سوورەتا يونس

زڤرین بۆ سەرەکیێ
هەژمارا ئایەتان - 109
1

الٓرٰ تِلْكَ اٰيٰتُ الْكِتٰبِ الْحَكِيْمِ

تەفسیرا ساناهی

(الـر) ئـاخـفـتـن ل دۆر ڤـان حـه‌رفـێـن كـه‌ركرى ل ده‌سپێكا سووره‌تا به‌قه‌ره‌ هاتییه‌كرن. ئه‌ڤه‌ ئايه‌تێن وێ كيتابا موكمه‌ يا كو خودێ بۆ به‌نییێن خۆ موكم وبنه‌جهكرى.

2

اَكَانَ لِلنَّاسِ عَجَبًا اَنْ اَوْحَيْنَا٘ اِلٰي رَجُلٍ مِّنْهُمْ اَنْ اَنْذِرِ النَّاسَ وَبَشِّرِ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْ٘ا اَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ قَالَ الْكٰفِرُوْنَ اِنَّ هٰذَا لَسٰحِرٌ مُّبِيْنٌ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ ما كاره‌كێ عه‌جێب بوو ل به‌ر مرۆڤان كو مه‌ وه‌حى ب قورئانێ بۆ زه‌لامه‌كى ژ وان هنارتى؛ دا ئه‌و وان ژ عه‌زابا خودێ بترسينت، ومزگينییێ بده‌ته‌ وان يێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى كو ژ به‌ر وى كارێ چاك يێ وان پێشكێشكرى خێره‌كا باش بۆ وان هه‌يه‌؟ ڤێجا ده‌مێ پێغه‌مبه‌رێ خودێ -سلاڤ لێ بن- بۆ وان ب وه‌حییا خودێ هاتى ووى ئه‌و بۆ وان خواندى، كافران گۆت: هندى موحه‌ممه‌ده‌ سێره‌به‌نده‌، وئه‌و تشتێ ئه‌و پێ هاتى سێره‌به‌ندییه‌كا ئاشكه‌رايه‌.

3

اِنَّ رَبَّكُمُ اللّٰهُ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ فِيْ سِتَّةِ اَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوٰي عَلَي الْعَرْشِ يُدَبِّرُ الْاَمْرَ مَا مِنْ شَفِيْعٍ اِلَّا مِنْۣ بَعْدِ اِذْنِهٖ ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوْهُ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى خودايێ هه‌وه‌يه‌ (ئه‌للاهه‌) يێ عه‌سمان وعه‌رد د شه‌ش ڕۆژان دا ئافراندين، پاشى ئه‌وى ب ڕه‌نگه‌كێ هێژاى وى ل سه‌ر عه‌رشى ئستيواكر (بلندبوو)، ئه‌و كارێ به‌نییێن خۆ ب ڕێڤه‌ دبه‌ت، كه‌س به‌رهنگارییا وى ناكه‌ت د وى تشتى دا يێ ئه‌و بكه‌ت، و ل ڕۆژا قيامه‌تێ مه‌هده‌رچییه‌ك مه‌هده‌رێ ل نك وى ناكه‌ت ئه‌گه‌ر ئه‌و ده‌ستويرییا مه‌هده‌رێ نه‌ده‌تێ، ڤێجا هوين په‌رستنا خودايێ خۆ (ئه‌للاهى) بكه‌ن يێ كو ئه‌ڤ سالۆخه‌ته‌ هه‌ين، وهوين ژ دله‌كێ خوڕى په‌رستنێ بۆ وى بكه‌ن. ئه‌رێ ما هوين وجه‌كێ بۆ خۆ ژ ده‌ليل وئايه‌تان نابينن؟

4

اِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيْعًا وَعْدَ اللّٰهِ حَقًّا اِنَّهٗ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيْدُهٗ لِيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ بِالْقِسْطِ وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَهُمْ شَرَابٌ مِّنْ حَمِيْمٍ وَّعَذَابٌ اَلِيْمٌۣ بِمَا كَانُوْا يَكْفُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

زڤڕينا هه‌وه‌ هه‌مییان پێكڤه‌ ل ڕۆژا قيامه‌تێ بۆ نك خودايێ هه‌وه‌يه‌، وئه‌ڤه‌ سۆزا خودێ يا ڕاسته‌، ئه‌وه‌ يێ ل ده‌سپێكێ ئافراندن كرى وپشتى مرنێ وێ دوباره‌ دكه‌ته‌ڤه‌، وجاره‌كا دى وه‌كى يا يه‌كێ لێ دكه‌ته‌ڤه‌؛ دا ئه‌و ب باشى جزايێ وى بده‌تێ يێ باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى، وباشى كرين. وئه‌وێن كافرى ب ته‌وحيدا خودێ وپه‌ياما پێغه‌مبه‌رێ وى كرى ڤه‌خوارنه‌كا ژ ئاڤه‌كا زێده‌ كه‌لاندى بۆ وان هه‌يه‌ ئه‌و ئاڤ دێمى دبرێژت وڕويڤيكان پرت پرت دكه‌ت، و ژ به‌ر كافرى وسه‌رداچوونا وان عه‌زابه‌كا ب ئێش ژى بۆ وان هه‌يه‌.

5

هُوَ الَّذِيْ جَعَلَ الشَّمْسَ ضِيَآءً وَّالْقَمَرَ نُوْرًا وَّقَدَّرَهٗ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُوْا عَدَدَ السِّنِيْنَ وَالْحِسَابَ مَا خَلَقَ اللّٰهُ ذٰلِكَ اِلَّا بِالْحَقِّ يُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

خودێ‌یه‌ يێ ڕۆژ گه‌شكرى، وهه‌يڤ ڕوهنكرى، وڕێڤه‌چوونا هه‌يڤێ كرییه‌ قويناغ قويناغ ڤێجا ب ڕۆژێ هژمارا ڕۆژان دئێته‌ زانين، و ب هه‌يڤێ هژمارا مه‌هـ وسالان دئێته‌ زانين، خودێ ڕۆژ وهه‌يڤ بۆ حكمه‌ته‌كا مه‌زن يێن ئافراندين، وئه‌و ل سه‌ر شيان وزانينا خودێ يا بێ توخويب نيشانن، ئه‌و ئايه‌ت وده‌ليلان بۆ وى ملله‌تى ئاشكه‌را دكه‌ت يێ حكمه‌تا ئافراندنێ بزانت.

6

اِنَّ فِي اخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَمَا خَلَقَ اللّٰهُ فِي السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّتَّقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى د هاتنا ڕۆژ وشه‌ڤان دايه‌ ل دويڤ يه‌ك، و د وان تشتێن عه‌جێب دا يێن خودێ د عه‌سمانان وعه‌ردى دا ئافراندين ئايه‌ت وده‌ليلێن ئاشكه‌را بۆ وى ملله‌تى هه‌نه‌ يێ ژ عه‌زاب ونه‌ڕازيبوونا خودێ بترست.

7

اِنَّ الَّذِيْنَ لَا يَرْجُوْنَ لِقَآءَنَا وَرَضُوْا بِالْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَاطْمَاَنُّوْا بِهَا وَالَّذِيْنَ هُمْ عَنْ اٰيٰتِنَا غٰفِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن دلێ خۆ نابه‌نه‌ ديدارا مه‌ ل ئاخره‌تێ بۆ حسێبێ، ووى جزايێ ب دويڤ دا دئێت؛ چونكى باوه‌رییێ ب ڕابوونا پشتى مرنێ نائينن، وئه‌و پێش ژينا ئاخره‌تێ ڤه‌ ب ژينا دنيايێ ڕازيبوون، ووان خۆ ب ژينا دنيايێ پشت گه‌رم كر، وئه‌وێن ژ ئايه‌تێن مه‌ يێن كه‌ونى وشه‌رعى دبێ ئاگه‌هـ.

8

اُولٰٓئِكَ مَاْوٰىهُمُ النَّارُ بِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌وان ژ به‌ر وان گونه‌هـ وخه‌له‌تییێن وان د دنيايێ دا دكرن جهێ لێ زڤڕينا وان ل ئاخره‌تێ ئاگرێ جه‌هنه‌مییه‌.

9

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ يَهْدِيْهِمْ رَبُّهُمْ بِاِيْمَانِهِمْ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهِمُ الْاَنْهٰرُ فِيْ جَنّٰتِ النَّعِيْمِ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن باوه‌رى ب خودێ وپێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى وچاكى كرين خودێ مه‌زنترين خێرێ دێ ده‌ته‌ وان ژ به‌ر باوه‌رییا وان، ودێ به‌رێ وان ده‌ته‌ ڕێكا به‌حه‌شتێ، د به‌حه‌شتێن خۆشییێ دا ڕويبار د بن وان دا دچن.

10

دَعْوٰىهُمْ فِيْهَا سُبْحٰنَكَ اللّٰهُمَّ وَتَحِيَّتُهُمْ فِيْهَا سَلٰمٌ وَاٰخِرُ دَعْوٰىهُمْ اَنِ الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

دوعايا وان د به‌حه‌شتێ دا ته‌سيبحن (دبێژن: سبحانك اللهم - يێ پاك وپيرۆز بى خودايێ مه‌)، وسلاڤا خودێ وملياكه‌تێن وى بۆ وان، وسلاڤا وان بۆ يه‌ك ودو د به‌حه‌شتێ دا (سه‌لامه ‌- ئاشتى وته‌ناهییه‌)، ودوعايا وان يا دويماهییێ ئه‌ڤ گۆتنا وانه‌: (الحمد لله رب العالمين - شوكر وسوپاسى بۆ خودێ بن چێكه‌ر وخودانێ هه‌مى چێكرییان).

11

وَلَوْ يُعَجِّلُ اللّٰهُ لِلنَّاسِ الشَّرَّ اسْتِعْجَالَهُمْ بِالْخَيْرِ لَقُضِيَ اِلَيْهِمْ اَجَلُهُمْ فَنَذَرُ الَّذِيْنَ لَا يَرْجُوْنَ لِقَآءَنَا فِيْ طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر خودێ له‌زێ د نفرينێن مرۆڤان دا بكه‌ت وه‌كى ئه‌و له‌زێ بۆ وان د دوعايێن خێرێ دا دكه‌ت ئه‌و هه‌مى دا تێ چن، ڤێجا ئه‌م وان يێن ژ عه‌زابا مه‌ نه‌ترسن وباوه‌رییێ ب ڕابوونا پشتى مرنێ نه‌ئينن د سه‌رداچوونا وان دا حێبه‌تى وبه‌رزه‌ دهێلين.

12

وَاِذَا مَسَّ الْاِنْسَانَ الضُّرُّ دَعَانَا لِجَنْۣبِهٖ٘ اَوْ قَاعِدًا اَوْ قَآئِمًا فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُ ضُرَّهٗ مَرَّ كَاَنْ لَّمْ يَدْعُنَا٘ اِلٰي ضُرٍّ مَّسَّهٗ كَذٰلِكَ زُيِّنَ لِلْمُسْرِفِيْنَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر نه‌خۆشى وته‌نگاڤییه‌ك گه‌هشته‌ مرۆڤه‌كى پێخه‌مه‌ت ڕاكرنا وێ نه‌خۆشییێ ئه‌و ل سه‌ر ته‌نشتێ يان ڕوينشتى يان ژ پییان ڤه‌ -ل دويڤ وى حالێ ئه‌و تێدا ده‌مێ نه‌خۆشى دگه‌هتێ- دێ هه‌وارێن خۆ گه‌هينته‌ مه‌. ڤێجا گاڤا مه‌ ئه‌و نه‌خۆشى ژ سه‌ر وى ڕاكر ئه‌و دێ به‌رده‌وامییێ ل سه‌ر ڕێبازا خۆ يا يه‌كێ كه‌ت يا ئه‌و به‌رى وێ نه‌خۆشییێ ل سه‌ر دچوو، وئه‌و دێ وێ نه‌خۆشییێ وته‌نگاڤییێ ژ بيرا خۆ به‌ت يا ئه‌و كه‌فتییێ، وسوپاسییا خودايێ خۆ ناكه‌ت يێ ئه‌و نه‌خۆشى ژ سه‌ر ڕاكرى، وكا چاوا ل به‌ر ڤى مرۆڤى هاتییه‌ خه‌ملاندن كو ئه‌و به‌رده‌وامییێ ل سه‌ر كافرى وهه‌ڤڕكییا خۆ بكه‌ت پشتى خودێ نه‌خۆشى ژ سه‌ر ڕاكرى، وه‌سا ل به‌ر وان يێن زێده‌ دره‌و ل سه‌ر خودێ وپێغه‌مبه‌رێن وى كرين ئه‌و كارێ ئه‌و دكه‌ن ژ گونه‌هێ وشركێ يێ هاتییه‌ خه‌ملاندن.

13

وَلَقَدْ اَهْلَكْنَا الْقُرُوْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَمَّا ظَلَمُوْا وَجَآءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ وَمَا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْا كَذٰلِكَ نَجْزِي الْقَوْمَ الْمُجْرِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى ئه‌و ملله‌تێن به‌رى هه‌وه ‌-گه‌لی بوتپه‌رێسان- پێغه‌مبه‌رێن خودێ دره‌وين ده‌رێخستين مه‌ تێ برن ده‌مێ وان شرك كرى، وپێغه‌مبه‌رێن وان ب ده‌ليل ونيشانێن ئاشكه‌را يێن ڕاستییا وان ئاشكه‌را دكه‌ن ژ نك خودێ بۆ وان هاتن، به‌لێ ڤان ملله‌تێن مه‌ تێ برين باوه‌رى ب پێغه‌مبه‌رێن خۆ نه‌ئينا، ڤێجا ئه‌و هێژاى تێبرنێ بوون، وهه‌ر وه‌سا ئه‌م هه‌ر تاوانباره‌كێ ژ توخويبێن خودێ ده‌ردكه‌ڤت جزا دده‌ين.

14

ثُمَّ جَعَلْنٰكُمْ خَلٰٓئِفَ فِي الْاَرْضِ مِنْۣ بَعْدِهِمْ لِنَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

پاشى پشتى وان ملله‌تێن تێچووى مه‌ هوين -گه‌لی مرۆڤان- ل عه‌ردى كرنه‌ جێگر؛ دا به‌رێ خۆ بده‌ينێ كانێ هوين دێ چ كه‌ن: باشییێ يان خرابییێ، ڤێجا دا ئه‌م ل دويڤ كارێ هه‌وه‌ جزايێ هه‌وه‌ بده‌ين.

15

وَاِذَا تُتْلٰي عَلَيْهِمْ اٰيَاتُنَا بَيِّنٰتٍ قَالَ الَّذِيْنَ لَا يَرْجُوْنَ لِقَآءَنَا ائْتِ بِقُرْاٰنٍ غَيْرِ هٰذَا٘ اَوْ بَدِّلْهُ قُلْ مَا يَكُوْنُ لِيْ٘ اَنْ اُبَدِّلَهٗ مِنْ تِلْقَآئِ نَفْسِيْ اِنْ اَتَّبِعُ اِلَّا مَا يُوْحٰ٘ي اِلَيَّ اِنِّيْ٘ اَخَافُ اِنْ عَصَيْتُ رَبِّيْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر ئه‌و ئايه‌تێن ئاشكه‌را يێن مه‌ بۆ ته‌ هنارتين -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بۆ وان بوتپه‌رێسێن ژ حيسابێ نه‌ترسن، وباوه‌رییێ ب ڕۆژا ڕابوونێ نه‌ئينن بێنه‌ خواندن ئه‌و دێ بێژن: قورئانه‌كا دى ژبلی ڤێ بۆ مه‌ بينه‌، يان ژى ڤێ بگوهۆڕه‌: تشتێ حه‌لال حه‌رام بكه‌، ويێ حه‌رام حه‌لال بكه‌، وگه‌فان بگوهۆڕه‌، وئه‌و تشتێ دژى صه‌نه‌م ودلچوونێن مه‌ ژێ ڕاكه‌، تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ وان: ئه‌ڤ چه‌نده‌ نه‌ ب ده‌ستێ منه‌، وهه‌ما ئه‌ز د وى تشتى دا يێ ئه‌ز فه‌رمانێ پێ ل هه‌وه‌ دكه‌م دويچوونا وێ دكه‌م يا خودێ بۆ من ئيناى وفه‌رمان پێ ل من كرى، ئه‌ز ژ خودێ دترسم -ئه‌گه‌ر من گوهدارییا ئه‌مرێ وى نه‌كر- عه‌زابا ڕۆژه‌كا مه‌زن كو ڕۆژا قيامه‌تێ يه‌ ب سه‌ر من دا بێت.

16

قُلْ لَّوْ شَآءَ اللّٰهُ مَا تَلَوْتُهٗ عَلَيْكُمْ وَلَا٘ اَدْرٰىكُمْ بِهٖ فَقَدْ لَبِثْتُ فِيْكُمْ عُمُرًا مِّنْ قَبْلِهٖ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تـو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ وان: ئه‌گه‌ر خودێ ڤيابا من ئه‌ڤ قورئانه‌ بۆ هه‌وه‌ نه‌دخواند، وخودێ ئه‌و ب هه‌وه‌ نه‌ددا زانين، ڤێجا هوين بزانن ئه‌و حه‌قییه‌ ژ نك خودێ؛ چونكى هوين دزانن ئه‌ز ده‌مه‌كێ درێژ د ناڤ هه‌وه‌ دا بووم به‌رى خودێ وێ ب وه‌حى بۆ من بهنێرت، وبه‌رى ئه‌ز وێ بۆ هه‌وه‌ بخوينم، ئه‌رێ ڤێجا ما هوين عه‌قلێ خۆ بۆ هزركرنێ وتێگه‌هشتنێ ب كار نائينن؟

17

فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰي عَلَي اللّٰهِ كَذِبًا اَوْ كَذَّبَ بِاٰيٰتِهٖ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الْمُجْرِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

كه‌س ژ وى زۆردارتر نينه‌ يێ دره‌وێ ژ كيسێ خودێ بكه‌ت يان دره‌وێ ب ئايه‌تێن وى بكه‌ت، هندى ئه‌ون يێن خودێ وپێغه‌مبه‌رێن وى دره‌وين ده‌ردئێخن ئه‌و ب سه‌رناكه‌ڤن، ومرادێ ب ده‌ست خۆ ڤه‌ نائينن.

18

وَيَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مَا لَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنْفَعُهُمْ وَيَقُوْلُوْنَ هٰ٘ؤُلَآءِ شُفَعَآؤُنَا عِنْدَ اللّٰهِ قُلْ اَتُنَبِّــُٔوْنَ اللّٰهَ بِمَا لَا يَعْلَمُ فِي السَّمٰوٰتِ وَلَا فِي الْاَرْضِ سُبْحٰنَهٗ وَتَعٰلٰي عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ڤ بوتپه‌رێسه‌ ژبلی خودێ په‌رستنا وى تشتى دكه‌ن يێ نه‌ ب تشته‌كى زيانێ دگه‌هينته‌ وان، ونه‌ ل دنيايێ ونه‌ ل ئاخره‌تێ مفايه‌كى دگه‌هيننێ، وئه‌و دبێژن: هه‌ما ئه‌م په‌رستنا ئه‌وێن هه‌ دكه‌ين دا ئه‌و مه‌هده‌رێ بۆ مه‌ ل نك خودێ بكه‌ن، تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ وان: ئه‌رێ هوين وى تشتى ژ مه‌سه‌لا ڤان مه‌هده‌رچییان نيشا خودێ ددده‌ن يێ ئه‌و نه‌ ل عه‌سمانان ونه‌ ل عه‌ردى نه‌زانت؟ چونكى ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ ل عه‌ردى يان ل عه‌سمانان هنده‌ك مه‌هده‌رچى هه‌بانه‌ مه‌هده‌رێ بۆ هه‌وه‌ بكه‌ن ئه‌و ژ هه‌وه‌ چێتر دا وان ناست، ڤێجا خودێ يێ پاك وبلنده‌ ژ وى تشتێ ئه‌ڤ بوتپه‌رێسه‌ د په‌رستنێ دا بۆ وى دكه‌نه‌ هه‌ڤپشك.

19

وَمَا كَانَ النَّاسُ اِلَّا٘ اُمَّةً وَّاحِدَةً فَاخْتَلَفُوْا وَلَوْلَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَّبِّكَ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ فِيْمَا فِيْهِ يَخْتَلِفُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

مرۆڤ هه‌مى ل سه‌ر يه‌ك دينى بوون كو ئيسلامه‌، پاشى ئه‌و ژێكجودا بوون، ڤێجا هنده‌ك ژ وان كافربوون، وهنده‌ك مانه‌ ل سه‌ر حه‌قییێ. وئه‌گه‌ر ژ به‌ر هندێ نه‌با كو خودێ ده‌ليڤه‌ يا دايه‌ گونه‌هكاران وئه‌و زوى وان ب گونه‌هێن وان عه‌زاب ناده‌ت؛ دا حوكم د ناڤبه‌را وان دا ئێته‌كرن: كو نه‌حه‌ق تێ بچن، وخودانێن حه‌قییێ ڕزگار ببن.

20

وَيَقُوْلُوْنَ لَوْلَا٘ اُنْزِلَ عَلَيْهِ اٰيَةٌ مِّنْ رَّبِّهٖ فَقُلْ اِنَّمَا الْغَيْبُ لِلّٰهِ فَانْتَظِرُوْا اِنِّيْ مَعَكُمْ مِّنَ الْمُنْتَظِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ڤ كافرێن ڕكدار دبێژن: پا دێ بلا نيشانه‌ك وزانينه‌ك بۆ موحه‌ممه‌دى بێت، وئايه‌ته‌كا به‌رچاڤ ژ خودايێ وى كو ئه‌م پێ بزانين ئه‌و د گۆتنا خۆ دا يێ حه‌قه‌، تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ وان: ژ خودێ پێڤه‌تر كه‌سه‌ك تشتێ نه‌به‌رچاڤ نزانت، ڤێجا ئه‌گه‌ر وى بڤێت ئه‌و دێ وێ كه‌ت يا هوين دبێژن وئه‌گه‌ر نه‌ڤێت ناكه‌ت، ڤێجا هوين -ئه‌ى ملله‌تۆ- چاڤه‌ڕێیى حوكمێ خودێ بن د ناڤبه‌را مه‌ وهه‌وه‌ دا كو ئه‌و يێ نه‌حه‌ق ژ مه‌ عه‌زاب بده‌ت، ويێ حه‌ق ب سه‌ربێخت، هندى ئه‌زم ئه‌ز چاڤه‌ڕێیى وێ چه‌ندێمه‌.

21

وَاِذَا٘ اَذَقْنَا النَّاسَ رَحْمَةً مِّنْۣ بَعْدِ ضَرَّآءَ مَسَّتْهُمْ اِذَا لَهُمْ مَّكْرٌ فِيْ٘ اٰيَاتِنَا قُلِ اللّٰهُ اَسْرَعُ مَكْرًا اِنَّ رُسُلَنَا يَكْتُبُوْنَ مَا تَمْكُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر مه‌ خۆشییه‌ك وبه‌رفره‌هییه‌ك پشتى نه‌خۆشییێ وته‌نگاڤییێ دا بوتپه‌رێسان، هنگى ئه‌و دره‌وێ ب ئايه‌تێن خودێ دكه‌ن، ويارییان بۆ خۆ پێ دكه‌ن، تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- بێژه‌ وان بوتپه‌رێسان: خودێ زويتر فێلێ ل هه‌وه‌ دكه‌ت وهه‌وه‌ ب لايێ گونه‌هێ ڤه‌ دكێشت وعه‌زاب دده‌ت. هندى ملياكه‌تێن مه‌نه‌ يێن مه‌ هنارتين وان كريارێن هوين دكه‌ن دنڤيسن ودپارێزن؛ دا پاشى ئه‌م سه‌را وان حسێبێ د گه‌ل هه‌وه‌ بكه‌ين.

22

هُوَ الَّذِيْ يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ حَتّٰ٘ي اِذَا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ وَجَرَيْنَ بِهِمْ بِرِيْحٍ طَيِّبَةٍ وَّفَرِحُوْا بِهَا جَآءَتْهَا رِيْحٌ عَاصِفٌ وَّجَآءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِّ مَكَانٍ وَّظَنُّوْ٘ا اَنَّهُمْ اُحِيْطَ بِهِمْ دَعَوُا اللّٰهَ مُخْلِصِيْنَ لَهُ الدِّيْنَ لَئِنْ اَنْجَيْتَنَا مِنْ هٰذِهٖ لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الشّٰكِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

گه‌لی مرۆڤان ئه‌وه‌ يێ ل هشكاتییێ هه‌وه‌ ل سه‌ر پێره‌هـ وتشتێن دى ب ڕێڤه‌ دبه‌ت، و د ده‌ريايێ دا ب گه‌مى وپاپۆڕان، حه‌تا ده‌مێ كو هوين چوونه‌ تێدا وئه‌و ب بايه‌كێ خۆش ب ڕێڤه‌ چوو، وكه‌يفا وان ئه‌وێن د گه‌مییێ دا ب وى باى هات، هڕه‌بايه‌كێ دژوار ب گه‌مییێ كه‌فت، وپێل ژ هه‌مى لايان ڤه‌ هاتنه‌ وان سوياران، و ل نك وان مسۆگه‌ر بوو كو تێچوونێ دۆرا ل وان گرتى، وان ژ دل گازى خودێ ب تنێ كر، وتشتێ وان دپه‌رێسى وان هێلا، وگۆتن: سويند بت ئه‌گه‌ر تو مه‌ ژ ڤێ ته‌نگاڤییێ يا ئه‌م تێدا ڕزگار بكه‌ى ئه‌م دێ ژ وان بين يێن شوكرا ته‌ دكه‌ن سه‌را قه‌نجییان.

23

فَلَمَّا٘ اَنْجٰىهُمْ اِذَا هُمْ يَبْغُوْنَ فِي الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ يٰ٘اَيُّهَا النَّاسُ اِنَّمَا بَغْيُكُمْ عَلٰ٘ي اَنْفُسِكُمْ مَّتَاعَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ثُمَّ اِلَيْنَا مَرْجِعُكُمْ فَنُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ خودێ ئه‌و ژ ته‌نگاڤى ونه‌خۆشییان ڕزگاركرن هنگى ئه‌و خرابى وگونه‌هان د عه‌ردى دا دكه‌ن. گه‌لی مرۆڤان هه‌ما خرابییا سه‌رداچوونا هه‌وه‌ هه‌ر بۆ هه‌وه‌ ب خۆ دزڤڕته‌ ڤه‌، د ژينا دنيايێ يا به‌روه‌خت دا په‌رتاله‌ك بۆ هه‌وه‌ هه‌يه‌، پاشى دويماهى وزڤڕينا هه‌وه‌ بۆ نك مه‌يه‌، ڤێجا ئه‌م دێ به‌حسێ هه‌مى كريارێن هه‌وه‌ بۆ هه‌وه‌ كه‌ين، ودێ هه‌وه‌ سه‌را وان جزا ده‌ين.

24

اِنَّمَا مَثَلُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا كَمَآءٍ اَنْزَلْنٰهُ مِنَ السَّمَآءِ فَاخْتَلَطَ بِهٖ نَبَاتُ الْاَرْضِ مِمَّا يَاْكُلُ النَّاسُ وَالْاَنْعَامُ حَتّٰ٘ي اِذَا٘ اَخَذَتِ الْاَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ وَظَنَّ اَهْلُهَا٘ اَنَّهُمْ قٰدِرُوْنَ عَلَيْهَا٘ اَتٰىهَا٘ اَمْرُنَا لَيْلًا اَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنٰهَا حَصِيْدًا كَاَنْ لَّمْ تَغْنَ بِالْاَمْسِ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هه‌ما مه‌ته‌لا ژينا دنيايێ ووى مال وخه‌ملا هوين شانازییێ پێ دبه‌ن، وه‌كى مه‌ته‌لا بارانه‌كێ‌يه‌ مه‌ ژ عه‌سمانى ئينايه‌ خوارێ، ڤێجا گه‌له‌ك ڕه‌نگێن شينكاتى يێن د ناڤێك هه‌لبووى پێ شين بووين ژ وى به‌رهه‌مێ مرۆڤ بۆ خۆ دكه‌ته‌ قويت، و ژ يێ حه‌يوان ژێ دخۆن، حه‌تا ده‌مێ خه‌ملا عه‌ردى ئاشكه‌را دبت، وخه‌لكێ ڤى عه‌ردى هزر دكه‌ن كو ئه‌و دێ شێن وى دورين ومفاى بۆ خۆ وه‌رگرن، فه‌رمانا مه‌ ب تێبرنا ڤى شينكاتى وخه‌ملا عه‌ردى ب شه‌ڤ يان ب ڕۆژ هات، ئينا مه‌ ئه‌و شينكاتى وداروبار وه‌كى تشته‌كێ دورى وبێ مفا لێكر، هه‌ر وه‌كى ئه‌و شينكاتى وداروبار به‌رى هنگى ل سه‌ر عه‌ردى شين نه‌بووى، ڤێجا هه‌ر وه‌سا تشتێ هوين شانازییێ پێ دبه‌ن ژ خۆشى وجوانییا دنيايێ ئه‌و ژى نامينت وخودێ دێ وى پويچ كه‌ت. وكانێ چاوا مه‌ مه‌ته‌لا ڤێ دنيايێ بۆ هه‌وه‌ گۆت وڕاستییا وێ ئاشكه‌راكر -گه‌لی مرۆڤان- وه‌سا ئه‌م هێجه‌ت وئايه‌تان بۆ وى ملله‌تى ئاشكه‌را دكه‌ين يێ هزرا خۆ تێدا بكه‌ت، ومفايێ دنيا وئاخره‌تێ بۆ خۆ ژێ وه‌ربگرت.

25

وَاللّٰهُ يَدْعُوْ٘ا اِلٰي دَارِ السَّلٰمِ وَيَهْدِيْ مَنْ يَّشَآءُ اِلٰي صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

تەفسیرا ساناهی

وخودێ هه‌وه‌ بۆ وان به‌حه‌شتان ڤه‌دخوينت يێن وى بۆ وه‌لـییێن خۆ ئاماده‌كرين، وهه‌چییێ وى بڤێت ژ به‌نییێن خۆ ئه‌و به‌رێ وى دده‌ته‌ هيدايه‌تێ، ووى دئينته‌ سه‌ر ڕێكا ڕاست، كو ئيسلامه‌.

26

لِلَّذِيْنَ اَحْسَنُوا الْحُسْنٰي وَزِيَادَةٌ وَلَا يَرْهَقُ وُجُوْهَهُمْ قَتَرٌ وَّلَا ذِلَّةٌ اُولٰٓئِكَ اَصْحٰبُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

بۆ وان خودان باوه‌رێن ب قه‌نجى په‌رستـن وگوهدارییا خودێ كرى، به‌حه‌شت هه‌يه‌، و ژ وێ پتر ژى، كو به‌رێخۆدانا وه‌جهێ خودێ‌یه‌ د به‌حه‌شتێ دا، ولێبۆرين وڕازيبوونا خودێ، وچو ڕه‌زيلاتى وڕوى ڕه‌شى ناگه‌هته‌ وان، وه‌كى كو دگه‌هته‌ جه‌هنه‌مییان. ئه‌و خه‌لكێ به‌حه‌شتێنه‌ هه‌روهه‌ر دێ تێدا مينن.

27

وَالَّذِيْنَ كَسَبُوا السَّيِّاٰتِ جَزَآءُ سَيِّئَةٍۣ بِمِثْلِهَا وَتَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ مَا لَهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ عَاصِمٍ كَاَنَّمَا٘ اُغْشِيَتْ وُجُوْهُهُمْ قِطَعًا مِّنَ الَّيْلِ مُظْلِمًا اُولٰٓئِكَ اَصْحٰبُ النَّارِ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌وێن د دنيايێ دا خرابى كرين ئه‌و دێ جزايه‌كێ خراب وه‌كى كريارێن خۆ وه‌رگرن، وڕه‌زيلاتى وڕوى ڕه‌شى دێ وان گرت، ووان كه‌سه‌ك نابت عه‌زابا خودێ ژ وان بده‌ته‌ پاش ئه‌گه‌ر وى ئه‌و عه‌زابدان، هه‌ر وه‌كى پارچه‌يه‌كا شه‌ڤا تارى ب سه‌ر دێمێ وان دا هاتى. ئه‌ڤه‌ خه‌لكێ ئاگرينه‌ هه‌روهه‌ر دێ تێدا مينن.

28

وَيَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيْعًا ثُمَّ نَقُوْلُ لِلَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا مَكَانَكُمْ اَنْتُمْ وَشُرَكَآؤُكُمْ فَزَيَّلْنَا بَيْنَهُمْ وَقَالَ شُرَكَآؤُهُمْ مَّا كُنْتُمْ اِيَّانَا تَعْبُدُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو به‌حسێ وێ ڕۆژێ بكه‌ يا ئه‌م مرۆڤان هه‌مییان تێدا بۆ حسێبێ وجزادانێ كۆم دكه‌ين، پاشى ئه‌م دبێژينه‌ وان يێن شريك بۆ خودێ چێكرين: هوين وشريكێن خۆ يێن هه‌وه‌ ژبلی خودێ په‌رستن بۆ دكر ل جهێ خۆ بمينن دا هوين ببينن كانێ دێ چ ب سه‌رێ هه‌وه‌ ئێت، ڤێجا مه‌ د ناڤبه‌را وان وشريكێن وان دا ژێكڤه‌كر، وئه‌وێن په‌رستن ژبلی خودێ بۆ هاتییه‌ كرن خۆ ژ وان په‌رستڤانێن خۆ به‌ريكر، ووان گۆتـه‌ پـه‌رستڤـانێن خۆ: هـه‌وه‌ د دنيايێ دا په‌رستنا مه‌ نه‌دكر.

29

فَكَفٰي بِاللّٰهِ شَهِيْدًاۣ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ اِنْ كُنَّا عَنْ عِبَادَتِكُمْ لَغٰفِلِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا به‌سه‌ خودێ د ناڤبه‌را مه‌ وهه‌وه‌ دا شاهد بت، ب ڕاستى مه‌ نه‌دزانى كانێ هه‌وه‌ چ د گۆت و چ دكر، وئه‌م ژ وێ په‌رستنا هه‌وه‌ بۆ مه‌ كرى دبێ ئاگه‌هـ بووين.

30

هُنَالِكَ تَبْلُوْا كُلُّ نَفْسٍ مَّا٘ اَسْلَفَتْ وَرُدُّوْ٘ا اِلَي اللّٰهِ مَوْلٰىهُمُ الْحَقِّ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ل وى جهی هه‌ر نه‌فسه‌ك ل كارێ خۆ يێ به‌رێ دزڤڕت وبه‌رێ خۆ دده‌ته‌ حالێ خۆ، و ل دويڤ وى كارى دئێته‌ جزادان: ئه‌گه‌ر باشى بت وئه‌گه‌ر خرابى، وهه‌مى بۆ نك خودێ حه‌كه‌مێ دادكه‌ر هاتنه‌ زڤڕاندن، وئه‌و تشتێ بوتپه‌رێسان ژ بێ به‌ختى دكر، وژبلی خودێ په‌رستن بۆ دكر چوو و ل وان به‌رزه‌بوو.

31

قُلْ مَنْ يَّرْزُقُكُمْ مِّنَ السَّمَآءِ وَالْاَرْضِ اَمَّنْ يَّمْلِكُ السَّمْعَ وَالْاَبْصَارَ وَمَنْ يُّخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَمَنْ يُّدَبِّرُ الْاَمْرَ فَسَيَقُوْلُوْنَ اللّٰهُ فَقُلْ اَفَلَا تَتَّقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: ئه‌و كییه‌ ژ عه‌سمانى ڕزقى دده‌ته‌ هه‌وه‌، ده‌مێ بارانێ ژێ دبارينت، و ژ عه‌ردى ده‌مێ شينكاتى ژێ ده‌ردئێخت ڤێجا هوين وحه‌يوانێن خۆ ژێ دخۆن؟ وئه‌و گوهـ وچاڤێن هوين بهيستن وديتنێ پێ دكه‌ن وخۆشییێ پێ دبه‌ن د ده‌ستێ كێ دانه‌؟ وئه‌و كییه‌ مرن وژين د گه‌ردوونێ هه‌مییێ دا ب ده‌ستێ وى، ڤێجا يێن زێندى ژ يێن مرى دئينته‌ ده‌ر؟ وئه‌و كییه‌ يێ كارێ عه‌رد وعه‌سمانى ب ڕێڤه‌ دبه‌ت، وكارێ هه‌وه‌ ويێ هه‌مى چێكرییان؟ ئه‌و دێ به‌رسڤێ ده‌نه‌ ته‌ كو ئه‌وێ ڤێ هه‌مییێ دكه‌ت خودێ‌یه‌، ڤێجا تو بێژه‌ وان: ئه‌رێ ما هوين ژ عه‌زابا خودێ ناترسن ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ په‌رستنا تشته‌كێ دى د گه‌ل وى كر؟

32

فَذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمُ الْحَقُّ فَمَا ذَا بَعْدَ الْحَقِّ اِلَّا الضَّلٰلُ فَاَنّٰي تُصْرَفُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ئه‌و (ئه‌للاهـ) خودايێ هه‌وه‌ يێ ب حه‌قه‌ يێ گومان تێدا نه‌، يێ هێژا كو په‌رستنا وى ب تنێ بێته‌ كرن، ڤێجا ما ژ حه‌قییێ ده‌ركه‌ڤت ژبلی نه‌حه‌قییێ تشته‌كێ دى هه‌يه‌؟ ڤێجا چاوا هوين به‌رێ خۆ ژ عيباده‌تێ وى وه‌ردگێڕنه‌ عيباده‌تێ تشته‌كێ دى يێ ژبلی وى؟

33

كَذٰلِكَ حَقَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ عَلَي الَّذِيْنَ فَسَقُوْ٘ا اَنَّهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ووه‌كى ئه‌ڤ بوتپه‌رێسه‌ كافربووين و ل سه‌ر شركا خۆ ماين، وه‌سا په‌يڤا خودايێ ته‌ وحوكمێ وى ل سه‌ر وان ب جهـ هات ئه‌وێن ژ گوهدارییا خودايێ خۆ ده‌ركه‌فتينه‌ نه‌گوهدارییێ وكوفركرنا ب وى كو ئه‌و باوه‌رییێ ب ته‌وحيدا خودێ نائينن، و ب پێغه‌مبه‌رينییا موحه‌ممه‌دى ژى -سلاڤ لێ بن- نائينن، وكارى ب سوننه‌تا وى ناكه‌ن.

34

قُلْ هَلْ مِنْ شُرَكَآئِكُمْ مَّنْ يَّبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيْدُهٗ قُلِ اللّٰهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيْدُهٗ فَاَنّٰي تُؤْفَكُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: ئه‌رێ ژ وان خوداوه‌ندێن هوين دپه‌رێسن يه‌ك هه‌يه‌ تشته‌كى ژ چوننه‌يێ بده‌ت، پاشى وى پويچ بكه‌ت، پاشى دوباره‌ وه‌كى به‌رێ وى چێ بكه‌ته‌ڤه‌؟ ئه‌و نه‌شێن ڤى تشتى بێژن، تو بێژه‌: خودێ ب تنێ‌یه‌ يێ چێكرییان دئافرينت پاشى وان پويچ دكه‌ت پاشى وان چێ دكه‌ته‌ڤه‌، ڤێجا چاوا هوين به‌رێ خۆ ژ حه‌قییێ دده‌نه‌ نه‌حه‌قییێ؟

35

قُلْ هَلْ مِنْ شُرَكَآئِكُمْ مَّنْ يَّهْدِيْ٘ اِلَي الْحَقِّ قُلِ اللّٰهُ يَهْدِيْ لِلْحَقِّ اَفَمَنْ يَّهْدِيْ٘ اِلَي الْحَقِّ اَحَقُّ اَنْ يُّتَّبَعَ اَمَّنْ لَّا يَهِدِّيْ٘ اِلَّا٘ اَنْ يُّهْدٰي فَمَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌: ئه‌رێ ژ هه‌ڤپشكێن هوين په‌رستنێ بۆ دكه‌ن يه‌ك هه‌يه‌ ڕێنيشادانێ بۆ ڕێكا ڕاست بكه‌ت؟ ئه‌و نه‌شێن وێ چه‌ندێ بكه‌ن، تو بێژه‌ وان: خودێ ب تنێ‌یه‌ يێ به‌رێ مرۆڤێ به‌رزه‌بووى دده‌ته‌ حه‌قییێ. ئه‌رێ كى چێتره‌ مرۆڤ دويكه‌فتنا وى بكه‌ت: ئه‌وێ ئه‌و ب تنێ ڕێنيشادانا حه‌قییێ دكه‌ت يان ئه‌وێ ژ به‌ر نه‌زانين وبه‌رزه‌بوونا خۆ ڕێنيشادانێ ناكه‌ت، كو ئه‌و خوداوه‌ندێن هه‌وه‌نه‌ يێن نه‌ ڕێنيشادانێ دكه‌ن ونه‌ به‌رێ وان ب ڕێكێ دكه‌ڤت ئه‌گه‌ر كه‌س به‌رێ وان نه‌ده‌ته‌ ڕێكێ؟ ڤێجا هه‌وه‌ چيه‌ چاوا هوين خودێ دئيننه‌ ڕاستا چـێـكرییـێـن وى؟ وئه‌ڤه‌ نه‌ حوكمه‌كێ دورسته‌.

36

وَمَا يَتَّبِعُ اَكْثَرُهُمْ اِلَّا ظَنًّا اِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِيْ مِنَ الْحَقِّ شَيْــًٔا اِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌۣ بِمَا يَفْعَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وپترییا وان ده‌مێ صه‌نه‌مان بۆ خۆ دكه‌نه‌ خوداوه‌ند وباوه‌رییێ دئينن كو ئه‌و دێ وان نێزيكى خودێ كه‌ن ژبلی دره‌و وگومانێ دويچوونا تشته‌كێ دى ناكه‌ن، وئه‌و ب تشته‌كى مفاى ژ ڕاستییێ ناده‌ت. هندى خودێ‌یه‌ ب وى تشتێ ئه‌ڤ بوتپه‌رێسه‌ دكه‌ن يێ پڕزانايه‌.

37

وَمَا كَانَ هٰذَا الْقُرْاٰنُ اَنْ يُّفْتَرٰي مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلٰكِنْ تَصْدِيْقَ الَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيْلَ الْكِتٰبِ لَا رَيْبَ فِيْهِ مِنْ رَّبِّ الْعٰلَمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ونه‌بوويه‌ بۆ كه‌سێ كو ڤێ قورئانێ ژ نك يه‌كێ دى ژبلی خودێ بينت؛ چونكى كه‌سه‌ك نه‌شێت وێ چه‌ندێ بكه‌ت، به‌لێ خودێ ئه‌و يا ئينايه‌ خوارێ ڕاستییا وان كيتابێن وى به‌رى قورئانێ بۆ پێغه‌مبه‌ران ئيناينه‌ خوارێ ئاشكه‌را دكه‌ت؛ چونكى دينێ خودێ يه‌كه‌، و د ڤێ قورئانێ دا دياركرن وبه‌رفره‌هكرنا وى شريعه‌تى هه‌يه‌ يێ خودێ بۆ ئوممه‌تا موحه‌ممه‌دى داناى، گومان تێدا نينه‌ كو ئه‌ڤ قورئانه‌ ب وه‌حى ژ نك خودايێ هه‌مى چێكرییان هاتییه‌.

38

اَمْ يَقُوْلُوْنَ افْتَرٰىهُ قُلْ فَاْتُوْا بِسُوْرَةٍ مِّثْلِهٖ وَادْعُوْا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

به‌لكى ئه‌و دبێژن: موحه‌ممه‌دى ئه‌ڤ قورئانه‌ ژ نك خۆ چێكرییه‌؟ تو بێژه‌ وان: پا دێ هوين سووره‌ته‌كا ب تنێ يا وه‌كى سووره‌تێن ڤێ قورئانێ بينن، وهوين پێخه‌مه‌ت وێ چه‌ندێ داخوازا هاريكارییێ ژ هه‌چییێ هوين بشێنێ ژبلی خودێ ژ مرۆڤ وئه‌جنان بكه‌ن، ئه‌گه‌ر هوين دڕاستگۆنه‌.

39

بَلْ كَذَّبُوْا بِمَا لَمْ يُحِيْطُوْا بِعِلْمِهٖ وَلَمَّا يَاْتِهِمْ تَاْوِيْلُهٗ كَذٰلِكَ كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

به‌لكى وان له‌ز د نه‌باوه‌رى ئينانێ كر ده‌مێ وان كوفر ب وێ كرى يا زانينا وان نه‌گه‌هشتییێ ژ به‌حسێ ڕابوونا پشتى مرنێ وجزادانێ وبه‌حه‌شت وئاگرى وتشتێن دى، وڕاستییا وى تشتێ ژڤان د كيتابێ دا بۆ وان پێ هاتییه‌ دان هێشتا بۆ نه‌هاتییه‌. وهه‌ر وه‌سا ملله‌تێن به‌رى وان ژى دره‌و پێ كربوو، ڤێجا تو به‌رێ خۆ بدێ كانێ دويماهییا زۆرداران چ بوو؟

40

وَمِنْهُمْ مَّنْ يُّؤْمِنُ بِهٖ وَمِنْهُمْ مَّنْ لَّا يُؤْمِنُ بِهٖ وَرَبُّكَ اَعْلَمُ بِالْمُفْسِدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ژ وان هه‌يه‌ يێ باوه‌رییێ ب قورئانێ دئينت، و ژ وان هه‌يه‌ يێ باوه‌ريێ پێ نائينت حه‌تا ئه‌و ل سه‌ر وێ چه‌ندێ دمرت، وخودايێ ته‌ ب خرابكاران زاناتره‌.

41

وَاِنْ كَذَّبُوْكَ فَقُلْ لِّيْ عَمَلِيْ وَلَكُمْ عَمَلُكُمْ اَنْتُمْ بَرِيْٓــُٔوْنَ مِمَّا٘ اَعْمَلُ وَاَنَا بَرِيْٓءٌ مِّمَّا تَعْمَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر وان تو دره‌وين ده‌رێخستى تو بێژێ: دينێ من وكارێ من بۆ منه‌، ودينێ هه‌وه‌ وكارێ هه‌وه‌ بۆ هه‌وه‌يه‌، نه‌ هوين ب كارێ من دئێنه‌ گرتن، ونه‌ ئه‌ز ب كارێ هه‌وه‌ دئێمه‌ گرتن.

42

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّسْتَمِعُوْنَ اِلَيْكَ اَفَاَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ وَلَوْ كَانُوْا لَا يَعْقِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ژ وان هه‌نه‌ يێن گوهێ خۆ دده‌نه‌ گۆتنا ته‌ يا ڕاست، به‌لێ ئه‌و نائێنه‌ سه‌ر ڕێ. ئه‌رێ ڤێجا ما تو دشێى ده‌نگێ خۆ بگه‌هينییه‌ كه‌ڕان؟ ڤــێــجــا وه‌ســا تو نه‌شێى به‌رێ ڤان ژى بده‌يه‌ هيدايه‌تێ ئه‌گه‌ر خودێ هيدايه‌تا وان نه‌ڤيا بت؛ چونكى ئه‌و ژ گوهدارییا حه‌قییێ دكه‌ڕن، وتێ ناگه‌هن.

43

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّنْظُرُ اِلَيْكَ اَفَاَنْتَ تَهْدِي الْعُمْيَ وَلَوْ كَانُوْا لَا يُبْصِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ژ وان هه‌يه‌ يێ به‌رێ خۆ دده‌ته‌ ته‌ ونيشانێن پێغه‌مبه‌رينییا ته‌ يا ڕاست، به‌لێ ئه‌و وێ ڕۆناهییا باوه‌رییێ يا خودێ دايه‌ ته‌ نابينت، ئـه‌رێ ڤـێـجـا مـا تو دشێى چاڤان بده‌يه‌ كۆران دا ئه‌و ڕێكێ پێ ببينن؟

44

اِنَّ اللّٰهَ لَا يَظْلِمُ النَّاسَ شَيْــًٔا وَّلٰكِنَّ النَّاسَ اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى خودێ‌یه‌ ب تشته‌كى زۆردارییێ ل مرۆڤان ناكه‌ت كو گونه‌هێن وان زێده‌ بكه‌ت يان خێرێن وان كێم بكه‌ت، به‌لێ مرۆڤن ب كوفرێ وبێ ئه‌مرییا خودێ زۆردارییێ ل خۆ دكه‌ن.

45

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ كَاَنْ لَّمْ يَلْبَثُوْ٘ا اِلَّا سَاعَةً مِّنَ النَّهَارِ يَتَعَارَفُوْنَ بَيْنَهُمْ قَدْ خَسِرَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِلِقَآءِ اللّٰهِ وَمَا كَانُوْا مُهْتَدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ڕۆژا خودێ وان بۆ حسێبێ كۆم دكه‌ت، هه‌ر وه‌كى ئه‌و به‌رى هنگى ژ ده‌ليڤه‌يه‌كا كورت ژ ڕۆژێ پێڤه‌تر د دنيايێ دا نه‌ماين، هنده‌ك ژ وان هنده‌كان دناسن كا چاوا وان د دنيايێ دا يه‌ك ودو دناسين، پاشى ئه‌و ناسينى هاته‌ بڕين وده‌ليڤه‌يا ناسينیێ نه‌ما. ب ڕاستى ئه‌وێن دره‌و ب ديدارا خودێ وجزادانا وى كرى زيان كر، وبه‌رێ وان بۆ سه‌ڕراستییێ نه‌هاتییه‌ دان.

46

وَاِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِيْ نَعِدُهُمْ اَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَاِلَيْنَا مَرْجِعُهُمْ ثُمَّ اللّٰهُ شَهِيْدٌ عَلٰي مَا يَفْعَلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ويان ئه‌م د ژينا ته‌ دا هنده‌كێ ژ وێ يا مه‌ گه‌ف پێ ل وان كرى دێ نيشا ته‌ ده‌ين، يان ژى به‌رى ئه‌م وێ چه‌ندێ نيشا ته‌ بده‌ين دێ ته‌ مرينين، ڤێجا د هه‌ر دو حالان دا مه‌سه‌لا وان دێ بۆ نك مه‌ ب تنێ زڤڕت، پاشى خودێ ل سه‌ر وى كارى يێ وان د دنيايێ دا كرى شاهده‌، تشته‌ك ژێ ل به‌ر وى به‌رزه‌ نابت.

47

وَلِكُلِّ اُمَّةٍ رَّسُوْلٌ فَاِذَا جَآءَ رَسُوْلُهُمْ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وبۆ هه‌ر ملله‌ته‌كێ به‌رى هه‌وه‌ چووى ێغه‌مبه‌ره‌ك من هنارتبوو، ڤێجا ئه‌گه‌ر ل ئاخره‌تێ پێغه‌مبه‌رێ وان هات هنگى حوكم ب دادى د ناڤبه‌را وان دا دئێته‌ كرن، وزۆردارى ل وان نائێته‌ كرن.

48

وَيَقُوْلُوْنَ مَتٰي هٰذَا الْوَعْدُ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وبوتپه‌رێسێن ملله‌تێ ته‌ دبێژن: ئه‌رێ قيامه‌ت كه‌نگییه‌ ئه‌گه‌ر تو وئه‌وێن ب دويڤ ته‌ كه‌فتين ڕاست دبێژن كو ئه‌و دێ ئێت؟

49

قُلْ لَّا٘ اَمْلِكُ لِنَفْسِيْ ضَرًّا وَّلَا نَفْعًا اِلَّا مَا شَآءَ اللّٰهُ لِكُلِّ اُمَّةٍ اَجَلٌ اِذَا جَآءَ اَجَلُهُمْ فَلَا يَسْتَاْخِرُوْنَ سَاعَةً وَّلَا يَسْتَقْدِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: ئه‌ز نه‌شێم زيانه‌كێ ژ خۆ دوير بكه‌م، يان مفايه‌كى بگه‌هينمه‌ خۆ، ئه‌و تێ نه‌بت يا خودێ بۆ من حه‌زكرى كو بگه‌هته‌ من يان ژ من دوير كه‌ڤت. بۆ هه‌ر ملله‌ته‌كى ده‌مه‌ك هه‌يه‌ ئه‌و تێدا بمرن ونه‌مينن، ڤێجا ئه‌گه‌ر ده‌مێ نه‌مانا وان هات، نه‌ ده‌ليڤه‌يه‌كێ ئه‌و دئێنه‌ هێلان وپاشخستن، ونه‌ ده‌ليڤه‌يه‌كێ ئه‌و دئێته‌ پێشخستن.

50

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ اَتٰىكُمْ عَذَابُهٗ بَيَاتًا اَوْ نَهَارًا مَّاذَا يَسْتَعْجِلُ مِنْهُ الْمُجْرِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ وان: بێژنه‌ من ئه‌گه‌ر عه‌زابا خودێ ب شه‌ڤ يان ب ڕۆژ گه‌هشته‌ هه‌وه‌، ڤێجا گه‌لی تاوانباران بۆچى هوين له‌زێ ل هاتنا عه‌زابێ دكه‌ن؟

51

اَثُمَّ اِذَا مَا وَقَعَ اٰمَنْتُمْ بِهٖ آٰلْــٰٔنَ وَقَدْ كُنْتُمْ بِهٖ تَسْتَعْجِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌رێ پشتى عه‌زابا خودێ ب سه‌ر هه‌وه‌ دا هاتى ژ نوى هه‌وه‌ باوه‌رى ئينا ل ده‌مه‌كێ باوه‌رى چو مفاى نه‌گه‌هينته‌ هه‌وه‌؟ وهنگى بۆ هه‌وه‌ هاته‌ گۆتن: ڤێ گاڤێ هوين باوه‌رییێ پێ دئينن، و هه‌وه‌ به‌رى هنگى له‌ز لێ دكر؟

52

ثُمَّ قِيْلَ لِلَّذِيْنَ ظَلَمُوْا ذُوْقُوْا عَذَابَ الْخُلْدِ هَلْ تُجْزَوْنَ اِلَّا بِمَا كُنْتُمْ تَكْسِبُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

پاشى بۆ وان ئه‌وێن ب كوفرا ب خودێ زۆردارى ل خۆ كرى هاته‌ گۆتن: هوين تام بكه‌نه‌ عه‌زابا خودێ يا به‌رده‌وام، ئه‌رێ ما ژبلی وان گونه‌هێن هه‌وه‌ د ژينا خۆ دا كرين هوين ب تشته‌كێ دى دئێنه‌ جزادان؟

53

وَيَسْتَنْۣبِــُٔوْنَكَ اَحَقٌّ هُوَ قُلْ اِيْ وَرَبِّيْ٘ اِنَّهٗ لَحَقٌّ وَمَا٘ اَنْتُمْ بِمُعْجِزِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وبوتپه‌رێسێن ملله‌تێ ته ‌-ئه‌ى موحه‌ممه‌د- پسيارا عه‌زابا قيامه‌تێ ژ ته‌ دكه‌ن، كانێ ئه‌و ڕاسته‌؟ تو بێژه‌ وان: ئه‌رێ سويند ب خودايێ من ئه‌و ڕاستییه‌ وگومان تێدا نينه‌، وهوين خودێ بێزار ناكه‌ن كو ئه‌و جاره‌كا دى هه‌وه‌ ڕاكه‌ته‌ ڤه‌ وهه‌وه‌ جزا بده‌ت؛ چونكى هوين يێن د ده‌ستێ وى دا و ل ژێر حوكمێ وى.

54

وَلَوْ اَنَّ لِكُلِّ نَفْسٍ ظَلَمَتْ مَا فِي الْاَرْضِ لَافْتَدَتْ بِهٖ وَاَسَرُّوا النَّدَامَةَ لَمَّا رَاَوُا الْعَذَابَ وَقُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر بۆ هه‌ر نه‌فسه‌كا شرك وكوفر ب خودێ كرى هه‌مى تشتێ ل عه‌ردى هه‌با، وئه‌و شيابا پێش خۆ ڤه‌ دابا دا خۆ پێ ژ وێ عه‌زابێ بكڕت ئه‌و دا وى هه‌مییێ ده‌ت، وئه‌وێن زۆردارى كرى ده‌مێ ديتى عه‌زابا خودێ ب سه‌ر وان دا هاتى وان كه‌سه‌را خۆ داكر، وخودێ ب دادییێ حوكم د ناڤبه‌را وان دا كر، وزۆردارى ل وان نائێته‌كرن.

55

اَلَا٘ اِنَّ لِلّٰهِ مَا فِي السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ اَلَا٘ اِنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

نێ هه‌ر تشته‌كێ ل عه‌سمانان وهه‌ر تشته‌كێ ل عه‌ردى ملكێ خودێ‌یه‌، تشته‌ك ژ وان يێ كه‌سێ دى نينه‌. نێ هندى ديدار وعه‌زابا خودێ‌یه‌ هه‌ر ب سه‌ر بوتپه‌رێسان دا دێ ئێت، به‌لێ پترییا وان وێ چه‌ندێ نزانن.

56

هُوَ يُحْيٖ وَيُمِيْتُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى خودێ‌یه‌ ئه‌وه‌ ژينێ ومرنێ دده‌ت ل به‌ر وى يا ب زه‌حمه‌ت نينه‌ مرییان پشتى مرنێ زێندى بكه‌ته‌ڤه‌، ومراندنا وان ژى -ئه‌گه‌ر وى ڤيا- ل به‌ر وى يا ب زه‌حمه‌ت نينه‌، وئه‌و پشتى مرنێ دێ زڤڕنه‌ نك وى.

57

يٰ٘اَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَآءَتْكُمْ مَّوْعِظَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَشِفَآءٌ لِّمَا فِي الصُّدُوْرِ وَهُدًي وَّرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

گه‌لی مرۆڤان ب ڕاستى شيره‌ته‌ك ژ خودايێ هه‌وه‌ بۆ هه‌وه‌ هات بيرا هه‌وه‌ ل عه‌زابا خودێ بينته‌ڤه‌ وهه‌وه‌ ژ گه‌فا وى بترسينت، كو قورئانه‌ وئه‌و ئايه‌ت وشيره‌تێن تێدا هاتين، وده‌رمانێ نه‌زانينێ وشركێ وهه‌مى ده‌ردان بۆ دلان تێدا هه‌يه‌، وئه‌و ڕێنيشانده‌ره‌ بۆ وى يێ دويكه‌فتنا وێ شيره‌تێ بكه‌ت ووى ژ تێچوونێ ڕزگار دكه‌ت، خودێ ئه‌و كره‌ قه‌نجى ودلۆڤانى بۆ خودان باوه‌ران.

58

قُلْ بِفَضْلِ اللّٰهِ وَبِرَحْمَتِهٖ فَبِذٰلِكَ فَلْيَفْرَحُوْا هُوَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌: بلا كه‌يفا وان ب قه‌نجى ودلۆڤانییا خودێ بێت، كو ئيسلامه‌ ئه‌و هيدايه‌ت ودينێ حه‌ق يێ خودێ دايه‌ وان؛ چونكى ئه‌و ئيسلاما خودێ به‌رێ وان دايێ، وئه‌و قورئانا وى بۆ موحه‌ممه‌دى هنارتى چێتره‌ ژ وێ يا ئه‌و كۆم دكه‌ن ژ په‌رتالێ دنيايێ يێ كو دێ پويچ بت.

59

قُلْ اَرَءَيْتُمْ مَّا٘ اَنْزَلَ اللّٰهُ لَكُمْ مِّنْ رِّزْقٍ فَجَعَلْتُمْ مِّنْهُ حَرَامًا وَّحَلٰلًا قُلْ آٰللّٰهُ اَذِنَ لَكُمْ اَمْ عَلَي اللّٰهِ تَفْتَرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌: هوین بێژنه‌ من ئه‌ڤ ڕزقێ خودێ بۆ هه‌وه‌ ئينايه‌ خوارێ ژ حه‌يوان وشينكاتى وخێر وخێراتان ڤێجا هه‌وه‌ هنده‌ك بۆ خۆ حه‌لالكرى وهنده‌ك حه‌رامكرى، ئه‌رێ خودێ ده‌ستويرى ب وێ چه‌ندێ دايه‌ هه‌وه‌، يان هوين بێ به‌ختى ودره‌وان ل سه‌ر ناڤێ خودێ دكه‌ن؟

60

وَمَا ظَنُّ الَّذِيْنَ يَفْتَرُوْنَ عَلَي اللّٰهِ الْكَذِبَ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ اِنَّ اللّٰهَ لَذُوْ فَضْلٍ عَلَي النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَشْكُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌ڤێن دره‌وێ ل سه‌ر ناڤێ خودێ دكه‌ن، ووى تشتێ وى حه‌رام نه‌كرى ژ ڕزقى وقويتى ئه‌و ب ناڤێ وى حه‌رام دكه‌ن، ئه‌رێ ئه‌و چ هزر دكه‌ن ژ به‌ر دره‌و وبێ به‌ختییا وان ل ڕۆژا قيامه‌تێ خودێ دێ چ ل وان كه‌ت؟ ئه‌رێ ئه‌و هزر دكه‌ن ئه‌و دێ ل وان بۆرت وگونه‌هێن وان ژێ به‌ت؟ هندى خودێ‌یه‌ خودان قه‌نجییه‌ ل سه‌ر به‌نییێن خۆ، د دنيايێ دا له‌زێ ل عه‌زابدانا وان ناكه‌ت يێن دره‌وێ ژ كيسێ وى دكه‌ن وده‌ليڤه‌يێ دده‌ته‌ وان، به‌لێ پترییا مرۆڤان سوپاسییا خودێ سه‌را قه‌نجییا وى ناكه‌ن.

61

وَمَا تَكُوْنُ فِيْ شَاْنٍ وَّمَا تَتْلُوْا مِنْهُ مِنْ قُرْاٰنٍ وَّلَا تَعْمَلُوْنَ مِنْ عَمَلٍ اِلَّا كُنَّا عَلَيْكُمْ شُهُوْدًا اِذْ تُفِيْضُوْنَ فِيْهِ وَمَا يَعْزُبُ عَنْ رَّبِّكَ مِنْ مِّثْقَالِ ذَرَّةٍ فِي الْاَرْضِ وَلَا فِي السَّمَآءِ وَلَا٘ اَصْغَرَ مِنْ ذٰلِكَ وَلَا٘ اَكْبَرَ اِلَّا فِيْ كِتٰبٍ مُّبِيْنٍ

تەفسیرا ساناهی

وتو د كاره‌كى ژ كارێن خۆ دا نابى، وتو چو ئايه‌تان ژ قورئانێ ناخوينى، وكه‌سه‌ك ژ ڤێ ئوممه‌تێ كاره‌كى ناكه‌ت چ يێ باش بت چ يێ خراب، ئه‌گه‌ر ئه‌م ل سه‌ر هه‌وه‌ شاهد نه‌بين ونه‌زانين ده‌مێ هوين ده‌ست دده‌نه‌ وی كاری، ڤێجا ئه‌م وى كارى ل سه‌ر هه‌وه‌ دنڤيسين ودێ هه‌وه‌ سه‌را جزاده‌ين، وتشته‌ك ژ زانينا خودايێ ته‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- به‌رزه‌ نابت، ژ گرانییا مێرییه‌كا هوير ل عه‌ردى وحه‌تا ل عه‌سمانى، وتشتێ ژ هه‌مییان بچويكتر حه‌تا يێ ژ هه‌مییان مه‌زنتر، ئه‌و هه‌مى د كيتابه‌كا ئاشكه‌را دانه‌ ل نك خودايێ ته‌، زانينا وى دۆر لێ گرتییه‌ وقه‌له‌مێ وى ئه‌و نڤيسییه‌.

62

اَلَا٘ اِنَّ اَوْلِيَآءَ اللّٰهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

نێ هندى وه‌لییێن خودێنه‌ چو ترس ژ عه‌زابا خودێ ل ئاخره‌تێ ل سه‌ر وان نينه‌، وئه‌و ب خه‌م ناكه‌ڤن ل سه‌ر وێ بارا د دنيايێ دا نه‌گه‌هشتییه‌ وان.

63

اَلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا يَتَّقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ژ سالۆخه‌تێن ڤان وه‌لییان ئه‌وه‌ وان باوه‌رى ب خودێ ئينايه‌ ودويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رێ وى كرییه‌ د وى تشتى دا يێ ئه‌و پێ ژ نك خودێ هاتى، ووان ته‌قوا خودێ دكر وفه‌رمانێن وى ب جهـ دئينان.

64

لَهُمُ الْبُشْرٰي فِي الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَفِي الْاٰخِرَةِ لَا تَبْدِيْلَ لِكَلِمٰتِ اللّٰهِ ذٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ

تەفسیرا ساناهی

بۆ ڤان وه‌لییان مزگينى د ژينا دنيايێ دا هه‌يه‌ ب وى تشتێ وان پێ خۆش بت، و ل ئاخره‌تێ ب به‌حه‌شتێ، خودێ سۆزا خۆ ناگوهۆڕت ولێڤه‌ نابت، ئه‌ڤه‌يه‌ سه‌ركه‌فتنا مه‌زن؛ چونكى ڕزگارییا ژ هه‌ر نه‌خۆشییه‌كێ و ب ده‌ستڤه‌ئينانا هه‌ر داخوازه‌كێ تێدا هه‌يه‌.

65

وَلَا يَحْزُنْكَ قَوْلُهُمْ اِنَّ الْعِزَّةَ لِلّٰهِ جَمِيْعًا هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

تەفسیرا ساناهی

وگۆتنا بوتپه‌رێسان يا ژ دره‌و د ده‌رحه‌قا خودێ دا وپه‌رستنا وان بۆ صه‌نه‌مان د گه‌ل خودێ بلا ته‌ ب خه‌م نه‌ئێخت -ئه‌ى موحه‌ممه‌د-؛ چونكى هێز وشيانا تمام د دنيايێ وئاخره‌تێ دا يا خودێ ب تنێ‌یه‌، وئه‌و گوهدێرێ گۆتنێن وانه‌، ب ئنيه‌ت وكريارێن وان يێ پڕزانايه‌.

66

اَلَا٘ اِنَّ لِلّٰهِ مَنْ فِي السَّمٰوٰتِ وَمَنْ فِي الْاَرْضِ وَمَا يَتَّبِعُ الَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ شُرَكَآءَ اِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنْ هُمْ اِلَّا يَخْرُصُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

نێ هه‌ر تشته‌كێ ل عه‌سمانان وهه‌ر تشته‌كێ ل عه‌ردى هه‌ى ژ ملياكه‌ت ومرۆڤ وئه‌جنان وهه‌ر تشته‌كێ دى يێ هه‌ى يێ خودێ‌یه‌، وئه‌وێن دوعايان ژ يه‌كێ ژبلی خودێ دكه‌ن ئه‌و دويكه‌فتنا چ دكه‌ن؟ ژ گۆمانێ پێڤه‌تر ئه‌و دویكه‌فتنا تشته‌كێ دى ناكه‌ن، وهه‌ما د وى تشتى دا يێ ئه‌و بۆ خودێ پالڤه‌ دده‌ن ئه‌و دره‌وان دكه‌ن.

67

هُوَ الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ لِتَسْكُنُوْا فِيْهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِرًا اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّسْمَعُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

گه‌لی مرۆڤان خودێ‌یه‌ يێ شه‌ڤ بۆ هه‌وه‌ داى دا هوين تێدا ڤه‌حه‌ويێن و ژ بزاڤكرنا بۆ ژيارێ ته‌نا ببن، ووى ڕۆژ بۆ هه‌وه‌ دايه‌؛ دا هوين تێدا ببنه‌ خودان ديتن، وبه‌رگه‌ڕيانا ڕزقێ خۆ بكه‌ن. د ژێكجودابوونا شه‌ڤ وڕۆژان دا، و د گوهۆڕينا حالێ خه‌لكى دا ل شه‌ڤێ وڕۆژێ ده‌ليل وهێجه‌ت بۆ وى ملله‌تى هه‌نه‌ يێ گوهـ بده‌ته‌ ده‌ليلان وهزرا خۆ تێدا بكه‌ت كو خودێ ب تنێ هێژاى په‌رستنێ‌یه‌.

68

قَالُوا اتَّخَذَ اللّٰهُ وَلَدًا سُبْحٰنَهٗ هُوَ الْغَنِيُّ لَهٗ مَا فِي السَّمٰوٰتِ وَمَا فِي الْاَرْضِ اِنْ عِنْدَكُمْ مِّنْ سُلْطٰنٍۣ بِهٰذَا اَتَقُوْلُوْنَ عَلَي اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

بوتپه‌رێسان گۆت: خودێ زارۆيه‌ك بۆ خۆ دانايه‌، وه‌كى وان گۆتى: ملياكه‌ت كچێن خودێنه‌، يان مه‌سيح كوڕێ خودێ‌یه‌. خودێ ژ وێ هه‌مییێ يێ پاك وپيرۆز بت، يێ ده‌وله‌مه‌ند وبێ منه‌ته‌ ژ هه‌ر تشته‌كى ئه‌وه‌، هه‌ر تشته‌كێ ل عه‌سمانان وعه‌ردى يێ وییه‌، ڤێجا چاوا ژ تشێن وى ئافراندين وى زارۆيه‌ك دێ هه‌بت وهه‌مى تشت يێن وينه‌؟ وهه‌وه‌ چو ده‌ليل ل سه‌ر ڤێ دره‌وێ نينن يا هوين دكه‌ن، ئه‌رێ هوين وى تشتێ چو ژێ نه‌زانن ل سه‌ر ناڤێ خودێ دبێژن؟

69

قُلْ اِنَّ الَّذِيْنَ يَفْتَرُوْنَ عَلَي اللّٰهِ الْكَذِبَ لَا يُفْلِحُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌: هندى ئه‌ون يێن دره‌وێ ژ كيسێ خودێ دكه‌ن كو زارۆيه‌كى بۆ وى ددانن وشريكان بۆ چێ دكه‌ن، نه‌ ل دنيايێ ونه‌ ل ئاخره‌تێ ئه‌و ناگه‌هنه‌ مرادا خ

70

مَتَاعٌ فِي الدُّنْيَا ثُمَّ اِلَيْنَا مَرْجِعُهُمْ ثُمَّ نُذِيْقُهُمُ الْعَذَابَ الشَّدِيْدَ بِمَا كَانُوْا يَكْفُرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هه‌ما ئه‌و خۆشییه‌كا كورت ب كوفر ودره‌وا خۆ د دنيايێ دا دبه‌ن، پاشى ئه‌گه‌ر ده‌مێ وان ب دويماهى هات ئه‌و دێ زڤڕنه‌ نك مه‌، پاشى ئه‌م دێ عه‌زابا جه‌هنه‌مێ ده‌ينه‌ وان ژ به‌ر كوفرا وان ب خودێ ونه‌باوه‌رى ئينانا وان ب پێغه‌مبه‌رێن خودێ، وئايه‌تێن وى.

71

وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَاَ نُوْحٍ اِذْ قَالَ لِقَوْمِهٖ يٰقَوْمِ اِنْ كَانَ كَبُرَ عَلَيْكُمْ مَّقَامِيْ وَتَذْكِيْرِيْ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ فَعَلَي اللّٰهِ تَوَكَّلْتُ فَاَجْمِعُوْ٘ا اَمْرَكُمْ وَشُرَكَآءَكُمْ ثُمَّ لَا يَكُنْ اَمْرُكُمْ عَلَيْكُمْ غُمَّةً ثُمَّ اقْضُوْ٘ا اِلَيَّ وَلَا تُنْظِرُوْنِ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- به‌حسێ نووحى -سلاڤ لێ بن- د گه‌ل ملله‌تێ وى بۆ كافرێن (مه‌كه‌هێ) بكه‌، ده‌مێ وى گۆتییه‌ وان: ئه‌گه‌ر مانا من د ناڤ هه‌وه‌ دا وبيرئينانه‌ڤه‌يا من بۆ هه‌وه‌ ب ئايه‌ت وده‌ليلێن خودێ ل سه‌ر هه‌وه‌ يا گران ومه‌زن بت، من يێ خۆ هێلايه‌ ب هيڤییا خودێ ڤه‌، ڤێجا هوين كارێ خۆ بكه‌ن، وگازى هه‌ڤپشكێن خۆ بكه‌ن، پاشى كارێ خۆ ل به‌ر خۆ ئاشكه‌را بكه‌ن ونه‌ڤه‌شێرن، پاشى هوين وێ عه‌زابێ ونه‌خۆشییێ بده‌نه‌ به‌ر من يا هه‌وه‌ دڤێت، وهوين دانه‌كێ ب تنێ ژى ژ ڕۆژێ من نه‌ڤه‌هێل

72

فَاِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَمَا سَاَلْتُكُمْ مِّنْ اَجْرٍ اِنْ اَجْرِيَ اِلَّا عَلَي اللّٰهِ وَاُمِرْتُ اَنْ اَكُوْنَ مِنَ الْمُسْلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ پشت دا گازییا من هندى ئه‌زم من داخوازا چو كرێیان ژ هه‌وه‌ نه‌كرییه‌؛ چونكى خێر وكرێیا من ژ خودێ پێڤه‌تر ل سه‌ر كه‌سێ نينه‌، وفه‌رمان ل من هاتییه‌ كرن كو ئه‌ز خۆ ب ده‌ست حوكمێ وى ڤه‌ به‌رده‌

73

فَكَذَّبُوْهُ فَنَجَّيْنٰهُ وَمَنْ مَّعَهٗ فِي الْفُلْكِ وَجَعَلْنٰهُمْ خَلٰٓئِفَ وَاَغْرَقْنَا الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُنْذَرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وملله‌تێ نووحى ئه‌و د وى تشتى دا يێ وى بۆ وان ژ خودێ ڤه‌گوهاستى دره‌وين ده‌رێخست، ئينا مه‌ ئه‌و وهه‌چییێ باوه‌رى د گه‌ل وى ئيناى د گه‌مییێ دا ڕزگاركرن، ومه‌ ئه‌و د جهێ دره‌وپێكه‌ران دا ل عه‌ردى كرنه‌ جێگر، وئه‌وێن دره‌و ب ئايه‌تێن مه‌كرى مه‌ خه‌ندقاندن، ڤێجا تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- به‌رێ خۆ بدێ كانێ دويماهییا وى ملله‌تى ئه‌وێ پێغه‌مبه‌رێ وان ئه‌و ژ عه‌زابا خودێ ترساندين بوو

74

ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْۣ بَعْدِهٖ رُسُلًا اِلٰي قَوْمِهِمْ فَجَآءُوْهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ فَمَا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْا بِمَا كَذَّبُوْا بِهٖ مِنْ قَبْلُ كَذٰلِكَ نَطْبَعُ عَلٰي قُلُوْبِ الْمُعْتَدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

پاشى پشتى نووحى مه‌ هنده‌ك پێغه‌مبه‌ر (وه‌كى هوود وصالح وئيبراهيم ولووط وشوعه‌يبى وهنده‌كێن دى) بۆ ملله‌تێن وان هنارتن، ڤێجا هه‌ر پێغه‌مبه‌ره‌ك ب نيشانێن ئاشكه‌را ل سه‌ر پێغه‌مبه‌رينییا خۆ بۆ ملله‌تێ خۆ هات، ڤێجا نه‌بوويه‌ كو ئه‌و باوه‌رییێ ب وێ بينن يا ملله‌تێ نووحى ويێن به‌رى وان دره‌و پێ كرى. وكانێ چاوا خودێ خه‌تم ل دلێن ڤان ملله‌تان دا ڤێجا وان باوه‌رى نه‌ئينا، وه‌سا خودێ خه‌تمێ ل دلێن وان ژى دده‌ت يێن وه‌كى وان وپشتى وان هاتين ژ وان يێن پێ ل توخويبێن خودێ داناى، وگوهـدارییا پێغه‌مبه‌رێن خۆ نه‌كرى د وى تشتى دا يێ وان به‌رێ وان دايێ، وه‌ك جزا بۆ وان ژ به‌ر گونه‌هێن وا

75

ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْۣ بَعْدِهِمْ مُّوْسٰي وَهٰرُوْنَ اِلٰي فِرْعَوْنَ وَمَلَا۠ئِهٖ بِاٰيٰتِنَا فَاسْتَكْبَرُوْا وَكَانُوْا قَوْمًا مُّجْرِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

پاشى پشتى وان پێغه‌مبه‌ران مه‌ مووسا وهاروون -سلاڤ ل هه‌ر دووان بن- بۆ فيرعه‌ونى ومه‌زنێن ملله‌تێ وى ب ئايه‌تێن ڕاستییا وان بگه‌هينن هنارتن، ئينا وان خۆ ژ قه‌بويلكرنا حه‌قییێ مه‌زنتر لێكر، وئه‌و ملله‌ته‌كێ بوتپه‌رێس وتاوانبار ودره‌وپێكه‌ر بوو

76

فَلَمَّا جَآءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوْ٘ا اِنَّ هٰذَا لَسِحْرٌ مُّبِيْنٌ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ ئه‌و حه‌قییا مووسا پێ هاتى بۆ فيرعه‌ونى وملله‌تێ وى هاتى وان گۆت: ئه‌و ئايه‌تێن مووسا پێ هاتى هه‌ما سێره‌به‌ندییه‌كا ئاشكه‌رايه

77

قَالَ مُوْسٰ٘ي اَتَقُوْلُوْنَ لِلْحَقِّ لَمَّا جَآءَكُمْ اَسِحْرٌ هٰذَا وَلَا يُفْلِحُ السّٰحِرُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

مووساى ب مه‌نده‌هۆشى ڤه‌ ژ گۆتنا وان گۆت: ئه‌رێ هوين دبێژنه‌ حه‌قییێ ده‌مێ بۆ هه‌وه‌ هاتى: ئه‌و سێره‌به‌ندییه‌كا ئاشكه‌رايه‌؟ به‌رێ خۆ بده‌نه‌ سالۆخه‌تێن وێ يا بۆ هه‌وه‌ هاتى دێ بينن ئه‌و حه‌قییه‌. وسێره‌به‌ند ب مراد ناكه‌ڤن، و ل دنيايێ وئاخره‌تێ ب سه‌رناكه‌ڤ

78

قَالُوْ٘ا اَجِئْتَنَا لِتَلْفِتَنَا عَمَّا وَجَدْنَا عَلَيْهِ اٰبَآءَنَا وَتَكُوْنَ لَكُمَا الْكِبْرِيَآءُ فِي الْاَرْضِ وَمَا نَحْنُ لَكُمَا بِمُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وفيرعه‌ونى وملله‌تێ وى گۆته‌ مووساى: ئه‌رێ تو هاتى دا به‌رێ مه‌ ژ په‌رستنا وى تشتى وه‌رگێڕى يێ مه‌ بابێن خۆ ل سه‌ر ديتى، ودا مه‌زنى وده‌سهه‌لاتدارى د عه‌ردێ (مصرێ) دا بۆ ته‌ وهاروونى بت؟ وئه‌م باوه‌رییێ نائينين كو هوين هه‌ردو پێغه‌مبه‌رن بۆ مه‌ هاتينه‌ هنارتن؛ دا ئه‌م په‌رستنا خودێ ب تنێ بكه‌ين.

79

وَقَالَ فِرْعَوْنُ ائْتُوْنِيْ بِكُلِّ سٰحِرٍ عَلِيْمٍ

تەفسیرا ساناهی

وفيرعه‌ونى گۆت: هه‌ر سێره‌به‌نده‌كێ د سێره‌به‌ندییێ دا شاره‌زا بت هوين بۆ من بينن.

80

فَلَمَّا جَآءَ السَّحَرَةُ قَالَ لَهُمْ مُّوْسٰ٘ي اَلْقُوْا مَا٘ اَنْتُمْ مُّلْقُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ سێره‌به‌ند هاتينه‌ نك فيرعه‌ونى مووساى گۆته‌ وان: هوين وان گۆپال ووه‌ريسێن د گه‌ل هه‌وه‌ هه‌ين بهاڤێژنه‌ عه‌ردى.

81

فَلَمَّا٘ اَلْقَوْا قَالَ مُوْسٰي مَا جِئْتُمْ بِهِ السِّحْرُ اِنَّ اللّٰهَ سَيُبْطِلُهٗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُصْلِحُ عَمَلَ الْمُفْسِدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ده‌مێ وان وه‌ريس وگۆپالێن خۆ هاڤێتين مووساى گۆته‌ وان: ئه‌وا هوين پێ هاتين وهه‌وه‌ هاڤێتى سێره‌به‌ندییه‌، هندى خودێ‌یه‌ دێ وێ پويچ كه‌ت، هندى خودێ‌یه‌ كارێ وى چاك ناكه‌ت يێ ب خرابى د عه‌ردێ خودێ دا بگه‌ڕيێت، و ب كرنا گونه‌هێ خرابكارییێ تێدا بكه‌ت.

82

وَيُحِقُّ اللّٰهُ الْحَقَّ بِكَلِمٰتِهٖ وَلَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

وخودێ وێ حه‌قییێ يا ئه‌ز بۆ هه‌وه‌ ژ نك وى پێ هاتيم موكم دكه‌ت، وئه‌و ب په‌يڤ وفه‌رمانا خۆ وێ حه‌قییێ ب سه‌ر نه‌حه‌قییا هه‌وه‌ دئێخت، ئه‌گه‌ر خۆ تاوانبارێن گونه‌هكار ژ ملله‌تێ فيرعه‌ونى پێ نه‌خۆش بت ژى.

83

فَمَا٘ اٰمَنَ لِمُوْسٰ٘ي اِلَّا ذُرِّيَّةٌ مِّنْ قَوْمِهٖ عَلٰي خَوْفٍ مِّنْ فِرْعَوْنَ وَمَلَا۠ئِهِمْ اَنْ يَّفْتِنَهُمْ وَاِنَّ فِرْعَوْنَ لَعَالٍ فِي الْاَرْضِ وَاِنَّهٗ لَمِنَ الْمُسْرِفِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا د گه‌ل وان هێجه‌ت وده‌ليلان ژى يێن خودێ داينه‌ مووسايى -سلاڤ لێ بن- كه‌سێ ژ دوونده‌ها ملله‌تێ وى يێ ئسرائيلی پێڤه‌تر باوه‌رى پێ نه‌ئينا، وئه‌و ژ فيرعه‌ونى ومه‌زنێن ملله‌تێ وى دترسان كو ب عه‌زابدانێ ئه‌و وان دسه‌ر دا ببه‌ن، وبه‌رێ وان ژ دينێ وان وه‌رگێڕن، وهندى فيرعه‌ونه‌ خۆ مه‌زن دكه‌ت و د عه‌ردى دا يێ كوته‌ككاره‌، وهندى ئه‌وه‌ ئه‌و ژ وانه‌ يێن د كوفرێ وخرابكارییێ دا پێ ل توخويبان ددانن.

84

وَقَالَ مُوْسٰي يٰقَوْمِ اِنْ كُنْتُمْ اٰمَنْتُمْ بِاللّٰهِ فَعَلَيْهِ تَوَكَّلُوْ٘ا اِنْ كُنْتُمْ مُّسْلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ومووساى گۆت: ئه‌ى ملله‌تێ من ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ باوه‌رى ب خودێ هه‌يه‌ هوين خۆ ب وى پشت گه‌رم بكه‌ن، وخۆ بهێلنه‌ ب هيڤییا وى ڤه‌، ئه‌گه‌ر هوين د ئه‌مرێ وى دانه‌ وگوهدارییا وى دكه‌ن.

85

فَقَالُوْا عَلَي اللّٰهِ تَوَكَّلْنَا رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِّلْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ئينا ملله‌تێ مووساى گۆته‌ وى: مه‌ خۆ هێلا ب هيڤییا خودێ ب تنێ ڤه‌، ومه‌ كارێ خۆ هلپسارته‌ وى، خودايێ مه‌ تو وان ب سه‌ر مه‌ نه‌ئێخه‌ ڤێجا ئه‌و چه‌نده‌ بۆ مه‌ ببته‌ فتنه‌ د دينى دا.

86

وَنَجِّنَا بِرَحْمَتِكَ مِنَ الْقَوْمِ الْكٰفِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ب دلۆڤانییا خۆ تو مه‌ ژ ملله‌تێ كافر ژ فيرعه‌ونى وملله‌تێ وى ڕزگار بكه‌؛ چونكى وان ئه‌و ب كارێن زه‌حمه‌ت دوه‌ستاندن.

87

وَاَوْحَيْنَا٘ اِلٰي مُوْسٰي وَاَخِيْهِ اَنْ تَبَوَّاٰ لِقَوْمِكُمَا بِمِصْرَ بُيُوْتًا وَّاجْعَلُوْا بُيُوْتَكُمْ قِبْلَةً وَّاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ وه‌حى بۆ مووساى وبرايێ وى هاروونى هنارت كو هوين هنده‌ك خانییان بۆ ملله‌تێ خۆ ل (مصرێ) بدانن دا بۆ هه‌وه‌ ببنه‌ جهێ خۆپاراستنێ وڤه‌حه‌ويانێ، وهوين خانییێن خۆ بكه‌نه‌ جهێ كرنا نڤێژان ل ده‌مێ ترسێ، وهوين نڤێژێن فه‌ر ل ده‌مێن وان بكه‌ن. وتو مزگينییێ ب سه‌ركه‌فتنا مسۆگه‌ر و ب خێره‌كا مه‌زن ژ خودێ بده‌ وان خودان باوه‌رێن گوهدارییا خودێ دكه‌ن.

88

وَقَالَ مُوْسٰي رَبَّنَا٘ اِنَّكَ اٰتَيْتَ فِرْعَوْنَ وَمَلَاَهٗ زِيْنَةً وَّاَمْوَالًا فِي الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا رَبَّنَا لِيُضِلُّوْا عَنْ سَبِيْلِكَ رَبَّنَا اطْمِسْ عَلٰ٘ي اَمْوَالِهِمْ وَاشْدُدْ عَلٰي قُلُوْبِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُوْا حَتّٰي يَرَوُا الْعَذَابَ الْاَلِيْمَ

تەفسیرا ساناهی

ومووساى گۆت: خودايێ مه‌ ته‌ خه‌مل ومال د ژينا دنيايێ دا يێ دايه‌ فيرعه‌ونى ومه‌زنێن ملله‌تێ وى، ڤێجا وان شوكرا ته‌ نه‌كر، به‌لكى وان ئه‌و مال د ڕێكا دسه‌ردابرنا خه‌لكى دا ب كارئينا، خودايێ مه‌ تو مالێ وان پويچ كه‌؛ دا ئه‌و مفاى ژێ نه‌بينن، وتو خه‌تمێ ل دلێن وان بده‌؛ دا بۆ باوه‌رییێ فره‌هـ نه‌بن، چونكى ئه‌و باوه‌رییێ نائينن حه‌تا عه‌زابا دژوار و ب ئێش نه‌بينن.

89

قَالَ قَدْ اُجِيْبَتْ دَّعْوَتُكُمَا فَاسْتَقِيْمَا وَلَا تَتَّبِعٰٓنِّ سَبِيْلَ الَّذِيْنَ لَا يَعْلَمُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

خودێ گۆته‌ وان: ب ڕاستى نفرينا هه‌وه‌ هه‌ر دووان هاته‌ ب جهـ ئينان -وئه‌و ب خۆ مووساى نفرين دكر، وهاروونى دگۆت: ئامين، له‌و نفرين بۆ هه‌ر دووان هاته‌ پالڤه‌دان- ڤێجا هوين بميننه‌ ل سه‌ر دينێ خۆ، وبه‌رده‌وامییێ بده‌نه‌ گازییا خۆ بۆ فيرعه‌ونى وملله‌تێ وى، وهوين دويچوونا ڕێكا وى نه‌كه‌ن يێ ڕاستییا سۆز وگه‌فا من نه‌زانت.

90

وَجٰوَزْنَا بِبَنِيْ٘ اِسْرَآءِيْلَ الْبَحْرَ فَاَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَجُنُوْدُهٗ بَغْيًا وَّعَدْوًا حَتّٰ٘ي اِذَا٘ اَدْرَكَهُ الْغَرَقُ قَالَ اٰمَنْتُ اَنَّهٗ لَا٘ اِلٰهَ اِلَّا الَّذِيْ٘ اٰمَنَتْ بِهٖ بَنُوْ٘ا اِسْرَآءِيْلَ وَاَنَا مِنَ الْمُسْلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ومه‌ ده‌ريا ب ئسرائيلیان دا بڕين حه‌تا ئه‌و ژێ ده‌رباس بووين، ڤێجا فيرعه‌ونى وله‌شكه‌رێ وى ژ زۆردارى وته‌عدايى دا ب دويڤ وان ڤه‌، ووان ژى دا ده‌ريايێ، حه‌تا ده‌مێ خندقين ب فيرعه‌ونى ڕا گه‌هشتى وى گۆت: من باوه‌رى ئينا كو ژ وى خودايى پێڤه‌تر يێ ئسرائيلیان باوه‌رى پێ ئيناى چو خواديێن دى يێن حه‌ق نينن، وئه‌ز ژ وانم يێن باوه‌رى ب ته‌وحيدێ ئيناى وخۆ ب ده‌ست خودێ ڤه‌ به‌رداى.

91

آٰلْــٰٔنَ وَقَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَكُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ژ نوى ئه‌ى فيرعه‌ون، پشتى مرن ب سه‌ر ته‌ دا هاتى تو باوه‌رییێ ب خودێ دئينى، وبه‌رى عه‌زابا خودێ بگه‌هته‌ ته‌ ته‌ گوهدارییا وى نه‌دكر، وتو ژ وان خرابكاران بووى يێن به‌رێ خه‌لكى ژ ڕێكا وى ددا پاش!!

92

فَالْيَوْمَ نُنَجِّيْكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُوْنَ لِمَنْ خَلْفَكَ اٰيَةً وَاِنَّ كَثِيْرًا مِّنَ النَّاسِ عَنْ اٰيٰتِنَا لَغٰفِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ئه‌ڤرۆ ئه‌م دێ له‌شێ ته‌ دانينه‌ سه‌ر جهه‌كێ بلند ژ عه‌ردى؛ دا هه‌چییێ باوه‌ر نه‌كه‌ت تو يێ مرى ته‌ ببينت؛ ودا تو بۆ وان مرۆڤێن پشتى ته‌ ژى دئێن ببییه‌ عيبره‌ت ونيشان. وهندى پترییا مرۆڤانه‌ ژ هێجه‌ت وده‌ليلێن مه‌ دبێ ئاگه‌هن.

93

وَلَقَدْ بَوَّاْنَا بَنِيْ٘ اِسْرَآءِيْلَ مُبَوَّاَ صِدْقٍ وَّرَزَقْنٰهُمْ مِّنَ الطَّيِّبٰتِ فَمَا اخْتَلَفُوْا حَتّٰي جَآءَهُمُ الْعِلْمُ اِنَّ رَبَّكَ يَقْضِيْ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ فِيْمَا كَانُوْا فِيْهِ يَخْتَلِفُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

و ب ڕاستى مه‌ ئسرائيلی ل جهه‌كێ چاك وهلبژارتى ل وه‌لاتێ (شامێ ومصرێ) دانان، ومه‌ ژ ڕزقه‌كێ حه‌لال وپاقژ يێ كو ژ عه‌ردێ پيرۆز ده‌ردكه‌ڤت دا وان، ڤێجا ئه‌و د مه‌سه‌لا دينێ خۆ دا ژێك جودا نه‌بوون حه‌تا ئه‌و زانين بۆ وان هاتى يا كو پێتڤى بوو ئه‌و وان بگه‌هينته‌ يه‌ك، و ژ وێ زانينێ به‌حسێ هاتنا موحه‌ممه‌دى بوو يا كو د ته‌وراتێ دا هاتى. هندى خودايێ ته‌يه‌ -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ل ڕۆژا ڕابوونێ دێ حوكمى د ناڤبه‌را وان دا كه‌ت د وى تشتى دا يێ ئه‌و تێدا ژێك جودا بووين.

94

فَاِنْ كُنْتَ فِيْ شَكٍّ مِّمَّا٘ اَنْزَلْنَا٘ اِلَيْكَ فَسْــَٔلِ الَّذِيْنَ يَقْرَءُوْنَ الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِكَ لَقَدْ جَآءَكَ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّكَ فَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ئه‌گه‌ر تو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- د گومانێ دا بى ژ ڕاستییا وى تشتى يێ مه‌ بۆ ته‌ گۆتى، تو پسيارا وان بكه‌ يێن به‌رى ته‌ كيتاب خواندى ژ خودانێن ته‌وراتێ وئنجيلێ، هندى ئه‌و چه‌نده‌يه‌ د كيتابێن وان دا هاتییه‌، ب ڕاستى حه‌قى ژ خودايێ ته‌ بۆ ته‌ هاتییه‌ كو تو پێغه‌مبه‌رێ خودێ‌یى، وئه‌ڤ جوهى وفه‌له‌ ڕاستییا ڤێ چه‌ندێ دزانن، وسالۆخه‌تێن ته‌ د كيتابێن خۆ دا دبينن، به‌لێ كافرییێ پێ دكه‌ن، ڤێجا تو ژ وان نه‌به‌ يێن خۆ د ڕاستى ودورستییا ڤێ چه‌ندێ دا ب گومان دئێخن.

95

وَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ فَتَكُوْنَ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ژ وان نه‌به‌ يێن دره‌و ب ئايه‌تێن خودێ كرى، ڤێجا تو دێ ژ وان زيانكاران بى يێن خودێ لێ ب غه‌زه‌ب هاتى وئه‌و عه‌زاب داين.

96

اِنَّ الَّذِيْنَ حَقَّتْ عَلَيْهِمْ كَلِمَتُ رَبِّكَ لَا يُؤْمِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

هندى ئه‌ون يێن په‌يڤا خودايێ ته ‌-ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ل سه‌ر ب جهـ هاتى كو ئه‌و وان ژ دلۆڤانییا خۆ ده‌ربێخت وعه‌زاب بده‌ت، ئه‌و باوه‌رییێ ب ده‌ليلێن خودێ نائينن، وباوه‌رییێ ب ته‌وحيدا وى نائينن، وكارى ب شريعه‌تێ وى ناكه‌ن.

97

وَلَوْ جَآءَتْهُمْ كُلُّ اٰيَةٍ حَتّٰي يَرَوُا الْعَذَابَ الْاَلِيْمَ

تەفسیرا ساناهی

ئه‌گه‌ر خۆ هه‌مى ئايه‌ت وشيره‌ت بۆ وان بێن ژى حه‌تا ئه‌و ب چاڤ عه‌زابا ب ئێش نه‌بينن، ئه‌و باوه‌رییێ نائينن، وهنگى ژ نوى باوه‌رییا وان مفاى ناگه‌هينته‌ وان.

98

فَلَوْلَا كَانَتْ قَرْيَةٌ اٰمَنَتْ فَنَفَعَهَا٘ اِيْمَانُهَا٘ اِلَّا قَوْمَ يُوْنُسَ لَمَّا٘ اٰمَنُوْا كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَمَتَّعْنٰهُمْ اِلٰي حِيْنٍ

تەفسیرا ساناهی

ونينه‌ خه‌لكێ جهه‌كى باوه‌رى ئينا بت ده‌مێ وان عه‌زاب ديتى، وهنگى باوه‌رییا وان مفا گه‌هاندبتێ، ملله‌تێ يوونسێ كوڕێ مه‌تتاى تێ نه‌بت، ده‌مێ وان زانى عه‌زاب دێ ب سه‌ر وان دا ئێت وان ژ دل تۆبه‌كر، ڤێجا ده‌مێ ڕاستییا تۆبا وان ئاشكه‌را بووى خودێ عه‌زابا شه‌رمزارییێ ژ سه‌ر وان ڕاكر پشتى كو نێزيك بووى ب سه‌ر وان دا بێت، ووى ئه‌و د دنيايێ دا هێلان دا ئه‌و خۆشییێ حه‌تا ده‌مێ مرنا خۆ ببه‌ن.

99

وَلَوْ شَآءَ رَبُّكَ لَاٰمَنَ مَنْ فِي الْاَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيْعًا اَفَاَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتّٰي يَكُوْنُوْا مُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر خودايێ ته ڤيابا كو خه‌لك هه‌مى باوه‌رییێ بينن هه‌مى پێكڤه‌ دا باوه‌رییێ ب وێ ئينن يا تو پێ هاتى، به‌لێ وى حكمه‌ته‌ك د وێ چه‌ندێ دا هه‌يه‌، له‌و يێ وى بڤێت ئه‌و به‌رێ وى دده‌ته‌ هيدايه‌تێ ويێ وى بڤێت ئه‌و وى ژ ڕێكا ڕاست به‌رزه‌ دكه‌ت ل دويڤ حكمه‌تا خۆ، و د شيانا ته‌ دا نينه‌ كو تو كوته‌كییێ ل مرۆڤان بكه‌ى حه‌تا ئه‌و باوه‌رییێ بينن.

100

وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ اَنْ تُؤْمِنَ اِلَّا بِاِذْنِ اللّٰهِ وَيَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَي الَّذِيْنَ لَا يَعْقِلُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

ونه‌بوويه‌ بۆ نه‌فسه‌كێ كو بێ ده‌ستويرییا خودێ باوه‌رییێ ب خودێ بينت، ڤێجا تو خۆ ب وێ چه‌ندێ ڤه‌ نه‌وه‌ستينه‌، ئه‌و خه‌ما خودێنه‌. وخودێ عه‌زابێ وشه‌رمزارییێ دده‌ته‌ وان يێن خۆ د فه‌رمانا وى نه‌گه‌هينن.

101

قُلِ انْظُرُوْا مَاذَا فِي السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا تُغْنِي الْاٰيٰتُ وَالنُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُوْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ ملله‌تێ خۆ: هوين هزرا خۆ بكه‌ن وعيبره‌تێ ژ وان ئايه‌تێن خودێ يێن ئاشكه‌را بگرن يێن كو ل عه‌سمانان وعه‌ردى هه‌ين، به‌لێ ئه‌و ئايه‌ت وعيبره‌ت وپێغه‌مبه‌رێن به‌نییان ژ عه‌زابا خودێ دترسينن، مفاى ناگه‌هيننه‌ وى ملله‌تێ باوه‌رى ب وێ چه‌ندێ نه‌بت؛ ژ به‌ر پشتدان وڕكدارییا وان.

102

فَهَلْ يَنْتَظِرُوْنَ اِلَّا مِثْلَ اَيَّامِ الَّذِيْنَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِهِمْ قُلْ فَانْتَظِرُوْ٘ا اِنِّيْ مَعَكُمْ مِّنَ الْمُنْتَظِرِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

ڤێجا ما ئه‌ڤه‌ چاڤه‌رێیى تشته‌كى دكه‌ن ژبلی هندێ كو ڕۆژه‌ك ب سه‌ر وان دا بێت ئه‌و عه‌زابا خودێ ب چاڤ ببينن وه‌كى وان ڕۆژێن ب سه‌ر وان دره‌وپێكه‌رێن به‌رى وان دا هاتين؟ تو بێژه‌ وان: ڤێجا هوين چاڤه‌رێیى عه‌زابا خودێ بن ئه‌ز ژى د گه‌ل هه‌وه‌ ژ وانم يێن چاڤه‌رێیى عه‌زابدانا هه‌وه‌.

103

ثُمَّ نُنَجِّيْ رُسُلَنَا وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا كَذٰلِكَ حَقًّا عَلَيْنَا نُنْجِ الْمُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

پاشى ئه‌م پێغه‌مبه‌رێن خۆ وئه‌وێن د گه‌ل وان باوه‌رى ئيناى ڕزگار دكه‌ين، وكانێ چاوا مه‌ ئه‌وێن هه‌ ڕزگاركرن هه‌ر وه‌سا ژ قه‌نجى ودلۆڤانییا خۆ ئه‌م دێ ته ‌-ئه‌ى موحه‌ممه‌د- وئه‌وێن باوه‌رى ب ته‌ ئيناى ژى ڕزگاركه‌ين.

104

قُلْ يٰ٘اَيُّهَا النَّاسُ اِنْ كُنْتُمْ فِيْ شَكٍّ مِّنْ دِيْنِيْ فَلَا٘ اَعْبُدُ الَّذِيْنَ تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلٰكِنْ اَعْبُدُ اللّٰهَ الَّذِيْ يَتَوَفّٰىكُمْ وَاُمِرْتُ اَنْ اَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ ڤان مرۆڤان: ئه‌گه‌ر هوين ب گومان بن د ڕاستییا دينێ من دا يێ كو ئه‌ز به‌رێ هه‌وه‌ دده‌مێ كو ئيسلامه‌، و د مانا من يا موكم دا ل سه‌ر ڤى دينى، وهه‌وه‌ دڤێت به‌رێ من ژێ وه‌رگێڕن، هندى ئه‌زم ب چ حالێ هه‌بت ئه‌ز په‌رستنا تشته‌كى ژ وان ناكه‌م يێن هوين ژبلی خودێ په‌رستنێ بۆ دكه‌ن، به‌لێ ئه‌ز دێ په‌رستنا وى خودايى كه‌م يێ هه‌وه‌ دمرينت وڕحێن هه‌وه‌ دستينت، وفه‌رمان يا ل من هاتییه‌كرن كو ئه‌ز ژ وان بـم يێن بـاوه‌رییـێ پێ دئينن.

105

وَاَنْ اَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّيْنِ حَنِيْفًا وَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وكو تو خۆ ڕاست ل سه‌ر دينێ ئيسلامێ بگره‌ وبه‌رێ خۆ ژێ وه‌رنه‌گێڕه‌ جوهياتییێ يان فه‌لاتییێ يان هه‌ر دينه‌كێ دى، وتو ژ وان نه‌به‌ يێن هنده‌ك شريكان بۆ خودايێ خۆ د په‌ڕستنێ دا ددانن، ئه‌گه‌ر دێ بییه‌ ژ تێچوويان.

106

وَلَا تَدْعُ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مَا لَا يَنْفَعُكَ وَلَا يَضُرُّكَ فَاِنْ فَعَلْتَ فَاِنَّكَ اِذًا مِّنَ الظّٰلِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو -ئه‌ى موحه‌ممه‌د- ژبلی خودێ گازى ودوعايان ژ يه‌كێ دى نه‌كه‌ نه‌ ژ صه‌نه‌مان ونه‌ ژ چو خوداوه‌ندان؛ چونكى نه‌ ئه‌و چو مفاى دگه‌هينن ونه‌ چو زيانێ، ڤێجا ئه‌گه‌ر ته‌ وه‌ كر وژبلی خودێ ته‌ دوعا ژ وان كر ئه‌و هنگى تو دێ ژ موشركان بى، يێن ب شركێ ونه‌گوهدارییێ زۆردارى ل خۆ كرى.

107

وَاِنْ يَّمْسَسْكَ اللّٰهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهٗ٘ اِلَّا هُوَ وَاِنْ يُّرِدْكَ بِخَيْرٍ فَلَا رَآدَّ لِفَضْلِهٖ يُصِيْبُ بِهٖ مَنْ يَّشَآءُ مِنْ عِبَادِهٖ وَهُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

تەفسیرا ساناهی

وئه‌گه‌ر خودێ نه‌خۆشییه‌كێ بگه‌هينته‌ ته‌ ژ وى پێڤه‌تر كه‌س نينه‌ وێ چه‌ندێ ڕاكه‌ت، وئه‌گه‌ر وى به‌رفره‌هییه‌ك بۆ ته‌ ڤيا كه‌س نه‌شێت وێ ژ ته‌ ڤه‌گێڕت، خودێ خۆشى ونه‌خۆشییێ دده‌ته‌ وى يێ وى بڤێت ژ به‌نییێن خۆ، وئه‌و باش گونه‌هـ ژێبرێ گونه‌هێن تۆبه‌كه‌رانه‌، يێ دلۆڤانكاره‌ ب وى يێ باوه‌رییێ ب وى دئينت.

108

قُلْ يٰ٘اَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَآءَكُمُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّكُمْ فَمَنِ اهْتَدٰي فَاِنَّمَا يَهْتَدِيْ لِنَفْسِهٖ وَمَنْ ضَلَّ فَاِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيْهَا وَمَا٘ اَنَا عَلَيْكُمْ بِوَكِيْلٍ

تەفسیرا ساناهی

تو بێژه‌ مرۆڤان: ب ڕاستى پێغه‌مبه‌رێ خودێ ب وێ قورئانێ بۆ هه‌وه‌ هاتییه‌ يا كو ڕێكا هيدايه‌تا هه‌وه‌ تێدا هاتییه‌ ئاشكه‌راكرن، ڤێجا هه‌چییێ ب هيدايه‌تا خودێ هاته‌ سه‌ر ڕێ ئه‌و به‌رهه‌مێ كارێ وى بۆ وى دێ زڤڕت، وهه‌چییێ ژ حه‌قییێ لاده‌ت و ل سه‌ر به‌رزه‌بوونێ يێ مجد بت هه‌ما زيانا به‌رزه‌بوونا وى بۆ وى دێ زڤڕت، وئه‌ز ل سه‌ر هه‌وه‌ وه‌كيل نينم كو هوين باوه‌رییێ بينن، به‌لكى هه‌ما ئه‌ز پێغه‌مبه‌رم ئه‌ز وێ دگه‌هينمه‌ هه‌وه‌ يا ئه‌ز پێ هاتيمه‌ هنارتن.

109

وَاتَّبِعْ مَا يُوْحٰ٘ي اِلَيْكَ وَاصْبِرْ حَتّٰي يَحْكُمَ اللّٰهُ وَهُوَ خَيْرُ الْحٰكِمِيْنَ

تەفسیرا ساناهی

وتو دويچوونا وێ وه‌حییا خودێ بكه‌ يا ئه‌و بۆ ته‌ دهنێرت وكارى پێ بكه‌، وتو بێهنا خۆ ل سه‌ر وان فره‌هـ بكه‌ يێن گوهدارییا ته‌ دكه‌ن، حه‌تا خودێ ب حوكمێ خۆ حوكمى د ناڤبه‌را ته‌ ووان دا بكه‌ت، وئه‌و چێـترينێ حوكمدارانه‌؛ چونكى حوكمێ وى دادییا تمام تێدا هه‌يه‌.