‌ليل ل سه‌ر وێ چه‌ندێ هاتين، وتو بزانه‌ كو ئه‌ڤ دينه‌ حه‌قییه‌ ژ خودايێ ته‌، به‌لێ پترییا مرۆڤان باوه‌ر ناكه‌ن.

18

وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰي عَلَي اللّٰهِ كَذِبًا اُولٰٓئِكَ يُعْرَضُوْنَ عَلٰي رَبِّهِمْ وَيَقُوْلُ الْاَشْهَادُ هٰ٘ؤُلَآءِ الَّذِيْنَ كَذَبُوْا عَلٰي رَبِّهِمْ اَلَا لَعْنَةُ اللّٰهِ عَلَي الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وكه‌س ژ وى زۆردارتر نينه‌ يێ ژ بێ به‌ختى دره‌وێ ل سه‌ر ناڤێ خودێ بكه‌ت، ل ڕۆژا قيامه‌تێ ئه‌و بۆ خودايێ خۆ دئێنه‌ به‌رچاڤكرن؛ دا ئه‌و حسێبا كارێ وان د گه‌ل وان بكه‌ت، وشاهد ژ ملياكه‌ت وپێغه‌مبه‌ران ويێن دى دبێژن: ئه‌وێن هه‌ يێن د دنيايێ دا دره‌و ل سه‌ر خودايێ خۆ كرى خودێ ل وان ب غه‌زه‌ب هات، وله‌عنه‌ته‌كا بێ ڤه‌بڕين ل وان كر؛ چونكى زۆردارییا وان بووبوو سالۆخه‌ته‌كێ ب وان ڤه‌ نويساى.

19

الَّذِيْنَ يَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَيَبْغُوْنَهَا عِوَجًا وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كٰفِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وێن ڕێكا خودێ يا كو مرۆڤى دگه‌هينته‌ عه‌بدينییا وى ل به‌ر مرۆڤان دگرن، ودخوازن كو ئه‌ڤ ڕێكه‌ يا خوار بت دا د گه‌ل دلچوونێن وان ڕێ بكه‌ڤت، وئه‌و ب ڕۆژا دويماهییێ دكافرن باوه‌رییێ ب ڕابوونێ وجزادانێ نائينن.

20

اُولٰٓئِكَ لَمْ يَكُوْنُوْا مُعْجِزِيْنَ فِي الْاَرْضِ وَمَا كَانَ لَهُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ مِنْ اَوْلِيَآءَ يُضٰعَفُ لَهُمُ الْعَذَابُ مَا كَانُوْا يَسْتَطِيْعُوْنَ السَّمْعَ وَمَا كَانُوْا يُبْصِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و كافرێن هه‌ د دنيايێ دا ژ ده‌ست خودێ ده‌رناكه‌ڤن ونه‌شێن ژ وى بڕه‌ڤن، وچو پشته‌ڤان بۆ وان نه‌بووينه‌ عه‌زابا خودێ ژ وان پاشڤه‌ لێ بده‌ن. د جه‌هنه‌مێ دا عه‌زاب ل وان دئێته‌ دژواركرن؛ چونكى وان نه‌دشيا تازه‌ گوهێ خۆ بده‌نه‌ قورئانێ ومفاى بۆ خۆ ژێ ببينن، ووان نه‌دشيا وان ئايه‌تێن خودێ د گه‌ردوونێ دا داناين ببينن؛ چونكى ئه‌و ب كوفرا خۆ ڤه‌ دموژيل بوون.

21

اُولٰٓئِكَ الَّذِيْنَ خَسِرُوْ٘ا اَنْفُسَهُمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و ئه‌ون يێن ب كرنا دره‌وێ ژ كيسێ خودێ زيان گه‌هاندییه‌ خۆ، وئه‌و خوداوه‌ندێن وان ژ دره‌و دگۆت كو دێ مه‌هده‌رێ بۆ وان كه‌ن چوون و ل وان به‌رزه‌بوون.

22

لَا جَرَمَ اَنَّهُمْ فِي الْاٰخِرَةِ هُمُ الْاَخْسَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ب ڕاستى ئه‌و ل ڕۆژا دويماهییێ ژ هه‌مى مرۆڤان دزيانكارترن؛ چونكى وان ده‌ره‌جێن بلند دانه‌ ب پێكێن نـزم، ڤـێـجـا ئه‌و چوونه‌ جه‌هنه‌مێ وئه‌وه‌ زيانا ئاشكه‌را.

23

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ وَاَخْبَتُوْ٘ا اِلٰي رَبِّهِمْ اُولٰٓئِكَ اَصْحٰبُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى وكريارێن چاك كرين، و د هه‌مى كار وكريارێن خۆ دا خۆ ئێخستییه‌ بن فه‌رمانا خودێ، ئه‌و خه‌لكێ به‌حه‌شتێنه‌، نه‌ ئه‌و تێدا دمرن، ونه‌ چو جاران ژێ ده‌ردكه‌ڤن.

24

مَثَلُ الْفَرِيْقَيْنِ كَالْاَعْمٰي وَالْاَصَمِّ وَالْبَصِيْرِ وَالسَّمِيْعِ هَلْ يَسْتَوِيٰنِ مَثَلًا اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

مه‌ته‌لا هه‌ردو ده‌سته‌كان ده‌سته‌كا كوفرێ ويا ئيمانێ وه‌كى مه‌ته‌لا وى كۆره‌يه‌ يێ چو نه‌بينت ووى كه‌ڕى يێ گوهـ ل چو نه‌بت ووى كه‌سێ ب چاڤ وگوهـ بت: ڤێجا ده‌سته‌كا كوفرێ نه‌ حه‌قییێ دبينت ونه‌ ل دويڤ دچت، ونه‌ گوهـ ل وى دبت يێ بۆ ڕێكا خودێ گازى دكه‌ت وپێ دئێته‌ سه‌ر ڕێ، به‌لێ ده‌سته‌كا ئيمانێ ده‌ليلێن خودێ ديتن وگوهـ ل گازيكه‌رێ ڕێكا خودێ بوو و د به‌رسڤێ هات، ئه‌رێ ئه‌ڤ هه‌ردو ده‌سته‌كه‌ دێ وه‌كى يه‌ك بن؟ ئه‌رێ ما هوين بيرا خۆ ل ڤێ چه‌ندێ نائينن ووجه‌كێ بۆ خۆ ژێ وه‌رناگرن؟

25

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا نُوْحًا اِلٰي قَوْمِهٖ٘ اِنِّيْ لَكُمْ نَذِيْرٌ مُّبِيْنٌ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ نووح بۆ ملله‌تێ وى هنارتبوو ڤێجا وى گۆته‌ وان: ئه‌ز يێ هاتيم هه‌وه‌ ژ عه‌زابا خودێ بترسينم، ووێ فه‌رمانا خودێ يا ئه‌ز پێ هاتيمه‌ هنارتن ئاشكه‌را بكه‌م.

26

اَنْ لَّا تَعْبُدُوْ٘ا اِلَّا اللّٰهَ اِنِّيْ٘ اَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ اَلِيْمٍ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ز فه‌رمانێ ل هه‌وه‌ دكه‌م كو هوين ژ خودێ پێڤه‌تر په‌رستنا كه‌سێ نه‌كه‌ن، ئه‌ز دترسم -ئه‌گه‌ر هوين په‌رستنا خودێ ب تنێ نه‌كه‌ن- عه‌زابا ڕۆژه‌كا ب ئێش ب سه‌ر هه‌وه‌ دا بێت.

27

فَقَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ مَا نَرٰىكَ اِلَّا بَشَرًا مِّثْلَنَا وَمَا نَرٰىكَ اتَّبَعَكَ اِلَّا الَّذِيْنَ هُمْ اَرَاذِلُنَا بَادِيَ الرَّاْيِ وَمَا نَرٰي لَكُمْ عَلَيْنَا مِنْ فَضْلٍۣ بَلْ نَظُنُّكُمْ كٰذِبِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئينا سه‌رێن كوفرێ ژ ملله‌تێ وى گۆتن: تو نه‌ فريشته‌يى تو مرۆڤى، ڤێجا بۆچى د ناڤبه‌را مه‌ هه‌مییان دا وه‌حى بۆ ته‌ ب تنێ هات؟ وئه‌م دبينين هه‌ما ژ ڕه‌زيلێن مه‌ پێڤه‌تر كه‌س ب دويڤ ته‌ نه‌كه‌فتییه‌ ووان ژى بێ هزركرن دويكه‌فتنا ته‌ يا كرى، وئه‌م نابينين كو هوين ئه‌وێن چووينه‌ د ڤى دينى دا هه‌وه‌ چو سه‌راتى د ڕزقى ومالی دا ل سه‌ر مه‌ هه‌بت، به‌لكى ئه‌م هزر دكه‌ين كو هوين د ڤێ گۆتنا خۆ دا ددره‌وينن.

28

قَالَ يٰقَوْمِ اَرَءَيْتُمْ اِنْ كُنْتُ عَلٰي بَيِّنَةٍ مِّنْ رَّبِّيْ وَاٰتٰىنِيْ رَحْمَةً مِّنْ عِنْدِهٖ فَعُمِّيَتْ عَلَيْكُمْ اَنُلْزِمُكُمُوْهَا وَاَنْتُمْ لَهَا كٰرِهُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

نووحى گۆت: ئه‌ى ملله‌تێ من ئه‌رێ ئه‌گه‌ر ئه‌ز خودان هێجه‌ته‌كا ئاشكه‌رابم ژ خودايێ خۆ د وى تشتى دا يێ ئه‌ز بۆ هه‌وه‌ پێ هاتيم وئه‌و هندێ بگه‌هينت كو ئه‌ز يێ حه‌قم، و خودێ ژ نك خۆ دلۆڤانییه‌ك دابته‌ من، كو پێغه‌مبه‌رينییه‌، ڤێجا ژ نه‌زانين ودفن بلندییا هه‌وه‌ ئه‌و ل به‌ر هه‌وه‌ هاتبته‌ ڤه‌شارتن، ئه‌رێ ما چێ دبت ئه‌م ب كوته‌كى وێ بكه‌ينه‌ د ده‌ستێن هه‌وه‌ دا يا هه‌وه‌ پێ نه‌خۆش وهوين پێ دكافر؟ ئه‌م وێ چه‌ندێ ناكه‌ين، به‌لێ دێ هه‌وه‌ هێلينه‌ ب هيڤییا خودێ ڤه‌ حه‌تا ئه‌و حوكمى د ناڤبه‌را مه‌ وهه‌وه‌ دا بكه‌ت ب وى ڕه‌نگێ وى دڤێت.

29

وَيٰقَوْمِ لَا٘ اَسْــَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مَالًا اِنْ اَجْرِيَ اِلَّا عَلَي اللّٰهِ وَمَا٘ اَنَا بِطَارِدِ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا اِنَّهُمْ مُّلٰقُوْا رَبِّهِمْ وَلٰكِنِّيْ٘ اَرٰىكُمْ قَوْمًا تَجْهَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

نووحى -سلاڤ لێ بن- گۆته‌ ملله‌تێ خۆ: ئه‌ى ملله‌تێ من سه‌را گازيكرنا هه‌وه‌ بۆ ته‌وحيدا خودێ وكرنا عيباده‌تى بۆ وى ب تنێ ئه‌ز پسيارا ماله‌كى ژ هه‌وه‌ ناكه‌م كو هوين پشتى باوه‌رى ئينانێ بده‌نه‌ من، به‌لێ خێرا شيره‌تكرنا من ل هه‌وه‌ هه‌ما ب تنێ ل سه‌ر خودێ‌یه‌، ونه‌ هێژاى منه‌ ئه‌ز خودان باوه‌ران ده‌ربێخم، هندى ئه‌ون ئه‌و ل ڕۆژا قيامه‌تێ ڕابه‌رى خودايێ خۆ دێ ڕاوه‌ستن، به‌لێ ئه‌ز دبينم هوين ملله‌ته‌كێ نه‌زانن؛ چونكى هوين ژ من دخوازن كو ئه‌ز خۆشتڤییێن خودێ ژ نك خۆ ده‌ربێخم، ووان ژ خۆ دوير بكه‌م.

30

وَيٰقَوْمِ مَنْ يَّنْصُرُنِيْ مِنَ اللّٰهِ اِنْ طَرَدْتُّهُمْ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ى ملله‌تێ من كى دێ من ژ خودێ پارێزت ئه‌گه‌ر وى ڤيا سه‌را ده‌رێخستنا خودان باوه‌ران من عه‌زاب بده‌ت؟ ئه‌رێ ما هوين د مه‌سه‌لان ناگه‌هن ونزانن كانێ چ تشت بۆ هه‌وه‌ چێتر و ب مفاتره‌؟

31

وَلَا٘ اَقُوْلُ لَكُمْ عِنْدِيْ خَزَآئِنُ اللّٰهِ وَلَا٘ اَعْلَمُ الْغَيْبَ وَلَا٘ اَقُوْلُ اِنِّيْ مَلَكٌ وَّلَا٘ اَقُوْلُ لِلَّذِيْنَ تَزْدَرِيْ٘ اَعْيُنُكُمْ لَنْ يُّؤْتِيَهُمُ اللّٰهُ خَيْرًا اَللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا فِيْ٘ اَنْفُسِهِمْۖ اِنِّيْ٘ اِذًا لَّمِنَ الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ز نابێژمه‌ هه‌وه‌: كو گه‌نجينه‌يێن خودێ د ده‌ستێ من دانه‌، وئه‌ز تشتێ نه‌به‌رچاڤ نزانم، وئه‌ز نه‌فريشته‌يه‌كم ژ فريشته‌يان، وئه‌ز نابێژمه‌ ڤان يێن د چاڤێن هه‌وه‌ دا دكێم ژ خودان باوه‌رێن لاواز: خودێ خێره‌كێ سه‌را كريارێن هه‌وه‌ ناده‌ته‌ هه‌وه‌، خودێ ب تنێ‌یه‌ وى تشتى دزانت يێ د سنگ ودلێن وان دا هه‌ى، وئه‌گه‌ر من ئه‌و چه‌نده‌ كر هنگى ئه‌ز دێ ژ وان بم يێن زۆردارى ل خۆ وغه‌يرى خۆ كرى.

32

قَالُوْا يٰنُوْحُ قَدْ جَادَلْتَنَا فَاَكْثَرْتَ جِدَالَنَا فَاْتِنَا بِمَا تَعِدُنَا٘ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وان گۆت: ئه‌ى نووح ته‌ هه‌ڤڕكى د گه‌ل مه‌ كر وته‌ هه‌ڤڕكییه‌كا زێده‌ ژى كر، ڤێجا كانێ وێ عه‌زابێ ب سه‌ر مه‌ دا بينه‌ يا تو گه‌فان پێ ل مه‌ دكه‌ى ئه‌گه‌ر تو ژ ڕاستگۆيانى د گۆتنا خۆ دا.

33

قَالَ اِنَّمَا يَاْتِيْكُمْ بِهِ اللّٰهُ اِنْ شَآءَ وَمَا٘ اَنْتُمْ بِمُعْجِزِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

نووحى گۆته‌ ملله‌تێ خۆ: هندى خودێ‌یه‌ ئه‌و ب تنێ‌یه‌ دشێت عه‌زابێ ب سه‌ر هه‌وه‌ دا بينت چى گاڤا وى ڤيا، وئه‌گه‌ر وى ڤيا هه‌وه‌ عه‌زاب بده‌ت هوين نه‌شێن خۆ ژ ده‌ست وى ده‌ربێخن؛ چونكى چو تشت نه‌ ل عه‌ردى نه‌ ل عه‌سمانى نه‌شێت وى بێزار بكه‌ت.

34

وَلَا يَنْفَعُكُمْ نُصْحِيْ٘ اِنْ اَرَدْتُّ اَنْ اَنْصَحَ لَكُمْ اِنْ كَانَ اللّٰهُ يُرِيْدُ اَنْ يُّغْوِيَكُمْ هُوَ رَبُّكُمْ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وشيره‌تكرن وخۆوه‌ستاندنا من ب هه‌وه‌ ڤه‌ كو هوين باوه‌رییێ بينن چو مفاى ناگه‌هينته‌ هه‌وه‌، ئه‌گه‌ر خودێ ڤيابت كو هه‌وه‌ ڕێ به‌رزه‌ بكه‌ت وتێ ببه‌ت، ئه‌وه‌ خودايێ هه‌وه‌، وهوين ل ئاخره‌تێ بۆ حسێبێ وجزادانێ دێ زڤڕنه‌ نك وى.

35

اَمْ يَقُوْلُوْنَ افْتَرٰىهُ قُلْ اِنِ افْتَرَيْتُهٗ فَعَلَيَّ اِجْرَامِيْ وَاَنَا بَرِيْٓءٌ مِّمَّا تُجْرِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

به‌لكى ئه‌ڤ بوتپه‌رێسه‌ دبێژن: نووحى ئه‌ڤ گۆتنه‌ ژ نك خۆ چێكرییه‌؟ تو بێژه‌ وان: ئه‌گه‌ر من ئه‌و ژ نك خۆ گۆتبت و ب دويڤ خودێ ڤه‌ نابت گونه‌ها وێ چه‌ندێ ل سه‌ر من ب تنێ‌یه‌، وئه‌گه‌ر ئه‌ز يێ ڕاستگۆبـم يێن تـاوانـبـار وگونـه‌هكار هوينن، وئه‌زێ به‌ريمه‌ ژ كوفر ودره‌وپێكرن وتاوانا هه‌وه‌.

36

وَاُوْحِيَ اِلٰي نُوْحٍ اَنَّهٗ لَنْ يُّؤْمِنَ مِنْ قَوْمِكَ اِلَّا مَنْ قَدْ اٰمَنَ فَلَا تَبْتَئِسْ بِمَا كَانُوْا يَفْعَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وده‌مێ عه‌زاب ل سه‌ر ملله‌تێ نووحى -سلاڤ لێ بن- فه‌ربووى خودێ وه‌حى بۆ وى هنارت كو ژ وان پێڤه‌تر يێن به‌رى نوكه‌ باوه‌رى ئيناى كه‌سه‌كێ دى ژ وان باوه‌رییێ نائينت، ڤێجا تو ئه‌ى نووح ژ به‌ر كارێ وان دكر ب خه‌م نه‌كه‌ڤه‌.

37

وَاصْنَعِ الْفُلْكَ بِاَعْيُنِنَا وَوَحْيِنَا وَلَا تُخَاطِبْنِيْ فِي الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا اِنَّهُمْ مُّغْرَقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو ل به‌ر چاڤێن مه‌ و ب پاراستن وڕازيبوونا مه‌ پاپۆڕێ چێكه‌، وتو داخوازێ ژ من نه‌كه‌ كو ئه‌ز ڤان يێن ب كوفرێ زۆردارى ل خۆ كرى ژ ملله‌تێ ته‌ ڤه‌هێلم، هندى ئه‌ون ئه‌و ب تووفانێ دێ خندقن. وئه‌ڤ ئايه‌ته‌ هندێ دگه‌هينت كو سالۆخه‌تێ چاڤى بۆ خودێ هه‌يه‌ ب ڕه‌نگه‌كێ هێژاى وى بت.

38

وَيَصْنَعُ الْفُلْكَ وَكُلَّمَا مَرَّ عَلَيْهِ مَلَاٌ مِّنْ قَوْمِهٖ سَخِرُوْا مِنْهُ قَالَ اِنْ تَسْخَرُوْا مِنَّا فَاِنَّا نَسْخَرُ مِنْكُمْ كَمَا تَسْخَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ونووحى پاپۆڕ چێ دكر، وهه‌ر جاره‌كا كۆمه‌ك ژ مه‌زنێن ملله‌تێ وى د به‌ر وى ڕا چووبان يارى بۆ خۆ پێ دكرن، نووحى گۆته‌ وان: ئه‌گه‌ر هوين ئه‌ڤرۆ -ژ نه‌زانينا خۆ ب ڕاستییا سۆزا خودێ- يارییان بۆ خۆ ب مه‌ بكه‌ن، ئه‌م ژى سوباهى ده‌مێ هوين دخندقن دێ يارییان بۆ خۆ ب هه‌وه‌ كه‌ين كانێ چاوا هوين يارییان ب مه‌ دكه‌ن.

39

فَسَوْفَ تَعْلَمُوْنَ مَنْ يَّاْتِيْهِ عَذَابٌ يُّخْزِيْهِ وَيَحِلُّ عَلَيْهِ عَذَابٌ مُّقِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ فه‌رمانا خودێ ب وێ چه‌ندێ هات هوين دێ زانن: كانێ عه‌زابا خودێ د دنيايێ دا دێ ب سه‌ر كێ دا ئێت ووى شه‌رمزار كه‌ت، و ل ئاخره‌تێ ژى عه‌زابه‌كا به‌رده‌وام وبێ ڤه‌بڕين دێ ب سه‌ر دا ئێت؟

40

حَتّٰ٘ي اِذَا جَآءَ اَمْرُنَا وَفَارَ التَّنُّوْرُ قُلْنَا احْمِلْ فِيْهَا مِنْ كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَاَهْلَكَ اِلَّا مَنْ سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ وَمَنْ اٰمَنَ وَمَا٘ اٰمَنَ مَعَهٗ٘ اِلَّا قَلِيْلٌ

تەفسیرا ساناهی

حه‌تا ده‌مێ كو فه‌رمانا مه‌ ب تێبرنا وان هاتى وه‌كى مه‌ سۆز ب وێ چه‌ندێ دايه‌ نووحى، وئاڤ ب ڕه‌نگه‌كێ بۆش ژ ته‌نويرێ فويرياى دا ببته‌ نيشان ل سه‌ر هاتنا عه‌زابێ، مه‌ گۆته‌ نووحى: ژ هه‌ر ڕه‌نگه‌كى ژ حه‌يوانه‌تان يه‌كێ نێر ويه‌كا مێ تو بكه‌ د پاپۆڕێ دا، و ژ مرۆڤێن مالا خۆ ژى هلگره‌ ئه‌و تێ نه‌بن يێن گۆتن ب عه‌زابدانا وى بۆرى ژ وان يێن باوه‌رى نه‌ئيناى وه‌كى كوڕێ وى وژنا وى، وهه‌چییێ باوه‌رى ئيناى ژ ملله‌تێ ته‌ تو هلگره‌، وكێم تێ نه‌بن كه‌سێ باوه‌رى د گه‌ل وى نه‌ئينا بوو هه‌ر چه‌نده‌ ئه‌و گه‌له‌ك د ناڤ وان دا مابوو ژى.

41

وَقَالَ ارْكَبُوْا فِيْهَا بِسْمِ اللّٰهِ مَجْرٖىهَا وَمُرْسٰىهَا اِنَّ رَبِّيْ لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

ونووحى گۆته‌ وان يێن باوه‌رى د گه‌ل وى ئيناى: هوين ل پاپۆڕێ سويار ببن، ڕێڤه‌چوونا وێ ل سه‌ر ئاڤێ دێ ب ناڤێ خودێ بت، وڕاوه‌ستانا وێ ژى دێ ب ناڤێ خودێ بت. هندى خودايێ منه‌ باش گونه‌هـ ژێبرێ گونه‌هێن وان به‌نییێن خۆيه‌ يێن تۆبه‌ بكه‌ن، يێ دلۆڤانكاره‌ ب وان پشتى تۆبه‌كرنێ وان عه‌زاب ناده‌ت.

42

وَهِيَ تَجْرِيْ بِهِمْ فِيْ مَوْجٍ كَالْجِبَالِ وَنَادٰي نُوْحُ اِۨبْنَهٗ وَكَانَ فِيْ مَعْزِلٍ يّٰبُنَيَّ ارْكَبْ مَّعَنَا وَلَا تَكُنْ مَّعَ الْكٰفِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ووێ پاپۆڕێ ئه‌و د ناڤ وان پێلان ڕا برن يێن كو هند بلند دبوون حه‌تا وه‌كى چيايان لێ دهاتن، ونووحى گازى كوڕێ خۆ كر -وئه‌و يێ ل جهه‌كێ ڤه‌ده‌ر بوو- ئينا نووحى گۆتێ: ئه‌ى كوڕكێ من د گه‌ل مه‌ ل پاپۆڕێ سويار ببه‌، وتو د گه‌ل وان نه‌به‌ يێن كافرى ب خودێ كرى دا نه‌خندقى.

43

قَالَ سَاٰوِيْ٘ اِلٰي جَبَلٍ يَّعْصِمُنِيْ مِنَ الْمَآءِ قَالَ لَا عَاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ اَمْرِ اللّٰهِ اِلَّا مَنْ رَّحِمَ وَحَالَ بَيْنَهُمَا الْمَوْجُ فَكَانَ مِنَ الْمُغْرَقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

كوڕێ نووحى گۆت: ئه‌ز دێ خۆ گه‌هينمه‌ چيايه‌كى دا ئه‌ز پێ ژ ئاڤێ قورتال ببم، ونه‌خندقم، ئينا نووحى به‌رسڤا وى دا: ئه‌ڤرۆ كه‌س نينه‌ حوكمێ خودێ پاشڤه‌ ببه‌ت كو خه‌لك بێنه‌ تێبرن وخه‌ندقاندن ئه‌و تێ نه‌بت يێ خودێ ڕه‌حم پێ برى، ڤێجا باوه‌رییێ بينه‌ و د گه‌ل مه‌ ل پاپۆڕێ سويار ببه‌، وپێلا بلند كه‌فته‌ ناڤبه‌را نووحى وكوڕێ وى، وئه‌و بوو ژ وان يێن خندقين وتێچووين.

44

وَقِيْلَ يٰ٘اَرْضُ ابْلَعِيْ مَآءَكِ وَيٰسَمَآءُ اَقْلِعِيْ وَغِيْضَ الْمَآءُ وَقُضِيَ الْاَمْرُ وَاسْتَوَتْ عَلَي الْجُوْدِيِّ وَقِيْلَ بُعْدًا لِّلْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

و -پشتى ملله‌تێ نووحى تێچووى- خودێ گۆته‌ عه‌ردى: ئه‌ى عه‌ردۆ تو ئاڤا خۆ داعويره‌، وئه‌ى عه‌سمان بارانێ ڕاوه‌ستينه‌، وئاڤ كێمبوو وهشكبوو، وفه‌رمانا خودێ ب تێبرنا ملله‌تێ نووحى ب جهـ هات، وپاپۆڕ ل سه‌ر چيايێ جوودى ڕاوه‌ستا، وهاته‌ گۆتن: دويركرن وتێچوون بۆ وى ملله‌تێ زۆردار بت يێ پێ ل توخويبێن خودێ داناى، وباوه‌رى نه‌ئيناى.

45

وَنَادٰي نُوْحٌ رَّبَّهٗ فَقَالَ رَبِّ اِنَّ ابْنِيْ مِنْ اَهْلِيْ وَاِنَّ وَعْدَكَ الْحَقُّ وَاَنْتَ اَحْكَمُ الْحٰكِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ونووحى گازى خودايێ خۆ كر وگۆت: خودايێ من ته‌ سۆز دابوو من كو تو من وعه‌يالێ من ژ خه‌ندقاندن وتێچوونێ ڕزگار بكه‌ى، وهندى ئه‌ڤ كوڕێ منه‌ يه‌ك ژ مرۆڤێن منه‌، وهندى سۆزا ته‌يه‌ ئه‌و ڕاستییه‌ يا چو خيلاف تێدا نه‌، وتو ژ هه‌مى حوكمداران دادكه‌رترى.

46

قَالَ يٰنُوْحُ اِنَّهٗ لَيْسَ مِنْ اَهْلِكَ اِنَّهٗ عَمَلٌ غَيْرُ صَالِحٍ فَلَا تَسْــَٔلْنِ مَا لَيْسَ لَكَ بِهٖ عِلْمٌ اِنِّيْ٘ اَعِظُكَ اَنْ تَكُوْنَ مِنَ الْجٰهِلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

خودێ گۆت: ئه‌ى نووح هندى ئه‌و كوڕێ ته‌يه‌ يێ تێچووى ئه‌و نه‌ ژ وان مرۆڤێن ته‌يه‌ يێن من سۆز دايه‌ته‌ كو ئه‌ز وان ڕزگار بكه‌م؛ چونكى ئه‌و كافره‌، وكارێ وى نه‌ يێ چاكه‌، وئه‌ز ته‌ ژ هندێ دده‌مه‌ پاش‌ كو تو پسيارا تشته‌كێ تو چو ژێ نه‌زانى ژ من بكه‌ى، هندى ئه‌زم ئه‌ز شيره‌تێ ل ته‌ دكه‌م دا تو ب پسياركرنا ڤى تشتى نه‌بییه‌ ژ نه‌زانان.

47

قَالَ رَبِّ اِنِّيْ٘ اَعُوْذُ بِكَ اَنْ اَسْــَٔلَكَ مَا لَيْسَ لِيْ بِهٖ عِلْمٌ وَاِلَّا تَغْفِرْ لِيْ وَتَرْحَمْنِيْ٘ اَكُنْ مِّنَ الْخٰسِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

نووحى گۆت: خودايێ من هندى ئه‌زم ئه‌ز خۆ ب ته‌ دپارێزم كو ئه‌ز پسيارا وى تشتى ژ ته‌ بكه‌م يێ من چو زانين پێ نه‌هه‌ى، وئه‌گه‌ر تو گونه‌ها من ژێ نه‌به‌ى، و ب دلۆڤانییا خۆ دلۆڤانییێ ب من نه‌به‌ى، ئه‌ز دێ ژ وان بم يێن زيان گه‌هاندییه‌ خۆ.

48

قِيْلَ يٰنُوْحُ اهْبِطْ بِسَلٰمٍ مِّنَّا وَبَرَكٰتٍ عَلَيْكَ وَعَلٰ٘ي اُمَمٍ مِّمَّنْ مَّعَكَ وَاُمَمٌ سَنُمَتِّعُهُمْ ثُمَّ يَمَسُّهُمْ مِّنَّا عَذَابٌ اَلِيْمٌ

تەفسیرا ساناهی

خودێ گۆت: ئه‌ى نووح ب ته‌ناهى وسلامه‌تى ژ لايێ مه‌ ڤه‌ تو ژ پاپۆڕێ وه‌ره‌ خوارێ، و ب پيرۆزى ڤه‌ ل سه‌ر ته‌ و ل سه‌ر وان ملله‌تێن د گه‌ل ته‌ دا. وهنده‌ك كۆم وملله‌ت هه‌نه‌ ئه‌م د ژينا دنيايێ دا خۆشییێ دێ ده‌ينێ، حه‌تا ڕۆژا وان دئێت، پاشى عه‌زابه‌كا ب ئێش ژ لايێ مه‌ڤه‌ ل ڕۆژا قيامه‌تێ دێ گه‌هته‌ وان.

49

تِلْكَ مِنْ اَنْۣبَآءِ الْغَيْبِ نُوْحِيْهَا٘ اِلَيْكَ مَا كُنْتَ تَعْلَمُهَا٘ اَنْتَ وَلَا قَوْمُكَ مِنْ قَبْلِ هٰذَا فَاصْبِرْ اِنَّ الْعَاقِبَةَ لِلْمُتَّقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئــه‌و سـه‌رهاتییا هه‌ يا مه‌ بۆ ته‌ ڤه‌گێڕاى ژ به‌حسێ نووحى وملله‌تێ وى -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ژ وان ده‌نگ وباسێن بۆرى يێن نه‌به‌رچاڤن، ئه‌م بۆ ته‌ ب وه‌حى دهنێرين، نه‌ ته‌ ونه‌ ملله‌تێ ته‌ به‌رى ڤێ چه‌ندێ ئه‌و نه‌دزانى، ڤێجا بێهنا خۆ ل سه‌ر نه‌خۆشى ودره‌وپێكرنا ملله‌تێ خۆ فره‌هـ بكه‌، وه‌كى پێغه‌مبه‌ران به‌رى ته‌ بێهنا خۆ فره‌هـ كرى، هندى دويماهییا باشه‌ ل دنيايێ وئاخره‌تێ بۆ وان ته‌قوادارانه‌ يێن ژ خودێ دترسن.

50

وَاِلٰي عَادٍ اَخَاهُمْ هُوْدًا قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗ اِنْ اَنْتُمْ اِلَّا مُفْتَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ بۆ عادییان برايێ وان هوود هنارت، وى گۆته‌ وان: ئه‌ى ملله‌تێ من خودێ ب تنێ بپه‌رێسن، ژ وى پێڤه‌تر هه‌وه‌ چو خودايێن هێژاى په‌رستنێ نينن، ڤێجا هوين عه‌بدينییا وى ب تنێ بكه‌ن، وهوين ب ڤێ دانانا شريكان بۆ خودێ د په‌رستنێ دا ژ دره‌وكه‌رانه‌.

51

يٰقَوْمِ لَا٘ اَسْــَٔلُكُمْ عَلَيْهِ اَجْرًا اِنْ اَجْرِيَ اِلَّا عَلَي الَّذِيْ فَطَرَنِيْ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌ى ملله‌تێ من ئه‌ز سه‌را ڤێ گازییا خۆ بۆ هه‌وه‌ كو هوين په‌رستنا خودێ ب تنێ بكه‌ن وپه‌رستنا صه‌نه‌مان بهێلن پسيارا چو كرێیان ژ هه‌وه‌ ناكه‌م، هه‌ما كرێیا من ب تنێ ل سه‌ر وى خودايه‌ يێ ئه‌ز ئافرانديم، ئه‌رێ ما هوين فام ناكه‌ن وحه‌قییێ ونه‌حه‌قییێ ژێك ناڤاڤێرن؟

52

وَيٰقَوْمِ اسْتَغْفِرُوْا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوْبُوْ٘ا اِلَيْهِ يُرْسِلِ السَّمَآءَ عَلَيْكُمْ مِّدْرَارًا وَّيَزِدْكُمْ قُوَّةً اِلٰي قُوَّتِكُمْ وَلَا تَتَوَلَّوْا مُجْرِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ى ملله‌تێ من هوين ب باوه‌رى ئينانێ داخوازا ژێبرنا گونه‌هان بۆ خۆ ژ خودێ بكه‌ن، پاشى ل وى بزڤڕن و ژ كرنا گونه‌هان په‌شێمان ببن، ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ ئه‌و چه‌نده‌ كر خودێ گه‌له‌ك بارانێ دێ ده‌ته‌ هه‌وه‌، وخێر وخێراتێن هه‌وه‌ دێ زێده‌ بن، و ب دانا قه‌نجییان وزێده‌كرنا دوونده‌هێ ئه‌و دێ هێزا هه‌وه‌ زێده‌ كه‌ت، وهوين پشت نه‌ده‌نه‌ وێ يا من به‌رێ هه‌وه‌ دايێ وڕكدارییێ ل سه‌ر تاوانا خۆ نه‌كه‌ن.

53

قَالُوْا يٰهُوْدُ مَا جِئْتَنَا بِبَيِّنَةٍ وَّمَا نَحْنُ بِتَارِكِيْ٘ اٰلِهَتِنَا عَنْ قَوْلِكَ وَمَا نَحْنُ لَكَ بِمُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وان گۆت: ئه‌ى هوود چو هێجه‌تێن ئاشكه‌را د گه‌ل ته‌ نينن ڕاستییا گۆتنا ته‌ بۆ مه‌ ديار بكه‌ت، وئه‌م ژ به‌ر گۆتنا ته‌ وان خوداوه‌ندێن خۆ ناهێلين يێن ئه‌م دپه‌رێسين، وئه‌م نه‌ ئه‌وين يێن باوه‌رییێ ب وێ دئينن يا تو دبێژى.

54

اِنْ نَّقُوْلُ اِلَّا اعْتَرٰىكَ بَعْضُ اٰلِهَتِنَا بِسُوْٓءٍ قَالَ اِنِّيْ٘ اُشْهِدُ اللّٰهَ وَاشْهَدُوْ٘ا اَنِّيْ بَرِيْٓءٌ مِّمَّا تُشْرِكُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌م تشته‌كى نابێژين ژبلی هندێ كو هنده‌ك خوداوه‌ندێن مه‌ تو يێ هنگافتى ژ بـه‌ر كو تو خه‌لكى ژ په‌رستنا وان دده‌يه‌ پاش. وى گۆته‌ وان: هندى ئه‌زم ئه‌ز خودێ ل سه‌ر گۆتنا خۆ دكه‌مه‌ شاهد، وئه‌ز هه‌وه‌ ژى دكه‌مه‌ شاهد كو ئه‌زێ به‌ريمه‌ ژ وى تشتێ هوين بۆ خودێ دكه‌نه‌ هه‌ڤپشك.

55

مِنْ دُوْنِهٖ فَكِيْدُوْنِيْ جَمِيْعًا ثُمَّ لَا تُنْظِرُوْنِ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا هوين وئه‌و خوداوه‌ندێن هه‌وه‌ بۆ خۆ داناين ل خرابییا من بگه‌ڕيێن وزيانێ بگه‌هيننه‌ من، وهوين ده‌مه‌كێ كێم ژى خۆ گيرۆ نه‌كه‌ن؛ ئه‌ڤه‌ ژ به‌ر هندێ بوو چونكى هوودى دزانى نه‌ ئه‌و ونه‌ خوداوه‌ندێن وان نه‌شێن چو نه‌خۆشییێ بگه‌هيننه‌ وى.

56

اِنِّيْ تَوَكَّلْتُ عَلَي اللّٰهِ رَبِّيْ وَرَبِّكُمْ مَا مِنْ دَآبَّةٍ اِلَّا هُوَ اٰخِذٌۣ بِنَاصِيَتِهَا اِنَّ رَبِّيْ عَلٰي صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌زم من يێ خۆ هێلايه‌ ب هيڤییا خودێ ڤه‌ خودايێ خۆ وخودايێ هه‌وه‌، ئه‌وه‌ خودانێ هه‌ر تشته‌كى، وخودان ڕحه‌ك نينه‌ ل سه‌ر ڤى عه‌ردى ب ڕێڤه‌ بچت ئه‌گه‌ر خودێ خودانێ وى نه‌بت، وئه‌و د بن فه‌رمانا خودێ دا نه‌بت. هندى خودايێ منه‌ يێ ل سه‌ر ڕێكه‌كا ڕاست، ئـانـه‌كۆ ئه‌و د حوكم وشريعه‌تێ خۆ دا يێ دادكه‌ره‌.

57

فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقَدْ اَبْلَغْتُكُمْ مَّا٘ اُرْسِلْتُ بِهٖ٘ اِلَيْكُمْ وَيَسْتَخْلِفُ رَبِّيْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ وَلَا تَضُرُّوْنَهٗ شَيْــًٔا اِنَّ رَبِّيْ عَلٰي كُلِّ شَيْءٍ حَفِيْظٌ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ئه‌گه‌ر هوين پشت بده‌نه‌ وێ گازییا ئه‌ز به‌رێ هه‌وه‌ دده‌مێ كو ته‌وحيد وپه‌رستنا خودێ ب تنێ‌یه‌ ب ڕاستى من په‌ياما خودايێ خۆ گه‌هانده‌ هه‌وه‌، وهه‌وه‌ چو هێجه‌ت نه‌مان، وكو هه‌وه‌ باوه‌رى ب خودێ نه‌ئينا ئه‌و دێ هه‌وه‌ تێ به‌ت وملله‌ته‌كێ دى ئينت و ل شوينا هه‌وه‌ دانت‌، وهوين ب تشته‌كى زيانێ ل وى ناكه‌ن، هندى خودايێ منه‌ ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كى پارێزه‌ره‌، ئه‌وه‌ يێ من دپارێزت وناهێلت هوين نه‌خۆشییێ بگه‌هيننه‌ من.

58

وَلَمَّا جَآءَ اَمْرُنَا نَجَّيْنَا هُوْدًا وَّالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗ بِرَحْمَةٍ مِّنَّا وَنَجَّيْنٰهُمْ مِّنْ عَذَابٍ غَلِيْظٍ

تەفسیرا ساناهی

وده‌مێ فه‌رمانا مه‌ ب عه‌زابدانا ملله‌تێ هوودى هاتى مه‌ ژ قه‌نجیا خۆ هوود وخودان باوه‌ر ژ وێ عه‌زابێ ڕزگاركرن، ومه‌ ئه‌و ژ عه‌زابه‌كا دژوار ڕزگاركرن يا كو خودێ دايه‌ عادییان.

59

وَتِلْكَ عَادٌ جَحَدُوْا بِاٰيٰتِ رَبِّهِمْ وَعَصَوْا رُسُلَهٗ وَاتَّبَعُوْ٘ا اَمْرَ كُلِّ جَبَّارٍ عَنِيْدٍ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن هه‌ عادى بوون باوه‌رى ب ئايه‌تێن خودايێ خۆ نه‌ئينابوو وگوهدارییا پێغه‌مبه‌رێن وى نه‌كربوو، ووان گوهدارییا فه‌رمانا هه‌ر يه‌كێ خۆ ژ خودێ مه‌زنتر دبينت وحه‌قییێ قه‌بويل نه‌كه‌ت كر.

60

وَاُتْبِعُوْا فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا لَعْنَةً وَّيَوْمَ الْقِيٰمَةِ اَلَا٘ اِنَّ عَادًا كَفَرُوْا رَبَّهُمْ اَلَا بُعْدًا لِّعَادٍ قَوْمِ هُوْدٍ

تەفسیرا ساناهی

و د ڤێ دنيايێ دا له‌عنه‌تا خودێ ب دويڤ وان دا هاته‌ هنارتن و ل ڕۆژا قيامه‌تێ غه‌زه‌با خودێ. نێ هندى عادى بوون كافرى ب خودايێ خۆ كربوو. نێ تێ چوون ونه‌مان بۆ عادییێن ملله‌تێ هوودى بت.

61

وَاِلٰي ثَمُوْدَ اَخَاهُمْ صٰلِحًا قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗ هُوَ اَنْشَاَكُمْ مِّنَ الْاَرْضِ وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيْهَا فَاسْتَغْفِرُوْهُ ثُمَّ تُوْبُوْ٘ا اِلَيْهِ اِنَّ رَبِّيْ قَرِيْبٌ مُّجِيْبٌ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ بۆ ثه‌موودییان برايێ وان صالح هنارت، ئينا وى گۆته‌ وان: ئه‌ى ملله‌تێ من په‌رستنا خودێ ب تنێ بكه‌ن، وهوين ژ دل عيباده‌تى بۆ وى بكه‌ن؛ چونكى هه‌وه‌ ژ وى پێڤه‌تر چو خودايێن دى يێن حه‌ق نينن، ئه‌وه‌ يێ ده‌ست ب ئافراندنا هه‌وه‌ كرى ژ عه‌ردى ده‌مێ بابێ هه‌وه‌ ئاده‌م ژێ چێكرى، ووى هوين كرنه‌ ئاڤاكه‌رێن عه‌ردى، ڤێجا هوين داخوازا ژێبرنا گونه‌هان بۆ خۆ ژ وى بكه‌ن، وهوين ب تۆبه‌كا دورست ڤه‌ ل وى بزڤڕن. هندى خودايێ منه‌ يێ نێزيكى وییه‌ يێ ژ دل عيباده‌تى بۆ وى بكه‌ت، و ل وى بزڤڕت، وئه‌و د به‌رسڤا وى دئێت ئه‌گه‌ر وى دوعا ژێ كرن.

62

قَالُوْا يٰصٰلِحُ قَدْ كُنْتَ فِيْنَا مَرْجُوًّا قَبْلَ هٰذَا٘ اَتَنْهٰىنَا٘ اَنْ نَّعْبُدَ مَا يَعْبُدُ اٰبَآؤُنَا وَاِنَّنَا لَفِيْ شَكٍّ مِّمَّا تَدْعُوْنَا٘ اِلَيْهِ مُرِيْبٍ

تەفسیرا ساناهی

ثه‌موودییان گۆته‌ صالحی: ب ڕاستى به‌رى تو ڤێ گۆتنێ بێژيه‌ مه‌ هيڤییا مه‌ ئه‌و بوو تو ببییه‌ يه‌ك ژ مه‌زنێن مه‌، ئه‌رێ تو مه‌ پاشڤه‌ لێ دده‌ى كو ئه‌م وان خوداوه‌ندان بپه‌رێسين يێن بابێن مه‌ په‌رستنا وان دكر؟ وهندى ئه‌مين ئه‌م يێن د گومانێ دا ژ وێ گازییا تو به‌رێ مه‌ دده‌يێ كو ئه‌م خودێ ب تنێ بپه‌رێسين.

63

قَالَ يٰقَوْمِ اَرَءَيْتُمْ اِنْ كُنْتُ عَلٰي بَيِّنَةٍ مِّنْ رَّبِّيْ وَاٰتٰىنِيْ مِنْهُ رَحْمَةً فَمَنْ يَّنْصُرُنِيْ مِنَ اللّٰهِ اِنْ عَصَيْتُهٗ فَمَا تَزِيْدُوْنَنِيْ غَيْرَ تَخْسِيْرٍ

تەفسیرا ساناهی

صالحى گۆته‌ ملله‌تێ خۆ: ئه‌ى ملله‌تێ من بێژنه‌ من ئه‌گه‌ر ئه‌ز ل سه‌ر ڕێكه‌كا ئاشكه‌را بم ژ خودايێ خۆ وپێغه‌مبه‌رينى وكاربنه‌جهى ژ نك وى بۆ من هاتبت، ئه‌رێ ئه‌و كییه‌ يێ بشێت عه‌زابا خودێ ژ من پاشڤه‌ ببه‌ت ئه‌گه‌ر من گوهدارییا وى نه‌كر وپه‌ياما وى نه‌گه‌هانده‌ هه‌وه‌ وشيره‌ت ل هه‌وه‌ نه‌كرن؟ ئێدى هوين ژبلی زيانێ وبه‌رزه‌كرنێ ودويركرنا ژ حه‌قییێ تشته‌كى ل من زێده‌ ناكه‌ن.

64

وَيٰقَوْمِ هٰذِهٖ نَاقَةُ اللّٰهِ لَكُمْ اٰيَةً فَذَرُوْهَا تَاْكُلْ فِيْ٘ اَرْضِ اللّٰهِ وَلَا تَمَسُّوْهَا بِسُوْٓءٍ فَيَاْخُذَكُمْ عَذَابٌ قَرِيْبٌ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ى ملله‌تێ من ئه‌ڤ حێشتره‌ خودێ بۆ هه‌وه‌ يا كرییه‌ نيشان وده‌ليله‌ك ڕاستییا من د ڤێ گازییێ دا يا ئه‌ز به‌رێ هه‌وه‌ دده‌مێ ئاشكه‌را دكه‌ت، ڤێجا هوين وێ بهێلن دا ل عه‌ردێ خودێ بچه‌رت چونكى ڕزقێ وێ ل سه‌ر هه‌وه‌ نينه‌، وهوين ب ڤه‌كوشتنێ ده‌ست نه‌كه‌نێ، چونكى ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ وه‌ كر پشتى ڤه‌كوشتنا وێ ب ده‌مه‌كێ نێزيك عه‌زابه‌ك ژ خودێ دێ هه‌وه‌ گرت.

65

فَعَقَرُوْهَا فَقَالَ تَمَتَّعُوْا فِيْ دَارِكُمْ ثَلٰثَةَ اَيَّامٍ ذٰلِكَ وَعْدٌ غَيْرُ مَكْذُوْبٍ

تەفسیرا ساناهی

ئينا وان ئه‌و دره‌وين ده‌رێخست وحێشتر ڤه‌كوشت، ڤێجا صالحى گۆته‌ وان: سێ ڕۆژان هوين ل وارێ خۆ خۆشییێ ببه‌ن، پشتى وان هه‌ر سێ ڕۆژان مسۆگه‌ر عه‌زاب دێ ب سه‌ر هه‌وه‌ دا ئێت، وئه‌ڤه‌ سۆزه‌كه‌ ژ خودێ دره‌و تێدا نينه‌، وهه‌ر دێ ئێت.

66

فَلَمَّا جَآءَ اَمْرُنَا نَجَّيْنَا صٰلِحًا وَّالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗ بِرَحْمَةٍ مِّنَّا وَمِنْ خِزْيِ يَوْمِئِذٍ اِنَّ رَبَّكَ هُوَ الْقَوِيُّ الْعَزِيْزُ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ فه‌رمانا مه‌ ب تێبرنا ثه‌موودییان هاتى مه‌ ژ دلۆڤانییا خۆ صالح وئه‌وێن د گه‌ل دا باوه‌رى ئيناى ڕزگاركرن، ومه‌ ئه‌و ژ ڕه‌زيلی وشه‌رمزارییا وێ ڕۆژێ ڕزگاركرن. هندى خودايێ ته‌يه‌- ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ئه‌وه‌ خودان هێزێ زال، و ژ زالبوون وهێزدارییا وى بوو وى ملله‌تێن سه‌رداچووى تێبرن، وپێغه‌مبه‌ر ودويكه‌فتییێن وان ڕزگاركرن

67

وَاَخَذَ الَّذِيْنَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَاَصْبَحُوْا فِيْ دِيَارِهِمْ جٰثِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وده‌نگه‌كێ ب هێز وبلند ثه‌موودییێن زۆردار گرتن، ڤێجا ئه‌و ل وارێ خۆ بوونه‌ هنده‌ك كه‌له‌خێن مرار وكه‌فتنه‌ سه‌ر ده‌ڤى.

68

كَاَنْ لَّمْ يَغْنَوْا فِيْهَا اَلَا٘ اِنَّ ثَمُوْدَا۠ كَفَرُوْا رَبَّهُمْ اَلَا بُعْدًا لِّثَمُوْدَ

تەفسیرا ساناهی

هه‌ر وه‌كى ئه‌و -ژ له‌زێن نه‌مانا وان دا- ده‌مه‌كى ل وى جهى نه‌بووين. نێ هندى ثه‌موودى بوون وان باوه‌رى ب خودايێ خۆ نه‌ئينا بوو. نێ تێچوون ودويركه‌فتنا ژ دلۆڤانییا خودێ بۆ ثه‌موودییان بت، ڤێجا ئه‌و چه‌ند دڕه‌زيل ودل نـه‌خـۆشـن!!

69

وَلَقَدْ جَآءَتْ رُسُلُنَا٘ اِبْرٰهِيْمَ بِالْبُشْرٰي قَالُوْا سَلٰمًا قَالَ سَلٰمٌ فَمَا لَبِثَ اَنْ جَآءَ بِعِجْلٍ حَنِيْذٍ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى فريشته‌ هاتبوونه‌ نك ئيبراهيمى دا مزگينییێ ب بوونا ئيسحاقى ويه‌عقووبى د دويڤ وى دا بده‌نه‌ وى وژنكا وى، ئينا وان گۆت: سلاڤ ل ته‌ بن، وى د به‌رسڤا وان دا گۆت: سلاڤ ل هه‌وه‌ بن، وئه‌و ب له‌ز چوو وگۆلكه‌كا قه‌له‌و وسۆركرى بۆ وان ئينا دا ئه‌و ژێ بخۆ

70

فَلَمَّا رَاٰ٘ اَيْدِيَهُمْ لَا تَصِلُ اِلَيْهِ نَكِرَهُمْ وَاَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيْفَةً قَالُوْا لَا تَخَفْ اِنَّا٘ اُرْسِلْنَا٘ اِلٰي قَوْمِ لُوْطٍ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ ئيبراهيمى ديتى ئه‌و ده‌ستێن خۆ درێژ ناكه‌نێ و ژێ ناخۆن، ئه‌و چه‌نده‌ ل دلێ وى نه‌هات، وئه‌و د دل دا ب ترسێ حه‌سيا و د وان دا كه‌فته‌ گومانێ، فريشته‌يان -ده‌مێ ديتى ئيبراهيم يێ دترست- گۆت: نه‌ترسه‌ ئه‌م ملياكه‌تێن خودايێ ته‌ينه‌ ئه‌م بۆ ملله‌تێ لووطى يێن هاتينه‌ هنارتن دا وان تێ ببه‌ي

71

وَامْرَاَتُهٗ قَآئِمَةٌ فَضَحِكَتْ فَبَشَّرْنٰهَا بِاِسْحٰقَ وَمِنْ وَّرَآءِ اِسْحٰقَ يَعْقُوْبَ

تەفسیرا ساناهی

وژنكا ئيبراهيمى -ساڕا- ئه‌وا ل پشت په‌رده‌ى ژ پییان ڤه‌ ڕاوه‌ستاى گوهـ ل ئاخفتنێ دبوو، ئينا ژ مه‌نده‌هۆشییا وى تشتى دا يێ وێ گوهـ لێ بووى وێ كره‌ كه‌نى، ئينا مه‌ ل سه‌ر ئه‌زمانێ ملياكه‌تان مزگينى دا وێ كو دێ وێ ژ ئيبراهيمى كوڕه‌ك بت ناڤێ وى دێ ئيسحاق بت، ودێ وێ نه‌ڤییه‌ك ژ وى كوڕى هه‌بت، كو يه‌عقووبه‌.

72

قَالَتْ يٰوَيْلَتٰ٘ي ءَاَلِدُ وَاَنَا عَجُوْزٌ وَّهٰذَا بَعْلِيْ شَيْخًا اِنَّ هٰذَا لَشَيْءٌ عَجِيْبٌ

تەفسیرا ساناهی

وێ ژ مه‌نده‌هۆشى گۆت: وه‌ى بۆ من چاوا دێ من كوڕه‌ك بت وئه‌ز يا پيربوويم، وئه‌ڤه‌ زه‌لامێ من ژى يێ پيربووى و ب ناڤ سال ڤه‌ چووى؟ هندى بوونا بچويكه‌كییه‌ ژ يه‌كا وه‌كى من وزه‌لامێ من ل پيراتییێ تشته‌كێ عه‌جێبه

73

قَالُوْ٘ا اَتَعْجَبِيْنَ مِنْ اَمْرِ اللّٰهِ رَحْمَتُ اللّٰهِ وَبَرَكٰتُهٗ عَلَيْكُمْ اَهْلَ الْبَيْتِ اِنَّهٗ حَمِيْدٌ مَّجِيْدٌ

تەفسیرا ساناهی

فريشته‌يان گۆته‌ وێ: ئه‌رێ تو ژ حوكم وفه‌رمانا خودێ يا حێبه‌تییى؟ دلۆڤانى وپيرۆزییا خودێ ل سه‌ر هه‌وه‌ بنه‌مالا پێغه‌مبه‌رينییێ هه‌يه‌. هندى ئه‌وه‌ سالۆخه‌ت وكريارێن وى جهێ مه‌دح وسوپاسییێنه‌، وئه‌و د وان سالۆخه‌ت وكرياران دا خودانێ بلندى ومه‌زنییێ يه

74

فَلَمَّا ذَهَبَ عَنْ اِبْرٰهِيْمَ الرَّوْعُ وَجَآءَتْهُ الْبُشْرٰي يُجَادِلُنَا فِيْ قَوْمِ لُوْطٍ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ ترس ژ ئيبراهيمى چووى ژ به‌ر نه‌خوارنا مێهڤانێن وى بۆ خوارنێ، ومزگينى ب ئيسحاق ويه‌عقووبى بۆ وى هاتییه‌ دان، ئه‌و ما دان وستاندن د ده‌رحه‌قا تێبرنا ملله‌تێ لووطى دا د گه‌ل هنارتییێن مه‌ ك

75

اِنَّ اِبْرٰهِيْمَ لَحَلِيْمٌ اَوَّاهٌ مُّنِيْبٌ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئيبراهيمه‌ گه‌له‌ك يێ ئارامه‌ حه‌ز ژ هندێ ناكه‌ت له‌ز د عه‌زابدانێ دا بێته‌ كرن، گه‌له‌ك خۆ بۆ خودێ دشكێنت وهه‌وار دكه‌تێ، وئه‌و د هه‌مى كارێن خۆ دا ل خودێ دزڤڕ

76

يٰ٘اِبْرٰهِيْمُ اَعْرِضْ عَنْ هٰذَا اِنَّهٗ قَدْ جَآءَ اَمْرُ رَبِّكَ وَاِنَّهُمْ اٰتِيْهِمْ عَذَابٌ غَيْرُ مَرْدُوْدٍ

تەفسیرا ساناهی

هنارتییێن خودێ گۆت: ئه‌ى ئيبراهيم، تو ده‌ڤ ژ ڤێ هه‌ڤڕكییێ به‌رده‌ وداخوازا دلۆڤانییێ بۆ ملله‌تێ لووطى نه‌كه‌؛ چونكى وان يا خۆ هێژاى عه‌زابێ كرى، وفه‌رمانا خودايێ ته‌ هاتییه‌ كو وان تێ ببه‌ت، وهندى ئه‌ون عه‌زابه‌كا نه‌ئێته‌ زڤڕاندن ژ خودايێ وان دێ گه‌هته‌ وا

77

وَلَمَّا جَآءَتْ رُسُلُنَا لُوْطًا سِيْٓءَ بِهِمْ وَضَاقَ بِهِمْ ذَرْعًا وَّقَالَ هٰذَا يَوْمٌ عَصِيْبٌ

تەفسیرا ساناهی

وده‌مێ هنارتییێن مه‌ هاتينه‌ نك لووطى هاتنا وان بۆ وى يا خۆش نه‌بوو وئه‌و ژێ ته‌نگاڤ بوو؛ چونكى وى نه‌دزانى كو ئه‌و هنارتییێن خودێنه‌، ڤێجا ئه‌و ژ به‌ر ملله‌تێ خۆ ژ وان ترسا، وگۆت: ئه‌ڤه‌ ڕۆژه‌كا دژوار ونه‌خۆشه

78

وَجَآءَهٗ قَوْمُهٗ يُهْرَعُوْنَ اِلَيْهِ وَمِنْ قَبْلُ كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ السَّيِّاٰتِ قَالَ يٰقَوْمِ هٰ٘ؤُلَآءِ بَنَاتِيْ هُنَّ اَطْهَرُ لَكُمْ فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَلَا تُخْزُوْنِ فِيْ ضَيْفِيْ اَلَيْسَ مِنْكُمْ رَجُلٌ رَّشِيْدٌ

تەفسیرا ساناهی

وملله‌تێ لووطى ب غار هاتنه‌ نك وى بۆ داخوازییا كرنا خرابییێ، وبه‌رى هنگى وان خرابى د گه‌ل زه‌لامان دكر، ئينا لووطى گۆته‌ ملله‌تێ خــۆ: ئــه‌ڤــه‌ كــچێن منن وان ماره‌ بكه‌ن ئه‌و بۆ هه‌وه‌ پاقژتره‌ ژ وێ يا هوين دخوازن -ووى گۆت: كچێن من؛ چونكى هه‌ر پێغه‌مبه‌ره‌ك بۆ ئوممه‌تا خۆ وه‌كى بابێ يه‌ بۆ عه‌يالی- ڤێجا هوين ژ خودێ بترسن وخۆ ژ عه‌زابا وى بپارێزن، وهوين شه‌رما من نه‌به‌ن وته‌عدايییێ ل مێهڤانێن من نه‌كه‌ن، ئه‌رێ ما زه‌لامه‌كێ سه‌رڕاست د ناڤ هه‌وه‌ دا نينه‌، به‌رێ هه‌وه‌ ژ كرنا خرابییێ بده‌ته‌ پا

79

قَالُوْا لَقَدْ عَلِمْتَ مَا لَنَا فِيْ بَنَاتِكَ مِنْ حَقٍّ وَاِنَّكَ لَتَعْلَمُ مَا نُرِيْدُ

تەفسیرا ساناهی

ملله‌تێ لووطى گوتنه‌ وى: به‌رى نوكه‌ ژى ته‌ يێ زانى كو مه‌ چو پێتڤى ب ژنان نينه‌، وهندى تويى تو دزانى كانێ مه‌ چ دڤێت، ئانه‌كۆ ژ زه‌لامان پێڤه‌تر مه‌ كه‌س نه‌ڤێت.

80

قَالَ لَوْ اَنَّ لِيْ بِكُمْ قُوَّةً اَوْ اٰوِيْ٘ اِلٰي رُكْنٍ شَدِيْدٍ

تەفسیرا ساناهی

ده‌مێ وان ڕژدى ل سه‌ر كرنا خرابییێ كرى وى گۆته‌ وان: ئه‌گه‌ر ئه‌ز شيابامه‌ هه‌وه‌ يان من هنده‌ك پشته‌ڤان هه‌بان د گه‌ل من بان، يان من ئويجاخه‌ك هه‌با پشته‌ڤانییا من كربا، من نه‌ دهێلا هوين وێ بكه‌ن يا هه‌وه‌ دڤێت.

81

قَالُوْا يٰلُوْطُ اِنَّا رُسُلُ رَبِّكَ لَنْ يَّصِلُوْ٘ا اِلَيْكَ فَاَسْرِ بِاَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِّنَ الَّيْلِ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ اَحَدٌ اِلَّا امْرَاَتَكَ اِنَّهٗ مُصِيْبُهَا مَا٘ اَصَابَهُمْ اِنَّ مَوْعِدَهُمُ الصُّبْحُ اَلَيْسَ الصُّبْحُ بِقَرِيْبٍ

تەفسیرا ساناهی

فريشته‌يان گۆت: ئه‌ى لووط هندى ئه‌مين ئه‌م هنارتییێن خودايێ ته‌ينه‌ وى ئه‌م يێن هنارتين دا ئه‌م وان تێ ببه‌ين، وئه‌و ناگه‌هنه‌ ته‌، ڤێجا تو ومرۆڤێن خۆ ل دويماهییا شه‌ڤێ ژ ڤى گوندى ده‌ركه‌ڤن، وكه‌س ژ هه‌وه‌ ل خۆ نه‌زڤڕت؛ دا عه‌زابێ نه‌بينت ونه‌گه‌هتێ، به‌لێ ژنا ته‌ ئه‌وا ب كوفرێ ونفاقێ خيانه‌ت ل ته‌ كرى ئه‌و دێ گه‌هته‌ وێ يا گه‌هشتییه‌ ملله‌تێ وێ، هندى سپێده‌يه‌ ژڤانێ تێبرنا وانه‌، وسپێده‌ ده‌مه‌كێ نێزيكه‌.

82

فَلَمَّا جَآءَ اَمْرُنَا جَعَلْنَا عَالِيَهَا سَافِلَهَا وَاَمْطَرْنَا عَلَيْهَا حِجَارَةً مِّنْ سِجِّيْلٍ مَّنْضُوْدٍ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ فه‌رمانا مه‌ ب هاتنه‌ خوارا عه‌زابێ ل سه‌ر وان هه‌مییان هاتى مه‌ ژۆرییا وى گوندێ ئه‌و لێ دژيان كره‌ ژێرى وده‌رنشيفكر، ومه‌ ئه‌و به‌رێن ژ ته‌قنا ڕه‌ق وهشك هاتينه‌ دورستكرن ل وان باراندن. ئه‌و به‌ر ب ڕێزكرى بوون.

83

مُّسَوَّمَةً عِنْدَ رَبِّكَ وَمَا هِيَ مِنَ الظّٰلِمِيْنَ بِبَعِيْدٍ

تەفسیرا ساناهی

و ل نك خودايێ ته‌ دده‌سنيشانكرى بوون نه‌ وه‌كى به‌رێن عه‌ردى بوون، وئه‌ڤ به‌رێن خودێ ل ملله‌تێ لووطى باراندين ژ كافرێن قوره‌يشییان د دوير نينن كو ل وان ژى بێنه‌ باراندن. وئه‌ڤه‌ گه‌فه‌كه‌ ژ خودێ بۆ هه‌ر كه‌سێ ژ بن ئه‌مرێ وى ده‌ركه‌ڤت.

84

وَاِلٰي مَدْيَنَ اَخَاهُمْ شُعَيْبًا قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗ وَلَا تَنْقُصُوا الْمِكْيَالَ وَالْمِيْزَانَ اِنِّيْ٘ اَرٰىكُمْ بِخَيْرٍ وَّاِنِّيْ٘ اَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ مُّحِيْطٍ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ بۆ خه‌لكێ (مه‌ديه‌نێ) برايێ وان شوعه‌يب هنارت، ئينا وى گۆت: ئه‌ى ملله‌تێ من په‌رستنا خودێ ب تنێ بكه‌ن، هه‌وه‌ ژ وى پێڤه‌تر چو خودا يێن هێژاى په‌رستنێ نينن، وهوين مافێ مرۆڤان د پيڤان وكێشانێ دا كێم نه‌كه‌ن، هندى ئه‌زم ئه‌ز دبينم هوين د ژينه‌كا به‌رفه‌ره‌هـ وده‌وله‌مه‌ند دا دژين، وهندى ئه‌زم ژ به‌ر كێمكرنا هه‌وه‌ بۆ كێشان وپيڤانان ئه‌ز دترسم عه‌زابا ڕۆژه‌كا وه‌سا ب سه‌ر هه‌وه‌ دا بێت كو دۆرێ ل هه‌وه‌ بگرت.

85

وَيٰقَوْمِ اَوْفُوا الْمِكْيَالَ وَالْمِيْزَانَ بِالْقِسْطِ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ اَشْيَآءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْاَرْضِ مُفْسِدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ى ملله‌تێ من هوين ب دادییێ پيڤان وكێشانێ پێك بينن، ومافێن مرۆڤان د هه‌مى تشتان دا كێم نه‌كه‌ن، وهوين د عه‌ردى دا نه‌گه‌ڕن بێ ئه‌مرییا خودێ بكه‌ن وخرابكارییێ به‌لاڤ كه‌ن.

86

بَقِيَّتُ اللّٰهِ خَيْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ وَمَا٘ اَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيْظٍ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و مفايێ حه‌لال يێ بۆ هه‌وه‌ دمينت پشتى هوين كێشان وپيڤانێ ب دورستى پێك بينن بۆ هه‌وه‌ چێتره‌ ژ وى مالێ حه‌رام يێ هوين ب حيله‌ ب ده‌ست خۆ ڤه‌ دئينن، ئه‌گه‌ر ب دورستى هه‌وه‌ باوه‌رى ب خودێ هه‌بت، هوين پێگيرییێ ب فه‌رمانا وى بكه‌ن، وئه‌ز ل سه‌ر هه‌وه‌ زێره‌ڤان نينم كارێ هه‌وه‌ بهژمێرم.

87

قَالُوْا يٰشُعَيْبُ اَصَلٰوتُكَ تَاْمُرُكَ اَنْ نَّتْرُكَ مَا يَعْبُدُ اٰبَآؤُنَا٘ اَوْ اَنْ نَّفْعَلَ فِيْ٘ اَمْوَالِنَا مَا نَشٰٓؤُا اِنَّكَ لَاَنْتَ الْحَلِيْمُ الرَّشِيْدُ

تەفسیرا ساناهی

وان گۆت: ئه‌ى شوعه‌يب ئه‌رێ ئه‌و نڤێژا تو دكه‌ى فه‌رمانێ ل ته‌ دكه‌ت كو ئه‌م په‌رستنا وان صه‌نه‌مان بهێلين يێن بابێن مه‌ په‌رستن بۆ دكر، يان ئه‌م وان فه‌ند وفێلێن مه‌ دڤێن د مالێ خۆ دا بكه‌ين؟ ووان -ب تڕانه‌پێكرن ڤه‌- گۆته‌ وى: ب ڕاستى هندى تويى تو مرۆڤه‌كێ ئارام وسه‌رڕاستى.

88

قَالَ يٰقَوْمِ اَرَءَيْتُمْ اِنْ كُنْتُ عَلٰي بَيِّنَةٍ مِّنْ رَّبِّيْ وَرَزَقَنِيْ مِنْهُ رِزْقًا حَسَنًا وَمَا٘ اُرِيْدُ اَنْ اُخَالِفَكُمْ اِلٰي مَا٘ اَنْهٰىكُمْ عَنْهُ اِنْ اُرِيْدُ اِلَّا الْاِصْلَاحَ مَا اسْتَطَعْتُ وَمَا تَوْفِيْقِيْ٘ اِلَّا بِاللّٰهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَاِلَيْهِ اُنِيْبُ

تەفسیرا ساناهی

شوعه‌يبى گۆت: ئه‌ى ملله‌تێ من هوين چ دبێژن ئه‌گه‌ر ئه‌ز ل سه‌ر ڕێكه‌كا ئاشكه‌رابم ژ خودايێ خۆ -د وى تشتى دا يێ ئه‌ز به‌رێ هه‌وه‌ دده‌مێ كو هوين په‌رستنێ بۆ خودێ ب تنێ بكه‌ن، وحيلێ د مالی دا نه‌كه‌ن- ووى ژ نك خۆ ڕزقه‌كێ به‌رفره‌هـ وحه‌لال وباش دابته‌ من؟ ومن نه‌ڤێت ئه‌ز هه‌وه‌ ژ تشته‌كى بده‌مه‌ پاش، پاشى ئه‌ز ب خۆ دپشت هه‌وه‌ ڕا بچم وى تشتى بكه‌م، وهه‌ما من ب ڤى كارێ خۆ ژ چاككرنێ پێڤه‌تر چو ددى نه‌ڤێت، وهه‌ما ڕێككه‌فتنا من -د گه‌ل ڕاستییێ وچاككرنا هه‌وه‌- ب خودێ ب تنێ‌یه‌، من خۆ ب هيڤییا خودێ ب تنێ ڤه‌ هێلايه‌ وئه‌ز ب تۆبه‌كرنێ ل وى دزڤڕم.

89

وَيٰقَوْمِ لَا يَجْرِمَنَّكُمْ شِقَاقِيْ٘ اَنْ يُّصِيْبَكُمْ مِّثْلُ مَا٘ اَصَابَ قَوْمَ نُوْحٍ اَوْ قَوْمَ هُوْدٍ اَوْ قَوْمَ صٰلِحٍ وَمَا قَوْمُ لُوْطٍ مِّنْكُمْ بِبَعِيْدٍ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ى ملله‌تێ من بلا دوژمناتى ونه‌ڤيانا هه‌وه‌ بۆ من وه‌ ل هه‌وه‌ نه‌كه‌ت هوين به‌رده‌وامییێ ل سه‌ر وێ كوفرێ بكه‌ن يا هوين ل سه‌ر، ڤێجا ئه‌و بێته‌ سه‌رێ هه‌وه‌ يا هاتییه‌ سه‌رێ ملله‌تێ نووحى يان ملله‌تێ هوودى يان ملله‌تێ صالحى، وملله‌تێ لووطى وئه‌و عه‌زابا هاتییه‌ سه‌رێ وان ژ هه‌وه‌ يێ دويره‌ نينه‌ نه‌ ژ لايێ جهى ڤه‌ ونه‌ ژ لايێ ده‌مى ڤه‌.

90

وَاسْتَغْفِرُوْا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوْبُوْ٘ا اِلَيْهِ اِنَّ رَبِّيْ رَحِيْمٌ وَّدُوْدٌ

تەفسیرا ساناهی

وهوين داخوازا ژێبرنا گونه‌هان ژ خودايێ خۆ بكه‌ن، پاشى ل گوهدارییا وى بزڤڕن وبه‌رده‌وام ل سه‌ر وێ چه‌ندێ بمينن. هندى خودايێ منه‌ دلۆڤانكارێ خودان ڤيانه‌ بۆ وى يێ تۆبه‌ بكه‌ت. وئايه‌ت هندێ دگه‌هينت كو خودێ سالۆخه‌تێ دلۆڤانییێ وڤيانێ هه‌يه‌، ب ڕه‌نگه‌كێ هێژاى وى بت.

91

قَالُوْا يٰشُعَيْبُ مَا نَفْقَهُ كَثِيْرًا مِّمَّا تَقُوْلُ وَاِنَّا لَنَرٰىكَ فِيْنَا ضَعِيْفًا وَلَوْلَا رَهْطُكَ لَرَجَمْنٰكَ وَمَا٘ اَنْتَ عَلَيْنَا بِعَزِيْزٍ

تەفسیرا ساناهی

وان گۆت: ئه‌ى شوعه‌يب ئه‌م د گه‌له‌كێ ژ وێ ناگه‌هين يا تو دبێژى، وهندى ئه‌مين ئه‌م ته‌ د ناڤ خۆ دا لاواز دبينين وتو نه‌ ژ مه‌زن وسه‌رۆكێن مه‌يى، وئه‌گه‌ر ژ به‌ر ئويجاخا ته‌ نه‌با -كو ئه‌و ژى ل سه‌ر دينێ وان بوون- ئه‌م دا به‌ران ل ته‌ بارينين، وته‌ چو ڕێز وبهايێ خۆ ل نك مه‌ نينه‌.

92

قَالَ يٰقَوْمِ اَرَهْطِيْ٘ اَعَزُّ عَلَيْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ وَاتَّخَذْتُمُوْهُ وَرَآءَكُمْ ظِهْرِيًّا اِنَّ رَبِّيْ بِمَا تَعْمَلُوْنَ مُحِيْطٌ

تەفسیرا ساناهی

وى گۆت: ئه‌ى ملله‌تێ من ئه‌رێ ما ئويجاخا من ل به‌ر هه‌وه‌ ژ خودێ ب بهاتره‌؟ وهه‌وه‌ فه‌رمانا خودايێ خۆ هاڤێتییه‌ پشت خۆ، هوين پێگيرییێ ب گۆتنێن وى ناكه‌ن، هندى خودايێ منه‌ دۆرا ل وى تشتى گرتى يێ هوين دكه‌ن، هندى دندكه‌كێ ژ كار وكريارێن هه‌وه‌ ل به‌ر وى به‌رزه‌ نابت، وئه‌و دوير يان نێزيك دێ هه‌وه‌ سه‌را وى كارى جزا ده‌ت.

93

وَيٰقَوْمِ اعْمَلُوْا عَلٰي مَكَانَتِكُمْ اِنِّيْ عَامِلٌ سَوْفَ تَعْلَمُوْنَ مَنْ يَّاْتِيْهِ عَذَابٌ يُّخْزِيْهِ وَمَنْ هُوَ كَاذِبٌ وَارْتَقِبُوْ٘ا اِنِّيْ مَعَكُمْ رَقِيْبٌ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ى ملله‌تێ من هه‌ر كاره‌كێ ژ هه‌وه‌ بێت هوين د جهێ خۆ دا بكه‌ن، هندى ئه‌زم ئه‌ز دێ ل سه‌ر ڕێكا خۆ كارى كه‌م وبه‌رێ هه‌وه‌ ده‌مه‌ ته‌وحيدێ، پاشى هوين دێ زانن كانێ كى ژ مه‌ عه‌زابه‌كا وه‌سا دێ ب سه‌رى ئێت كو وى شه‌رمزار بكه‌ت، وكانێ كى ژ مه‌ د گۆتنا خۆ دا يێ دره‌وينه‌، ئه‌ز يان هوين؟ وهوين چاڤه‌رێیى وێ بن يا كو دێ ب سه‌رێ هه‌وه‌ ئێت ئه‌ز د گه‌ل هه‌وه‌ ژ زێره‌ڤانامه‌. وئه‌ڤه‌ گه‌فه‌كا دژواره‌ بۆ وان.

94

وَلَمَّا جَآءَ اَمْرُنَا نَجَّيْنَا شُعَيْبًا وَّالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗ بِرَحْمَةٍ مِّنَّا وَاَخَذَتِ الَّذِيْنَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَاَصْبَحُوْا فِيْ دِيَارِهِمْ جٰثِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ فه‌رمانا مه‌ ب تێبرنا ملله‌تێ شوعه‌يبى هاتى مه‌ ب دلۆڤانییه‌كێ ژ نك خۆ پێغه‌مبه‌رێ خۆ شوعه‌يب وئه‌وێن باوه‌رى د گه‌ل وى ئيناى ڕزگاركرن، وقێڕییه‌كێ ژ عه‌سمانى ئه‌وێن زۆردارى كرى گرتن، وئه‌و تێبرن، ڤێجا ئه‌و ل وارێ خۆ كه‌فتنه‌ سه‌ر چۆكان وهشك بوون ومرن.

95

كَاَنْ لَّمْ يَغْنَوْا فِيْهَا اَلَا بُعْدًا لِّمَدْيَنَ كَمَا بَعِدَتْ ثَمُوْدُ

تەفسیرا ساناهی

هه‌ر وه‌كى ئه‌و ده‌مه‌كى د وى جهى دا نه‌بووين. نێ دويركه‌فتن وتێچوون بۆ (مه‌ديه‌ن) بت -كو خودێ ئه‌و تێبرين وشه‌رمزاركرين- هه‌ر وه‌كى ثه‌موودى تێچووين، وئه‌ڤ هه‌ردو ئويجاخه‌ د تێبرنێ دا دپشكدار بوون.

96

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا مُوْسٰي بِاٰيٰتِنَا وَسُلْطٰنٍ مُّبِيْنٍ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ مووسا ب ده‌ليلێن ئاشكه‌را ل سه‌ر ته‌وحيدا خۆ وهێجه‌ته‌كا ڕوهن بۆ وى يێ ب دله‌كێ ساخله‌م هزرا خۆ تێدا بكه‌ت هنارت، ئه‌و ده‌ليل وهێجه‌تێن دره‌وا وى ئاشكه‌را دكه‌ت يێ خوداينییێ بۆ خۆ ده‌ست نيشان بكه‌ت.

97

اِلٰي فِرْعَوْنَ وَمَلَا۠ئِهٖ فَاتَّبَعُوْ٘ا اَمْرَ فِرْعَوْنَ وَمَا٘ اَمْرُ فِرْعَوْنَ بِرَشِيْدٍ

تەفسیرا ساناهی

مه‌ مووسا بۆ فيرعه‌ونى ومه‌زنێن ملله‌تێ وى هنارت، ئينا فيرعه‌ون كافربوو وفه‌رمان ل ملله‌تێ خۆ كر كو دويكه‌فتنا وى بكه‌ن، ووان گوهدارییا وى كر، و ب گۆتنا مووساى نه‌كر، وچو هيدايه‌ت وسه‌رڕاستى د كارێ فيرعه‌ونى دا نه‌بوو، به‌لكى نه‌زانين وبه‌رزه‌بوون وكوفر وسه‌رڕه‌قى تێدا هه‌بوو.

98

يَقْدُمُ قَوْمَهٗ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ فَاَوْرَدَهُمُ النَّارَ وَبِئْسَ الْوِرْدُ الْمَوْرُوْدُ

تەفسیرا ساناهی

ل ڕۆژا قيامه‌تێ فيرعه‌ون ب به‌را ملله‌تێ خۆ دكه‌ڤت حه‌تا وان دبه‌ته‌ ئاگرى، و چ پيسه‌ جهه‌ ئه‌و دچنىَ!

99

وَاُتْبِعُوْا فِيْ هٰذِهٖ لَعْنَةً وَّيَوْمَ الْقِيٰمَةِ بِئْسَ الرِّفْدُ الْمَرْفُوْدُ

تەفسیرا ساناهی

و د گه‌ل وێ عه‌زابا خودێ د دنيايێ دا دايه‌ وان كو ئه‌و د ده‌ريايێ دا خه‌ندقاندين له‌عنه‌ت ژى ب دويڤ وان دا هنارت، و ل ڕۆژا قيامه‌تێ ژى وى ب برنا وان بۆ ئاگرى له‌عنه‌ته‌كا دى ب دويڤ وان دا هنارت، و چ پيسه‌ عه‌زاب وله‌عنه‌ته‌ ل دنيايێ وئاخره‌تێ ل سه‌ر وان كۆمبووى.

100

ذٰلِكَ مِنْ اَنْۣبَآءِ الْقُرٰي نَقُصُّهٗ عَلَيْكَ مِنْهَا قَآئِمٌ وَّحَصِيْدٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وا هه‌ يا كو مه‌ بۆ ته‌ گۆتى -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ژ ده‌نگ وباسێن وان گوندانه‌ يێن مه‌ خه‌لكێ وان تێبرين ئه‌م بۆ ته‌ دبێژين، و ژ وان گوندان هنده‌ك هه‌نه‌ هێشتا شوينوارێن وان دبه‌رچاڤن، و ژ وان هه‌نه‌ يێن شوينوارێن وان ژى نه‌ماين.

101

وَمَا ظَلَمْنٰهُمْ وَلٰكِنْ ظَلَمُوْ٘ا اَنْفُسَهُمْ فَمَا٘ اَغْنَتْ عَنْهُمْ اٰلِهَتُهُمُ الَّتِيْ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ لَّمَّا جَآءَ اَمْرُ رَبِّكَ وَمَا زَادُوْهُمْ غَيْرَ تَتْبِيْبٍ

تەفسیرا ساناهی

وتێبرنا وان تشته‌كێ نه‌حه‌ق نه‌بوو، به‌لكى وان ب شركێ وخرابكارییا د عه‌ردى دا زۆردارى ل خۆ كربوو، ڤێجا وان خوداوه‌ندێن وان ژبلی خودێ دوعا ژێ دكرن ودخواست كو خرابییێ ژ وان دوير بكه‌ن چو مفا نه‌گه‌هانده‌ وان ده‌مێ فه‌رمانا خودايێ ته‌ ب عه‌زابدانا وان هاتى، وخوداوه‌ندێن وان ژبلی تێچوون وزيانێ تشته‌ك ل وان زێده‌ نه‌كر.

102

وَكَذٰلِكَ اَخْذُ رَبِّكَ اِذَا٘ اَخَذَ الْقُرٰي وَهِيَ ظَالِمَةٌ اِنَّ اَخْذَهٗ٘ اَلِيْمٌ شَدِيْدٌ

تەفسیرا ساناهی

وكانێ چاوا من خه‌لكێ وان گوندێن زۆردار ب عه‌زابێ گرتن ده‌مێ وان بێ ئه‌مرییا من كرى، وه‌سا ئه‌ز دێ خه‌لكێ گوندێن دى ژى ب عه‌زابێ گرم ئه‌گه‌ر وان ب كوفرا ب خودێ ونه‌گوهدارییا وى زۆردارى ل خۆ كر. هندى گرتنا وییه‌ ب عه‌زابێ يا ب ئێش ودژواره‌.

103

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّمَنْ خَافَ عَذَابَ الْاٰخِرَةِ ذٰلِكَ يَوْمٌ مَّجْمُوْعٌ لَّهُ النَّاسُ وَذٰلِكَ يَوْمٌ مَّشْهُوْدٌ

تەفسیرا ساناهی

هندى د گرتنا مه‌ دايه‌ بۆ خه‌لكێ گوندێن زۆردار شيره‌ت وعيبره‌ته‌ك بۆ وى هه‌يه‌ يێ ژ عه‌زابا خودێ يا ل ڕۆژا قيامه‌تێ بترست، ئه‌وێ ڕۆژا مرۆڤ هه‌مى تێدا بۆ حسێبێ وجزادانێ دئێنه‌ كۆمكرن، وخه‌لك هه‌مى وێ ڕۆژێ دبينن.

104

وَمَا نُؤَخِّرُهٗ٘ اِلَّا لِاَجَلٍ مَّعْدُوْدٍ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌م ڕۆژا قيامه‌تێ ژ هه‌وه‌ پاشڤه‌ نابه‌ین بۆ ده‌مه‌كێ ل نك مه‌ ئاشكه‌را نه‌بت، نه‌ ئه‌و ژ وى ده‌مێ كێمتر لێ دئێت يێ مه‌ بۆ داناى نه‌ زێده‌تر.

105

يَوْمَ يَاْتِ لَا تَكَلَّمُ نَفْسٌ اِلَّا بِاِذْنِهٖ فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَّسَعِيْدٌ

تەفسیرا ساناهی

ده‌مێ ڕۆژا قيامه‌تێ دئێت، نه‌فسه‌ك بێ ده‌ستويرییا خودايێ خۆ نائاخڤت، ڤێجا ژ وان هه‌يه‌ يێ دل نه‌خۆش وهێژاى عه‌زابێ، و ژ وان هه‌يه‌ يێ دلشاد وقه‌نجى د گه‌ل هاتییه‌ كرن.

106

فَاَمَّا الَّذِيْنَ شَقُوْا فَفِي النَّارِ لَهُمْ فِيْهَا زَفِيْرٌ وَّشَهِيْقٌ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا هندى ئه‌ون يێن د دنيايێ دا ژ به‌ر باوه‌رییا وان يا خراب وكارێ وان يێ نه‌باش دل نه‌خۆش بووين، جهێ وان ئاگره‌، ژ به‌ر دژوارییا عه‌زابێ يا ئه‌و تێدا ل وێرێ بێهن به‌ردان وبێهن هلكێشان ب كرێتترين ڕه‌نگ وان دگرت، هه‌روهه‌ر ئه‌و دێ تێدا مينن هندى عه‌سمان وعه‌رد هه‌بن، ڤێجا نه‌ عه‌زابا وان ب دويماهى دئێت ونه‌ دئێته‌ ڤه‌بڕين، به‌لكى هه‌را به‌رده‌وامه‌، وه‌سا تێ نه‌بت ئه‌گه‌ر خودايێ ته‌ ڤيا گونه‌هكارێن خه‌لكێ ته‌وحيدێ پشتى ده‌مه‌كى ژ ئاگرى بينته‌ ده‌ر.

107

خٰلِدِيْنَ فِيْهَا مَا دَامَتِ السَّمٰوٰتُ وَالْاَرْضُ اِلَّا مَا شَآءَ رَبُّكَ اِنَّ رَبَّكَ فَعَّالٌ لِّمَا يُرِيْدُ

تەفسیرا ساناهی

هــنــدى خـودايێ ته‌يه ‌-ئه‌ى موحه‌ممه‌د- هه‌ر تشته‌كێ وى بڤێت ئه‌و دكه‌ت.

108

وَاَمَّا الَّذِيْنَ سُعِدُوْا فَفِي الْجَنَّةِ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا مَا دَامَتِ السَّمٰوٰتُ وَالْاَرْضُ اِلَّا مَا شَآءَ رَبُّكَ عَطَآءً غَيْرَ مَجْذُوْذٍ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن خودێ دلشادى ب ڕزقێ وان كرى ئه‌و دێ چنه‌ د به‌حه‌شتێ دا هندى عه‌سمان وعه‌رد هه‌بن ئه‌و دێ تێدا بن، ئه‌و ده‌سته‌ك تێ نه‌بت يا خودێ ڤياى وان گيرۆ بكه‌ت، كو گونه‌هكارێن خه‌لكێ ته‌وحيدێنه‌، ئه‌و ده‌مه‌كى دێ ميننه‌ د ئاگرى دا پاشى ب حه‌زكرن ودلۆڤانییا خودێ ئه‌و دێ ژ ئاگرى ده‌ركه‌ڤن وچنه‌ به‌حه‌شتێ، وخودايێ ته‌ دانه‌كا بێ ڤه‌بڕين د به‌حه‌شتێ دا دێ ده‌ته‌ ڤان دلشادان.

109

فَلَا تَكُ فِيْ مِرْيَةٍ مِّمَّا يَعْبُدُ هٰ٘ؤُلَآءِ مَا يَعْبُدُوْنَ اِلَّا كَمَا يَعْبُدُ اٰبَآؤُهُمْ مِّنْ قَبْلُ وَاِنَّا لَمُوَفُّوْهُمْ نَصِيْبَهُمْ غَيْرَ مَنْقُوْصٍ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- د مه‌سه‌لا نه‌حه‌قییا وى تشتى دا يێ كافرێن ملله‌تێ ته‌ دپه‌رێسن ب گومان نه‌كه‌ڤه‌، ژ وان صه‌نه‌مان پێڤه‌تر يێن بابێن وان به‌رێ دپه‌رێسين ئه‌و په‌رستنا تشته‌كێ دى ناكه‌ن، وهندى ئه‌مين ئه‌م بارا وان ژ وێ سـۆزا مـه‌ دايێ بێ كێماتى دێ ده‌ينێ.

110

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَي الْكِتٰبَ فَاخْتُلِفَ فِيْهِ وَلَوْلَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَّبِّكَ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ وَاِنَّهُمْ لَفِيْ شَكٍّ مِّنْهُ مُرِيْبٍ

تەفسیرا ساناهی

وب ڕاستى مه‌ كيتاب كو ته‌وراته‌ دابوو مووساى، ئينا ملله‌تێ وى د ده‌رحه‌قا وێ دا ژێك جودابوون، ڤێجا هنده‌كان باوه‌رى پێ ئينا وهنده‌ك پێ كافر بوون. وئه‌گه‌ر نه‌ ژ به‌ر په‌يڤا خودايێ ته‌ بايه‌ كو له‌زێ د عه‌زابدانا به‌نییێن خۆ دا نه‌كه‌ت، د دنيايێ دا حوكمێ خۆ ب تێبرنا دره‌وپێكه‌ران و ب ڕزگاركرنا خودان باوه‌ران دا ب جهـ ئينت. وهندى كافرێن ملله‌تێ ته‌نه‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- د مه‌سه‌لا ڤێ قورئانێ دا د گومانه‌كا گومان دانه‌.

111

وَاِنَّ كُلًّا لَّمَّا لَيُوَفِّيَنَّهُمْ رَبُّكَ اَعْمَالَهُمْ اِنَّهٗ بِمَا يَعْمَلُوْنَ خَبِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

وهه‌مى ئه‌ڤ ملله‌تێن جودا جودا يێن مه‌ به‌حسێ وان بۆ ته‌ كرى خودايێ ته‌ جزايێ كريارێن وان ل ڕۆژا قيامه‌تێ ب دورستى دێ ده‌تێ، ئه‌گه‌ر وان قه‌نجى كربت دێ قه‌نجییێ ده‌تێ، وئه‌گه‌ر خرابى كربت دێ خرابییێ ده‌تێ، هندى خودايێ ته‌يه‌ ب كارێ ئه‌ڤ بوتپه‌رێسه‌ دكه‌ن يێ شاره‌زايه‌.

112

فَاسْتَقِمْ كَمَا٘ اُمِرْتَ وَمَنْ تَابَ مَعَكَ وَلَا تَطْغَوْا اِنَّهٗ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- وهه‌چییێ د گه‌ل ته‌ تۆبه‌كرى وه‌سا خۆ ل سه‌ر ڕێكێ ڕاست بكه‌ن وه‌كى خودايێ ته‌ فه‌رمان پێ كرى، وهوين پێ ل وان توخويبان نه‌دانن يێن خودێ بۆ هه‌وه‌ داناين، هندى خودايێ هه‌وه‌يه‌ ب هه‌مى كريارێن هوين دكه‌ن يێ بينه‌ره‌، تشته‌ك ژێ ل وى به‌رزه‌ نابت، وئه‌و دێ هه‌وه‌ سه‌را وان جزاده‌ت.

113

وَلَا تَرْكَنُوْ٘ا اِلَي الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ وَمَا لَكُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ مِنْ اَوْلِيَآءَ ثُمَّ لَا تُنْصَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهوين مه‌يلدارییێ بۆ ڤان كافرێن زۆردار نه‌كه‌ن، دا ئاگر ب هه‌وه‌ نه‌كه‌ڤت، وهه‌وه‌ ژبلی خودێ چو پشته‌ڤان نينن هه‌وه‌ ب سه‌ر بێخن، وسه‌ركارییا هه‌وه‌ بكه‌ن.

114

وَاَقِمِ الصَّلٰوةَ طَرَفَيِ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِّنَ الَّيْلِ اِنَّ الْحَسَنٰتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّاٰتِ ذٰلِكَ ذِكْرٰي لِلذّٰكِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ب دورستى ب كرنا نڤێژێ ڕاببه‌ ل هه‌ردو لايێن ڕۆژێ ل سپێدێ وئێڤارى، و د هنده‌ك ده‌مێن شه‌ڤێ دا. هندى كرنا باشییانه‌ گونه‌هێن بۆرى ژێ دبه‌ت، وفه‌رمان ب كرنا نڤێژێ ودياركرنا هندێ كو باشى گونه‌هان ژێ دبه‌ن، بيرئينانه‌كه‌ بۆ وى يێ بيرا خۆ لێ بينته‌ڤه‌ ووجه‌كێ بۆ خۆ ژێ بگرت.

115

وَاصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێهنا خۆ ل سه‌ر نڤێژێ فره‌هـ بكه‌، و ل سه‌ر هه‌ر نه‌خۆشییه‌كا تو ژ بوتپه‌رێسێن ملله‌تێ خۆ ببينى؛ چونكى هندى خودێ‌یه‌ خێرا كريارێن قه‌نجيكاران به‌رزه‌ ناكه‌ت.

116

فَلَوْلَا كَانَ مِنَ الْقُرُوْنِ مِنْ قَبْلِكُمْ اُولُوْا بَقِيَّةٍ يَّنْهَوْنَ عَنِ الْفَسَادِ فِي الْاَرْضِ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّنْ اَنْجَيْنَا مِنْهُمْ وَاتَّبَعَ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا مَا٘ اُتْرِفُوْا فِيْهِ وَكَانُوْا مُجْرِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ وما ژ وان ملله‌تێن بۆرى هنده‌ك به‌رمايێن خێرخواز وخودانێن چاكییێ نه‌بوون كافران ژ كوفرا وان پاشڤه‌ لێ بده‌ن، ونه‌هێلن ئه‌و خرابكارییێ د عه‌ردى دا بكه‌ن، ژ وان ملله‌تان كێم تێ نه‌بن ژ وان يێن باوه‌رى ئيناى كه‌س نه‌بوو وێ چه‌ندێ بكه‌ت، ڤێجا خودێ ئه‌و هژمارا كێم ژ وێ عه‌زابێ ڕزگاركرن يا دايه‌ زۆرداران. وپترییا وان -ژ يێن زۆردارى ل خۆ كرى- دويكه‌فتنا وان خۆشییێن دنيايێ كر يێن بۆ وان هاتينه‌ دان، وده‌مێ وان ئه‌ڤ چه‌نده‌ كرى ئه‌و دتاوانبار وزۆردار بوون، له‌و ئه‌و هێژاى عه‌زابێ بوون.

117

وَمَا كَانَ رَبُّكَ لِيُهْلِكَ الْقُرٰي بِظُلْمٍ وَّاَهْلُهَا مُصْلِحُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ونه‌بوويه‌ كو خودايێ ته ‌-ئه‌ى موحه‌ممه‌د- گونده‌كى ژ گوندان تێ ببه‌ت وخه‌لكێ وى چاكییێ د عه‌ردى دا بكه‌ن، وخۆ ژ زۆردارییێ وخرابكارییێ بده‌نه‌ پاش، به‌لكى ئه‌و ژ به‌ر زۆردارى وخرابكارییا وان وان تێ دبه‌ت.

118

وَلَوْ شَآءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ اُمَّةً وَّاحِدَةً وَّلَا يَزَالُوْنَ مُخْتَلِفِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر خودايێ ته‌ حه‌زكربا دا مرۆڤان هه‌مییان كه‌ته‌ يه‌ك ده‌سته‌ك و ل سه‌ر يه‌ك دينى كۆم كه‌ت كو دينێ ئيسلامێیه‌، به‌لێ وى ئه‌ڤ چه‌نده‌ حه‌زنه‌كرییه‌، ڤێجا مرۆڤ د دينێن خۆ دا هه‌ر دێ مينن دژێكجودا؛ ئه‌ڤه‌ ل دويڤ حكمه‌تا وییه‌.

119

اِلَّا مَنْ رَّحِمَ رَبُّكَ وَلِذٰلِكَ خَلَقَهُمْ وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لَاَمْلَــَٔنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ اَجْمَعِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌و تێ نه‌بن يێن خودايێ ته‌ دلۆڤانى پێ برى ڤێجا وان باوه‌رى ب خودێ ئيناى ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رێن وى كرى، هندى ئه‌ون ئه‌و د ته‌وحيدا خودێ دا و د وى تشتى دا يێن پێغه‌مبه‌ر پێ ژ نك خودێ هاتين ژێك جودا نابن، وحكمه‌تا خودێ وه‌سا خواستییه‌ كو وى ئه‌و ل سه‌ر دو ده‌سته‌كان ئافراندينه‌: ده‌سته‌كه‌كا دل نه‌خۆش وده‌سته‌كه‌كا دلشاد، وهه‌ر يه‌كى ئه‌و ڕێ ل به‌ر يا هاتییى خۆشكرن يا ئه‌و بۆ هاتییه‌ ئافراندن. و ب ڤێ چه‌ندێ سۆزا خودێ داى ب جهـ دئێت: كو ئه‌و جه‌هنه‌مێ ژ وان ئه‌جنه‌ ومرۆڤێن دويكه‌فتنا ئبليسى كرى دێ تژى كه‌ت.

120

وَكُلًّا نَّقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ اَنْۣبَآءِ الرُّسُلِ مَا نُثَبِّتُ بِهٖ فُؤَادَكَ وَجَآءَكَ فِيْ هٰذِهِ الْحَقُّ وَمَوْعِظَةٌ وَّذِكْرٰي لِلْمُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌م ژ ده‌نگ وباسێن وان پێغه‌مبه‌رێن به‌رى ته ‌-ئه‌ى موحه‌ممه‌د- هندێ بۆ ته‌ دبێژين هندى ته‌ پێتڤى پێ هه‌ى كو دلێ ته‌ پێ موكم ببت وتو بشێى پێ ب كارێ پێغه‌مبه‌رينییێ ڕاببى، و ب ڕاستى د ڤێ سووره‌تێ دا ئاشكه‌راكرنا وێ حه‌قییێ يا تو ل سه‌ر هـاتییه‌، وشيره‌ته‌كـا كافر پێ پاشڤه‌ بچن بۆ ته‌ تێدا هاتییه‌، وبيرئينانه‌كا خودان باوه‌ر بيرا خۆ پێ بيننه‌ ڤه‌.

121

وَقُلْ لِّلَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ اعْمَلُوْا عَلٰي مَكَانَتِكُمْ اِنَّا عٰمِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ وان كافران يێن باوه‌رییێ ب ته‌وحيدا خودێ نائينن: كارێ هه‌وه‌ بڤێت ژ به‌رگرییا گازییا ئيسلامێ ونه‌ياره‌تییا پێغه‌مبه‌رى وهه‌ڤالێن وى هوين بكه‌ن، هندى ئه‌مين ئه‌م ژى دێ ل دويڤ ڕێبازا خۆ كو مانا ل سه‌ر دينییه‌ و ب جهئينانا فه‌رمانا خودێ‌یه‌ دێ كارى كه‌ين.

122

وَانْتَظِرُوْا اِنَّا مُنْتَظِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وهوين چاڤه‌ڕێیى دويماهییا مه‌ بن، ئه‌م ژى چاڤه‌ڕێیى دويماهییا هه‌وه‌ينه‌. وئه‌ڤه‌ گه‌فه‌كه‌ بۆ وان.

123

وَلِلّٰهِ غَيْبُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَاِلَيْهِ يُرْجَعُ الْاَمْرُ كُلُّهٗ فَاعْبُدْهُ وَتَوَكَّلْ عَلَيْهِ وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وزانينا تشتێ نه‌به‌رچاڤ ل عه‌سمانان وعه‌ردى بۆ خودێ‌یه‌، وكار هه‌مى ل ڕۆژا قيامه‌تێ بۆ نك وى دزڤڕن، ڤێجا تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- په‌رستنا وى بكه‌ وخۆ بهێله‌ ب هيڤییا وى ڤه‌، وخودايێ ته‌ يێ بێ ئاگه‌هـ نينه‌ ژ كارێ هوين دكه‌ن چ باشى بت چ خرابى، وئه‌و جزايێ هه‌ر يه‌كى ل دويڤ كارێ وى دێ ده‌تێ.